The archive of
Lemko radio

Перегляд тыжня порталю Лем фм в понедільок <unk> мая <unk> р Лемкого одсвяткує Русаля Автор вісти Севериян Косовскій Карпаторусиньскій Америцкій Центр Лемкого рыхтує ся помалу до свого традицийного пікніку якій одбуде ся <unk> червця юнія <unk> рока з нагоды Русаля Хоц попередні два рокы пікнік не міг ся одбыти з причыны пандеміі того рока щестливо поведе ся повернути до той ініциятивы Долга традиция лемківскых пікників Тогорічны Русаля Дн св Тройці Соществі є святого Духа выпадают за так зв старым стильом <unk> червця юнія значыт того рока пікнік одбуде ся точно в тот ден бо інчы рокы не все давало ся стрітити в ден праздника Як реляцийонувал нам при нагоді попередніх едиций подіі єден з орґанізаторів пікніку Андрий Медвід родом зо Ждыні Традиция лемківскых пікніків сігат часів коли нашы предкы побудували Лемко Голь Першы пікнікы были барз великы приходили на них не лем люде з Околиця але тіж з Пенсильваніі ачий з Канады Цитуваня Купета люди на тото приходила но лем коли продали Лемкоголь то вшытко перестало істнувати Мы то тепер уж од добрых парох років хочеме оновити і покус нам іде Спочатку было тяжко мало люди приходило Бесідувал при нагоді пікніку в <unk> році медвід Лемківскій пікнік то нагода на стрічу родаків еміґрантів а часто уж лем потомных тых котры пішли глядати ліпшого жытя в Америці На подіі буде мож посмакувати лемківскы стравы поспівати і пограти в футбол ци волейбол В проґрамі Є наша музыка значыт буде мож погуляти Сам пікнік одбуде ся в гардых обставинах природы серед зеленых лісів якы хоцкус годны припомнути Старый Край Деталі чытайте на залученым дописі афішы В Будапешті ішли по слідах Русинів Автор вісти Петро Медвід В середу <unk> мая <unk> р одбыла ся в Будапешті подія котру орґанізувала Бібліотека Русинів Мадярска ім проф Ішвана Удварі під назвал Послідах Русинів у світі русиньскы памятне місця на Підкарпатю Словакі в Польщы Войводіні і Мадярску Подія одбыла ся в Будапештаньскій Вседержавній Бібліотеці чужых языків і на участных чекали штырі інтересны рефераты Напереді з приговором привітала участных Анна Мария Поп котра є директорком Вседержавной Бібліотекы чужых языків в якій просторах подія проходила Книгы котры бесідуют о русиньскых памятных місцях і сут у Фонді русиньской бібліотекы розпрезентувала і директорка Ілітка Полянскій Нена Надош За вызначне русиньскы місця на Підкарпатю бесідувала у своім рефераті Жофія Чорі кандидат педаґоґічных наук і з Мукачівской Державной Університи О нашых памятных місцях на Словакі могли участны выслухати реферат котрий приготовила спілробітничка Научного Інституту ім Антония Годинкы Ірина Сюч Ворінка Янош Ґашпар председа Карпаторуской Рады Мадярского Фонду Культуры Громадного Транспорту занимал ся в своім выступі русиньскыма памятныма місцями в Польщі Войводині і Мадярску Подія была орґанізувана русиньском бібліотеком з підпором мадярской Влады і Фонду Ґабора Бытлена Пятницю одкрытя Креницкого Бієнале <unk> Автор вісти Севериян Косовскій Уж в найблизшу пятницю <unk> мая одкрыте буде Медженародне Бієнале Лемківской Русиньской Культуры інформуют о тым Стоваришыня Лемків і Світова Рада Русинів головны орґанізаторы подіі Орґанізувана што два рокы стріча Русинів з ріжных держав Европы і ЗША то нагода на промоцию русиньской культуры выміну опіній і поглядів але і самособом до близшого познаня Лемковины єй люди і звыків Два дни ріжны акциі Добром традицийом каждого бієналя єст тото што участникы оддают найперше поклін вызначному родакови Епифанови Дровнякови Никыфорови Крайницкому Подія зачне ся о <unk> <unk> годині панахідом над гробом Маляря на близкым до православной церкви св Валеміра в цмонтеры Дальше на креницкым дептаку гості положат квітя при памятнику посвяченым Никыфорови Одтамале вшыткы як єден горовіт перейдут до Старого Здройового Дому де о <unk> <unk> годині буде одкрытя выставы лемківскых русиньскых творців В тот ден одбудут ся і концерты русиньскых ансамблів Перше выступлят ґрупы з Польщы Словациі і Румуніі а в вечерній части видіти буде мож другій раз колектыв з Польщы і ґрупу з Хорвациі В пятницю переданы будут і дві цінны русиньскы нагороды то премія імени Василя Турока Ґризнавана для вызначных діячів та нагорода про арт Русинорум яка належна єст найліпшым русиньскым творцям культуры Субота буде посвячена дискусиям і выміні поглядів Головном темом має быти проблематика діяльности русиньскых орґанізаций в добі пандеміі кант <unk> як і наслідства того што сама пандемія уж змінила в поєдных обшырах В тот ден одбуде ся і засіданя Світовой Рады Русинів <unk> Бієнале закрыє третій концерт тым разом ансамблів зо Словациі і Украіны З дволітньом перервом Припомнийме што первісно <unk> бієнале мало одбыти ся ярю <unk> р З причыны тырваючой пандеміі початково было перенесене на осін але остаточно было одкликане кєд же в більшости держав світа были введены ограничыня Зато тіж тогорічна стріча русиньскых творців одбуде ся такой по штырьох роках Остатнє дсяте Медженародне Бієнале Лемківской Русиньской Культуры было скликане в <unk> році Перше Бєнале прошло в <unk> році Од початку было оно задумане на подію котра як выходит з назвы буде проходила штодва рокы Рокы без креницкой імпрезы мали быти выполнены подібныма стрічами на полудньовым боці Карпат В плянах был найблизшый Бардиів пак Пряшів Хоц тых плянів ничне вышло подія орґанізувана Стоваришыньом Лемків на добре вросла в шор циклічных подій і Стакрениця Бієнале одраз было задумане так жебы в рамках той подіі тримати партнерскы односины з другыма орґанізациями якы входят до складу Світового Конґресу Русинів Од парох років штораз голоснійшы являют ся постуляты зміны офіцияльной назвы подіі Коли бы придавник медженародне не єст правильний Русины Лемкы з ріжных держав світа тотот сам єднакій нарід ліпше бы было схоснувати слово меджедержавне Нова мадярска президентка пожадала о богословліня і од грекокатолицкого а православных єрархів Автор вісти Петро Медвід В суботу <unk> мая <unk> р в Будапешті проходила інаврация новой мадярской президенткы Каталін Новаковой Перша жена у функциі президента Мадярска і єдночасно наймолодша голова державы в істориі зачала інаврацию нетраґічно В Мадярску президент собі сам становлює форму і обсяг інаврациі Каталін Новакова собі як першый президент выбрала на початок екуменічне богослужыня як окрему част свойой інаврациі до функциі Екуменічне богослужыня одбыло ся в костелі реформуваной церкви на Будапештаньскій площі Кальвіна головным служытельом был Золтан Балок предцеда конференциі Мадярской реформуваной церкви Як інформувал Сілярд Костічак про пресовый Центр кошыцкой єпархіі Балок у своім проговорі підкрислил же то першый раз коли римокатолици грекокатолици євангелици і реформуваны допроводжены суботньом молитвом жыдівской реліґійной громады просят о боже богословліня про першого граждана Краіны На жальост новой президенткы участны представителі християньскых церкви окремо каждий благославил голову державы Медже нима были і представителі грекокатолицкой церкви а православной церкви Президентку Мадярска по благословили кардинал і острогомскоп будапештаньскій архієпископ Петер Ердо председаючый єпископ мадярской єванґелицкой церкви Тамаш Фабі сірийскій православный патріарха Іґнатий Єфрем ІІ єпископ румуньской реформуваной церкви Белякато грекокатолицкій архієпископ гайдудорокскій і митрополіта Філіп Кочіш митрополита австрийскій і еґзарха промадярско а середню Европу Арсенюс Кармадаґіс під константинопольскым патріархатом Предсідателька Світовой Общыны Реформуваных Церкви Найля Кашап і предцеда конференциі Мадярской реформуваной Церкви Зольтан Балок По екуменічным богослужыню торжественна подія перенесла ся перед будову мадярского парляменту де была Каталін Новакова святочно інаврована і повіла свій інавґурачний приговор віторок <unk> мая <unk> рока Умер на хвилю перед выгнаньом Зархівной пресивіст зрыхтувал Севериян Косовскій Продолжаме одкрываня циклю листів написаных нашыма предками до редакциі еміґрацийной ґазеты Карпатска Русь Писма тоты приводят нам не лем обставины