The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю ЛЕМ фм понедільок <unk> липця юлия <unk> рока В полонинах выникат новый центер Темного Неба Автор вісти Петро Медвід Як інформувало одділіня комунікациі Пряшівского Самосправного Краю на Колоницкым сідлі росне новый Бадательско Презентачный Центер Парку Темного Неба Атіпічна ставла є результатом веце повязаных активностий проєкту черезграничной спілпрацы проґраму Н на котрий вігорлятска Звіздарня в Гуменнім якой заряджувательом є ПСКСК здобыла понад <unk> тис евро Будуваня вдяка европскым грошам Нововыникаючый бадательско презентачный Центр Парку Темного Неба в Карпатах є частю астрономічной обсерваториі на колоницкым сідлі Іде о головный інвестичный продукт успішного медженародного проєкту Карпатска Стежка Звізд котрый є фінансуваный з европского проґраму ЕНі якій здружує Словакію Мадярску Украіну і Румунію в рамках енвіроментальных проєктів Вігорлятска Звіздарня Центер будує вдяка через граничній спілпрацы орґанізаций котры занимают ся еколоґічном проблемом світового смо З реализацийом проєкту почало ся уж в юлиі <unk> року Закінчыти бы ся мал у октобрі <unk> року З европскых жрідел ся подарило на проєкт здобыти веце як <unk> тисяч евр при чым лем про крайску орґанізацию з той сумы іде <unk> тисяч евр Міряня і інформуваня людей Головным цільом проєкту є утримати мінімальну оровен світового забруджыня в рамках темного неба в трьох краінах на Словакі в Полонинах на Украіні в Закарпатскій области і в Мадярску у верховині Бук Робити бы ся мало систематичне міріяня уровни забруджыня неба технічным світлом за помочы специяльных апаратів на стациях міряня при презентачных центрах в селі Рунина на Словакі в Стужниці і Деренівці на Підкарпатю а в Кірґєрі в Мадярску Інформациі здобыты з тых стаций ся спілпрацуют і посередництвом презентачных центрів ся будут публикувати результаты мірянь Центры будут служыти і на інформуваня людей о проблематиці світлового смогу його вплыву на природу здравля чоловіка і справуваня рослин і жывых створінь То неєдна активност Атипічний обєкт під вігорлятскыма верхами де будут стрічати ся заінтересуваны до проблематикы світлового смоґу і здравого штилю жывота неє єдином активностю успішного проєкту гуманьской звіздарні В рамках того проєкту має створити ся і сіт моніторінґу світового смоґу включно мобільной стациі моніторінґу інформачной кампаніі сері конференций варштатів як і творіня місц на позоруваня і фотоґрафуваня звіздного неба Мотивом активности є головно звекшыти знаня людей о проблемі світлового смоґу і презентувати способы як заховати звіздне небо в Карпатах Завершыньом медженародной спілпрацы бы мала быти приправа авдиту на записаня парків тмавого неба якы мают проєктовы партнеры до світового списку а пак зробити цертифікат од медженародной Асоцияциі Темного Неба Canta юлия <unk> рока дальшы дві русиньскы села скапчат нова циклотраса Автор вісти Петро Медвід Будуваня новой біциґльовой стежкы в полонинах котра іде од села Влич по село Кривий уліч і уліч кривий за старым нормативным означуваньом сел почала Пряшівскій Самосправный Край ПСК Ту выбудує майже <unk> кілометры цикло трас нову цикло лавку і альтанок і то за <unk> кома <unk> мілийона евро Як інформувала у віторок <unk> юлия <unk> року Даша Єленьова говоркыня ПСК Будуваня цикло трасы Влич Кривий є запорядком <unk> циклопроєкт на тот рік котрый ся реализує в рамках інвестичной Акциі Полоніны Трай якій є заміряний на выбудуваня <unk> кілометрів долгой туристичной трасы про біциклистів Ціна проєкту Влич Кривий є <unk> кома <unk> мілийона евро є фінансуваный посередництвом Европскых і державных фінансий Пряшівскій Самосправный Край має сполу участ в сумі <unk> процент пробіциклистів і пішых туристів Цитуваня В марци сме в полонинах почали з будуваньом респективно обновол майже кілометрів цикло трас і днес передаваме до будуваня дальшу част тот раз в напрямі на крывий Выбудуєме ту нову циклотрасу котра поведе коло збойского потока і скапчат села Влич і Кривий де находит ся вызначна культурно історична памятка ЮНЕСКО Грекокатолицкій храм св Михаіла Архістратига інформувал прецеда ПСК Мілян Маєрскій Як дальше продолжувал на новій трасі збудує ся і альтанок і з сервісным циклостояньом станіцов наладуваня і найпотрібнійшу гіґієнічну базов Дальше цитуваня Буде то комплетный паклик про вшыткых біциклістів котры ту завитают але і про пішых туристів а в зимнім періоді і про лижарів котры переходят трасом Полоні трейл повіл Маєрскій Вызначна інвестична Акция Проєкт будуваня споминаной цикло трасы надвязує на інвестичны акциі в полонинах котры ПСКА спустил іщы в марци того року Конкретно на проєкт обновы веце як <unk> і <unk> км долгой цикло трасы <unk> мостів і <unk> каналів в части Старина Рускє Так само на проєкт выбудуваня <unk> кілометрів новых трас про біциклистів у напрямі Тащін так само трьох цикловавок і двох альтанків як і реконструкциі підходу <unk> опорных мурів і <unk> каналів в цілковій сумі <unk> кома <unk> мілийона евро Пряшівска Жупа плянує вшыткы три проєкты докінчыти іщы в тым році Проєкт Полоні<unk> належыт медж найвызначнійшы інвестичны Акциі ПСК В области туристичного руху за остатні рокы має помочы підняти потенциял полонин і підпорити тутешній туристичный рух Ідея выбудувати тоту комплексну біциґльову інфраструктуру вышла з выступів ініциятивы вдяка котрій в окресі снина до кінця актуального року проінвестує ся понад <unk> мілийонів евро Одбуде ся громада пітсбуржской митрополіі Автор вісти Петро Медвід Архієпископ і митрополита пітсбурскій владыка Вільям Шкурла і рада єрархів підбуржской візантийской католицкой митрополітной церкви буде гостити од <unk> до <unk> новембра <unk> року <unk> громаду Пітсбуржской митрополиі Громада одбуде ся в храмі Пречыстой Діві Мариі в Гілсборо в Ню джерзі Темом громады є жыти нашу віру рушати ся допереду цінити нашы минувшы Митрополітна громада буде розділена на темы про духовных і темы про віруючых Леіків Три цілі Як інформує офіцияльный сайт митрополітной громады слідуют ся три цілі по перше звекшыти знаня і цінити собі історию візантийской русиньской церкви в Старым Краю і в Своєных Штатах Америкы як і візантийску русиньску культуру Ауменя Другым цільом громады є дізнати ся о провіреных поступах котры днес істнуют в парохіях пітсбурской митрополиі і котры помагают роснути комунітом віруючых з надію же участны запровадят тоты практикы до своіх активности на парохіях Третім цільом подля офіцияльного сайту єст зробити конкретны крокы жебы забезпечыти будучност і роснутя тамтышньой церкви Сінодальна стріча має тоты три темы за найважнійше Прийдут і цінны гості Митрополітна громада на котрій по реґістрациі можут брати участ і віруючы ляйци буде мати інтересный проґрам і цінных гостів Як інформує офіцияльный сайт культурный аспект громады будут представлювати презентациі професора Павла Роберта Маґочія котрый буде бесідувати о основателях візантийской католицкой грекокатолицкой церкви в Америці Митрополия інформує же його книжка Нашы люди Карпатскы Русины і іх потомкы в Северній Америці як раз вышла в новым розшыреным выданю Маґочій має презентувати і уменя культуру Русиньского Народа при чым орґанізатор авізує же за недолго має быти выдрукувана книга Маґочія о умайцях Підкарпатской Школы Малюваня Отец Кристофер Цукер буде занимати ся історийом візантийской католицкой церкви в Америці Слідуючый рік буде <unk> років од приходу Василия Такача першого єпископа візантийской русиньской католицкой церкви в Америці Отец Цукер є автором двох книг забиты Католици совітской імпериі од Леніна через Сталіна і гляданя скрытой церкви Його третя книга занимат ся історийо Візантийской русиньской церкви од єй основаня аж по сучасност і выйде в новембрі Участ ним має быти і кардинал Тимоті Долян римокатолицкій архієпископ ньоркскій котрый має мати свій прояв на одкрываючій іх вечері в пятницю медже оголошеныма гостями єй владыка Ніль Вущак апостольскій адміністратор мукачівской єпархіі котра є про нашы церковны структуры якы вышли з ужгородской уніі Матірьол церков Образы і музыка Участны поджас громады будут годны видіти і збірку образів підкарпатскых малярів котру власнит єпархія Пасаік позната в Русиньскым Русі активістка Мария Сільвестрі буде кураторком той выставы в рамках котрой буде мож видіти образы Адальберта Ерделія Йосифа Бокшая і дальшых Кєд же музика і танец мают вызначну ролю в культурній дідовизні Карпатскых Русинів Нащівници будут мати можливост быти і на суботнім ґалявечорі де не буде бракувати музыка ци традичны стравы Заграти русиньскы співанкы приде ґрупа Пайташы і Словакіі Середа <unk> липця юлия <unk> рокує шануваня ветеранів борців за свободу Польщы Автор вісти Севериян Косовскій Як припомнула православна вроцлавско щеціньска єпархія Пефальной Православной Церкви од парох років тырват державный проєкт під наголовком Сохраняме по польскы оцаляме якого цілю єст шанувати памят о вшыткых вояках якы брали участ в І світовій войні і бороли ся за свободу польской державы Проєкт сперат Бюро упамятніня Борб і Мучеництва Інституту Нацийональной Памяти Церков хоче сохранити памят о вшыткых православных вояках якы бороли ся за свободу польской державы Православны за свободу Польщы Участ в державным проєкті сохраніня памяти о ветеранах бере як раз вроцлавско щеціньска єпархія а тіж загалом польска Православна Церков як структура в котрій діє православный Ординарият польского войска Православным ординарийом польского войска є архієпископ Юрий якій так само євроцлавско щесіньскым владыком Што основне серед вірных православной церкви в Польщы было много участників боів за свободу Польщы в час ІІ світовой войны Православны ветераны бороли ся такой на вшыткых воєнных фронтах а серед них было гідні молодых мужчын і хлопчысків з Лемковины Очывидным є што в структурах польскых Збройных сил вчас ІІ світовой войны участ брали громадяне ріжных нацийональности і віроісповідань Самособом окрем вірных православной церкви рекрутами з Лемковины было гідні грекокатоликів якы так само бороли ся за освободжыня Польщы Цілю реченого проєкту є однайти і означыти специяльным ґрафічным знаком міст спочываня ветеранів героів якы брали участ в борбі за незалежніст і оборону I Польской Республикы Окрем того дальшом цілю є забезпечыти даный гріб перед ліквідацийом кєд в даным припаді ніт родины близкых котры бы ся ним опікували Цитуваня Вроцлавскы і певно не лем цмонтері стали місцьом вічного спочынку вельох православных вояків ІІ Польской Республикы На Ґрабішыньскым Теметові во Вроцлаві вступні угонорувано першый гріб єдного з тых вояків пана Володиміра Панцевича участника Битвы під Монте Касіно Дальшы жолнірскы гробы Анатазия Дзімяновича Миколая Божко і Владиміра Радзівяновича ждут завершыня процедуваня зложеных внесків Вшыткы они сут кавалерами креста Битвы під Монте Касино были вояками І корпусу ґенерала Андерса і служыли в підофіцерскых ступнях Пише