Archiwum
łemkowskiego radia

Перегляд тыжня порталю Лем фм Субота <unk> липця юлия <unk> рока Андрий Сухорскій і його Лемковина Автор вісти Севериян Косовскій <unk> липця юлия <unk> р одышол на вічный покій Андрий Сухорскій єден з послідніх представників народного лемківского різбярства якій своі першы знаня вывчыл іщы дома Сухорскій належал до ґенерациі славных влічаньскых різбярів В примірі Лемківского різбярства мож бесідувати о династях кєд же професия тота переходила з поколіня на поколіня Коріня Андрия Сухорского з Вількы села на східній Лемковині там ся і народил <unk> серпня авґуста <unk> рока З роду в рід Нераз стрічаме ся з ріжныма стереотипами котры односят ся до Лемків Гей бы нарід тот здатный лем до співаня гуляня музыкуваня но може часом і до поезиі Мало припоминат ся о інчых сферах народного кумшту а таком сфером розвиненом на высокым рівни была і єст різба Вілька то село якє лежыт на высокости медже Дукльом а Рымановом Так ся зложыла лемківска доля што як раз тота обшыр Лемковины обрудила гідні здібных і выдатных різбярів Сегорода опрацуваня посвячене тій дотля недослідженій тематиці представила в лемківскым річнику <unk> Анна Кырпан Андрий Сухорскій різбліня навчыл ся од свого няня Петра Сугорского Але мал і тото щестя што зміг познавати кумшт од Михала Орисика якій жыл в роках <unk> Безперечно єдного з найвыдатнійшых творців з рыманівского Осередка Різбы ци загалом Лемковины Родина Сухорскых в <unk> році остає выселена з вількы на територию радяньской Украіны трафляют до села Почмайстрівка днес присілок села Загайці Підгаєцкого району на Тернопільщыні в <unk> році замешкал во Львові доробил на львівскым художньовыробничым комбінаті Цитуваня Андрей Як старший йому сполнило ся уж <unk> хоц низкій ростом скус діточым щырым лицьом выглядал на молодшого прібує різбити і тым зарабляти Але в маленькых підгайцях іщы і понищеных войном трудно продати мистецку річ То він везе своі творы до Львова Там в <unk> році трафил на того самого Владиміра Панькіла За його порадом в <unk> році переіхал до Львова Творча дорога Андрия то стежка од народного ремесла до такой професийной творчости од дост грубуватого схематичного опрацуваня фиґур люди переважні статичных а нераз і анатомічных омилок до гармонійных пропорций ліпшого розумліня будовы тіла звірів і чловека цікавого передаваня руху уданого получыня скалі ритмів форм фактур Цитуваня было фраґментом допису Анны Кырпа не різба при джерелах опубликуваного в Лемківскым Річнику <unk> Лемкы в Польщы Андрия Сухорского найпевнійше асоциювали з єдном з його різб але таком котра находит ся днес в неєдній лемківскій хыжы Бесіда о різбі Лемко представляючій в маєстатичным стилю дозрілого Лемка ґазду в чузі што лем додає му достойности Хоц канонічный Лемко в образуваню Сугорского выступує в парох представлінях то гейбы тота єдна рахує ся за найчастійше стрічану Сухорскій приходил на лемківскы подіі до Польщы завдякы тому жытелі Лемковины а і тоты з далекой західньой чужыны могли до своіх колекций придбати о ну різбу Гідну колекцию творчости Сухорского видіти мож в Музею Лемківской Культуры в Зындрановій Єдна з династій риманівской школы Як уж было спомнене Андрий Сухорскій зачыслял ся до узкого кругу професийных лемківскых різбярів котры заєдно не стратили ґену народной творчости значыт такой яка базувала на образуваню долотом лемківской штоденности але і нелегкой долі чого приміром можут быти різбы вказуючы на ґаздівску роботу але і выселіня Чомо мож бесідувати о рыманівскій школі і лемківскых династиях уж в <unk> році за справом польской шляхтянкы Анны Потоцкой в Рыманові была основана