самого положыня Лемковины в роках ХХ ст але тіж прикликуют одчутя і потребы люди Тым разом публикуєме лист написаный коротко до выгнаня Снітничан в рамках акциі Вісла Писмо автором котрого є товдышні шолты з села Онуфрий Ставискій датуване є на <unk> марця <unk> р Снітницю выселили <unk> червця юнія <unk> р На західні землі Польщы комуністичне польскє войско выгнало <unk> Снітничен Шолтес писал што в селі на коротко перед выселіньом остало <unk> родин скорше част снітницкых родів переселена была на радяньску Украіну одкале уж николи не вернули Кореспонденция вказує і на тото што самым селянам бракувало описаного кіриличного слова якє могли бы зачытувати дома але якє могло бы і служыти молодшым поколіням котры в школі в тым часі вчыли ся по польскы До слітниці такой по декаді вернуло лем пару родин Лист был опубликуваный в ґазеті Карпатска Русь чысло <unk> з пятниці <unk> квітня апріля <unk> р Слітниця Повіт Грибол Писмо в редакцию Карпатской Руси <unk> марця <unk> р Почтенна редакция Ото мы жытелі села Снітниці на Лемковині пересыламе вам нашу просьбу Нашы люде пішли до Росиі а нас ту на старым місци зостало <unk> родин Школу маме але нам брак нашых книжок То звертаме ся до вас ци вы бы нам не послали даякого материялу до наукы бо хоц в школі учат по польскы але дома бы може дахто і по лемківскы ся научыл а ту не ма з чого гел зостал іщы ваш старый Талерговец ставискій Захар бо уж лем він жыє з тых людей Так Вас просиме може бы сте нам прислали календар і хоц єдно чысло Вашой ґазеты Лемко бо гел неє ани руской ани украіньской книжкы лем польскы то ся нам барзне за рускым писмом і не маме што чытати Мы бы послали Вам і пінязі на нашу ґазету і календар лем же од нас не хотят приняти на почті Мы вам будеме барз вдячны за Ваш дар лем нам вышлийте што можете Онуфрий Ставискій шолты з села Слідниця Середа <unk> мая <unk> рока Перед <unk> роками народил ся Ернест Контратович Автор вісти Петро Медвід <unk> мая минуло <unk> років од народжыня русиньского маляря педаґоґа і народного художника Украіны Ернеста Контратовича Корнатович належал до <unk> поколіня русиньской підкарпатской малярской школы Народил ся Ернест Контратович <unk> мая <unk> р до родины народного учытеля в селі Кальна Ростока Село товды належало до великоберезниньского округу по <unk> р дістало ся до днешнього окресу Сніна на Словакій Як мал шінадцет років послали го до Ужгороду на півцо учытельску семінарию а там учыл рисуваня і ґеометрию єден із основателів підкарпатской малярской школы Адальберт Ерделі Як раз він підхопил інтерес і способност молодого Контратовича і порадил му ходити до публичной школы рисованя де ходили талентувати хлопців з семінариі як і з Ужгородской Реальной Ґімназиі За помочый Адальберта Раделі і Йосифа Бокшая пришли успіхы і молодий студент вырішыл же цілый жывот буде лем малярьом Рделі зістал не лем його учытельом але і приятельом Як закончыл семінарию в <unk> р пішол учыти до народных школ в селах Луг Сухый і Ужок Віл там кореспонденцию з Ерделійом Коцком Шолтесом Борецкым дальшыма вызначныма малярями котры учыли товды на верховині З тотышнього часу зістали образы як портрет жебрака Олекси німа дівка але портреты як жанр не стали його облюбленыма На образах з тых часів домінували тмавы фарбы котры в образах з войны іщы веце ідут до Чорной Кондратович майстерско оперує з Чорном котра стала його средством выражіня робит в тым часі експресивны полотна З пригодом совітскых власти по <unk> році мінит ся і його творчост домінуют оптимістичны сцены народных традиций робит головно пейзажы захоплює горы верховину рослины В <unk> році ужгородскы малярі мали активну намагу отворити художню школу і орґанізацию котра бы соєдинила професийональных малярів В <unk> р тоты інституциі были основаны і Ернест Контратович зачал учыти в Ужгородскым Художньопромысловым Учылищу а был єдным з орґанізаторів Закарпатского Одділіня Союзу Художників Украіны Цілый час своі образы выставлювал Непоступно його роботы не был інтерес Совітскы урядны структуры гамували інтерес о нього Мало ся о нім писало совітскій режім не барз хотіл звертати увагу на неконформомного художника Лем же йому ани нич од власти не было треба старчіло му каждый ден бити з пендликом в руці В <unk> і сімдесятых роках пришли персональны выставкы в Кыєві Пряшові Львові Одесі і інде Образы зачали купувати украіньскы музеі а Контратовіч наконец працує аж до остатньой можливости творити А пришли і нагороды званя заслужений художник Украіны потім Народный художник Украіны і дальшы Дожыл ся высокого віку і в другій половині <unk> років дістал медалю почестного жытеля села Карля Розтока Правда уж по ню не пришол был хворий і слабий Вмер Ернест Контратович <unk> децембра <unk> р лишыл по собі світ свойой любви Підкарпатскій світ котрый заникнул у такій подобі як знал він но дальше жыє і вдяка його образам Фрескы Новосільского трафили до Реґістру Памятників Мазавцкій Воєвідскій Консерватор Памятників вписал до Реґістру памятників поліхроміі і малярскы декорациі та ікону Божой Матеры Оранта авторства Юрия Новосільского што находит ся в церкви св Йона Ліствічника в Варшаві Консерватор підкрислил што малюваны творы репрезентуют выдатный примір сакральной штукы з высокыма артистичныма і історичныма приметами Окрем того поліхромія волтары єст єдном із першых самодільных поліхроміі узнаного артисты Реґістер памятників з дальшыма роботами Новосільского Воєвідскій консерватор памятників проф др габ Якуб Левіцкій вписал до Реґістру памятників Поліхромі і малярскы декорациі з <unk> і <unk> років та ікону Божой Матеры Орантист з <unk> р авторства Юрия Новосільского што становлят выпосажыня каплиці Покровы Ілиі пророка і блаженного іроніма стридоньского Каплиця містит ся на нижнім поверху церкви святрічника в Варшаві В <unk> році товдышній парох орий Клінґер дал новосільскому задачу опрацувати декор спомненой каплиці Артиста зреализувал в тым часі поліхромію стіны Олтаря В році коли повекшыли нижню церков Новосільскій доробил іщы поліхромію в части храм вірных Нижню каплицю іщы в <unk> роках ХХ ст хоснували до правліня жалобных богослужынь та цикличных літургій за душу фундатора Коли в шімдесятых роках ХХ ст повекшыли і змінили каплицю наступный парох отец Анатоль Шыдловскій зас звернул ся до Новосільского жебы тот продолжал роботы при декорациі нижньой церкви Част декораций то фіґуральны поліхроміі представляючы євангелистів Апостолів пророків і святых та біблийны сцены і сцены з жытя Богородиці В алтары поміщена є ікона Божой Матери Оранты та архангелы Композициі в храмі вірных вказуют сцены з жытя Мариі Зачало ся од бесід і приязни Поліхромі в церкви на варшавскій Воли сут ефектом теолоґічных роздумувань і приязны артисты з товдышнім парохом отцьом профм Юрийом Клінґєром Кляровніст реліґійных композиций та чытельний іконоґрафічний переказ артиста был в силі зреализувати тіж завдякы свойому теолоґічному знаню і поглубленой над ним рефлексиі Цитуваня Поліхромія вписана до реґістру памятників заслугує на особливу увагу тіж з той причыны што фреск олтары є єдном з першых самодільных поліхроміі артисты Малярскы прикрашыня в нижній церкви свяна Ліствечника на воли характеризує теолоґічне і іконоґрафічне богатство пояснят консерватор Якуб Левіцкій Культурова спадковина высокой ранґы Подає тіж што поліхромі мают і документальну вартіст як характеристичны для творчости новосільского стиль і хоснуваны кольоры в котрых домінує індиґо о богатій модуляциі тонів ожывлений акцентами червеного жолтого охры Цитуваня Декорациі каплиці треба зачыслити до найвыдатнійшых творів творчости Новосільского Бесідує Левіцкій Консерватор спостеріл тіж што поліхромі з <unk> і шімдесятых років та і конас з <unk> років ХХ стновлят выдатны творы сакральной штукы з высокыма артистичныма і історичныма приметами і мают особливу вартіст для православія малярскє прикрашыня каплиці то так само культурова і артистична спадковина высокого значыня Выслухали сте дописів якы публикуваны были на порталю Лем фм протягом минулого тыжня проґрам зрыхтувала Наталия Малецка Новак