ся на єпархіяльным сайті Акция є попереджена однаходжыньом і зобраньом через внизкодавцю всякой документациі і памяток по вмерлым Полне одзначыня гробів ветеранів одбыват ся через замонтуваня двох табличок ветеран борб за свободу і незалежніст та отчызна свому оборонці там де то можливе подія наданя означыня на гробі має офіцийный войсковий характер прото вшыткых заохочаме до прилучыня ся до акциі Лемкы підмонт Єпархія заохочат вшыткых парохій але самособом і вірных котры знают о інчых ветеранах ІІ світовой войны жебы долучыли ся до ініциятивы упамятніня іх місця вічного спочываня Так і мы Лемкы маме обовязок памятати на нашых предків што бороли ся за свободу ІІ Польской Республикы Серед участників войны были як раз воякы ІІ корпусу ґен Владислава Андерса якы перешли цілый бойовий плут а брали і участ в славній битві під монте Касино то м ін Кірил Бреян якій жыл в роках <unk> професийональный вояк польского войска якій до зачатку войны служыл як улан в підгаляньскых стрільцях а Паґ од самого початку был мобілізуваний бороти ся в тзв вересньовій кампаніі ХХ рока Бойовий пут Кірила Брияна зачал ся в Новым Санчы Конец вересньовой кампаніі стрітил го в околицях Станиславова там был поневолений і робил в майнах руды коло Кривого Рогу на Запорожы а пак при будові штрекы на пілночы Совітского Союза Серпня авґусті <unk> рока коли нацисты пішли на Совітів трафил до арміі просто з Лаґру в Вязьмі О місяц польскых вояків евакували до Персиі З Близкого Сходу воєнна доля шмарила го через Єгыпет до Італиі де вірно служыл при ґенералі Андерсі По войні нашол ся в Анґлиі Як споминал з гіркістю нихто не ждал іх тым як героів Вкінци рішыл вернути до повоєнной Польщы в котрій власт тримали уж комуністы Ани не знал што його близкых вчас акциі Вісла выселено з Лемковины на понімецкы землі повоєнной Польщы Родину Бреянів і сусідів Бреянів однашол в ґміні Лиґницкє поле Не было ту єднако його жены Ольгы Бреян яка в <unk> році зо свойом родином была переселена в другій фали выселінь Русинів до Радяньского Союза з мужом зышли ся на добре аж в <unk> р одкале з радяньской Украіны пришла жыти на західні землі Польщы цитуваня Ани мі не пришло до головы же іду штобы взяти участ в битві котра перейде до істориі што я Лемко з Ізб в Карпатах буду участником так історичной подіі Споминал в своіх записках Кірил Браян помер в <unk> році але перед смертю встиг списати своі спомины Книжка Моя Долга І світова Война <unk> згідно з желаньом автора была выдана найперше по лемківскы а в <unk> р явила ся по польскы Як раз того рока Стоваришыня Лемків рыхтує перевыдати спомины якы збогачены будут фотоґрафіями і документами по кірі брияні Іщы на поли бою розказом начального воджа <unk> лютого фебруара <unk> р отримал право носити памятковий крест Монте Касино За борбу не было учтивой заплаты Кірил Бреян не был єдиным лемківскым вояком якій взял участ в славній битві о Монтекасийнові Італиі Спомнути можеме хоцбы тіж о Василю Спільнику з Лоси Хоц теперішня політычна поправніст неконечні позвалят шанувати памят о лемківскых вояках інчых структур то не можеме забыти о так зв добровольцях до радяньской арміі якы были рекрутуваны в роках <unk> Окрисліня доброволец мало в новым часі лем цинічно пропаґандовый вызвук Реально молоды лемківскы мужчыны были насильно забераны зо своіх рідных сел і высыланы по максимальні двотижньовым перешколіню на першу лению фронту Вельох з них николи не повернуло до своіх хыж а реально за доступныма інформациями то як раз найбільше Лемків бороло ся з окупантом як раз як добровольці Єдном з публикаций котра розповідат про участ лемківскых вояків в І світовій войні єст книжка Адама Барни і Покійного Федора Ґоча під назвом Лемкы в борбі за свою і несвою свободу Доднес нона книжка є єдиным обшырным опрацуваньом тыкаючым предовшыткым долі реченых добровойців Тым більше памят про нашых нянів дідів прадідів мусит быти припоминана в нашым народі што з публичного простору за справом декомунізациі на жаль при нагоді є она вымазувана Приміром може быти зміна таблиці на славным памятнику в Устю Рускым Не мож годити ся на тото жебы памят о єдных жыла а о другых ніт лем зато же доля шмарила іх на інчий фронт За борбу лемківскых вояків героів польского войска і добровойців не было учтивой заплаты Траґічным подяком товдышніх повоєнных власти было выселіня решты лемківского народу в акциі Вісла на основі комуністичных рішынь на західні і пілнічны обшыри Польщы В лаґрі в Явожні без суду были неволены аж і участникы войны котры перед двома роками бороли ся в рамках Червеной Арміі і польского войска з німецкым окупантом За рахунками представленыма Адамом Барном і Федором Ґочом в комуністичным центральній лаґрі працы в Явожні заперто <unk> участників І світовой войны з Лемковины По войні воякы ґенерала Андерса не мали легко были трактуваны як інтрузы а часто оставали під узком обсервацийом безпекы Приміром <unk> вересня <unk> р комуністичны власти одобрали <unk> офіцерам польскє громадянство в тым самому ґенераловови Владиславови Андерсови Постанова была скаслана аж в <unk> році Дальшый важний черепок до мозайкы істориі нашого театру і перекладів театральных пєс Автор рецензиі Петро Медвід Пару тыжнів тому дістала ся нам до рук нова публикация яка была выдана Выдавательством Пряшівской Університи і котрой редакторами сут двоми літературознателі з Інституту Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університеті в Пряшові Валерий Падяк і Михал Павлич Книга має назву Театр Александра Духновича у перекладах Ярослава Сисака і была выдана з нагоды <unk> річниці театрального діятельства Ярослава Сисака Звыкне ся писати і як сисак але зохоблены подля назвы публикациі русиньского актора режысера драматурґа і директора наперед украіньского нацийонального Театру Пактеатру Александра Духновича в Пряшові Продолжыня сері Нова публикация то продолжыня сері Театер Александра Духновича котру падяк з Павличом почали у <unk> році выданьом книгы Театер Александра Духновича Тет років выбор із репертуара Валерий Падяк котрый долгодобо занимат ся в рамках свого баданя і Русиньскым театром а драматурґійом вже давно мал тугу выдати пєсы котры ся за многы рокы в театрі назберали кєд же вшыткы зістали в рукописах в театральнім архіві Зрозуміл же тоты переклады котры свідчат окреміньшого о полноцінности нашого языка треба вытягнути на світло світа і в книжній подобі котра ту зістане Самособом завеце як три декады русиньского Театру Александра Духновича назберало ся величезне множество перекладів пєс Театер робит <unk> деколи пят премір в сезоні І так лем мала участ конкретно <unk> текстів было мож дати до споминаной публикациі Но єдночасно в тым чыслі перекладів світило много раз мено Ярослава Сисака котрый зробил десяткы перекладів про наш театр І так выникла думка жебы друга публикация і сериі Театра Александра Духновича была присвячена лем тым перекладам котры зробил про Театр Александра Духновича Сисак Ярослав Сисак Народил ся Ярослав Сисак <unk> мая <unk> року в селі Пыхні сниньского окресу у товдышній Чехословакі до родины священника Поабсольвуваню середньой освіты на педаґоґічній школі в Пряшові наступил як <unk> річный до драматичного колективу товдышнього Украіньского Нацийонального Театру в Пряшові де был актором аж до <unk> р Пак пішол штудувати на Театральный Інститут Карпенка Карго в Кыєві де закінчыл у <unk> р одділіня режіі Пак вернул до пряшівского театру в котрым майже три десяткы років робил режысера єден час умелецкого шефа а од <unk> до <unk> р был і директором як раз на посаді директора застигли го і політичны зміны в бывшій Чехословакі Од <unk> половины <unk> років появляли ся в украіньскым театрі і пєсы по русиньскы У році під директором Сисаком змінил театер назву на Театер Александра Духновича і стал першом офіцияльном русиньском інституцию по <unk> році а єдночасно першол лем на русиньскій язык на сцені За тото мают велику заслугу Василь Турок гетеш котрый робил драматурґа театру а так само Ярослав Сисак як директор Сисак єднако як турок гетеж был не лем тым што як директор підписал ся під трансформацию театру але постарал ся і о русиньскій репертуар Понад <unk> пєс котры грали або грают ся на нашій єдиній професийональній сцені в світі по русиньскы сут перекладом Ярослава Сисака Театер очарил не лем його Жывот Талиі присвятила і його небіжка жена Мария а дівка Ярослава котры так само наступили іщы до товдышнього Украіньского Нацийонального Театру а пак стали тварями Театру Александра Духновича при чым дівка є доднес членком драматичного колективу Высше спомянуты а і дальшы факты з плодного театрального і літературного жывота Ярослава Сисака были рішучыма же Падяк і з Павличом присвятили дальшу публикацию як раз його перекладам Од Папагая по Ільфа Петрова Самособом ани в тій публикациі не подарило ся надрукувати вшыткы переклады котры Ярослав Сисак про наш театр зробил Но редакторы представлюют інтересный діапазон ПіС при чым першый переклад мал свою премєру <unk> децембра <unk> р а тексты ідут аж до сучасности Значыт найдеме в публикациі пєсы котры были приміруваны лем недавно і сут в сучасным репертуарі Театру Александра Духновича <unk> сторінкова публикация приносит чытательови дванадцет перекладів пєс Найдеме там світову але і русиньску клясику Конкретно іде о пєсы Алойс Мырштік Вілем Мерштік Мариша Іван Стодола Бачова жена Дюра Папаргай Аґафія старого Пападівка Дюра Папагай Два листкы до Єрусалима Дюра Папаргай з кона на кавалерия Петер Ковачык словацка рапсодия або корчма під зеленым стромом Альфред Жарі Краль УБУ Алексий Коломієц Фараоны Йозеф Грегор Тайовскій Обіцянкы Михал Валчак Пісковиско Ілія Ільф Євгеній Петров <unk> стільців Леонід Андреєв любил до ближнього Сут то переклады із чешского словацкого французского росийского украіньского языка але і з воєводіньской вариянты русиньского языка А наш театральный клясик Дюра Папай має в публикациі аж три пєсы Не лем переклады Публикация не є лем надрукуваньом перекладів котры Ярослав Сисак за десяткы років про театр Александра Духновича зробил книгу збогачує курта творча біоґрафія Сисака але так само і великє інтервю з нашом театральном особностю Обидві части публикациі приготовил Валерий Падяк так само в книзі находят ся знимкы ци зо жывота Сисака або спєс котрый інсценували ся на дошках Театру Александра Духновича Додатком книгы єй список Премєр Пєс котры в роках <unk> а<unk> на русиньскій язык переклал Ярослав Сисак якій приготововил Михал Павлич Нова публикация з рук Валерия Падяка і Михала Павлича Театр Александра Духновича в перекладах Ярослава Сисака є дальшым важным черепком до мозайкы Істориі нашого театру і Перекладів театральных пєс на што Русины можут быти правом гордыма Бо і тоту публикацию потверджує ся же наш язык єй языком найвысшой культуры в котрым прочытано дописы публикуваны на портали протягом посліднього тыжня Проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак