Архів
лемківского радия

Шторока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторінь Хтоси колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы Усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель сенс выповіди зміст доказ знаня а не рідко і емоциі і одчуваня самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішні прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце з тыма котры сут цікавы світа Голодны знаня З тыма котры знают доцінити труд Проґрам печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам печатня є перезначений для грамотных Проґрам печатня то чытальня радия лем фм Маме чест бесідувати зо знаном уж нашым слухачам паньом з Пряшова паньом Любом Кральовом котра єст председом обчаньского знужыня той соспільной орґанізациі котра зове ся Колисочка Так тота колисочка такым головным проєктом котрий Робите то стот проґрам вечірніх шкіл Повічте на початок одколи тот програм ся веде і кілько тых шкіл повстало Та добревечір такісто слухача хочу пожаляти Тоє правда Дякю Богдане же можу бесідувати зас до Вашого радия Є правда же нашым главным проєктом нашу главну таку активітом є основаня Вечірніх Школь Русиньского Языка про діти і дорослых тота ідея взникла в нашым здружыню зато же на словеньску Указує сеє великій проблем же нашы діточкы не лем же забывают по рускы не бесідуют родичы стары родичы дідо з бабом бесідуют зо своіма внуками родичы мати з няньком бесідуют зо своіма дітими хоц сут Русины бесідуют по словеньскы но і то ся одражат подля вшытко і в тым же мы не має выбудуване русиньскы школьство на словеньску Же она не функцийонує Но не мож поісти жебы фунґувало русиньскє школьство на словоньску зату зато же маєме лем дві школы з начальным языком русиньскым а в тых двох школах в Чабинах то і в окриси Меджіляборці і вкальний розтуці з Окриснина салча діточкы по русиньскы од перш класы по <unk> але то сут лем <unk> класы а внокід мают дале продолжувати своі навчаня ідут до <unk> класа леж до словеньской школы неє ту континута медже Діточками в Дідсадиках в основных школах в середніх школах а потымысокыма школами є ту сут ту лем туты дві школы вісовчы <unk> діти думам неє школь веце неє ниґде можно про нашы дітиш высовчы русиньскы язык Чом то так єм Ты так тяжкій вопрос є то одраз сильной асиміляциі люде ся пристали чути аси Русинами я не знам але што я чую од нашых люди бо ходжу барзе люду терену ші од року <unk> ім ходила до многых сели перешла цілий сниньскій окрес Свідницкій між Лаворицкій окрес придрахуваньом жытелів в Домі квартилів на словеньску было такє захованя в <unk> р з вельо людми сме ся стрітили а внесе нас просили На многе апросили сте нас наприкат чом ім треба русиньскій язык як го ниґде не поужывают То є барз щастый вопрос нашых люди зато же мож жем в державі де штат де державным языком є словеньскы язык Словеньскій язык всяды полужываєме в школах на урядок обходок всяди бесідиме по словеньскы Мы бесідиме по русиньскы лемкіжу а люде си думают же кітє Ім не треба кєд тот язык не можут полужыти ниґде На уряді же ім го не треба І так ся стало я не знам од <unk> р кєд сме уж могли быти леґітимно в народностю на слованьску бо знати же до <unk> р была русиньска народност на ческословеньску заказана кєд уж русиньска народност не была заказана зачали Русины помаленькы двигат тий головы Але як може тых <unk> років котрых маєме за собом кізме не были як меншына оповолена А си Я не зам може нашы родиці си одвыкли од того же або одвыклины ани не были навчены на тото жебы своі діти давали до школ до шкіль русиньскых Але кєд нашы діти не ходят до нашых школь кєд сат свій язык і свою історию на учыня в школі так постаті о своім народі нич не знают туты родичы кітя кєд самы ся не вчыли русиньскій язык в школі нс є обєктивне лоґічне але не знам А си не хотят а си не поважуют за потребны жы потрібны жебы іх діти савчыли по русиньскы Я розумію же вечірні школы мают дати тым вшыткым Русинам котры жыют на словеньску дати усвідомити іх в тым же ім школа є до чогоси потрібна Я розумію же коли систем шкільний злі фунґує то вечірні школы мают заступити деякій тоты школы такым програмом котрий буде ци то є школа до кінця вечірні школы Но і то школа зато же так сме іх назнали зато вечірні школы зато же діточкы Совчыт по побіді уж по реґулярным навчаню совчынь по тым побіді скончат своє навчаня а єдны опіл другы зачынают ті тут на свеченній школы вносут годиновы раза тыждень за годину сострітну з учытельками своіма А Чым ся нам подарило іх заклядувати в дакотрых школах а я потім дораз повім же кілько іх маєме такы Зато же то дітичкы з цілой школы ся там позберают Знаєте мы в нашых словецкых школах можут ся діти учыти русиньскій язык як неповинний предмет наприк або як кружок має низший статус як неповинный предмет або як перший язык Лем же першы кєд бы то выберали нашы русиньскы діти русиньскы язык як першый язык в школях так уж бы была школа начальным языком русиньскым як єм повіла іх мами Маєме лем дві Але знаєте якій є по тым якій проблем є назберати тілько діти кілько наш закон школьскій закон поволі є про кружок А прокружок треба назберати <unk> єдній кляси а не назберат <unk> тив єдній кляси А мы сме зато з того выходили і сме то выдумали інакше А повіли сме так нам є єдно ци то з той або той або скілько клас з котрой класы тоты діточы до нашой вечырньой школьса запишут Нам є єдно кілько діти в ничерній школі буде наприкляд маєме такы школы наприкат в Пряшіві хоц вари медже культурным центром Русином на Пряшівчыні є Пряшів але Русины сут такы не сут так концентруваны в Пряшіві як наприкляд Снині або Валелох Русиньскы Е то Пряшів є прецен слованьскє місто ту Шаріскы то є