сницарска школа в якій курсы кінчыли выдатны різбяры Сама школа возникла як раз в Риманові з огляду на розвинену уж різбярску традицию в сусідніх дориманова селах Волтянка і Вілька Лемківскы різбярскы роды што лишыли по собі прекрасний слід в дереві то окрем сухорскых Бенчы Бердалі Болякы Гінды Долиньскы Іляшы Кыщакы Красівскы Михайлишыны Одрихівскы Орисикы потоцкы стицякы храпці циркы шавайты і то гейбы іщы не вшыткы што внесли богатство до нашой культуры Єдны з першых знаных робіт Андрия Сугорского до <unk> р то Орел Коваль Верблюд Дідой Пес По <unk> році автор створил композициі Бідняк з плугом Поверніня з войны лемківскы музыкы пограничникы і вельо інчых Творил в тым часі різбы малых форм псы На Пали Юна Гусятниця Кобзар господар верховины Лемковину і єй жытелів вырізбыл під ріжныма подобами то окрем выже поданых Лемків єст тіж Лемко Овчар Лемко Різбяр Лемко Вчуганы Лемко Везе Дирва і інчы Сухорскій окрем образуваня рідной Лемковины вельо свого таланту посвятил на розпропаґуваня особы і творчости украіньского кобзаря Тараса Шевченка Тоту катеґорию власной творчости започаткувал твором Мені Мынало І пак повторил в декількох вариянтах До ювілею <unk> років од народин Тараса Шевченка створил пару скульптурных його портретів два вариянты кобзаря та інчы выробы з персонажами його творів Был активный і як громадскій діяч член заряду Фундациі Досліджыня Лемківщыны в Львові як заступник ведучого комітету лемківской церкви Владиміра і Ольгы в шевченківскым гаю во Львові Більше як <unk> його творів представленых было в експозициях музеів Кыйова Львова Москвы Санк Петерсбурґа В <unk> році отримал званя заслуженого майстра народной творчости УС Традицию лемківского різбярства передал своім сынам Владимірови і Андрийови молодшому Андрий Сухорскій помер <unk> липця юлия <unk> рока Чын похорону одбыл ся <unk> липця юлия во Львові Неділя <unk> липця юлия <unk> рока Вы Світова Рада Русинів схвалила проґрам Конґресу в Новым Саді Автор вісти Петро Медвід В пятницю <unk> юлия <unk> року проходило за порядком VI засіданя Світовой Рады Русинів выконаного орґану Світового Конґресу Русинів в меджеконґресовым періоді Засіданя проходило онляйн формом Рада мала на проґрамі засіданя веце пунктів як бач найважнійшым было схваліня проґраму Світового Конґресу Русинів котрый буде проходити од <unk> до <unk> авґуста <unk> року в столиці сербской Войводины на Вым Саді Проґрам розділеный до трьох днів Проґрам про делеґатів і гостів ХХ Світового Конґресу Русинів є розділеный до трьох днів В рамках четверга першого дня на участників чекат культурный проґрам Приготовлена буде выстава малярскых творів Влада на ряді в Ґалериі Культурного Центра в Войводины Мілош Циряньскій В тоты ден одбуде ся і поетична стріча в рамках котрой одпрезентуют ся поеты і поеткы з членьскых держав Світового Конґресу Русинів вєдно з домашніма русиньскыма творцями поезиі Світову Раду Русинів в тот ден чекат і робочый проґрам бо у вечорных годинах одбуде ся засіданя Рады Передаваня преміі і перше пленарне засіданя Же традично Головный Проґрам Конґресу буде розділеный до двох днів в рамках котрых одбудут ся три пленарны засіданя Святочне одкрытя ШІ Світового Конґресу Русинів одбуде ся в пятницю <unk> юли в просторах Філософічной Факульты Університету в Новым Саді На тот ден є напляноване по святочных проговорах і выголошіня лавреатів Преміі Василя Турока Ґнацийональной Преміі за русиньскє уменя імени Івана Манайля про VI Пак же буде Конґрес продолжати першым пленарным засіданьом в рамках котрого будут прочытаны справы о діятельности за рокы <unk> Од предцеды Конґресу представителів