Archiwum
łemkowskiego radia

Шторока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторінь Хтоси колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы Усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель сенс выповіди зміст доказ знаня а не рідко і емоциі і одчуваня самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішні прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце з тыма котры сут цікавы світа Голодны знаня з тыма котры знают доцінити труд Проґрам печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам печатня є перезначений для грамотных Проґрам печатня то чытальня радия лем фм Добриден вшыткым слухачам През остатній місяц реклямували сме в бібліотеці Руской Бурсы же книжком того місяця мая єст ци была уж наша книжка То єст особливе выдавництво выдавництво котре было напечатане в <unk> році през величезну на тот час орґанізацию през Лемко Союз в Америці і тота книжка єст в нашых руках гнеска і про тоту книжку бы м хтіл побесідувати з паньом професор Оленом Дуць Файфер жебы сме найперше могли загальні повісти чота книжка єст особлива і чого она єст важна як єст єй значыня для Лемків Но ту неє жадны вантпливости Іщос іщы має на голов наша книжка То є наголо меґа мож так речы Бо назвати книжку нашом книжком то треба і дати всілякы привілегіі якы можут быти власні звязаны з місценазывником Наш котрий окрислят так як люде світ ділят люде в основах ділят світ на наш і не наш І я перший раз як єм стрітила штоси такє што ся называт наша книжка то было доздавно то аж штоси ся вомі такы порушыло бо сы не было в тых часах коли є мій першый раз як бы виділа і мала в руках лемківскых публикаций доступных Іщоси з назвом Наша книжка як єм отворила писане по нашому то уж давало такы асоцияциі котры односили барз глубоко до того котры од дітинства в чым єм жыла же як то си приходил чыт бесідує так мы чы по нашому наш наш чловек нашы люде назвы етнічны простым людям у основ не сут потрібны потрібны єст понятя чы то з нашы чы не нашы І хтоси барз мудро хтоси барзы Значучы давна голова в тій книжці Ліпше книжка ся не може называти така книжка як то єст тота книжка прото же она в собі зберат основу меджевоєнного самостановліня лемківского так мож речы дає Тото што вызначат мудро бесідуючы символичне універсум вшыткы уявы в ліня она зберат материялы якы протягом меджевойны были публикуваны в часописах в Лемку в календарях і в нас в Польщы і в Америці часто так як ся смотрю сліджу Тоты основны два творці ту іх выступує што найменшы трьоха в меджевойню Русенко і Гунянка котры в нас публикували по тым тоты передрукы чы тоты публикациі ішли тіж в америцкых выданях котры товды были барз активны і то ся там містило На томі в <unk> році Більшісты ци гідна част тых найбарже основных ям повіянонічных текстів лемківскых з того часу зобране зостало в нашій книжці і по мойому ма оно полно право ся называти нашом книжком і переконана єм же на всякых рецитаторскых конкурсах на ватрах коли было з той книжкы найбільше люди черпало текстів вчыло ся смотрило як по нашому ся пише і што ся по нашому думат зато же ту тоты сут основны як бы катеґориі якы зостали даны Зато тота наша книжка як повідам в полни справедливо заслугує на понятя наша книжка Вспомнули сте же то была перша книжка так лемківска котру сте мали Нотківска лемківска як така хыбаль гей так ся мі здає Так на ранті Меты зробити коли то было Докладні си як бы околичности не припомнул Коли і но власні коли і од кого здає ся між од колосис з Ганчови же в колоси Ганчой Бо Ганчова має нашу книжку была похыжа за то же там была еміґрация рецко они присылали так само як істория села Ганчова котра зостала створена Там люде мали тоты материялы хтоси деси при нагоді пракыси гостиню як сме были значе вказал виділам ім тоту нашу книжку Але дуже скорше пред тым як зачала м ся так активні анґажувати в фы фы лемківскє ле она напевно на мене великє влияня ма понятя наша книжка і по нашому писана то барз добрі єст то вшытко ту получене Як єст написане на стороні наголовковій наша книжка єст такє барз гардероґо Лемко і написано єст печатано в типоґрафіі Лемко Союза Йонкерс Ню <unk>em та і під редакцийом Митра Выслоцкого <unk> рік Висловскій то відамо же то званя гунянка Відомо так відомо штоси про нього Што за чловек чловек леґенда вельо талянтів вельо прикмет і вельо контроверсий вельо контроверсий походил з Лабовы важні мам зача тото жалабовє Єден з нашых талантовитых і заанґажуваных люди такых філяри про котры бесідую же мали сме іх в ХХ столітю мали сме іх в Меджевойню Юж перший был з Лабовы і был выхованком Руской Бурсы в Новым Санчы Там зрештом ся познал з Русенком котры з другой части Лемковины походы од Кросна і там зачали спілпрацу зачали своє проєктуваня Лемковины Народові Вітчызны каждий нарід проєктує пером писателів етноґрафів істориків творити То єст так важне речыня котре тепер пало же я бым го хтіл выакцентувати треба бы было го іщы повторити іщы раз Но підкрислям тото што бесідуют вшыткы теоретикы народу практичні сут згідны з тым же народы сучасны народы сут ефектом діяня пером творіня пером проєктів Проєктів народовых і народовых територий вітчызн през писатели през істориків през етноґрафів з материялу фольклористичного історичного языкового з міфів А як такого материялу не старчат з містифікаций тіж Каждий нарід так ся творит згідно з творіня народу і мы сме мали такых владаючых пером а тоту тему єст гідні написане як не было іщы перел тіж переказ усних котри тіж будувал так ноту але предовшыткым пером ся творило тоты проєкты народовых Вітчызн І в столітю мали сме такы котры пером уж зачынали тоты границі зарысувати і выполняти тоты границі чым но власні материялом етноґрафічным історичным якысыма там во своіма концепциями уявлінями на тоту тему Гунянка з Русенком В молодых уж віках бо о кілько добрі памятам <unk> ся перейодил заразунянка він в тисяч коли повставал Лемко перша ґазета для мене Перша ґазета Лемко то єст то Поріг уж такой сучасной свідомости лемківской такой котра уж одошла од того общерускости од галецко рускости і вошла на тоту лемківскій карпатскорускіст В книжці з єщым видно тоту карпатскорускіст тіж концепцию русинів карпатскых то лем припомийме же ґазета Лемко то єст перша Модерна назви імето Ґазета писана в лемківскым языку Я бы навет не повіла же перша модерна перша писана в лемківскым языку зато же тоты попереднім ХХ стю ґазетыны были писаны іщы в язычю барже а в такым языку фонетичным лемківскым якых был по села што было для попередньой інтеліґенциі дос трудне взяти тот простый язык бо они мали такій дистанс языка вченого А тоты пролетарюше треба так рети бо і Русенько і Гунянка не были священниками были уж світскыма вывченыма в бурсах выхованыма діячами што было барже уж характерне для меджевойны в ст головні священникы ім тяжко было перейти тот етап од слова писаного книжного церковного міцноязычє было міцно на староцерковнославяньскым оперте до просторечного навет бодай качмарчык писал же не припущал же тото очывидно о украіньскым тексті чыгалицко рускым украіньскыма фонетичныма просторичныма речанже не припущал же буде обо зображено фонетиком же буде зопсуте фонетиком А Лемко уж был выданый в фонетичным языку лемківскым такый як колиси Астряб о ним писал <unk> років скорше ч <unk> років скорше <unk> років скорше же так по селах люди нашы бесідуют і мати Астряп з Высово з Высовой він товды писал кілька сів о лемківскій бесіді і повіл єм ся не буде ганьблів то нашом лемківском бесідом написати Але ґенеральні товды неписано том простом лемківском бесідом лем писано бесідом вченом книжном том власні яком з книг церковных пак вытворил ся такый язык власній інтеліґенциі а <unk> рік і <unk> рік та єст перша ґазета писана по лемківскы за плячом бесідую про гунянку бо він навет незалежно од того же офіцийны редакторы Там інчы фиґурували хоц він фиґурал през якысий час але він мал заборонене його одсунули з ріжных причын за погляды Але його рука його думка його тексты сут барз видны єст такій в цикєтонів кумористичний бо то было писмо котре барз міцно сатиричні ся односило до вшыткых опонентів лемківскости і было писмо писмуваня гунянкы і писмодаваня гунянкы опозицийне до того часу писмо Підгірскій дзвін пародиювало тото писмуваня гунянкы але то так на ранці же так собі єдны другым докучали тото писмо опозицийне проукраіньскє самоку выдаване лем коротко протырвало а тото было выдаване од <unk> до <unk> і головну руку тамал Гунянка Русенко Рысункы і тексты так же они в барз молодым віцюж зачали як бы творити тоту тоту проєкцию Лемковины Нашой Лемковины Ясне Але Ваньо Гунянка котрий бал Добрий добре перополемічны был добрым редактором і журналістом тіж і не был должний Што выходит тіж В нашій книжці і до того вернеме під конец нашой бесіды думам же іщы зазріме до єдного твору авторстваня Гунянкы де сут тіж такы Полеміка ся барз остро вела мі сой ся вела тіж рицунково такы карикатуры якы были і до окрисленых осіб і вызначены то было писмо барз актуальне барз горяче для Лемків вшытко што ся діяло то был двотижденник Актуальні скоро выходил выдал в добрім як бы перперіодизациі же вшыткы актуальности там ся вели Але підкрислям желаня Гунянка Тумад і інчы писма якє выдавал він был редактором выдаваных пак в Ужгороді Анґажувал ся в Лемківску Републику был в Комітеті спілпрацы власні помедже тым Комітетом в Пряшівскій Руси в часах в <unk> році пак мусіл з Польщы втікати был в Ужгороді был там урядником і рівночасно журналістом выдавал тіж Часописы Навет на ксеро і тых двох часописів был тепер буду книжку про меджевоєнну літературу лемківску прогодову атомам то материялах а пак выіхал до Америкы де в Америці вюл свою діяльніст і журналістичну і в Лемко Союзі і очывидно писательску был секретарьом Лемко Союза А пак нещестний увірил в добро Великого Союзу Радяньского і выіхал там і там вмер на Радяньскым Союзі Але был по войні тіж в Польщы То вам зраджу тепер я такій секрет вынате його мама мама Ваня Вунянкы жыла в Польщы І товды коли він приізджал мешкала недалеко Любіна в селі Немстів Коли до ней приіхал так фурт бесідувал а был уж барз міцно розчаруваний і тамтышньом реальністю і быти може якысыма своіма думками з цілого жытя фурт повтарял Як запамятали тото люде котры спомінили го мамо я єм гідні старший од вас Фурт єй тото повідал І так ся трафило же вмерли ванюгонянка в <unk> В <unk> році його мама може не пізнійше о ріклю скорше в <unk> р єст похоронена на цмонтери в Німстові Як повідам так докладні біоґрафічні тепер книжку як бы над ньом буду працувала бо ся зберам до німа студентка на лемківскій філолоґіі писала про Ваня Гунянку про анґлицизмы в творах Ваня Гунянкы мал інтересуючы барз американьскій цильк оповідань в котрых пародиювал Американ бесіду А бесіду і ам а лем Американьщыня ся нашых Лемків очывидно робил тотіж власні і сатиричні жебы То ся высмівували так повіли сме желаню Гунянка мусіл з ріжных з ріжных поводів еміґрувати был в Ужгороді товды то была Чехословация Не лем він єден але і тіж шеф на товды на тоты часы Лемко Союза то з орґанізациі котра выдала нашу книжку то Симеон Пиш Бурсак але ґорлицкій бурсак А што ся хыбаль факта не градят тоты товды коли в Выслоцкой был в Ужгороді Симеон Пиш был в Празі памя А гей але то власні цуповіс же і єден і другій еміґрували на полуднє до Чехослова А то така была дорога там зо щым вельо осіб втікало там і зыщом перед війном перед війсковом службом Но але тот были діячо засагывали они політичні мусіли страяти они были загорожены аж дарештами Такы были вызначны діячы нашы втікали до чого Солтан Горбаль публикує про Лемків в Чесловациі в Річнику Руской Бурсы Там є статя на тоту тему Особы котры по тым становиска там занимали але часны пот еміґрувано Америкы Просиме о на пижа буде чы єс в нашій книжці бо сут його тіж творы Спомнули сме Проня Гунянку про Івана Русенку про Симеона Пижа і єст четвертий автор Миколай Цисляк з Устя про нього в нашым радию уважны слухаче тіж могли выслухати єден спомин то може тепер перевіпусти Но знате што я перше раз была в <unk> році то было в Ню жерсі был першый лемківскій фестіваль чули перше Моі співаночкы ся достали до Америкы а я памятам же мы сме в такым парку там спали а там были муж і жіна панци з Ляґя до гнез на ты люди В Лемко споминам як там сме перогыли такы голубкы такы ідля я поздоровляю з іх Лемков нашых Як бым мала поздоровити з паном Богом а За тіж уже і ви не даколи там позвете жебы м і у вас з вашыма людми заспівайна бесідувала Мария Матюшкова споминала Миколая Цисляка з уща Наша книжка зачынат ся писмом до Старого Краю Чом Лемкы в Америці чули єднак потребу зверненя ся до тых люди котры сут в Старым Краю Я припоминам то з рік <unk> Там єст гідні одношыня ся до політычной ситуациі яка на тотчас была я може припомну єст іщы <unk> початок рока в Америці Але уж воступі єст же уже з конец войны В Америці рядит іщы Рузвельт єст така політычна думка на тоты часы обовязує в Америці мож єй назвати гнеска просовєтска де Головным тым напрямом котрий як бы повісти циментувал тот порядок коаліциі антигітлерівской єст тото же сут так званы союзникы котры мают ся тримати разом то сут великы тоты невариянты аліянты найвекшы державы то сут Америка То єст Совітскій Союз і Франция і Анґлия тоты штырі державы приятелюют ся дружат ся обовязує дружба тота медженародова а нашы в Лемко Союзі вірят якысий новий порядок котрий запанує По тым як ся Гітлера його помічників поборе і же буде щастливі же будут народы дружно жыти і каждый нарід буде мал свободу Як по І світовій війні так і тепер настане час коли народы будут спілпрацювати зо собом А іщы што будут введены зміны котры бы мали економічні воздвиґнути тых бідных люди робітників і так а взірцьом тых позитивных змін економічных чы соспільных змін поступу як товды ся вірило ма быти тото што ся діє в Совітскым Союзі де сут колектывы де сут кобзы де ся спільно ріжны річы робит І тото пробыват і з ріжных творів літератскых але і тіж з такой єдной части про котру накінци будеме бесідувати з такой публицистичной части о властиві характері політычным Мачаст на нацийональноекономічны темы натоміст не знам якє было звіданя бо перше звіданя ся мі здавало же чом тото писмо было скєруване до славого краю Так На чом было скєруване то як бы єст барз просто одповід бо тоты котры выізджали цілый час мали контакты зо своіма краянами з тым старым Крайом І він мал своі вальоры тот старий Край мал был найважнійшом земльом а рівночасно они в Америці мали свідоміст же они вховашли в якыс Украіну поступу якысо Украіну думаня щыдшого зато же там были ріжны народы было дискусия была і было і інчого типу модель як бы думаня і зато они чули же мают переказувати не лем грошы Ото было тіж єдну не лем допомогу таку материяльну але тіж ідеовы ружны думкы про жытяцю вам повісти тото же якы были Лемкы в Талергофі то до Лемків з Америкы приходили і то скєруваны до Лемків бо там были інчы нациі были і Русины шырше бесідуючы але власні то уж творило спільноту бо не мусіли ся розпознавати то Лемко Хто не Лемко бо поміч конкретні приходила до Лемків Своі кєрували до своіх і такы приходили припузме грошы м ін курило зо своіх в сой дневнику Лемка Зталергофа прише по тото што мусіли сме розділити творил ся комітет приходили порівно сме давали так дальше но то значыт же тота спільнота была А іщы тепер была єм остатньо на конференциі в Вієні в Німцях бесідуваєм про Лемків і маєм такє звіданя А чом тоты Лемкы ся так тримают купы оно ся єй могло выдавати чудне але в очах зовнішніх фактичні были реляциі же там на землях Західніх никого не было видно так як Лемків же они были якысым Такым специяльном громадскістю то бесідувала особа котра там ся выховала тепер єст в Німцях І припомнул мі тіж єден пан власно як бы дополняючы тото же в осемдесятых роках співанкы студенты захопліня не было про жадну інчу меншыну ся не бесідувало лем власні про Лемків были співанкы студентскы і так дальше Так же такє триманя ся Лемків вкупі єст мітом якысым очывидном котрий Мы знаме одсередины добрі же не єст то аж так кольорово натоміст істніло вельо такых аспектів вказуючых же єднак тот звязок тых в Старым Краю і в Гамериці был барз міцний і в інґеренциі безпосередні як бы хоцкій зас вернул ся Республика Лемківска повстала тотовды специяльны делеґациі приізджали з Америкы єздил власні Віктор Гладик ту пертрактувати вельо раз і то было безпосередньо Гуянка так само мал таку саму місию Для них старий край был но Не чудо як бы жа ниякє же был для них основом до котрой свят вертали бо они думали ту іщы товды не было знатя же будут Лемкы выселены Про тото жебы тота краіна ся розвивала і жебы мала но як найліпше то єст хыба найпер зрозуміле і очывидне А они переказували якысы там своі погляды Тот вступ не єст долгий і так же думам же може може навет неціли але во фраґментах я собі Тепер позволю прочытати тот вступ і перейдеме до наступной уж части мериторичной про котру бы м хтіл поперві побесідувати <unk>ea моя моястріва ци она ци лати тати мамоч анай мамочнина Тани Писмо до Старого Краю заміст вступного слова Йонкерс <unk> лютого <unk> рока Дорогы братя і сестры Коли почынаме складати тоту нашу книжку то уж цілий наш родний край наша дорога Карпатска Русь разом з Пряшевщыном з ґалицком Лемковщыном освобождена од німецкых фашыстов нашыма родныма братями із Востока Красна Армія армія освободителька освободила уж много народов з тяжкой німецко фашыстской неволи і вступила в берлогу фашыстского звіря в гітлерівску Ґерманію на цілым восточным фронті войска <unk> білоруского фронта під командом маршала Жукова під Берлином столицьом Ґерманіі Велику побіду одержал великій рускій народ а з ним всі славяньскы і всі свободолюбны народы світа Днеска каждому ясно якы были ціли німецкого фашызма Головном цілю німецкого фашызма было покореніє всіх народов і пануваня над світом Но што бы німецкій фашызм мог досягнути тоту головну свою ціль то мушений был покорити на сам передславяньскы народы заграбити ім іх огромны землі і індустрияльны богатства і запрячы Славян як невольників працювати на себе і свою воєнну машыну Ясно што єсли бы німецкым фашыстам удало ся покорити і поневолити Славян і опановати іх богаты землі то Німці потом уж легко запанували бы над цілым світом І мыділи што фашыстам приходило дуже легко за воюваня всьой Западньой Европы і меньшых славяньскых народов Аж коли они выбрали ся на завоюваня нашых васточных братов рускых Украінців і Білорусів коли напали на найбільшу славяньску державу на Совітскій Союз на державу побудувану на великой дружбі і братстві народов німецка сила хоц усилена цілами всей Европы заламала ся на твердости орґанізуваности самопосвяті і героізмі того великого народа і його арміі Ім завдячат цілий світ своє спасеніє і свободу завдячаме ім своє спасеніє і свободу мы ту в Америці І вы там нашы родны в Карпатах Мы знаме сколько вы там перенесли сколько вы там выстрадали з фашысткой неволи Мы знаме што многы із нашых родных в краю без огляду ци хто молодий альбо старий не діждали ся великого дня побіды над своім найлютнійшым врагом і мучытельом Іх замучыли фашысткы дикуны заморили голодом і тяжком невольничом роботом Най тым жертвам фашызма буде вічна памят і вічна слава Они оддали своє жытя як народы героі а наш народ николи не забуде іх імен Іх жертвы недаремны На тых великых людскых жертвах родит ся новий народовий світ Щастливий світ якій не буде знати фашызма і войны того горя страданій і жертв котры фашызм і война принесли зо собом Мы видиме тото нове щастливе жытя нового поколіня там увас котрого многы молодшы із вас дожыют самы без тых пережываній стражданій жертв І той тяжкой наукы яку дала народу война против фашызма тото нове жытя не пришло бы скоро многы з вас не знали цінити свободу цінили єй фальшыво бо так научыли іх цінити єй Нашых братів Поляків Чехів Словаків учыли што свобода для них означат панованя над Руснаками Украінцями Білорусами нас нашы стары патріоты учыли што свобода для нас означат пануване рускых над другыма Славянами Така наука фашыстка отрова для славяньскых народов то была німецка фашыстка отрова для славян як підготовка до німецкофашыстской войны против славяньскых народов і іх поневоліня Днеска Славяне поняли што они можут быти свободны лем в славяньской равности і в братстві што лем в ровности дружбі і славяньскым братстві крыєт ся наука великой будучности і щастя всіх славяньскых народів Тота найтяжша война яку знала істория очыстила славяньскы народы од фашысткой отровы ненависти і взаімной борбы о кускы свойой славяньской земли о граници на землях братскых славяньскых народов опануваня єдных над другыма Война спільны страданя очыстили Славян од старых Гріхів Мы переконаны што послій тяжкой войны і великой побіды над одвічным найлютнійшым врагом славян німецкым імперіялізмом очыстившы ся Од вплыву німецкой фашыстской наукы славяне зажыют як родны братя а то іменно і явит ся заруком світлой будучности всіх славяньскых народів Бо славяньскы землі найбогатшы на світі а славяны найтвердшы люде до труда Мы говориме гнеска што Америка то є Соєдины Штаты найбогатший край в світі і то єст правда Наш край Америка наймогатша в світі завзякы свойой розбудуваной індустриі завдякы розробленю своіх земных богатств при помочы машын Завдякы тому Америка так богата в товары і пожывны продукты што мы майже не чуствували ниякых недостатків за час долгой войны Американці не знают што значыт брак хліба молока Вес тот достаток американьскій народ завдячат возможности розвитя індустриі і розрабленя своіх земных богатств завдячат машынам но славяньскы землі много богатшы од земель Соєдиных Штато А єсли Славяне мимо того жыют і в недостатках на такых богатых своіх землях то лем по тому што у них не было до ся часу возможности розвитя індустриі і розробити богатства своіх земель Посли сей войны всі славяньскы краі получат возможност індустрияльной розбудовы і розробленя земных богатств А то буде означало богатство славяньскых народів За десят літ Славяне одбудуют своі знищены краі і розбудуют індустрию на столько што будут жыли ліпше як жыли до війны І за другых десят літ часу земля славян і жыючых з нима другых народів буде богатша од нашой американьской земли Догнеска мы в Америці богатшы много богатшы не лем завдякы найбогатшой світі індустіі но і завидякы тому што наш край не доткнула война своім знищыням І як вся Америка чувствує обовязок помочы европейскым народом одбудувати ся по войні так тым больше чувствуєме мы еміґранты із европейскых краів помочы своім родным в краю в великій повоєнній нужді Мы карпаторускы еміґранты особливо Лемкы помогли што сме могли рускому народу і його войску в часі войны през <unk> руску воєнну помоч Мы чувствуєме обовязок материяльной помочы Вам нашы братя в Карпатах і стараєме ся помочы Нокромі материяльной помочы хочеме помоч вам культурно ми знаме што німецкій фашызм знищыл у вас всяку книжку всякє рускє печатане слово І мы думаме што тота наша книжка буде Вами витана мы еміґранты з вашых карпаторускых сел пошлеме тоту книжку в кажде наше рідне село особливо на Пряшівщыні і галицкій Лемковині В тоту нашу книжку мы выбрали із ізданій нашой культурной просвітельной орґанізациі Лемко Союза Все то што як нам здає ся ма для нашого народа в краю особливо для Лемків літературну і культурно просвітельну вартіст як оповіданя вершы драмы бесіды на нацийональны і економічны темы і другы Нам здає ся што тота наша книжка поможе многым з вас поняти ліпше тот новий світ котрий родит ся з той тяжкой войны а єсли так то она выполнит свою задачу Довойны мы жыли в блуді в нацийональной ненависти і недовірю до сусідніх братскых славяньскых народів по тому што они кривдили нас Мы были переконаны што то мы были переконаны што то кривдят нас всі Полякы всі Словакы всі Чехы і мы чуствували жаль до тых народів Но то не тоты народы были виноваты а была виновата школа наука в церквах блудны книжкы якым впоювали нацийональну ненавист в братскы собі народы Того найбільшого блуду нам всім треба позбыти ся бо тот блуд означал бы для нашых народів дальшу неволю і нову войну котра знищыла бы цілковито малы славяньскы народы Надієме ся што тота наша книжка причынит ся до усуненя того блуду в нашым народі в краю і будовы нового щастливого славяньского світа якій буде приміром другым народам і краям культурно просвітительным обовязком нашых людей Ту на еміґрациі повинно быти пошыреніє той нашой книжкы в Старым Краю Думаме што найліпше было бы штобы односельчане ту на еміґрациі выписували по пару книжок для посылкы до свого родного села То буде найліпший культурний подарок карпаторуского еміґранта для свого родного села редакция І по тым вступі нашой книжкы переходиме до части котра єст назвийме єй мериторична К наша книжка мару тых мериторичных части як бы сте могли найперше так загальні оповісти на якы части она єст поділена Чы для мене Тота наша книжка ма ґенеральні дві части єдна то єст література красна жебы м так повіла А друга єст то література публицистична І очывидно домінує і переважат тота красна бо од <unk> стороны до <unk> а потім публицистика од <unk> до <unk> до <unk> стороны <unk> Так же маме ту більшіст літературы тых авторів котры были спомнены предовшыткым гунянкы і Русенкы так они творили гуняка творил головні оповіданя і ту они сут заміщены Оповіданя котры ділят ся на два циклі сут то оповіданя зо Старого Краю і оповіданя гамерицкы І потім сут вершы Краяна Краяна барз мі ся тіж то мено подабат бо ходит про Івана Русенку бо він в Старым Краю остал там жывий творил в тым нещасным <unk> році переселеного на Украіну і так як ріжнородна была творчіст Русенкы то значыт і байкы І вершы котры ту сут лем в выборі бо выбор выбір ту єст завершеный але тіж єст характерный тот выбір же сут там власні тоты предовшыткым патріотичны вершы а так направду то він такы вершы творил хоц мал дуже тіж вершы такій барже сатиричных може з мельшым як бы такым натиском патріотизму єст тіж драма і в драмі окрем драм Русенкы і Гунянкы выступує тіж єдна гамерицка драма Миколая Цисляка а потім власні тота част публицистична котра має наголовок на нацийональны економічны темы Ідеолоґічна міцно але тіж концепцийна Для мене Я даю лем лектуру як лектуру обовязкову моім студентам з той части о Лемках концепцию жебы было видно то з концепция Ланя Гунянкы ту барз явні ся появлят Карпатска Русь і така ідея політична бо він был в політичны діяня Лемків заанґажуваный Она єст таком можна повісти народовом концепцийом дозрілом бы може не в полни професийонально дозрілом таком власні концепцийом народу натоміст інчы власні операют ся на тых мож так повісти левицьовых социялізуючых чы навет комунізуючых поглядах гунянкы ципыжа такє было наставліня Лемко Союза і такє тіж чытаме з тых статій то написали што іх інтересує то написали як виділи світ як виділи його порядок і як хтіли го переказати власні Тым котры чытали а же нашу книжку Лемкы чытали то тіж знам бо то была єдина чест долгай част наша книжка Но то тепер зас хоцкі то може не пора але робиме собі коротку перерву част перша Але ту уж бы м хотіл запрезентувати верш котрий буде рецитувал Ярослав Трохановскій Даєдет з вас боже слышало урепедий ланчуй А не за дес Ґадышів Бо м такє не в голові А люде та доставальды рідко стрітиш там пияка Зато всі сут музикальны всі повідам окрем дяка Як нароком в Гадышові звил си гніздо птах Соловій і співал си пречудово Зо всіх сторін ся сходили послухати того півця навет єден осил пришол Стаєш ся зо смереківця І внет в кряках над Парийом стріти Лосив Соловія тай бугварит Соловію Ты маш гарду вельодив хочу я ся переконати ци акурат нас півати А Соловій як дітина Нич не гварит лем зачынат чудну пісню о недоли як то кого серце болит смутно ленто модерато і алегро і штакато як шеляпин Дайме на то Осил слухал впустил голов і скупал свій злегко трав Одмінил нас пташына і весело знов зачынат як бы на клярниті пистопленута злонка чыста і выселит злучны трели якы з циґаньской кап пелі чути гушлі і цимбали Присіл вітер на конарах і всі пташкы замолчали Хто жыл слухал Младий старий Ай глухы тіж слухали І наш осел слухал слухал наконец опустил уха і повідат Суловіл Я спіл добрі розуміл Співаш незле Але дута Ещы не єст цілком чыста І до нашого когута тотя навчыт того артисто А як выйдеш з його школы ліпше будеш співал коли Нич дерюк Соловій а ослячы слова лед забрал вынаткы і втюк ваджыв То єм хтіла ва ся на тото звернути увагу зато же вершы русанкы як не так але сут дозроспропаґуваны бо безна короткы вчыло ся і вызостал натоміст оповідань вунянкы Мало хто знає тоты оповіданя натоміст они сут барз інтересуючы сут інтересуючы зато же тіж представляют думаня про порядок світа і про борбу мощак повісти старых поглядів котры сут в громадскости Оповіданя Стары і молоды то власні істо Старого Краю представлят село в часі ІІ Світовой Войны і ріжны постаті особы котры ся односят до змін і політичных і економічных і власні презентуют іщы такє Хто ходит до чытані хто чытат тот єст поступовий і він ся містит в ґрупі молоды незалежно од віку зато же тамтый ґрупі молоды місця трафити і дозрів ґазда котрий ходил до чытальні котрий мал отворену голову Барз інтересуючы постаті там выступуют признам же мал гунянка літературный таланты добре перемал і знал на зарисувати жыво постаті хоц бы такого діда щербы котрий фурт вірити же не хы іти на фронт з лечым єст помилка з тым хто ма іти бы быти зрекрутуваный як приходит оголошыня о набіж до войска і то дідо фурт жде на Росиян котры му обіцяли же іщы придут як приходили през села і він має на них надію Но і такы ріжного рода мож речы обычайовы справы ся там появляют як бы м мала повісти Чым ся ружнит од хыляка якій єст уж переділ помедже писарством Хыляка а писарством Гунянкы по барз подібні тіж як бы ділят село на такы чорны і білы постаті то в гідній мірі тіж мож бы так речы дидактична література было на малюди вчыти І тут догідні того дидактизму єст такого власні острого зарысовуваня тых добрых і злых взорів І маме з тым дочініня панорама села з ріжныма типами хоц кіх гунянка барже жебы так речы барже карикатеризує барже выострат риситых як бы постаті барже іх робит як рисує панораму то з такых характерных типів Марко Богач по мойому єст оперте на оповіданю такым з народу взяте часо такый мотив фольклорі єс про когоси хто был барз бідный а ся доробил Но ріжны такы оповіданя про то як до привязаня до землі получаючы Натоміст тіж чуя звернутував на тоты гамерицкы оповіданя за щестом в Америці о приятеля в Краяна де по перше бесіда надзвычайні інтересуюче зато жеы Є Є Єст гыбрида значы Потрафит творити думам же забрали з жытя браны з натуральной бесіды так нашы люде котры ся тамериці тіж стримали купы творили свою орґанізацию сходили ся і они бесідували тым специфічным языком такы власні гыбридальным для анґлицкы слова лучено з лемківскыма і поставали такы як кара як іншуренс як но такы але власні З такым забарвіньом писаным кырилицьом барз то інтересуючо звучыт я одповідат на тоту тему навет Праця повстала Але треба признати же гунянка не видит Америкы як раю одворотні власні вказує тот економічний капіталіст бо він был социялістом з переконаня і вірил же Капіталіз єст недобрий социяліст єст добрий і тото тіж власні в тым выходит вказує ся на безроботя або на тоты влажні компаніі котры убезпечыня выкотры лем ждут же бы чловек вмер або штоси ся му стало Тото як тоты власні особы ся зміняют як ся родина розпадат власні в тых реалиях так же Америка не єст представлена як ґрай Проспротивні такый єст вызвук тых оповідань Варта чытати оповіданя Ваня Гунянкы А іщы єдно Бесіда тых оповідань єст барз гарда лемківска Дуже старых слів котрых часом ня уж позабывали Зам же як сме мали словничкы старесів творити то частем студентів Васньоцу а до тых текстів бо бо бесіда єст добралемківска Ні нелабівска ото ходит же не лабівска Зато же Лабовян і Краснян ци Коростенчан Думам же і маль інчы як бы формы бесіды нато єст уж єст то стандард котрым одба ся Послухуют ониж дошы до такого лемківской формы претіж практикуваня в Лемку котрый тіж мусіл якысым языком писати і ся вытворили тоты нормы пак власні в тых творах то сут долгы рокы практикуваня штосуваня языка писаного то значыт літературного так же я бы м абсолютно повіл до лавівской бесіды Зато же Повім то може быти ска саркастичні бо виджу же єднак ціла наша книжка то може добрі бы было в тым моменті повісти тримат языковий стандард Консеквентні Так як бы был был єс і буде то так лем додам бо я мам ціле пересвідчыня на тоты вшыткы увагы языковы сучасны же а з котрого села верете одкрат так дальше же тот стандард уж ся доконал в Лемку <unk> р аб они мусіли підняти як пишут пак власні в нашій книжці пак потым на лемківскій сторінці добры авторы тот стандард утримували ми сме мали континуацию того стандарду тото што ми сме переняли І тіж не єст переняти з нашых сел але сприняти з писаной літературы Е то може вартат выяснити же Коли был кодифікуваний лемківскій вариянт русиньского языка так ся приняло бесідувати же тот стандард мы ся спераме на середущо лемківскій нормі Я все бесідую медже інчыма і о то же так ся Лемкы тейкупы тримат же то была натылко нерозлегла територия же она не была зріжницювана была порівнати хоц бы Украіну котра ся з ґалицийской з чысто інчой части творила і стой украіньской задні прямскы то сут два чысто інчы орґанізмы культуровы економічны світопоглядовы і так дальше Днас то невеликій фалаток Де того зріжницюваня не было вельо особливости фонетичны окрисы жы єдны з другы ся сміяли то были нюансы котры каждий знал і добрі зналы зналдати а наприклад якы з той близко границі словацкой Кістйов мамол і т кінцівкау я узнаю я шаную і знам же она тем є Яс чысто сміла мож узнати як паралельну до ом бо она не єст якысым великым як быхно проступством проти тых загали стандардів займуваный і маме свідоміст як бы цілой Лемковины дещо як єст і то не єст для нас велика ріжниця Редактор котрый барз часто ходит по словацкій стороні тіж стрітил ся з такыма выповідями люди котры сут одтамале Котры контестуют стандарды теперішній котрий ся уформувал на Пряшівщыні тіж мі ся скаржыли но же кажут ім бесідувати власні кістьом і так дале а в них ся бесідує кістьом і все ся бесідувало кістьом Якуют з тым проблем Єн фурт Поясне мою думку а то же єст не до нашой книжкы але на мою думку языково тот стандард котрий актуальні той другій якы уж стандард він дослідні одышол од жывой бесіды якыси там формі зостали такы поводжены першый стандард было такти на меджелябілядскым як бы такым такій формі І там уж ізвеце ріжны для тот же змякчене змякчене час Йословата кінцівкы котры уж сут барже східні с ми єднак маме західній вариянт але в нас навет на сході Лемковины не змякчали ты кінцівы А быти може нам схід Лемковины Одышол до украіньского як бы простору зато жоны в якысым там часі прибрали свідоміст украіньску і на Лемковина тота етноґрафічна діалектальна языкова остала без того перехідной части котра уж мякчала і котра маля набыват рухомий на голос Але але но о тым бесідує Гей не о тым бесідуєме то лем деґресия може долша але варта все ожывити може бесіду Вертаме до нашой книжкы котра єст писана лемківскым языком лемківскым языком зостандаризуваны І така была свідоміст же єст писана по лемківскы і люде но нам хоцкє бы понятя того тото Русинькови котре і ту єст нам бесіда і його неє бо то є <unk> написаний веж нам бесіда наша мила хоц і куз ни граматична рідна мама назнавчыла аджеж своя непожычна Но там до бесіды Русенко ся вельо односит мал на увазі тоту бесіду єй шануваня І як ся посмотриме байкы на разілишами але на вершы якы сут туди браны до нашой книжкы Но то як ся посмотриме то они сут в імперативных часных єст власні в такій формі де очывидно дидактично імперативны учте ся учте руснакы треба нам наукы шануйме своє То сут як бы вказівкы учытеля бо такый єст Русенко уформуваний постеріганий котры власні до тых краян до люди до нашых до нашых люди бесідуют власні в тот спосіб Сут ту очывидно тіж <unk> ци три вершы войзіщы байка котра вказує славно окрислиня в паньскій Польщы тоту реляцию польонізациі ну яка ся довершат але тіж показує таку реляцию украінізацийну бо незірі нас Мадярень Німці Австриякы не знищат тіж цилибатяры ни інчы гайдамакы тоты вшыткы опозицийны дискурсы домінуючы якы были і тоту Лемковину хтіли завлащыти взяти він до них ся односит не знищат будительскій як бы такый аспект котрий зрішыл про тото же верш на Лемковині Русенкы взятый як гымн наш народовий ново він ма такы аспекты як ходит про зміст до того Ярослав Трохановскій зробил музыку і в тот спосіб повстал гымн ту великій глубокый упо Ярославови Трохановскому котрий все уважат же кус Лемкы не доціняют го яко творцю лемківского гымну Музикы до лемківского гымну што треба ту повісти як бесідуєме про вершы Івана Русенкы на Лемковині бо то єст наш гымн то зараз бым ся з том опінійом не згодил бо єднак Лемкы доціняют Маестро Ярослава Трохановского і знают бы радийо то Я бесідую про його одчутя Я розумію але то бы м хтіл успокоіти Маестро же Лемкы доціняют Тоты котры не доціняют но то хыбаль з Богом треба ім повісти і тільо То як сме при тім но то патріотычна співанка до слів Івана Русенкы тепер звуч Мыбідны уздіі да праді да то духом хоц будме богати і цести не дайме с до пта а віри не зломит нам бій цести не дай мес до птагати а віри не зломит нам бій Ни темны так варят не лемкі то треба ґу сонцю нам іти Бо сонце і для нас засвііти не будме все вколо по те емкы Бо сонце і для нас засвіт не будме все вколо потемкы Ми слаби як гача до пугуга то одружно ся берме до дііла і І буде в нас до раз міци гіла лем треба спомоци друг другу і буде в нас до раз міци гі друг другу Нас мало то єдну громаду всі Ходме і смо трме до когова ди з трима очами сокого Хто з нами враз іде хто зами хто з нами враз іде хто загы та варят як лигы нагаритуйме ся вситкы на гру Пламени наукы труду і стужат внед наша пламени наукы труду істут внед наша Вертаме Тепер бы м хтіл про наступну час нашой книжкы про драму котра Першы лемківскы драмы котры я єм виділ Бо тексты лемківскы вершы виділ єм были публикуваны в нашым слові Але коли дост пізно в моіх руках была наша книжка А я мам перше дочыня з нашом книжком а пак з нашым словом так з інчы інчы часы тіча територия Онча територия так нас баже наша книжка хоти наше слово в нас лем наше слово і такій молитовник і то было перше рускє слово котре єм виділ Але зас диґресия драма Был єм зачудуваний На тот час же Лемкы не лем просто народны фольклористичны тексты описували ци ци тексты котры описуют напр як выглядала лемківска хыжа ци як ся Лемкы зберали І вершы ріжной клясы котры были публикуваны на лемківскій сторічці Але і драму мали драму котру мож бы бы было зінсценізувати Я бы м навет повіл штоси веце же можна бы было ся побавити в театр А якє то бы было файне як бы веце Лемків пришло ся побавити в театр Бо в театр бавити ся самому Новди єст так думал же тепер так думал бо Лемкы ся в театры бавили Товди товды ано бо товдыс не знал же в тым самым часі уж теат лемківскій Іцю і так барз близко Тебе хотай в лісу і там берете ты робили ґрупы театра не сец то не была ж так близко Але помиям тото был театру нас бавили сме ся в театр тіж з тым же старшы люде повіли же як то то перед війном то фурт ся ходило деси на світлицю представляло на вечіркы орґанізувала ся хоц што а і самы навет творили тексты быти може іх не записували Бо напры деякы імпровізуваны тексты Сам текст был може імпровізуваний але вплітали в тото наприклад співанкы ріжны і так ся в тот спосіб бавили Товды виділ єм тоты драмы І першом драмом котра ту єст то єст верде в Карпатах Івана Русенкы Без той драмы очывидно кус бесідуют пересадні але так повім з великом пересадом Лемкы бы не перетырвали свого выселіня бо они там на заході власні тот тот тоту драму інсценізували тоту драму як бы творили творили собі ньом уяву Лемковины дяком яка была зато же там в текстах єст дуже такых однесінь де ся діє і в дідаскалях але і в самым тексті найтіж очывидно характерны постаті де напримір выступує тіж славний Амроз де де выступує новельо якысых такых осіб котры не сут ту знаны котры котры сут типами котры сут ґаздом ґаздыньом хлопцьом дзядом і ту власні в тых припадках Маме дочыня верти в Карпатах Петропалик так само але Вертоп Карпата головні был выставляний і так ся тіж смотрил навет на нашу книжку же коли єм антолоґію повыселянця лемківской літературы гробила там драма ся барскром і рисує А в меджевойню дуже ліпше была розвинена і в столітю была розвинена Дозар Дібо Мам пару такых творців котры писали драму м ін Клавдий Алексович поляньскій Афанасий і Але тіж і Олімпій Поляньскій як уж барже амбітны драмы модест ґлумецкій так же была більше розвинена штоси сучасні якоси з драмом нам план найде Лірикаме театру Но і лірика хыбаль здомінувала з ріжных причын на нашу літературу Але тепер ся то мінят зазідеме в напрямі документу особистого єст такы спомины хыбаль єст такє натиск жебы записати тото іщы з што ся зостало в памяти по паданю Лемковині Ци сут драмы котрых внеска на сцену уж допустити не можна Я знам німецка Украіна може бы ся не дало дати на сцену В тым часі розумлію но такы но то може попрібуйме бо я люблю провокувати фраґмент німецкой Украіны тепер Ваньо Гунянка німецка Украіна Комедия сатира в єдным актіє ся на Підкарпатскій Руси На дорозі із Ужгорода в Хуст коли Мадяре по віденьскым фашыстскым присуді вступили в Ужгород Премєр Волошын утікат з Ужгорода в нову столицю карпатской Украіны Хуст особы Патер Авґустин Волошын премєр <unk> років Іван його слуга карпаторускій селянин <unk> літ Гриц Голопупенко галицкоукраіньскій січовик полковник <unk> років Фриц Донерветер німецкій штурмовик Фельдфебель тридцет років Сцена перша Волошын і Іван Пане пане превалебний я не можу так скоро за вами Бо куфрик тяжкій Іщте нем іще ним та ж ты Іване цілых десят літ од мене молодший Іщте ним іще нем кєле тас некем До добрі вам пане привелемний казати Іване кулько раз я тобі казал абы ти мене звал Ексцеленцийом Прошу выбачайте пане ексцеленца бо я так привык называти пане превелебний тай пане превелебний Бо то по нашому та тепер по новому та уж каждий пан превелебний буде ексцеленца Але ж ты Іване дурний уж Уж тридцет літу Вас служу пане превелебний а бы выбачайте пане ексцеленца до сього я у Вас привык але до ексцеленца вера не привыкну но та як далеко іщы до того хуста Я дальше не годен робте што хочете знов што Каже што по культурному по украіньскы што то по московскому Бо мы тепер на свободній карпатскій Украіні Батько Гітлер нас высвободил видиш Я премєр карпатской Украіны в Найперше вы пане преа пребачайте пане ексцелленца котры сте были лем превелебным то сте самы писали і говорили что По другє як Гітлер освободил карпатску Украіну та то не руска а німецка Украіна А по третє скажте мі пане ци ви такій сам премєр як тоты Чемберлен і далядє І тоты гі Гітлері Мусоліні што републику поділили тота сама ранґа О тота сама ранґа Така сама ексцелленца Тата Тата чого ж вы пане премєр дозволили другым премєрам забрати Ужгород Мукачево і Берегово Чого ж вы премєры дозволили другым премєрам розобрати нашу республику як выровны Гей пане а котрий іщы з тых премєрів пішком ходит і цілий свій бобыток в куфрику носит Вам Вам пане взяли премєры палац в Ужгороді што вам даколи мадярскы паны за вірну службу дали взяли вам каштель і великостатек Што вам чешскы паны за вірну службу догадали та та што з вас за премєр Іщте лем іжте ним не ріж моє серце Іване цитте пане не плачте Ваш куфрик дост тяжкій видно все грошы сребро злото ну адуляриі з Америкы Вы ж лем вчера казали што єден редактор говорил Вам у Відню што американьскы Украінці <unk> мілийонів долярів вам пришлют Не таку палату собі выбудуєте не такій великостатек набудуєте пане та і пішком не будете ходити е гезал мі шуга што десят мілийонов пришлют але мусит быти карпатска Украіна еге татажона єст В куфрику Сідите на ній дурний же ти Іване та така держава має быти з Карпатской Руси Ой штобы Карпатску Русь переробити на німецку карпатску украіну Та тридцет літ я у вас пане служыл але іщы дачого такого од вас не чул І остатня част котра єст быти може найменьше здана бо некотры тексты сут властиві ниска уж барз міцно неактуальны а быти може же товды коли ся тота наша книжка вказала В Ханчовій Были уж неактуаль Не были на актуальны думам жаны од початку были на актуальны част них была клясичні ідеолоґічна котра была лем уявом якысом я знам утопійном чы якысом іщы інчом а котра до реалів ся не односила а припомний ме <unk> рік тот барз тяжкый час для Лемків о <unk> підписано умову про выміну населіня в <unk> уж сильна аґітация ішла за выселюваньом до краіны де Плоты сут кобасами городжены і тота Гунянкова ту візия в декотрых місцях так зас часом може выглядати в віру в якы сумітичну краіну власні утопійну де так добрі єст ріжне там як пригази з чым то в рымкіск літературы тоты тото ся привият така потреба мати одкликаня в утопійне в штоси ідеальне і добре де єст і быти може буде прид часы даколи прид часы золоти коли лем людям не бракне і хліба і роботы все мали быти тым такым кєруючым телеолоґічнім жебы так повісти то значыт в якысых так цілях стремлінях люди ку тому же до тых часів дойдеме Но і тота велика траґедия котра єднак треба признати в част люди бы чы актуальны чы на актуальны част люди і хоц досліджыня На Украіні социйолоґічны котры сут скромні іщы розвинены але такы были ведены то понад <unk> процент люди бесідувало же недобровільні выіхали Під якысым там Кримусом але была ґрупа люди котра іхала там і добровільні і сам гунянка добровільні поіхал бо то увірил в тото што як бы творил лешто пропаґувал то не є напр його тексту од Лемкови на Сибір але він своі добрім інтенция добыл намірі же в землі Лемкам бракує на Сибіри так дуже землі чом бы там не выіхати Лемкам были бы вкінци дуже землі будут ся оме Так його понятя власні такє економічне такє добро желаюче людям котрым бракує все землі жебы на териториях той землі єст дост Жебы могли осісти і там ґаздувати не пропідувало вельох аспектів того Же мати дост дуже землі то не старчат выдобрі змати свою землю і ся на ні чути в себе Еле то сут як бы інчы справы в тых як бы статях так є зато ві ся барз подават його статя о Лемка коли він так просто жебы так речи так як бы як бы як бы дітям в школі тлумачыт навет мапу нарисувал тіж што мушу признати же Маґочі споминат же перша мапа Карпатской Руси єст авторства Лемківского Она ся появила на конференциі Покойовы в Парижы а ту тіж заміщат Гунянка в нашій книжці мапу де пише Полякы Словакы Восточна Галиция Подкарпатска Русь і она єзы та власні бесідує же час Подкарпатской Руси Іначе так Подкарпатской Руси Карпатска Русь значы тота част котра єстка автономію єст узнаным політычным твором бо то так важнійше єст товды коли она іщы якосо там свідомости фунґує А час не єст узнаный політичным твором і треба стремити жебы была єднако поузнана І тота мапа єст підписана Лемковина А пропо понятя Лемковина такє як мы стосуєме то власні тіжы медже войну оно ся одырвали о не Лемківщына Не Лемковщына лем Лемковина так як мы тепер ужываме той з із геоґрафіі Лемковины єй і власні істориі і такій выклад мож так речы выклад популярний так котрый дає Лемкам і по мойому він в вельо аспектах ся не здезактуалізувал Вельостойного ся мож навчыти я тоту статю собі ціню хоцкє очывидно она єст на новяк має свосис своє як бы аспекты просвіта і проґрес Лемків но о такы очывидно кєрункы котры сут были згідны з поглядами Але він ту дає охоцкій бы перегляд славных ріжных Лемків з мой знаных што тіж єс таком міні енциклопедийом мож повісти але припоминат як тоси ся Нич не знай на што ся хце навчыти або мало знаты з той стати ся дуже навчыт Лемків Так же заохочаме вшыткых жебы деси найти а не єст тяжко нашу книжку почытати Взяти презріти і принаймні статюваня гунянкы о Лемках од стороны Але верше тішы то реста оповіданя драмы Но гей але од стороны <unk> <unk> можна тот текст прочытати або собі напечатати самому Я єм полна захопліня над заголовком нашой книжкы і як бы могла а быти може буду могла то тіж выдам нашу книжку два так ся мі наголов подабат А окладка буде червена а най буде червений ся мі все подаба Так так Боґ червениты значыт красны Гей красний і того ся тримайме Днеска про нашу кни жку бесідували сме з паньом професор Оленом Дуць Файфер запрашам на наступний проґрам під наголовком Печатня дякую Я опечатны все і опечатаных річах Радо Бесідую про нашы про нашы лаковысты Шеля якє друкуване Но не лем натоміст я барз ся тішу і сідічу же наша література не єст убога наша література богата як ся Призріт як повідаме што найменше три томы істориі лемківской літературы напишу то єст порядна народова література А то вышли сме якоси барз міцно допереду і то звертам увагу лем слухачам Колиси до того вернеме як Бог даст Аґнеска дякуєме Шторока в обшыри лемкознавства лемківской русиньской літературы зявляют ся тисячы записаных сторінь Хтоси колиси вшыткы тоты буквы записал принимаючы як основу два принципы Усталений традицийом столітями порядок записуваня букв слів і речынь жебы з того початкового безпорядку зявила ся смысель сенс выповіди зміст доказ знаня а не рідко і емоциі і одчуваня самого автора А коли уж тоты рядкы сут записаны в такій подобі жебы міг іх дахто зовнішні прочытати авторе переконаны про вартістніст свойой дітины вказуют єй цілому світу жебы тот записаний папір набрал новых значынь жебы поділити ся тым над чым автор долго робил з дакым веце З тыма котры сут цікавы світа Головне знаня З тыма котры знают доцінити труд Проґрам Печатня має приближыти лемківску русиньску літературу книгы выдавництва і часописы Проґрам Печатня є перезначений для грамотных Проґрам печатня то чытальня радия лем фм н