центром Масаріша не Русинів Ей то лем Русины спентром Центрум Русинів так є тяжкє наприклад нам заложыти і школю в Пряшуй но так сме выходили з тоже і пят дорослых люди котры ходили нам в Пряшові до нашой школы так сме отрили в Пряшові таку школу нале наприклад в Чолидні або в Свіднику або і в тікальний Ростуці або хоцде або в гуменым на пкатирматерскых школах маєме <unk> школі Але туты діточкы мы позбераєме з цілой школы А зато сад наприклад позберат связнам в гумены в матерскій школі медже старшыма діточками є <unk> діти але то з цілой матерской школы або в снині на основній школі хоц котрій в основній школі є од <unk> до <unk> діти але то зас цілой школы Але на тій школі єй може не знам <unk> діти або тисят діти не знам тепер презня а то сут великы школы на мы назбераме <unk> а сме раду же маєме <unk> А зато сут школы зато же купіруют тоты нашы школо школьскій рік высалучат од септембра до юни Так през дяк ходят до школы так нашы дітучкы в тых нашых вечірніх школах русиньского языка про діти і дорослых ходят цілый школьскій рік до школы Та же не мож поісти жы то было был дакій курс або дакій табор за тужых самуча десят місяців в рамках єдного рока Але ся хочу повісти єдно баз блам важне мы сме то так основали же то буде лем перший ступень або перший крок ку тому жебы си нашы родичы а і діти нашы русиньскы помаленкы звыкали на то або жебы похопили кєд будут савціти по русиньскы якій тот наш русиньскій язык є богатый што вшытко мы можеме зискати кєд ся будеме вчыти в нашым материньскым языку А мы дорослы я сама мушу повісти же я сама пишу над моім материньскым языком три штырі рокы Дуды єм ниґда не написала ани ани єднорічіня по русиньскы фур лем ім бесідувала по русиньскы А тепер кєд сама учу Я ім зістиляжы тото вшыткы што я мам в голові зато же мій діалект состав основом той кодифікуваной Русинчыны А кєд я учу своіх школярів же такый є правило такы є взор для скло склонюваня або часуваня часослова або містоназывників а я не знам чым то так є але знам же то так є справні Нале то кєд єм си то так усвідомила так єм ся так цільословеньскы язык Я єм білінґувана од свого дідства Мы свема писували лем по русиньскы а кєд єм мала три рокы мамка вала післям до дід Садика а за два три місяци єм ся на ціля по словеньскы Але я ся тото не памятам кєд є мала три рокы си то не можу памятати же сучасні бесідувала і по словеньскы і по русиньскы А тот страх нашых родиців же кєд бы сме дали нашы діти до русиньскых школы та бы не знали добрі по словеньскы є є неоправленый тот ти є неадекватный тот страх зато же нашы діти сут шіковны діти з івытой школа але ся нараз можут ночыти і по словеньскы і по русиньскы Але си жебы си звыкли на то же тот наш язык треба го знати зато што є наш материньскы язык так знато сме зачали основлювати тоты нашы вечірні школы Ці то так буде ж то є першый крок а може за два три рокы тоты нашы діти з ци вечырній школы Підут до школа а в школі си выберут русиньскій язык В нормальні реґулярным навчаню чепокы не знам тото ци то так буде Але наш ци Баз бе так хотіли жы то так было Того не знаме то чы бы програм котрый ся зове печатня печатня то все сут в выдані выдавництва якысы Днеска маме два під руком шумны выдавництва Єдно то єст книжка до котрой перейдеме але другє ти сцедечко А на цедечку маме співаны Але не лем співанкы бо іщы сут розправкы Но єс лем то наш компактны дискы три секличы Любілю найме теразупіанку добрі прошу як повім яз дам ся тото треба треба вам пред ставити тото тот нашы компактны диск є баз інтересны пилемене а є нетрагічный в тым же то не сут лем співанкы як сме были твор звыкнуты же Русины выдавайме лем співанкы зазва нашого здружіня є колисочка колисочка колиска Мушу повісти же сме русиньско словецкы здружіня зато же сме го заложыли жены і словацкі русначкы Зато же хочеме вказати Словаків або хочеме інформувати Словаків о нас о Русинах бо я снам же не лем мы Русины знаме о собі мало але і о Словацию нас мало а знают Але тото є цитечко русиньскых колисанок зато же си думаме же до колискы патрит дідтинка А ті дітинкы кєд нас застават треба співати колисанкы котрым уж ім не співаме нашым дітям Так бы подали такій проєкт перед роком Тот проєкт нам на уряді Лады в рамках проґраму Культура Народносной Меншыны Уряд Влады Слованьской Республикы наш проєкт подпорил А так то было задумано і так то наконец вышло Жек і дітиночку даєме до колоскы хоч ме жебы заспала так і зобо і співаєме колосанкы або є бесідиме приповідкы Так і то нашы цидечко і розділене так ся чыридіє колосанка з приповідку колосанка з приповитку А сі ку тому навеце сме ословили баз нашы дикы знамы співачкы котры наспівали тоты нашы колосанкы а сі шы то так єже тоты співачкы сут штырох ґенераций батомы трьох ґенераций найстаршу співачку єднаша вызнамна співачка Малька Мачешкова котра співат стары ориґінальны колосанкы Русинів на выходнім Словенску але то вшыткы колосанкы сут такы ориґінальны котры сме нашли в старых зборниках котры вышли во Музею Народной Культуры в Свиднику А барзме ся потішыли штакы такы зборникы нашых колесанок там і были окрем єдной Колосанка то перша колосанка ся пише злитіли ангелы А тоту тота єля колосанка котру воду маляганка сервідска Ганка сервідска є дальшу співачку котра співаюты колосанкы є ту другу ґенерацию співачок а з ньо співат колосанкы Янка любіма то дно <unk> Янка любімо сут єдной ґенерациі співачкы барз для мене Баз добре бачку раз на словеньску а третю ґенерацию співачок є Мариянка Желізна котра співат тиж прикрасні а є наймолодшу співачку а баз тиж знану співачку на словеньску народных співанок русиньскых Што си тепер даме Но так я не знам вшыткы сут барз красны але може треба послухати