членьскых орґанізаций і зокремых держав як і од Ревізийной Комісиі На пополудне першого робочого дня є наплянуване засіданя ХІХ Світового Форуму Русиньской Молодежы як і робота по окремых комісиях Світового Конґресу Русинів У вечорных годинах участників чекат театральне представліня на русиньскым языку а Світова Рада Русинів буде в тот вечур мати своє другє конґресове засіданя В тот ден проґрам Конґресу буде збогаченый і о медженародну научно Фахову конференцию під назвом Світова русиністика днес і в будучности І робочый Ден Конґресу В суботу <unk> авґуста одбуде ся I робочый ден Сім <unk> Світового Конґресу Русинів проґрам зачынат другым пленарным засіданьом В рамках нього участны выслухают інформациі о роботі од прецедів окремых конґресовых Комісий якы будут інформувати о замірах і цілях роботы на рокы <unk> Рішати ся пак будут пропозициі на зміны в Штатуті Світового Конґресу Русинів По перві буде насідувати презентация кандидатів на членів у новым складі Світовой Рады Русинів По перві буде наслідувати презентация кандидатів на членів о новым складі Світовой Рады Русинів і голосуваня о новым складі якє буде проходити Ен <unk> Дальше буде проходити оголошыня і голосуваня за новых членів ревізийной комісиі што буде проходити єднакым поступом довєдна Друге пленарне засіданя закінчыт ся презентацийом кандидатів на Предцеду Світового Конґресу Русинів котрый є єдночасно предцедом Світовой Рады Русинів По презентациі є наплянована перерва почас котрой буде засідати Світова Рада Русинів першый раз у новым складі По перві зачне третє пленарне засіданя в рамках котрого буде выберати ся голосуваньом Председа Ревізийной Комісиі а так само новый Председа Світового Конґресу Русинів Найменьше важным пунктом буде принятя резолюциі Світового Конґресу Русинів за котру так само мусят голосувати участны делеґаты По тых важных пунктах делеґаты іщы потвердят місце засіданя <unk> Світового конґресу Русинів котре одбуде ся за дальшы два рокы Чым ся офіцияльно закінчыт проґрам Конґресу і участны підут на дальшый культурный проґрам до Центра Воєводиньскых Русинів Руского Керестура головным орґанізатором ХІХ Світового Конґресу Русинів є членьска Орґанізациі За Сербію Руска Матка котрой головол є проф Михайло Фейса Презентация обновленого журналу От Сюзнина Автор допису Петро Медвід В суботу <unk> юлия <unk> року одбыла ся в Ужгородскым Центрі Культурнаросных Меншын Закарпатя презентация першого чысла обновленого русиньского культурнобелетристичного журналу Одцюзнина Журнал выходил уж в минулости од <unk> до <unk> року но через складны условія котры Русины на Підкарпатію мают Його робота была перерывана Тепер подарило ся обновити роботу редакциі вдяка профови Павлові Робертови Маґочійови котрый фінанчно забезпечыл посердництвом фінансий од меценатів друкуваня журналу на два рокы цілково вісем выдань од Слюзнина Наш підкарпатскій русиньскій журнал Отчузнина выходит як квартальник і стіражу <unk> фалатків Головным редактором є Юрий Шыпович голова русиньского Культуролоґічного Клубу Як раз тота орґанізация вєдно з Закарпатскым Областным Науково Культуролоґічным Обществом ім Александра Духновича котрого головал є Юрий Продан сут выдавателями обновленого журналу Журнал выдає ся на <unk> сторінках і обсягує як актуальны темы розговоры так і русиньску історию краєзнавство етноґрафію звычаі Самособом не хыбит ани сучасна література проза і поезия Дискусия і підписаня договору Подія на котрій одпрезентувало ся перше по роках перервы выданя журналу почало минутов тиха за недавно помершы русиньскы особности Івана Тураницю Михаіла Чухрана і Марию Ярчыч Пак о новым выданю бесідувал шефредактор журналу Юрий Шыпович По його словах приговорил ся і другій звидавателів Юрий Продан Затым проходила жыва і плодна дискусия в рамках котрой участны оцінювали нововыданый журнал але так само і подале конструктивны пропозициі што до будучых чысел Слово в дискусиі взяли Павел Роберт Маґочий Владимір Фенич молодий писатель Михал Чыкылдя Михаіл Белень Євген Жупан Голова Народной Рады Русинів Закарпатя Віра Кобулей Петро Медвідь і дальшы Наперек тому же в дискусиі нашли ся ріжны погляды вшыткы оцінили же выдаваня журналу ся обновило і берут то як важний елемент в розвитку русиньского руху на Підкарпатю Радостном новином єй конштатуваня головного редактора же наперек дакількорічній перерві по оголошыню выданя нового чысла вказал ся великій інтересо журнал медже чытателями котры ціле нове выданя власно такой розобрали На кінцю подіі был підписаний договор о спілпрацы медже Русиньскым Культуролоґічным Клюбом і орґанізацийом Карпатскій Русин котрой головов є Василь Щербей тішыт нас же і наперек тому же іде война Русины на Підкарпатію дальше роблят на своій ниві в можливостях котры тепер мают і підкарпатскій русиньскій рух вдяка активным орґанізациям продолжує В понедільок <unk> липця юлия <unk> рока Архієпископ Кірил Василь стал папскым делеґатом про Сирийско малябарску церков Автор вісти Петро Медвідь Як інформує пресовый Центр кошыцкой єпархіі кошыцкій єпарха архієпископ Кірил Василь был призначений папскым делеґатом і особныма правами прокатоликів сірийско малябарской церкви в Індиі окремо в архієпархіі Енакулям Анґамалі Вселеньскій архієрей владыку Кірила нову посаду повірил у понедільок <unk> юлия <unk> року Архієпископ Кірил Василь і дальше зістават кошыцкым єпархом Проблемы з реформом Архієпархія Енакулям Анґамалі в індийскым штаті Кераля є позначена дакількорічныма непокоями з боку священників і віруючых котры окрем іншого не сут согласны з літурґічном реформом пише пресовый Центер кошыцкой єпархіі На реформі іщы о <unk> році договорил ся синод єпископів і была схвалена папом Римскым Франциском Літургічна реформа выходит і з пожадалкы другого ватиканьского собору котра апелює на восточны католицкы церкви жебы обновити первістны автентичны літурґічны і духовны традициі Спор осирійско малябарскій церкви в Індиі є в тым ци священник має одправляти літургію обернутий тварьол ку людям або на выход ку престолу Споминана церков была в минулости златинізувана і священник служыт обернутий ку людям Кількостів своіх віруючых котрых є понад <unk> мілийоны єсийско малябарска церков І найвекшом восточнокатолицком церков Єдночасно то найвекша церков у Індиі котра своє походжыня має од Апостола Томе і заховлює восточно антіохійску значыт хальдейску літурґічну дідовізну Голову церкви од <unk> р є верховный архієпископ Морджордж кардинал Аленгері Чест і знак довіры Пресовый центр кошыцкой єпархіі по призначыню архієпископа Кірила Василя за папского делеґата позвідал ся владыкы што тото менуваня значыт про нього особно про кошыцку єпархію і про церков Призначыня за папского делеґата Владыка обще означыл за чест і знак довіры з боку святійшого отця як дале повіл даколи ся выменує делеґат жебы тота особа репрезентувала папу римского при даякій церковній подіі но так само сут ситуациі коли делеґат є повірений особливыма правами жебы рішыл конкретну проблему в дакотрій з місных церкви і то як раз припад владыкы Кірила Цитуваня Прокошыцку єпархію то значыт же на даякій час буду мусіти ділити свою увагу медже власну єпархію і потребы сирийско малябарской церкви в Індіі Павіл Владыка котрый вірит же вдяка добрій команді спілпрацовників в Кошыцях буде годен реалізувати тото повіріня селеньского архієрея такым способом жебы то не огорозыло нияк фунґуваня кошыцкой єпархіі Владыка в найблизшых днях рыхтує ся на для кілько тыжнів одыйти до Індиі жебы зробити першу оцінку напруженой ситуациі припомнул же сирийско малябарску церков в минулости навщівал дакілько раз кєд іщы робил на конґреґациі пропосточны церкви Владыка думат же напружену ситуацию не мож рішыти од стола в канцеляриі але посередництвом особной скушености розговорів оцініня ситуациі на місци Цитуваня Аж потій першый на Вщыві буду знати ліпше посудити якы будут дальшы крокы потрібны на досягненя того ціля закінчыл архієпископ Кірил Василь <unk> серпня авґуста <unk> рока <unk> років од народжыня Матвія Астряба аполоґеты лемківского языка Автор допису з істориі Наталия Малецка Новак <unk> серпня авґуста того рока минят докладні <unk> років од даты народжыня Матвія Астряба лемківского педаґоґа і історика знаного головні як автора статіі Колька слов о лемківской бесіді опубликуваній в <unk> році во львівскій ґазеті Учытель В дописі боронил лемківского языка як окремого і незалежного од малоруской бесіды Цитуваня Вродил єм ся <unk> серпня <unk> рока на галицкій Лемковині в селі Высова В ґорлицкым повіті на граници Галициі і угрів Моє назвиско репрезентує славяньскій архаізм Астряп в місце сучасного Ястрава писал в своіх споминах з <unk> рока Матвій Астряп Од наймолодшых років голодной наукы Матвій Астряп вродил ся в селяньскій родині в Маленькій Высовій і хоц з кіриличныма буквами зазнаємил ся аж в <unk> році за справом місцевого дяка то і так скінчыл студиі аж на Кыівскым університеті цитуваня На початку <unk> р як само ук вчыл єм ся з Букваря Буквар поміг мі познати часослов Тота духова книга стала ся мойом потіхом вчас пасіня вітцівскых корів і воів потім зачал єм зберати в лісі ягоды і продавати гостям высівского курорту писал о своім дітинстві За зароблены грошы купил сой псалтир Єден священник хотіл го пак зрыхтувати до вступліня до перемышльской школы дяків але селяне намовили відця Матвія Астряба жебы тот послал сына до ґорлицкой містной школы Будучы на візитациі Тарнівскій округовый інспектор заінтересувал ся злібным Астрябом і обіцял помочы найти грошы жебы помістити хлопця в ґімназиі По закінчыню ґорлицкой школы в <unk> році Матвій Астряп написал лист до брата свойой мамы уйка Кирила Курилы якій был священиком в Східній Галициі Тот запросил го до себе а пак умістил в Перемышли Там міг ся вчыти на вечерніх занятях для дяків а за дня был домашнім учытельом і пастухом Все тужливі за своім Під конец <unk> рока за зароблены грошы пішол до Ґорлиц по пашпорт і взял ся піше дійти до Кыйова Был здібным і охочым до наукы молодым чловеком што уняло директора кыівской ґімназиі позволил ся му вчыти в замін закорепетициі з німецкого і латины для шкільных колеґів а з Ряба Цитуваня Три рокы прожыти в інтернаті лишыли мі самы добры спомины Не мусіл єм ся застанавляти што істи як ся одіти одкале взяти підручникы і цікавы книжкы до чытаня нихто не ограничал мойой свободы Споминал по роках Адстряп пак вступил на Кыівскій Університет на Філолоґічный выділ на славяньско руску катедру Єдного рока перебывал на вакациях з місцевым філантропом Григорийом Ґаляґаном в його маєтку в Сокерницях Тот украіньскій маґнат опікувал ся Астрябом і інчыма галицкыма еміґрантами Медже іныма основал колеґію ім Ґаляґана в Кыйові Єден з учеників той школы Степович в дописі про кыівско галицкы односины на початку <unk> років печатаным в збірці за <unk> років з <unk> р описал свою знаєміст за Стрябом якого познал в маєтку Ґаляґана на спільных вакациях Цитуваня Мешкал Матвій Астряп прип редактора в сусідній до нашой Ізбі часто до нас приходил і оповідал нам переважні о своій Галициі і Лемках Пак стрічали ся іщы в Кыйові Степович был учеником колеґіі Астряп в тамтым часі зберал книжкы для бібліотекы яку хотіл основати в Перемышли Аж до переходу на емеритуру в <unk> р учытелювал в ріжных місцях м ін в Глуховій Єкатеринодарі тепер Краснодар З цілом родином перенесли ся на Лубенщыну до маєтку по родині жены там остал земскым властительом Ґаздуваня не ішло му добрі Материяльна ситуация родины астрябів погіршала ся зато жебы не лишати родині долгів і выедукувати шестеро діти іщы по переході на пенсию зачал робити як выховавця в полтавскым інтернаті для сирот В Полтаві остал тіж членом архівальной Комісиі Як споминал по роках цитуваня науковці з реґіону Полтавы тепло не приняли дали мі постійну робрику в писмі Труды і заохочали до роботы В тым періоді жытя написал вельо робіт з істориі реґіону част выдрукували му в ріжных журналах Істория была серед заінтересуваня стреба іщы зо студентскых часів Одвага і знаня цитуваня Переол зачал єм цвічыти іщы в ґімназиі а коли остал єм студентом схоснувал єм перебываня в маєтку в Сокерницях списувал єм Пісню піня місцевого кобзаря Вересая зберал єм різдвяны пісні На університеті написал єм роботу пропонуваня князя Данила Галицкого за што признали мі выріжніня Описувал свою роботу Астряп В русиньскым середовиску знаный єст за допис Колька слов о лемковской бесіді опубликуваный в <unk> році в львівскій ґазеті Учытель котрым ввошол в полеміку з роботом Алексея Тароньского під наголовком Русины Лемкы опубликуваном в <unk> році в томі Зоря Галицка як альбом на год <unk> Тороньскій был священником писменником і публицистом з завадкы в східній части Лемковины Текст його авторства є обшырным етноґрафічным описом Лемків дає прецийны інформациі о жытю звыках способі оділаня ся ґаздуваня і так дале Тото што в примірі Лемків ріжнило ся од узнаваного тороньскым за чысто рускє окрислял Тороньскій як зопсуте гірше Вельократні пише што Лемкы хоснуют зопсуту мову і з тым то стверджыньом рішучо не згаджал ся уж товды Астряп Цитуваня Як студент написал єм в лемківскым языку статю о лемківскым языку в ціли заквестийонувати фальшывый погляд в Галициі о походжыню того языка подал в своіх споминах Астряп Ґрунтовній допис Матвія Стряба анализує літературознавчыня проф Олена Дуць Файфер в книжці під наголовком Лемківска література в другій половині ХХ на початку ХХ столітя Пише м ін што цитуваня В своіх выводах автор покликує ся на науковы роботы з обшыри історичной ґраматикы сам выказує велику знаєміст языкознавчых квестий тлумачыня того і дальшых цитувань авторкы допису Астряб в своій статіі стремит доказати што язык Лемків є незалежний од малоруской бесіды і подає вельо примірів для попертя своіх стверджынь Дальше цитуваня Допис Астряба є незвыклом річом мож бы речы революцийном кєд іде о товдышню лемківску літературу пише Дуць Файфер Революцийном не лем з огляду на факт што Астряп свого допису не написал в язычю в котрым писали інчы інтеліґенты тамтого часу але схоснувал народний язык Дальше цитуваня Іде гел головні о саму поставу автора лемківскій патріотизм потреба доказаня што наперек ґенеральному переконаню Лемкы не сут гіршы же автор інтеліґент не ганьбит ся назвы Лемко і свойой культуры Конклюдує літературознавчыня Дожыл Астряп до глубокой старости вмер на <unk> році жытя в <unk> році Был то проґрам Перегляд Тыжыня в котрым прочытано дописы опубликуваны на портали Лем фм протягом посліднього тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак