The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю Лем фм субота <unk> серпня авґуста <unk> р В новым саді почал <unk> Світовый Конґрес Русинів Автор вісти Петро Медвід В пятницю <unk> авґуста <unk> року офіцияльно почал у столиці сербской Войводины в Новым Саді Світовый Конґрес Русинів Сделеґаты і гості з членьскых держав сходили ся вже в четвер коли про них был приготовлений культурный проґрам в Коцурі а так само в Новым Саді Засіданя того річного конґресу проходит в просторах Філософічной Факульты Університы в Новым Саді Конґрес по тім што зазвучали сербска і русиньска гімна офіцияльно одкрыл Михайло Фейса презедат общества Руска Матка котра є тот рік орґанізатором Конґрес привітал честных гостів На офіцияльным одкрытю Світового Конґресу брало участ дакілько честных гостів з Державной уровны уровны Автономной Покраіны области Войводіна з Університы і з русиньскых інституций в Сербіі На конґресі участны привітали Нінослава Йовановича державного секретаря Міністерства про Людскы і Меншыновы права а социяльный діалоґ радника міністра того самого резорту Марека Пюлковича покраіньску Омбудсманку Драґану Чоріч Адрияна Борка з покраіньского секретаряту про освіту приписы справу і народности Меншыны і гора Цернопараца віцепріматора міста Новый Сад і народного депутата Міляна Ґушацацацацацаца Так само на одкрытю СК взял участ предцеда Нацийонального Совіту Русинів Йоакім Рац директор Заводу про Культуру Войводиньскых Русинів Саша Сабадош і Мілоовий Аланович продекан Університеты в Новым Саді Святочны приговоры взяли Нінослав Йованович Марек Пілкович Дреґана Чоріч яка пару словами приговорила ся участникам конґресу по русиньскы і Адриян Борка Пак вже слово перевял председа Світового конґресу Русинів Штефан Лавинец Тот у вступным приговорі представил честны гостів котрых як прецеда запросил медже нима сут напр посланкыня за Русинів у Парляменті Мадярска Віра Ґіріц предцеда Вседержавного русиньского самосправуваня в Мадярску Віктор Крамаренко русиньскій літературознатель і учений Валерий Падяк директорка Словацкого Народного Музея Музея Русиньской Культуры Люба Кральова вызначеный русиньскій умелец Михайл Белень ци русиньскій меценат в Румуніі Валентін Попеску По приговорі предцеды поздоровили конґрес іщы віцепріматор нового саду Ігор Цирнобарац народный депутат Мільош Ґушац і продекан Університет в Новым Саді Мілевій Аланович Лавреатами передали ся преміі По приговорах продолжала святочна част проґраму переданьом преміі Василя Турока Гетеша і Нацийональной преміі за русиньскє уменя імени Івана Манайля про Арте Русин <unk> лавреатом преміі Василя Турока Гетеша За <unk> рік за вызначны результаты в розвитку русиньской культуры стал Володимір Противняк гісловакіі Нацийональна премія за русиньскє уменя імені Івана Манайля про Арт <unk> Має тот рік двох лавреатів Першым є умелец з Войводины Сильвестер Макай другым стал Петро Фельдеший котрый походит з Підкарпатя ножыє в Мадярску Хто сут лавреаты тогорічных премій Володимір Противняк вроджений <unk> р долгорічный активный діятель русиньского руху на Словакі в Русиньскым Русі діє <unk> десяткы років од <unk> до <unk> року был предцедом русиньской оброды на слованьску В орґанізациі діє дотепер як член выконного Выбору і председат містной орґанізациі в Меджілябірцях В рамках Світового Конґресу Русинів робит секретаря Противняк был так само єдным з спілоснователів Музея Модерного уменя Інді Варголя в Меджілябірцях За свою активну роботу на ниві культуры в многых селах і в місті Меджлябірці был веце раз нагородженый наприк памятном плякєтом русиньской оброды на Словациі при нагоді <unk> ювілея основаня орґанізациі почестныма граматами міста Меджлябірці і Председе Світового Конґресу Русинів На премію Василя Турока Гетеша был номінуваный русиньском Обородом на словеньску Сільвестер Макай вродженый в <unk> році в коцурі Савдишній Югославіі Русиньскій скульптор маляр і ґрафік На своім конті має понад <unk> авторскых і коло <unk> ґруповых выстав Творити почал у <unk> році творит доднес Здобыл дакілько нагород наприклад од Общыны Вербас ци Здружіня малярскых умальців в Войводині Медже його творами найдеме бузы русиньскых особности Гавриіла Костельника і Петра Кузьмяка портреты грекокатолицкых священників і дяків але і сакральны мальбы Діял і як вытравный педаґоґ на премію го номінувала орґанізация Руска Матка Петро Фельдешій причыный в <unk> році в Мукачеві на Підкарпатю підкарпатскій маляр жыючый в Мадярску є абсольвентом ужгородского Учылища Ужыткового Уменя де його учытелями были такы особности як Николай Медвецкій Ернест Кондратович ци Антон Шепа В роках <unk> аж <unk> был председом союза Молодых Художників з Закарпатя од <unk> р до днес зробил понад <unk> монументальных фресок орґанізувал медженародны пленеры на Підкарпатю і в заграничу В році <unk> основал і одкрыл у Мукачові Ґалерию імени Міхая Мункачый котра фунґувала до <unk> р В Мадярску жыє од <unk> р Є реґулярным участником русиньскых пленерів і выстав У своій творчости зображує русиньскы звычаі і фольклор Малює і на духовну тематику Його творчост знают в многых краінах Европы але і в Канаді Австралиі США а дальшых державах Од <unk> р дотепер мал <unk> авторскых выстав у <unk> р был удостоєний званьом Заслужений художник Украіны На премію Петра Фельдешія номінувал Андрий Манайльо На переданю з важных причын не был участний Конґрес продолжує робочу частю По святочній части засіданя Конґресу продолжує робочу частю Делеґаты одкрыли перше пленарне засіданя схвалили проґрам ХІХ Світового Конґресу Русинів і член і членів окремых конґресовых Комісий Затым наслідувала справа прецеды Сдіятельности за меджіконґресовый період років <unk> Прецеда Лавинец припомянул же поджас меджконґресового періоду почала война на Украіні і Світова Рада Русинів такой реаґувала на росийску аґресию котру одсудила но так само звернул увагу і на то же дальше неє вырішений вопрос признаня Русинів на Украіні цитуваня Было про нас дуже небезпечне же украіньскы державны орґаны зачали путати нашы символы з росийскыма повіл прецед Лавинец Припомяну тым разію Службы Безпекы Украіны в Хрестовозвиженьскым Православным Катедральным Соборі в Ужгороді з децембра <unk> року коли русиньскы символы і материялы были означены за сепаратистичний материял Як дальше продолжувал тото выкликало дальше потрібны крокы з боку Світовой Рады Русинів жебы сохранити нашу ідентичност нашы символы і самобытност зрекапітулювал же од початку <unk> року комунікувал з представителями Словацкой Республикы з Венецийском Комісийом з предсідательком Европской Комісиі Урсулов фон дер Лейен высокым Комісарьом Орґанізациі про Безпечност і спілпрацу в Европі про народносны меншыны Кайратом Абдрахмановом як і з директориятом про Выходну Европу і Центральну Азию голову Украіньской дівізиі Петро Ґомбальовол Ґомбальову комунікацию Прецедом ЕСК повірил голова Европской Рады Шарльс Мішель Так само предцеда Лавинец припомяну же має рекомендацию од венецийской Комісиі прямо комунікувати з Радом Европы у справі вызнаня прав Русинів на Украіні цитуваня Мам велику надію же мы можеме тепер добыти ся реально діалоґу через европскы інституциі о нашых правах іх здобытю на Украіні Закінчыл прецета свою оцінку Богатый робочий проґрам Проґрам продолжує справами о діятельности в меджеконґресовым періоді представителів окремых членскых орґанізаций По закінчыню першого пленарного засіданя в пополіднійшых годинах буде продолжати робота по окремых конґресовых комісиях По обіді одбуде ся і засіданя <unk> Світового Форуму Русиньской Молодежы а так само научна конференция з назвом Світова русиністика днес і в будучности Вечор має одбыти ся дальше засіданя Світовой Рады Русинів неділя <unk> авґуста <unk> року Меджы Прецедом Сдальшы два рокы буде Штефан Ловинец Делеґаты схвалили великій герб Автор вісти Петро Медвід В суботу <unk> авґуста <unk> р продолжувал у Новым саді Швітовый Конґрес Русинів котрый мал на проґрамі другє і третє пленарне засіданя На дальшы два рокы буде на посаді прецеды Штефан Лавинец Робочый ден почал тым же Прецедовы Окремых конґресовых Комісий поінформували о своіх засіданях котры проходили ден перед тым а так само о робочых плянах на дальшый дворічный меджеконґресовый період Делеґаты дістали і інформацию о пятницьовым засіданю Світового Форуму Русиньской Молодежы Форум собі выбрал нову предсеткыню котро устала Светлана Бойчук з Румуніі Автоматично нова голова молодежного форуму стала і новом членком Світовой Рады Русинів В куртій оцінці засіданя форуму Светлана Бойчук выразила охоту актівно робити в рамках той плятформы в слідуючым періоді Русины мают великій герб На <unk> Світовым Конґресі Русинів схвалили делеґаты і великій святочный герб Інформацию о можности схвалити собі великій герб дістали делеґаты в рамках інформациі о засіданю Історичной Комісиі Геральдіка фляґ і герб зістали єднакы як дотепер была лем офіцияльно схвалена можно схоснувати великій герб при святочных подіях як і при репрезентациі у вонкашніх односинах комунікация з европскыма інституциями і так дропозицию великого ербу зробил Мілян Ян Піліп делеґат Конґресу за Словацку Републіку котрий геральдіков в тым чыслі русиньсков занимат ся долгы рокы і о <unk> р выдал триязычну публикацию з назвом Русиньска народна символіка Пропозиция великого ербу была проєднана на засіданю історичной Комісиі а першый ден конґресу а так само на засіданю Світовой Рады Русинів в тот самый ден Великій ерб был схвалений поджас другого пленарного засіданя великом векшыном голосів Великій ерб є творений малым ербом і є дополненый о дальшы мімощітовы знакы з природным мотивом котры выражают Карпаты і фауну і флору Носителями щіта сут традичны карпатскы звіры медвід і волк стоячы на буковым підставці котрый зас символізує карпатскы луковы пралісы Під щітом ся вине пантликс з геслом котры творят початочны слова русиньской гімны Я Русин был єсм і буду Погаджаючы з поезиі вручані од Александра Духновича Слова на пантлику сут написаны автентично ґраматиком так як вышли в Альманасі поздравленє Русинов на год <unk> од літературного заведеня Пряшівского котре упорядкувал Александер Духнович Прецедом зистал Лавинец І пленарне засіданя продолжывало голосуваньом о новым складі Світовой Рады Русинів і о новій голові Світового Конґресу Русинів На пропозициі делеґаций за окремы членьскы державы были до Світовой Рады Русинів голосуваньом делеґатів выбрати Юрий Капац за Чешску Републіку Андрий Трохановскій за Польщу Штефановенец за Мадярско Мілошайтош за Хорватию Ґеорґій Фірцяк за Румунію Михайло Фейса за Сербію Мартін Караш за Словакію Микола Бобенец за Украіну і Павел Роберт Маґочый за США і Канаду Маґочый был до Світовой Рады Русинів выбратий дочано покля не вырішыт о новым членові Світовой Рады Причыном было же делеґация зо Сєверной Америкы тот рік не мала жадного інчого представителя на СХР окрем Маґочыя Як сме спомянули высшеч членом Рады і предцеткыня Світового Форуму Русиньской Молодежы Святлана Бойчук Новых членів так має молодежный Форум Чешска Република і Сербія Світова Рада Русинів номінувала на прецеду Світового Конґресу Русинів Штефана Ловенця жадна інча номінация ани кандидатура не была оголошена делеґаты продолжыли мандат на дальшы два рокы Штефанови Лавеньови З тым же за старонового прецеду голосували вшыткы присутны делеґаты нихто не был против а нихто ся ани не стримал голосуваня Секретарьом Світового Конґресу Русинів сне зістал Володимір Противняк секретаря собі схвалила Світова Рада Русинів підпредседа Світовой Рады Русинів сут на дальшый дворічный період Марцін Караш і Ґеорґій Фірицак през секретарьом зістават Петро Медвідь Дальшый конґрес буде в Бухаресті Выбратя Ґеорґія Фірцака заєдного з підпредседів Рады має і свою важну причыну Світова Рада Русинів схвалила женаді Світовый Конґрес Русинів одбуде ся в столиці Румуниі в Бухаресті Конґрес о <unk> р буде проходити в просторах румуньского парляменту Делеґаты <unk> Світового Конґресу Русинів в рамках третього пленарного засіданя приняли і офіцияльну резолюцию котру будеме публикувати окремо Підписал ся меморандум Головы членскых орґанізаций на кінцю конґресовых засідань підписали Меморандум о долгодобі спілпрацы Цитуваня Основным цільом Меморандума о долгодобі спілпрацы членскых орґанізаций Світового Конґресу Русинів є Деклярация спілпрацы на медженародні уровни і потверджыня взаємной координациі при просажуваню сполочных цілів выходячых із стану Опчаньского Зружыня Світовый Конґрес Русинів одкликуючы ся на медженародны документы як рамковый договор Рады Европы на Охрану народносных меншын Европска харта меншыновых або реґіональных языків копенґаґеньскы критериі вступу до Евросоюзу Медженародный Пакт о обчаньскых і політичных правах европскій договор о людскых правах і дальшы пише ся в преамбулі меморандума Цільом меморандума є жебы спілпраца членскых орґанізаций была іщы тіснійша і жебы Конґрес зареґіструваный на Словакі мал потвердженый імідж і поставліня медженародной орґанізациі што є ПРСКР важным приєднаню з европскыма інституциями і орґанізациями Меморандум о до вгодові спілпрацы стал підписаньом частю стану Світового Конґресу Русинів Понедільок <unk> серпня авґуста <unk> рока В Лютыні припомянули собі <unk> років од установліня Базилікы Мініор Автор вісти Петро Медвід Почас вікенду <unk> авґуста <unk> року на найвекшым путницкым місті грекокатоликів на Словакі в Лютині одбыл ся архієпархіяльный одпуст з нагоды праздника Успеня Пресвятой Богородиці Як інформувал Михал Павлишынович говорця пряшівской Грекокатолицкой Архієпархіі духовенство і віруючы собі на тогорічным одпусті припомянули і <unk> річницю установліня містного храму на Базиліку Мінор одпуст до участи трьох єпископів Богатий духовный проґрам одпусту был приготовленый як традично на двох місцях в Базиліці Мінор долову селі а так само на Марияньскій Горі над селом де перед <unk> двома роками зявил ся свиколай Бідній в Дові Зызані Фекете Головным пунктом проґраму успеньского одпусту в Лютині была недільна торжественна архієрейска літургія яку одслужыл владыка Петро Руснак апостольскій адміністратор пряшівской архієпархіі і братіславскій єпарха Вєдно з ним служыли меритный пряшівскій архієпископ і митрополита Йоган Бабяк братиславскій помічный єпископ Мілян Лах десяткы священників і дяконы з вшыткых єпархій на Словакі Проповід на торжественні літургіі тримало архімандрита Ярослав Лайчак протосінкєль кошыцкой єпархіі Спілом торжество в Лотині допроводили Храмовый Хор блаженого священномученника Павла Петра Ґойдича з Воронова над топлов молодежный Хор св Петро і Павла Смілпоша і співачка Моніка Кандрачова Базиліка Мінор В марияньскым році <unk> юна <unk> р Вселеньскій архієрей Йоан Павел ІІ апостольскым бреве установыл лютиньску церков Успеня при святій Богородиці на Базиліку Мінор Лютина стала центром грекокатолицкых Путників по тім што ся в авґусті <unk> року зявил на надалекій горі над селом Святый Николай Бідній в Дові Зузані Фекете і пожадал єй жебы там была збудувана каплічка присвячена Успеню од <unk> року зачали на місці зявліня робити ся реґулярны путуваня віруючых З будуваньом днешньой Базилікы Мінор почало ся о <unk> році і храм докінченый был у році <unk> Курто перед тым пожар значыл попередній деревяный храм св Косма і Демяна Днес є Базиліка Мінор домінантным храмом і од <unk> р є звязана з Базиліком Санта Мария Маґйоре в Римі Середам <unk> серпня авґуста <unk> р памяти Нестора репелы якого голос одтамале почули мы як першы Автор допису з істориі Севериян Косовскій В тых днях припоминали сме округу <unk> річницю народжыня єдного з лемківскых поетів і прозаіків родом з Лемковины Нестора репелы чловека якій вкарал ся нашій культурі такой осцены свого жытя Кєд початком <unk> років познавали сме його творчіст знали сме што є то перший так выразний голос нашых Лемків Отамале з далекых степів далекого Донбасу Репела сохранул памят о Поневірці і болю выселенців на схід далекой Украіны о людях што уж николи не взріли рідной земли доля Вроду ся несторпела <unk> серпня авґуста <unk> р в селі Більцерела на західній Лемковині де провюл дітячый першы парібоцкы рокы Был то час повоєнный новых реалий але самособом і втраченого лемківского щестя Малый нестор в основній білцарівскій школі трафил під тверду руку украіньского учытеля Михайла Гуця Люка вель Гуцуляка В памяти селян не записал ся він добрым словом подібні як і серед Ізбянів де вчыл молоде поколіня в пізнійшым періоді Здає ся што доля лепелі не была писана так лагідно як інчым Уж яклітнього паробка застало го II світова война і погнала на кругы дорогы Товды же примусово был забраний на роботы до Німеччыны а на остаток не маючы свободу выбрати руковал як тзв доброволец до Червеной Арміі Коли пришло му вернути до рідного села його найблизшых уж не было осамотнений пустил ся іх путю та нашол ся на середушній Украіні на кіровоградщыні Репела мир я овернути на Лемковину але коли спостеріл же границі уж заперты доля примусила го до дальшой вандрівкы нашол ся остаточно враз з родином на далекым Донбасі в селі Амфрозиівка де остал на все Там де сходит сонце Нестор репела остал на все там де сходит сонце значыт на далекым Донбасі де днес проходят найбільшы боі страшной войны Прото ани не знатя што днес діє ся з місцевістю в котрій жыл де остал похоронений а і де лишыли ся його рідны То далекій схід о котрым репела писал в своіх споминах не был легко ма необіцяном страном світа То як раз за його справом Лемкы в Польщы выселенці на західні землі а і тоты што повело ся ім вернути домів такой перший раз почули міцний і явний голос з далекого Донбасу Репела представил чутя тых што уж николи не пішли хоц на хвилю на рідну Лемковину Кєд писати о його літературным доробку як поеты і прозаіка то в нашым лемківскым світі так по правді Нестор Репела был одкрытый не так давном бо аж в <unk> р коли то сам навязал контакт з часописом Стоваришыня Лемків Бесіда і його шефредактором Петром Трохановскым Перед тым была і спільна любовни стора репелы і шефредактора часопису до рідного села Бірцаревы Товды тіж на сторонах Бесіды явили ся першы творы автора окрем вершів м ін його спомины гуморескы ци літературны образкы Вершы репелы напевно треба зачыслити до народной поезиі сеса народніст проявлят ся не лем в стилю писаня і в великій філософіі полученій з любовю до минулого втраченого лемківского світа Здає ся же найвекшым скарбом репелы єст прекрасне писаня о тузі за рідном земльом з перспектывы выгнанця баніты оддаленого тисячы кілометрів од рідного краю Документувал нюс історию до нас Коли писати зас о його прозі не годен не підкрислити іщы раз што был то бодай перший так міцний голос Спомин од Тамале зо світа до котрого як то пристало ся бесідувати люде ішли ґу згоду сонця де ждала на них нужда понижаня голод а часом і смерт Рапела внюс гідні споминів до монументальной книгы Більцаревы яку в <unk> році выдал Петро Трохановскій Там тіж найти мож приміры його творчости в тым записы о жытю Більцарівян на Украіні В <unk> році бібліотеком Бесіды была печатана збірка поезиі авторства Нестора Рапелы котру зобрал і приготовил Петро Троханов скій Выданя Місце при столі встиг іщы видіти але уж такой лем на остаток свого жытя Несторапела вмер <unk> листопада <unk> р на далекым Донбасі чужыні в котрій был змушений прожывати своі несторскы дозрілы рокы Як споминал Петро Трохановскій внет по навязаню контактів плянували ся одвидіти Не встигли Але рукописы автора нашли ся в добрых руках Може іщы даколи послужат добрій справі Четвер <unk> серпня авґуста <unk> рока Буде задбана Автор вісти Наталия Малецка Новак В полудньово східній Польщы найдеме множество памяток то м ін дворы цмонтері палацы замкы костелы капличкы та очывидно церкви В рамках Урядового Проґраму Одбудовы Памятників вельо з такых обєктів буде одремонтуваных Найвекшы грошы передали на реновациі костелів Середкы отримал і Новосандецкій Повіт тот выремонтує церков в Верхомли Ремонт за мілийон Церков Покровы св Михала Архангела в Верхомли походит з <unk> рока Находит ся на пути деревяной архітектуры давнійше служыла як храм для грекокатолицкых Лемків Тепер є памятком по них Як подают путівникы церков припис ред єст єдном з цікавшых будов звязаных з лемківском культуром в сандицкым реґіоні По выселінях Лемків до Радяньского Союзу в <unk> роках ХХ страмках акциі Вісла святыню в <unk> роках минулого столітя переформили на католицкій костел Цілу середину прикрашают бароково клясицистичны поліхромі намалюваны або одновлены в <unk> р На стінах представляют архітектонны мотивы а на пласкых повалах біблийны сцены Выпосажыня церкви походит з ХХ ст Іконостас з другой половины XX ст прикрашат богата барокова сницарска декорация Перед іконостасом находит ся алтар XIX ст з бальдахімом і табернакулюм в формі сповідальниці В крамі вірных видно рококовы бічны алтары з іконами та образы феретроны з іконами з ХІХ і ст Як раз тота богато декорувана середина церкви буде оддана в рукы консерваторів На консервацийны роботы місто і ґміна Пивнична отримали близко <unk> мілийон зл з Урядового Проґраму Одбудовы Памятників Цитуваня Завдякы тому памятка по Лемках буде захована для будучых поколінь подає ґазета Краковска Дальшы мілийоны на Сандеччыні Урядовый Проґрам Одбудовы Памятників <unk> підпер задачы на обшыри <unk> ґмін і міст в новосандецкым повіті На Сандеччыну трафило <unk> мілийонів золотых цитуваня Проґрам підперат самоуряды в поправі стану захованя одбудові та ремонтах памятників Захорониме іх перед деґрадацийом і нищіньом Краса історичных міст буде захована на наступны десятлітя Дбаліст о памятникы то наша повинніст і спільный ціль В тот спосіб высловлюєме стараня о культурову спадковину захованя нашой достоменности і будуваня нацийональной спільноты повіл віцевоєвода Малопольскій Матеуш Молодзіньскій Урядовый Проґрам Одбудовы Памятників <unk> липця юлия премєр Матеуш Маравєцкій разом з Міністром Культуры і Нацийональной Спадковины Пьотром Ґліньскым оголосили результаты Урядового Проґраму Одбудовы Памятників Його цілю є промувати і підтримувати самоуряды в ремонтуваню і консервациі забытковых обєктів Того рока дофінансуваня отримало близко <unk> тис проєктів серед котрых нашли ся тіж забыткы з Лемковины В ґорлицкым повіті в рамках проєкту зреализуют м ін такы задачы як ремонт забытковой школы в Білянці реновация ріжных части середвічного міста Біч Консервацийны і ремонтовы працы в церквах в Чорній высовій Устю Рускым Ждынишквірным Ліщына Ганчовій Розділю в Лоси і Санковій В Новосандецкым повіті дофінансуваня отримали задачы тыкаючы м ін спомненой церкви в верхомли Великій ци консервациі церкви в Полянах В ясельскым повіті реализуваны будут задачы звязаны з реновацийом цмонтерів в грабі Ожынні і Полянах консервацийом іконостасу в церкви в Святковій Малій і в Котани реновацийом храму в Полянах і місцовій Додатково дофінансуваня отримал тіж проєкт на реновацию капличок і придорожных крестів на обшыри ґміны Крампна В Бєщадскым повіті в рамках проєкту выремонтуют дзвіницю при церкви в Поляні та забезпечат руіны святыні в Кривым Выслухали сте дописів опубликуваных на портали Лем фм протягом минулого тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак Дякую за увагу Бывы