тото звытіли Ангелы Бо то соспіват о малим Русинятку котрого положыт мамочка до околискы А чом тото Русинятко там є жебы мы народ не згынули За слімані же выскы ледитьо Дальше посиньскы еполоґіі жебы не зрусиньскы епоі Кы нашы вечырні школы сме зачали оснувати в руку <unk> Тоде нам першы раз ошол то наш проєкт але ме в <unk> року зникли Нашы здружыня зникли в Янару <unk> а в септембру <unk> утворили першых сім школ вечырній школы русиньского языка про діти дорослых Іли тото школы я вал імпресні де в котрых містах і котрых селах вы В сницкым окрисі то было в місті Снина так істо повім прозвиска мене на нашых учытельок бо то сут прекрасны учытелькы кы сме мали туты учытелькы не моли бы сме оснувати тоты школы бо сме заложыли то на такым принципі же учытелькы си найду діточкы на своій школі тоты дітичкы сут в тым своім знаным простерю сут на своій школі а тота чытилька по тым з нима робит ту ідну годину тыждену В снині то є Кристинка Крупува котра учыт русиньскій язык на I Зедесці в Снині або на Зедесці на улиці Студенскій уж од того рока <unk> Дотепері На фурт учы дакотры діти сут тамтоты істычы учыт іх Третій рік але або другє апіврік але дакотры діточкы сут і новы Я потім повім якы сут проблемы в тых вечырніх школах Чом бы то было о вельо ліпше жебы ся ту учыли нормальні в реґулярным науцільным процесі По тымскым окреси была школа в Чылиным то є село котре є <unk> кілометрів од Сни а там еме три Красну дальшу чытильку а то в ласту Мороховичу Ласта Марховича дали в Чылины уж уж уж уж уж ужіла русиньскє Згели потім перестали чытати приз в рамках нашой вечерній школы Ню Берли і в Чылині Дальша вечірня школя є была в <unk> рворена в Свиднику а в Свиднику сме ословили пану Цютку Мариньку Ґоцуву котра має такій успіх же за рік в нас двойна субыла почыт школерів котры ходят ку ній до школы та нам істо єдной класы на ожі дві клясы Така то добра учытелька Дальшу школу котра в тім році взникла было в окриси свинник в селі Шерскій Щавник а там учыля такісту прекасна учытелька в шельскым Щявнику Моніка Сакарова лен там по тым по руку Апіл Школа в шерівскым щявнику заникла Заникал уж там такой школы неє зато же втоды староста не мала барз великы інтересу школю а намісто того жебы подрювал тоту школю Вшыткы вцітелькы і з директорку начылі і з родичами робили вшыткы про тото жебы з той школы се зробила русиньска школа Мала то быти третя русиньска школа на словеньску але староста не зробил то жебы тоту документацию котрым но приправили жебы послал на міністерство школьства до з Брацлавы І так школа наконец заникла Молика Сакарова тепер учыт в матерскій школі в Трочыні Присвиднику але мала там барз добры выслідкы в тій школі в Шарискым Щавліку Нові Але было в року <unk> Но дальшу школу Сут дві школы де учіля ЯСМА Сапряшыві в Пряшу цілят дорослых а то было інтересне же муціля Словаків уцілям дівчата котры хотіли грати в театрі Александра Духновича бы хотіли тіж студивати герецтво Ходили кумі так піл рока потім потім си прецелен усвідомили жебы хотіли быти словецкыма грецками не русиньскыма або не сут русинькы але ходили і такы молоды люди кумі котры заложыли си на прелюдову музыку а єден з них мал оця котрый му умер Русина А як кєд над вчест того оця він захотіл начыти по русиньскы бо кєд жыт його отец так само русиньскы не навчыля якій бы тыперса хотіл поєсти навчыти але заложыли таку людову музыку дрібна а там в іх репертуарі сут лавні русиньскы співанкы Сут там вшыткы Словацы троє музыканти і співаків навлеса хотіли начыти по русиньскы одмене такы ім учіля Полорусина Словачкы Словаків але не Русинів в Пряшові А там было а так ту была єм нас такых намін чы школ в Пряшові но А даше школа то было інтересне про мене Тыжом там у ціляяту была Вільшавіця Вільшавіця є русиньскы валялы в Окриси Левоча там сут три Валялы в Окриси Левоча окрем Вільшавідстам сут Турискы і Ніжны Репашы А таме не ословили люде із Обчарского зружыня Жыводрусина а мы сме на основі той вечырньой школы котру єм там вела в насільскым уряді потамніньой школы Більшевіци сме основали барз красну сполюпрацу дотепер сполю спілпрацуєме Сме зорґанізували в децембру <unk> р Прекрасный родественный вечір на котрым бы єй Богданий был Я знам же тот Розственный вечер або Рождественый концерт был прекрасный а ту сме на основі той нашой спілпрацы в Осні зорґанізували Так то было тых сім школ в року <unk> І зас перерва Зачали сме процедечко была перша уж колысанка окрем колысанок на цидечку што сут приповідкы припиткы Но то якы су приповідку бы сме дали якы то сут приповідкы повідчме пару стіл Приповідкы сут тыж барз інтересны сут то тыж нашы стары народны русиньскы приповідкы та як сут колысанкы окрем той єдной штоповіда шыткы сут останы Традичны народным русиньскы колесанкы так так само сут і вшыткы приповідкы народны але сте зберали тоты свобідкы ся они были уж публикуваны Они были публикуваны паром Михалом Гіряком были публиканы в його зборниках Шеляка або айде в другых зборниках понаходили сме іх не ходили сме до терену на то сме не мали Коли мали сме лем рік на то жебы сме выдали тоту цидечко А я думам же сме нашли барз красны приповідкы або і наприказ нашых учебників або од Михала Гіряка або од дом пана Аяна Гриба сме нашли тоты приповідочкы сут ту такы мало прибыгы з понаучыньом А што мене навид це тішыт на тым сердечку є то Або тот факт же іх набесідували прочытали іх нашы вызнанны геречкы а єден бывалий бывшый режысера былай герец пан Сийсак Суто Геречкы з Театру Александра Духновича Я ся знам же сут то єдны зналіпшых геречых з Театра Театра Духновича а то сут Ярка Сисакова Лютка Лукачікова Владька Берегова но а і яка трущыньска силал наєчка і Ричсерка котра є редактор косиньско высыланя Радия в Кошыцок а єдну баляду на конец того циричка бо то неє приповідка лекрасна баляда русиньско списувателя з Меджлаборит Штефана Смоля набесідувало начытал пан Ярослав Сісак А вшыткы гварят же тота склядба того якы сут тоты приповідкы мудры як мают ся оповісти дітичкам як я єм виділа кє сме робили такє як хыстіня того цидечка в Свіднику на концерті нашым Рождественным кєд Христом няньком состал приматор місто Свідник пан Янко Голодняк были там діточкы котры на тым рождественным концерті выступляли были там і такы шлем были як ґузерали на тот концерт але кітсє Ярка Сісакова котра модерувала тот концерт а котра бесідує три приповідкы на тым нашым сидечку она прочытала єдну приповідку свою ато Малий медведик котру сме нашли то ефакт наша Стара Народна приповідка кєд тоту ту на приповідку чытала там на тым концерті з невід як тоты діточкы з отвореныма ротиками слухали як на тоту приповідку чытат Барз крас і то прочытала барз Крас на приповідка так ясно вам же кєд так діточкы на концерті слухали тоту приповідку такы з такым великым інтересом Так ястже і кіт і мамкы дідковы бабкы пустят тут то цивечко наше так і колосанкы сам будут любити але главны приповідкы Малий медведик Тепер малий медведиц малий медведик і внедвертамей медведик В єден красний сонячній ден ся малий медведик грал на лісній полянці бігал скакал собі на сонічку одразу што зелене долгоноге вызіркало стравы Ґвак Скоро ся сховало до травы і засі Квак Медведик ся острашыл скоро ся вышкрябал на высочезну сосну аж на самий вершок пообсерал ся гей гей строхло то вышка а заплакал Ту выскочіла з дупля вывірочка А чом плачешы Мы знам як мом злізти ге но барз легко пристягний хвіст і скаж з конаріка на конарік порадила му вывірочка О його мам мовлю іх віст о єден барзьошкый Кєд скочу бою ся же впаду і докалічу ся А медведик сидит дале смутно на сосні і плаче Споза листя выліз павук і просит ся о Што тіє О Не знам як мам злізти зо строму О но ну но барз легко Привяж папавуцінку куко на рику Прядь і пущай ся по по ній долов І ян не знам прясти павуцінкы Йо єм тяжкый бою ся спущати до лов впаду і докалічу ся Малий медведик сидит дале на сосні і нарікат зразу пролетит пташок і звыдавы ся просит чом плачеш Мом як мам злісти ей та то є цалком просте Розпрістрий крыля замахай з нима і тихонькы ся зниз на землю Оли я не мам крыла і ни зном літоти Йо єм тяжкой кєбы єм хотіл летіти уполбыл і докалічыл ся А так медведик сидит на сосні дале і нарікат я ґолем злізу зо сторому Як вывірочко не можу они пополучінці они злетіти як пташок Так бы там сиділ дниска кєбы го мати не закликала дмів Як єй зачул на цілий ліс закричал Іду уж іду момо А як Та цалком просто так як го мама вціла Красні по медвідяці Красні помали з конаря на конар При тім собі весело бурмотал У не є то ани так высоко ани такє страшне Не треба ся бояти Іщі собі о мі мамка бо думала же єм бойко Конечні был долов Лем што зацюл під лапкам і певну землю выдыхнул собі і розбіг ся кумамці медведиці аби єй порозповідал як собі в лісі мудро і сміло пецінал Цалком так як го она одмаленька учіла Вечірні школы то єст <unk> рік Великій успіх там де они возникли так возникли і розвивают ся окрем єдного припадку того коли ціла школа школа за них зато не можме кы была кєбы школа была бы сме дале по Крацо на Свит Я розумію же то не єст за причыном вечірній школы вечырніх шкіл же тота школа заникла лем лем то причына інча В <unk> Вы сте продолжали тоту свою діяльніст ци товды возникли якысы новы школы возникли Я ся не думам но не знам чы мож повісти же <unk> рік был успіх был успіх тым же сме залужыли же самам подилю заложыти тых сім школь Але я думам а повазіл за векшыл успіх рік <unk> Зато же там состали дві новы річы Мы сме отворили на місцох шкіл <unk> шкіль В <unk> р а <unk> з <unk> клясами Бо су су су су су сут і такы школы де сут дві класы Я споминала на піднику але сут і дальшы школы де сут по дві класы Спредставте же з осымох школ одразу є <unk> школ з <unk> клясами за рома учытельками А Тото поважыл за великій успіх а тако другом новинько котра є про рік <unk> типічна є якє бы пілотный малий пільотный проєкт в рамках то нашой вечырній школы учяня русиньского языка на матерскых школах або в дідсадиках Зато же кєд мож <unk> рік поважувати за якы бы піротный проєкт про тоты обечыні школы в дашых роках іх было лем сім Так так мож поважувати рік <unk> запільотный рік про основаня кружків русиньского языка на матерскых школах зато же на штырх матерскых школах не зачали учыти русиньскій язык а то на двох школах в Снині де учыт Вєрка Маруничова на матерскій школі на улиці Кукучінова а Світлянка Лучканичова учыт на матерскій школі на улици Будвательска а то в Снині В Снині покраціют дале дале по краці тота школа котра была основана в <unk> р на улиці Штудецкій на основній школі на улиці Штуденска учыт дале Кристинка Крупова але отворили сме нову основну школу нову вечыню школу на основній школі на улици Павля Орса Візослава до учы Любка Белькова Такіст самособову покрачыме і в Чылиным де дале покрачы учыти в іх вечынній школі чылиным властам Ороховичыва Алеваста Мороховича тыж має великій успіх за то жебы на наприкатипы в <unk> р творила дві школы а розділила тых школярів так лоґічно як треба на старшых і на молодшых бо си представити же яка товна мусит быти учытелька прекрасна і добра кім на уцілят школярів в року <unk> од другой класы по <unk> Зато же мы вшыткы знаєме же нашы діти не лем же не бесідуют по русиньскы не лем же ся не мают не навчыти писати зато же школы не маєме русиньскы так нихто ниякы нашы молоды діти або діти або молоды люди не познают азбуку Та же научыля і тоты дітичкы котры мают сем років і тоты дітичкы котры мают <unk> років наютя азбуку вшыткы од зачатку Але знаєме же як учытеле як дорослы люди знаєме же але пятнадцетрочний ручний молодий чловік і сімрочны діти сіврочны діти нас ся інакше учыт так як онам мусила пожлати уміня педаґогічны жебы она мотивувала вшыткы тоты діточкы жебы хотіли ходити на русиньскій язык ажебы ся дася навчіли На красні си фурзділила годину мала приправлену фургодину мала приправеный материял про меншы діти провекшы діти але того року жы розділила уж має дві клясы а леньскій окриси сме отворили дальшы мове вечырній школы в русиньскым окриси має дниз або <unk> року смі мали <unk> школь на місто двох має в леньскій окриси <unk> школ А то окрем слиньскых двох на основных школах і двох матерскых школах окрем чылиньской маєме новы школы і в Карлій Рустуці та маєме на щыстя школу з навчальным языком русиньскым але в ним зачынале в ним р зачали як русиньска школа Так сме там ся отворили і вечірню школу а там сме отворили тыж дві класы до кінця в Ґарні Рустуці А в Кленовій сме отворил татісто дальшу вечірню школу што там не была при тым в <unk> року є там мотрена нова вечірня школа та істо урічу А в улицю так істоє так само такы великы інтерестипи там учіля сама директорка Янка Кучанова выканы росут ци учі тыж директорка Марцеля Рунянінова і Мариянка Рунцякова вчытелька той школы выкленові учыть Дівка старосту Мірка Штофікоаса пишали за свободна гірчыва а в улицю чыт сама директорка Янка Куцянова котра тиж мала так вельо діточок аж <unk> же в року <unk> Кід дістане тільку пинязей же буде нам і дост там будут тыж дві клясы В Свиднику уж окрем школы на І Зедешці або на улиці Коменьского де учыт Мариянька Ґоцува де сме отворили на місци єдной уж дві клясы та сме отворили на дальшых школах на шывецийній школи Свіднику на трьох основных школах учыме русиньскій Язым на шведчыній школах а то окрем Зедешкы і на Основній школі Вского Мая А там учат дві вчытилькы там учыт Янка Косарова Лютка Венцурикова а на дальшій школі думам што задечка учыт Лемка Фейкова де є наша дальша вецірня школа Той в Свиднико а коло а в Стручыні то є село колострокова колопарно коло Свидника так там Моника Сакарова уж не учыт в шаріскым страми кобот та школа єст рушена а зліквідувана але учыт є в матерскій школі што єст нам велика шкода бо то была прекрасна учытелька про єдна прекрасні знала дітичіти писати прикрасні іх мотивувала прикрасти знимат назнала аналізувати тексты так учыть в матерскій школі є там директор кова очы наш дітичкы русиньскє та выселі Строчына в село Сточыный Шаріскє село там і Базмальорусинівно і так на там напрік вшыткы му там нашляли і русиньскы діти учітам русиньскє язык з Сточыні то свідницкій Окрис Йоя забыла ся на єдну школю як є могла забыт на сему школи єм забыла в <unk> р сме ся одтвори В тоты в октобру нек септембра октобру шірну вчыню школу а то в Камюнці в окреси Стара Любовня а в Камюнці учыт барз за інтересна учытелька і жена красна а то є жена священика грекокатолицкого Франтішка Краняка котрый є знаным на словенску тым же веде Літурґіі по русиньскы як єден з маля грекокатолицкых попів а його жена Вєрка Вєрка Кранюкова учыт в Камюнці од <unk> р а по краціє дале і в <unk> буде чыти В окреси Стара Любовня маєме школю в Камюнці Была бы бас рада кєбы сме в місті Стара Любовня могли утворити школа а тама малам таку скусеност же кєд єм ословила директорів там сут три основны школы а си представити на директорка котра має прозвиско русиньскє лем нам повіла же то є лем прозвиско по Мужове так нами наприд повіла же в тій школі не сут ниякы русиньскы діти Але ниґде ся никого не просили ани не робили ани ся не просили тых діти не просили сародів чібы хотіли ходити навет до нашой вечірньой школы Лем мі такой просто повіла же не там не будут заклядувати на швечыні школи бо там є сут русиньскы діти Але вызнаєме же около старой Любовні сут тиж русиньскы селя до Старой Любовні учы єдну основну школу ходят русиньскы діти а в тым ся указало як є барз важне жебы не лем сме мали вчытелькы котры сут охотны учіти глядати тоты дітичкы бо основна робота в нашых вечыній школах є на нашых учытельках Тоты діточкы люблят тоты учытельку тоты учытелькы сут прекрасны жены прекрасны а барз добры учытелькы а тоты діточкы мусят быти мотиваны жебы хотіли записати в побиді ходити раз за тыждень на русиньскій язык іх родит ся бо внес самы думают же пред важнійше ходити на аґлицкій язык Тото наше усвідомліня того же то є наш материньскій язык а як перше бы мало быти вчыти ся русиньскій язык єдес на посліднім місци не такого усвідомліня медже русинами на сланьску не є Але і так просвічыли тоты вчытелькы тоты діточкы і родицю же записали До іх вічылі школ так то є барз важне Але барз важне є жебы си і директоры школ хотіли жбы ся там ціл русиньскій язык но нам не можут любити забраны прикажкы Но так си оказало напра Любовни же повіли же не будут закрадати бомат там русиньскы діти хоц знаме штам русиньскы діти сут Да тото так просиме жебы єднак Стара Любовня передумала своі рішыня іщы раз може другым підходом они быти може порозуміют же єднак быти може найдут ся якысы русиньскы діти в іх школах і тоту школу заложат што тепер сідаме сбы докінчля кількых школь Але то так мусіли си зробити перерву Там што си сцедечка Гей што сцедецкы даме до такє Я не знал нам заспіват тепер Та не нам зо ствердарка Мацюшкова треце ты найсташа співачка вна барскра І тепер ковысанка лем колысанка Лемківска най буде лемківска ся Не послухают тепер наставте собі уха жебы сте добрі чули лемківску музыковы санку котру співат Марка Стюшковач і онас лемківскай ліє коготя Три кры ген дві школы з мна повісти чы оцінити в єден спосіб же то єднак вечерні школы то єст проєкт котрий єст успішний котрий ся розвиват котрий має шансу Але я си думам же они тоты вечірні школы створят якысий систем сотворят якысий пракс якысу пракс котрой треба буде інституцийоналізувати На разі то єст зроблене в тот спосіб же они функцийонуют лем з ґрантовом підпором котра єст жадана што рока так Но власні І може ся вказати же уряд влады вам не даст ґранту і што товды товды неє школы Ну не мусути Я зас не вірю жебы а вірю тому же уряд ляде нам буде давати пінязі лем мы Але кєд мы розшырюєме чысло тых вечірніх школ мы бы потребували каждый рік веци і веци пінязи Зато ж я не можу хотіти од учытель жебы робили задармо Але мы кєд будеме наприкет мы сме отворили в руку <unk> школ з <unk> клясами а з <unk> учытельками на місцо <unk> учы як мы платиме <unk> а нам то треба о вельо веци пінязи а того р догварланру того р <unk> р догваляла же на місци <unk> школь буде <unk> школ з <unk> клясами але з <unk> учытельками або <unk> было то і о <unk> учытельок зайзвеци А я мушу мати пінязи про тоты учытилькы в першым ряді Але кєд ужнимали <unk> школь а тепер кєд бы знимали <unk> школь Міні треба платити найом за тоты школы бо нихто мушу барз красно подякувати директорім школь котры сут правны субєкты і ті ґлавны школы директоры сниньскы школы котрым м базка сидякала так істо на нашым сниньскым концерті котры змали Рождественный концерт в Снині же нам наприкляд одпустили найом Одпустили одпущают нам найом старостой в русиньскых селах за што барзкас не такіст єм дяків але даде нам не одпущают найом А мій кіт приде дакілько пінязи лем кус веце як тамтого року так я мушу си розуміти же што мі навеци треба з тых пінязи а навец мі треба заплатити в цідількы Бо я такісти хочу жебы чытелькы были мотивуваны жебы хотіли вчіти а жебы і на другій рік хотіли на тр на черт жебы стали фурси глядали новы діточкы бо з чым є проблем в тевычый школы Мы я ім повіла суть то школы Купіруют школьскы рік од септембра до юна учат тотойсты діточкы а лем на фурс сиктембру си мусят глядати новы даколи дакотры діти покрачают в навчаню русиньского языка Але векшына сут новы Зато же змінят ся условія ны мают дакы кружкы інакшы або напр підут з <unk> рочника до <unk> підут до другой школы або напряд скончат <unk> рочник ідут на середню школу так же в тым є тот цілий проблем же внофур якє бы зачынали од зачатку Але найвекший проблем є тот Же мы проєкты од уряду Влады котры жадайме дістанеме фурт лем на єден календарный рік а мы в януару жадайме напрякати прибыл дедляйн од дознаня проєктів <unk> януара Тепер єм в пятницю ти тоту пятницю было <unk> марця єм саді знала же проєкт на вечынній школы перешол Всі не знам пресні мушу управити розпочыт воя ім Жада Лавеци дісталям тыж інтересны пінязі але меньше як єм жадала мушу пороздумати кому іх дам а де мушу взяти тоты пінязю при тютому шом жадала Але ємарец А кєд так буде як тамтого року або кєд то значыт <unk> або кєд буде так як в <unk> р дістали сме пінязі першы зачатком септембра А си вы представляте же тоты учытелючкы гляну част рока школьского учат од януара до юна Они Бо од септембра до децембра дістали уж пінязі Але тепер учат од януара до Юна задарімо якы бы Я і нам тоты пінязи в септембру не знают же кєд проєкт перешол же не од мене дістанут пінязи далехто в нишній добі учыт так же не дістане пінязі такю за свою роботу Но так то не повинно быти Так доктор голосувати систему треба бы бы бы было змінити головні в Польщы як выглядат ґрантовый систем так выглядат же мы даєме жаданя поіджме до септембра Маме іх схвалены в децембры в січни в першым місяци підписуєме змовы а грошы на учтимаме десиф Так бы та фунґвала маньску добималоґіку Я не знам чом є дедлен одданя проєктів аж выянуару Я єм наверговала жебы пропозицию таку дала жебы сме мали мінімально тро річны проєкты Бо то є підпора культуры то не є попора я не знам чого Культура не може быти підпорювана або дотувана лем в рочных проєктах але нихто не хоче ся слухати тоту тоту нашу О пропозицию дуркайте не дуркайме будеме дуркати дого будеме дуркати Даме собі якысу тыпы зас колысанку моя вучы не мая совізера Ма Тепер єд новинку нашо і то же в окриси Меджілабурці сотворили три школы мали смія суті в окрисі Меджілабурці Красна Школа деся учыт русиньскій язык учілса на першій основній школі на улици Коменского там учіля а учы Дведка Мельничакова а там сме отворили і нашу вечірню школю На основній школі в Радва над Лабірцом Учів русиньскій язык і має великій успіх наш єдиной методи русиньского языка на словеньска Томарик Ґай А і там сме отворили на свецірню школу на майме другу основну школу з навчальным языком русиньскым окрисом Силі і чабіны Но і там сме отворили ту вечірню школу школу про тоты дітичкы котры скінчат IV класу а ідут до <unk> класу до словецкой школы так директорка школы котра учыт на свецірній школі іх сізберала а находят в потим куні побіді а учыця русиньскій язык дале в тых антинасвєнній школі на основній школі в Чабинах Но в окресі Левоча в Віршавіци пократся медали Я то рік <unk> самалчі два рокы ім там ціла але того року єм і пропросила м учытельку котра походит в Більшавіциі котра єдс председничком і основательковчастку зружыня Жыводрусина з котрым мы так красно сполопрацуєме жебы вна од мене туту штафету перебрала зато же я уж мам барз вельо роботы з орґанізацию тых нашых школ а промене ту было дост далеко з Пряшува то є таме і назад <unk> кілометрів а учіли сме Савицю в пятницю кажды два тыжні по дві годины а то было то злу навник діти так онайх буде учыти каждый тыжнь по годині а є дома може ся з нима скорі так догоднути так же буде учыти уж на місто мене там в Більсавіци бетка русиня коват і русиньскій язык но в Пряшові Видиме як то буде В Пряші можу я покрачати або може отвори ме на матерскій школі в Пряшові русиньскій язык но а сіде сме не спомяну леші нощыновенькові є то же в Гуменным учыме окрислюване прямо в місті гумене на улиці Щребіцкій в матерскій школі Та має великій успіх має великій успіх дві учытель дві красы нашой учытелькы Ґабіка Ребійована і Геленка Сіскова на матерскій школі на улици Щебіцка котра є міско школу наприк само собов такісто покрачуєме в окрисы СтариЛюбовня в селі Камюнка а новеньковіє такісто окрес Бардійов В краци Бардьові учыме в родным селі Ганкы Сервідской основателькы нашого дружіня в Ґерлахові учіть до кінця учіт учітелька котра є абсольвентом Інституту Русиньского Языка Культуры в Пряшів і котра є о своім одборі бошымірно річни повіла кто учыт ціннос скінчыли русиньскій язык котры бо неє были абсолюнты того одбору але там учыт є Янка Ґловньова котра є абсолюнком того одбору а дальшу абсолюнтку того одбору окрем Марика Ґая Янкы Ґоловньова котра учы в Ґєрлякові є і Петя Семансова котра учыт в Брациславі В Брациславі зачынала учыти дорослых нимала тиж вельо там школярів окрем <unk> дорослых люди там ходит але указы же в Братиславі жыє вельо Русинів а Врацславі ся розшырюют ряды нашых школярів нашій вечырній школі а учытам ХІХові того року То што мы робиме провчытелькы а што є тыж такє то є наш тыш такє наше новгал є то же мы іх мусиме школити Мариґа як єдиной єдиной методы русиньского языка на словеньску іх школи два раз три раз до рока зато же векшына з них не є абсульентами одбору русиньскы язык Вы такых абсолюнтів єй барз мало Але мнобуть скончыли украіньскій язык або скінчыли єдна штырі знают діти ціти писати і чітати а сут самы русинькы або наприказ скінчыли рускы язык а зато іх потреби школиців не самосит штодувати наш кодифіканый русиньскій язык кодифіканый язык на перші І я думам ся тот проблем сме вырішыли же не сут абсульвентами одбору русиньскє язык Так то сут чыткы на сток ци ту сут тоєты <unk> шкіль з <unk> класами а з <unk> учільками з руку <unk> про шумну книжку Но выпят Так русиньскій язык про найменьшых выдане в <unk> році штырьох єст авторів той книжкы і книжка про учытелів Так то не єст книжка для діти лем книжка про учытелів жебы они мали з чого вчыти зміст Але значыт як они вчат то значыт дітина коли іде до вечурньой школы она не достає такой книжкы так Так не мали єж подума Не маєме тілько книжок жебы си могли дати каждий дітинці мы понукайме родицям жебы си могли купити тоту книжку Не знам ци то є дорога чы єм настой сім ев так же може купити каждий родич дали сме до шкіль веце книжок але не про кажду дітинку тілько факт не маєме бо сім не повіля єдну так істодоложду річ Довєдна вшыткых нашых вечірніх школах і в тых кружках на матерскых школах бо не мож описти же на матерскых школах сут школы вечірні а суто кружкы русиньского языка довєдна стал цільо в року <unk> приблизно <unk> діти а в року <unk> около <unk> діти А кєд си подумаме же в нашых двох школа <unk> В <unk> школах <unk> року <unk> а <unk> А кєд си подумаме же нашых двох школах начем языком русиньскым сочыт <unk> діти Але то є інакше навчаня зато же мают навчаня русиньского языка каждый ден А видно тот розділ Мы кєд прийдеме до чабін або прийдеме до ґаны Розтукы то видно тот рузів як то діточкы знают чытати як най бесідувати при красні ноле выходиме з тых нашых условів якы сут На ждує тиж долежыти а не майме тілько тілько тых книжок жебы сме моли каждє дітинци дати Але главні то є книжка про найменшых Мож бы сме мали тілько про матерскы школа або про першы класы основной школ што побісідує чытельками кєбы потребували може кажда дітинка ісати але то не кажда потребує не туты старшы то не потрібуют Зато же ту не учыме діти писати але ту учыме діти бесідувати Зато є то про выда не про наменчы діти а про учытелькы тых наменчы діти зато же материял такій книжка про учытелькы матерской школы была Зато же може ся треба повісти єдну єдно барз важне ясни вам же першый раз в істориі Русинів на словеньску учыме діти матерскых школах русиньскы язык ці ся ниґда Русины на словеньску діти Русины на словеньску не вціли матерскы школа Зато же дож р матерскы школы не еґзистували потім сме были заказаны <unk> років а в <unk> року сакодифікувал язык в <unk> року садифікал язык мы русиньскы школьство сме не будували а в матерскы школи зачынаме учыти першый раз Та сме не мали учытелькы з чого бы мали вчіти тот русиньскій язык Так сме зато тує аж четверо авторів нато же Кристінка Варшыва є учытельком матерской школы але напотребувала ся тых учытелів котры учыли уж русиньскій язык долше на перетым ниґде не учыли русиньскій язык Тепер зачынали на самых утіла учіти стала ся директорком школы на улици Кукучіновій та Ґуці Тамвірка Маруничоти Містоньой але Марек Ґай і Мария Ясикова сут учытеле русиньского языка Марек в Радванима Майка в чабінах Маян Гриб є знаны наш автор вшыткы учыльникы русиньского языка ІІ клясы по дев Так думам си же то вызнаных авторів сме ословили спору з учытельку матерской школы а Кристина є першу авторку Кристина Вашу першу авторку бом на нам наверна зробила пропозицию структуры той книжкы А структура книжкы зроблена так як сидіти в матерскых школах на словеньску учад є розділяна тота книжка на штырі рочны добы а кажды рочны добы є Приписаны присут приписаны даякы темы котры діточкы і так каждый ден ся учат в школьці а ту сама наприклад іде од осени через зиму яры сну аж по літо а што вшытко є треба самочыти дітям по подля тыхрочных доту вшытко єй само мож навчыти А ідеотож наперед єст словний материял то для віс словный материял учытелькы навцы тоты діточкы а потім сут гры вычытанкы віршыкы прекрасны єднодухывірщыкы про малы діти пспіванкы А потім Але так істо сут ту такы малюванкы же кіт си офоти вчытря туту сторінку де наприкату шарка не може го помалювати діту дітва і так же прести так як нам яку пропозицию мала Кристина Варшыва як назнає чыти діти на матерскій школі так школя тота книжка была зроблена Барса в Чидількам в матерскых школах але в основных школах тых меншых низых рочників сабасу та книжкы любит вельже барз практично написано Барси хвалят тоту книжку Же подля нюй ся добрі уча діти зо сыдами якысу співанку кобысанку котру бы сме могли котру бы сме могли дати безкрасні співач аж такым оперным спосом бо то оперна співачка Янка Любімова Я была сама прикваплена мушу повісти бо вна не мала на неє народна співачка є оперна співачка але так раз то заспівати Я бы си думам жебы сме могли дати і співанку котру співат Янка Любімова А якы любим вас співат Галюляй мілюляй мій люльо ой мій дорогій соколи коли мій онькы наші рукы Нашы рокы болы Сол Воя Воя Можна ся дознати наприк припорі року як такій як яр де єст вершык Фурсут віршаль На зачатку є віршык од барз вельо вішыкы сме перебрали од нашой Поеткы з меджляборет з Гелены Ґіцой Височыновой напише такым єм духым языком котрый барз близкы дітичкам бо насама даколи вцілят діт сядику Так так і тема наприк <unk> сут жінкы можна ся дознати як по русиньскы ся зовут крести так квіткы квіткы на луці Але самы квіткы дерева і деревякы Преслі так і стромы як дерева сісут стромы Хойкова або Лістяны або напр зверятка на дворі або звірятка в лісі напр Думам си же або напр такы гры інтересны гры сут ту поміщаны звірятка а діточкы зато сут поміщаны зато же Тілю звірятка не одповідат голов То є на стрінці <unk> Є то тема звірятка на дворі а дідочкы мают дати до копы тоты головы і тіла звіряток барз красным приповідкы сут ту з барз красным получыньом напр деревяный коник Чом чом або розбитий погар жебы дітучывали правду напликат своім родичым Думам си же барз красне і так мудро написана тота книжка Яс рам же нам подаю абарза тому тішу бо мушу повісти ж было то дост тяжкє дати докопы вшыткых авторів Кід наприкрад на цедечку штырі співачкы рашы співают а <unk> музикантів грає іх допроводит дати іх докопы а награти тото цедечко было дост комплікуване А тото за стыжни было єдно духы тір авторів дати докопу бо Крістина Марша походит ажы в Снині Мари Ґай в Меджілаборцях Ян Грип жыє в Рыпийовій коло Лабірца Але Куздалема Майка Ясикав Чабинах Мая в Пряшові а ілюстраторка в Пряшові Аленка Седлякова книжка є про діти а є на каждій сторінці ціло фаребна зато была дост дорога на выданя але подаріло ся нам то дати докопы так за тому тішу же вам си жыт діточкам і учытелькам і роді чым за тота книжка любит Кєд бы было заінтересуваня як бы хтоси хотіл таку книжку мати котрий сий родич учытель діти ци не лем діти тоты котры охотят ся вчыти русиньского языка так тіж можут написати до нашого радия а мы думам же порадиме дат што Я мушу повісти же стало сами уж раз же хотіла єдна мамка сыкупити тоту книжочку про своі дві діти має такым дідочкым в матерскій школі і думала си в Пряші не маєме отворену таку школу же учы ж бы сме могли учыти матерскы школа Бошы простор оглядаєме видиме чыта нам подарит іх найти но а в Пряшві є вельо Русинів на то жебы єдна може матерска школа вшыткы потребы іх успокоіла Так хотіла си купити тоту книжку Май Я б вам я не просирам ся кілько має років є то інакша ґенерация як я бесідувала красні по руснацкы Може має років так до тридцет років може тотама мамка малода має а має три маленькы діточкы <unk> рочкы мают нахотіла си тоту книжку купити Напер ци од мене єй обєднала а потім як на другій ден кліче варит пані Кральова а тота книжка є написана як в азбуці гей азбы самосубо в азбуці Так я сий не можу купити бота мамка на ся <unk> річным нам не знаючы тоты азбукы Та бы не знала про своім діточкам тоту книжку чытати Она сама бы ся потреба вчыти азбуку Істем сме застріти напри но то є проблем великій Хыбаль не будеме зміняти собі азбукы на латинку переходити Ні Гыбаль буде простійше єднак попросити вшыткых жебы ся суче вывчыли мы сме зістили в нашых вечірніх школях Я ож єм повіла же од другой класы по девяту сме мусили вшыткы научыти або дорослы ял цю азбуку дорослы молоды люде ся научыли азбуку за два місяци Неє проблем навчыти ся азбуку Писати чытати Знаєме же друкувана азбука є одлична од писаной азбукы лем што є проблем проблем є в тым же кєд люде не поужывают азбуку кєд не чытают азбыци тексты кєд не пишут азбуку непоступні забывают Лисе ночы діса неє проблемісу паків і тоты маленькы діточкы ся заріг на уче нь азбуку на лекі тепер бісідеме в нашых родицях тых нашых малых діти внобы се за два місици азбуку навціли неє проблем але кєбы нидале не чытали кєбы єй дале не полу жывали нибы часом і так забыли Язык треба пожывати Заохочаме вшыткых жебы ужывали языка хоснували она штоден і чытали і писали і головно бесідували і слухали нашого радия слухали тых прекрасных співанок Розправок З цедечка коли ктоси бы хотіл мати такє цедечко заохочаме написати ґу нам а мы вышлеме Агнеска бесідували сме в прекрасным місци медже горами з любом кральовом основательком обчаньского здружыня соспільной орґанізациі Ковысочка і творчыньом вечірніх шкіл русиньского языка Про діти дорослых в діти і про дорослы Зато же нашы дорослы молоды люди тыж не знают так Про діти і про родичів Коли треба ся вчыти в каждым віку мож на тото зробити Ей бо по русиньскы уж бесідує Моя ґенерация то ґенерация пядесятників з десятників але уж дридцятници не знаю ци тот по русиньскы дватници уж барз мал А не можут ся навчыти Але можут ся нам заохочаме