The archive of
Lemko radio

Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рономен бескідів деревяны церкви і костелы Материяльна спадковина звязана з духовом культуром жытелів Карпат Цінена є в цілым світі чого потверджыньом є великє чысло сакральных обєктів з того реґіону вписаных на листу світового дідицтва ЮНЕСКО Деревны церкви і костелы захоплюют каждого без огляду на віроісповіданя ци походжыня без огляду на тото ци одбераны сут як місце культу ци лем памятник Іх краса справлят што каждий на хвилю пристає і задумує ся над тым што тепер і над тым што дале Тоты рамы становлят выняткове свідоцтво одрубной традициі сакрального будівництва в котрій добрі видно характер локальной архітектуры Конструкциі выстріч ци декорацийны розвязаня сут характеристичны для культуровых традиций соспільности жыючых в реґіоні Карпат Ілюструют вельосимволичных одкликань та сакральных значынь звязаных з тыма традициями Памятникова деревяна архітектура то неодлучний елемент ландшафту Карпат Давнійше дерево легкє в обробляню і легко доступне было основным будульцьом Доставляня хыж ци ґаздівскых будинків брали дерево гіршого ґатунку а і те слі не все прикладали ся до роботы так што жывотніст такых обєктів не была долга Інакше было в примірі храмів На материял брали здоровы великы дерева якы порядні сушыли одповідньо обрабляли а пак вынятково старанні прикладали ся до процесу будовы Деревяны святыні захоплювали товды захоплюют і днес Познайме іх ближе запрашам Наталия Малецка Новак Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Розвиток інституцийональной охороны памятників в Польщы Початкы інституцийональной опікі над забытками Наталий Малопульскій хоц дісій выдал ся же чуючы вісту бесідує др Тедеу Лопаткєвич етноґраф забыткознавец реґіоналиста знавця етноґрафіі Карпат інвентаризациі і охороны забытків істориі мистецтва специялиста істориі лемківской каміняркы Не маю в соле такій одлеглой метрыкі Натолия Ґаліциі якіс перше унормуваня правне дотичны опікы над забытками на початку нерухомыми появило ся в повіта віку і Австрия котра была запузньона не тілько на тым але і на вельо інных полях Реалізувала тутей выданом през себі уставы котра накрисляла якій огульный кшталт опікі консерваторскій в цесарстві Австрияцкым Опіка то опірала ся на вспістніню двох такых властиві елементів вєдню Дяла тзв Комісия Центральна Опікі і Консервациі Помників Пешлости натомаст Комісия та в якій спосіб затрудняла хотя што было затрудніє без якого кольві плацыня чысто гонорове консерваторів забыткув ктру посядали своі окрі барзо дуже длятого же для Ґаліциі В року <unk> поволано двох консерваторів Єден был для Ґалициі Сходній сідівбом во Львові то был Францік Сленьскій натомяст в Кракові для Ґаліциі Заходній яко консерватора поволано Павла Пупєльо Єст жем очывістом же двох люді на так огромным терені з так поважныма потребами консерваторскыми інвентаризаторскыми і вшелькыми інными односні зобытків вельо зялач не могли тым барзі же не посядали жадного заплеча жодны бюра не посядали жадного Архіву Консерваторского вєдз о забитках практичне же вірнц Дотичыла сосідньой улици в Краковичі і Львові натом діяло ся на провінциі было зупелні єдну вільку невідомом Затем початкы были бадны і на добру справе ці консерваторы невіле было зділали ґде бым не то іж зарвно Львув як і Кракув то были такы середовиска в котрых Од добрых кількудісятьолеці діяла люде кружы несені яком ідеом романтичном старали ся шляды перешлости бадать громадять і інвентализувать очывісти в перспектыві ХХвічной ішні мови о інвентализуваню То вшытко ы Выникало понеконт з ситуациі в якій зналяла ся втеди польска почала припомне тіж телены польскій знайдували ся по трема заборами в звязку з чым опіка над забытками вшешлости барзы шытко узыскала тутай тен вымял сой власти народови натомясты баданя теренове барзы часто скупяли ся на такым властиві людознавстві длятого же романтичні бадаче дост шыбко дошли до переконаня іж люд А він мешканци Всі яко ті ктру не сут скажені космополітизмом мушут м быт м депо зиталиюшами якіс ідеі словяньскых ідеі прапольскых в звязку з чым Выдушыла в теренцала маса люді поклоів хотяж бы Журияна Доленґіходаковскє Берліньскєґо чы не вім Жыґоти Павлеґо в тым удял мал также Вінценти Пуль аж властівє поскаля Кольберґа кли надал тему найбардій систематичны хыба якій злист такых бадань тереновых Не бракувало подобных людзі рувніж в шродовиску цузысловів цудзысловє назвійме то гісторику штукі для того іж трудно мувіть в першій полові <unk> віку в істориі штук істориках штукі длятого же не было не на університеті Яґєльоньскым чы на каждым інным На землях Польскых не было вувчас катедры істориі штукі не мал кто кшталтіть специялисту в тій діє І єднаково ж были люде ктуры Інтересували ся будовлями історичными чынилі пошыкуваня в архівах дотичны пришлости тых будовлі і громадзілі яком підставовом вєдзе і тых люді найвинцей громадзів Кракув ци очывісты В Кракові повстало дост шыбко взороване на варшавскым Товаристві Науковым повстало Товариство Наукове Краковскє котре мало в свій структуже певен оддял Посвянцоны Баданю Забытку вшелости Товариство Наукове Краковскє як віме в лятах <unk> зостало вштолцене в Академіі умієнтності А в рамах тій Академіі дус шыбко дошло до выкшталценя Комісиі до баданя Гісториі Штукы в Польщы а він з першого такого выспециялізуваного орґанізму котры громадял люді єсли уж не барз заінтересуваных вшешлостьом то з самом певностьом знаючых ся на же знаючых окрислены фраґменты жевістости артистичной і стильовий а він такых люді кружы могли баданя інвентаризацийне потягнуть вшут Всюд першых вілі Братця Лебкосци Юзеф і Людвік Юзеф єст такым властівє Камінєм заложытельскым для археолоґіі Польскій Людвік был рысовникєм обай выізджали дес ченсто з Клякова в незнане волчас місцевости Ґаліциі Пжемєщали ся як ся давало то были часы єщы пред з будуваньом колеі в звязку з тым привозіли стерену рыжне цікаве інформациі дотичо там засталі вешыткым будовлі в передшыткым іх выпосажыня артистичного і Публикували те усталеня своє враз з често знисунками в Плясі Біжонций але теж бібліотеце Варшавскій был такій врочник заслужений для гуманістикі польскій Пльоч Лабковскєґого незвыкле важном постатьом в пантеоні ґляковскых істориків штукі был Владислав Ущкєвіч чловек інституция о котрым латвій єст повіти з кім не был ніж кім был З самом певной был маляжем маляжем котрый розпочул в Польсы мальованє в духу маляцтва історичного был научылем Яна Матейкі пізній Матейко Полущкєвічу прил Кєваня Школом Штук Пєнкных Краковє кора од початку <unk> віку перекшталціла ся в Академіі Штук Пєнкных дісійшом Лушкєвич был также першым директором Музею Народового В Кракові Лушкєвич был незвыкле чынным чловекєм в Комісиі Баданя Гісториі Штукы Польскій Академіі умієнтности был незвыкле заслуженым єсли хоці о опікы о сталяня при забитках Краковскій гача вєдзяч іж по тым траґічным пожаже Кракова в ліпцу <unk> року В Кракові барз поступілы працы над одбудовом і при оказиі здано собі справы іж барз невіле відомо о тым сто ся спаліло воґуле невілет відомо о тым цо в Кракові ся знайдує В звязку з тым люде ктры уміли на забиткы пачыть і цось інтересуючого нас того патрыня вытігнуть были на ваґе злото Ущкєвічы Был так же єсли бысме в доцілі дой концепциі охороны консерваторскій і консерваторства ґалицийского был якій час так званым кореспондентом а він родаєм помоцника для консерватора ґалицийского Цк консерватора Павла Попєля был незвыклечыны зарво в Кракові але т і в інных землях В польскій длятого же Прошоне барзо хентні удільол найдужнійшых рад помагал в ружных справах щеґульні якій Лемонту якій пляц назвіме то консерваторскых при ружных ценных забитках Рувночасні Ущкєвіч своім і артикулами Заполнял рамы справоздань Комісиі Гісториі Штукі Академіі Умієнтности то был рочник незвыкле заслужены для бадань і в тых першых номерах справоздань вякше што сут пляцы Ушкєвіча Єсліме о консерваторстві ґалицийскым то вспомнялем передошыт і акцентувалем то іж двох консерваторів не могло пораджіть так дужой жевістости В звівку з повысшым знано собі того справы уж около <unk> року подільоно Ґаліциє іначей подільоной єм на дісят окрянґув В звязку з тым консерваторів прибыло вельокротні ніж початково кєд было іх тылько двох Єдным з такых консерваторів для малопольскій незвыкле важных был Станіслав Томкович знов чловік котрый не был історикєм штукі з конців ґерманістикы докторизувал ся з літературы польской натомясты незвыкле глбоко всьонкы проблематикы істориі штукі і в <unk> року поволане зо стол на консерватора ЧВленґу Як велькій был то окряґ свідчыт то іже обіймувал он седем повятов політичных од повяту Кышніньского на сході ясільского ґорлицкого ґриповского был там потяжный повят Сондецкій Повят Лімановскій повят Новотольскій то мал обслугіват єден чловік до того чловек котрый походил до того консерваторства в спосуд незвыкле новатольскій бо треба видіть іж Томкович ґерманіста світнє знал тзв кунсттопоґрафіє а він выдавництва німецкє о характере інвентажовым котре для зєм німецкых приготов німецци консерваторы Томкович запожычыл ґлувний шкєлет того типу опрацувань І властіве од першого дня свого консерваторуваня розпочал громадзенє даных до гасел місцовых пощеґульных інвентажы інвентажы котры были посвячены пощеґульным повятом Од разу <unk> тилейле тых повятів вял своім окленку для тылю повятов розпочул приготовуваня лемкописменных інвентажы Те інвентажы вымагали од нього честых выяздів в телен Ту ситуация была о тыле лепша іж Австрияци зножіли збудувать в мзечасі тохе ліній Колийови в звязку з чым дояз з Кракова до нап Кросно был уж здецидувані простійший ніж іщы <unk> лят вчысній То не зміня факту іж Само Кросно овшем інтересувало Томковича алеж Крысно то был дружніж Повят Кысняньскій ци Новы Сондж і повят Новосондецкій треба оддочы до найружнійшых місцевости ченсто барзо одлеглых з барзо кєпскым двоґами Томкович туй выказал незвыклы халт духа Трезіж переміщал ся ченсто з западатым фотоґрафічным котрый был так велькій і треба было вынаймувати додошкы жебы ґовез Тоє часы дісійше то в оґуле єст трудно собі выобразіть Сам ся на тым лапє ніраз ішы Оніх тоды пронду не знали і о жадных комурках в інтернеці не было мовы не было жадных выдавницт было нічого справді на шыбко в даной місцевости єст жебы взыскат таком в єдзыч або попросту до той місцевости поєхать вез до костьола розжыть ся мє ся якось підставовы засоб в єдзы жебы умєс на пощеґульны вытворы Штукі патшеть жебы уміж то якось встемпні задатувать назвать описать і так далей Томкович затем єст узнаным піонерем інвентаризациі забытку в Польсце длятого же то єму завдянчаме перше інвентаже Яккольвік з тыми інвентажами теж было трудно мімо іж в <unk> року постало ґроноконсерватору Ґаліциі Заходній вкрытце постало подобне ґроно консерватору в Ґаліциі Всходній І Томкович был його двоголітнім презесом то мізерия фінансова была так значна іж бы оно то не было в стане збытвелю выдавництв зо свойой касы оплаціть выдавалі ґрона консерваторів Ґаліциі і в облембі Понковичові удало ся видать два інвентажы забитку то сут власти першы інвентажы якє выдано на землях польскых єн то єст Інвентаж забитку повяту Ґрибовскє I повяту Ґорлицкого При оказіі тых выдавництв Оказало ся як незвыкле важном жем єст материял ілюстрацийный для такых інвентажы О забытку мож на віле писать але єслі ся замісті єсунек быть фотоґрафіє то заступило оно направды віле слов І Бендж незвыкле ужытечна в такым того родаю выдавництві В звязку з тым Томкович натыхмяст потребувал рысовників то был втеды узнаный спосіб публикуваня іконоґрафій того чы інного забытку дотого же фотоґрафія была незвыкле єщы примітывна яко тако умяно фотоґрафувать завиткі з зевнонт натомат фотоґрафуваня во вненшах тімных найчастєй было направды в повіяках і было направды жем трудном В звязку з чым справны рисовник той умял вмік ухвитіть ты цехы якого забитку рухомого образу жезьбы Гіліха Ґотицкого чы чы інний монстанці был незвыкле ценным союзник такого консерватора котрый хтіл цось в своім окрянку зінвентализувать і опубликувать І тут жеваньства дошло до такого інтересуючого союшу помідз Владиславом Лушкєвічем і Станіславом Томковичем Обай знали ся свєтнє Лушкєвич был ци правда старшый од Томковича о <unk> лята але то заінтересуваня забитками полунчыло іх стопнів щеґульным і выжеваньства треба повірить єщы єдно іж в тамтых часах Лущкє візьмял владз дужо до поведзиня в Школы Штук Пікных Трафіло ся так добре іж в лятах <unk>ковых лятах <unk> віку в школе тій зачали учыть ся высовніци і пізнійші артистім Станіслав Виспяньскій Юзеф Мехофель Стефан Матейкот братонеґяна і інні І божеваньства не бенде ту уходіл в щеґулы опубликувала лем то зарной дисертациі докторскій як і в шереґу ксьожок Бунчар Ущкєвич крютко муц здобыл сродкы в намісництві Львовскій на зорґанізуванє в часах вакаций Двотигодньовых як втеди то называно витячок науково артистичных по провінциі заберал затем найлепшых рисовників і в порозуміню з Томковичем одвезалі те те терены єґокрґу консерваторского в котрых потребы рисункове были здецидувані найвянкшы В тым спосіб божевеньства до дня дісійшого заховали ся шкіцивників Виспіньского чы Михафеля з вичечкы в <unk> року на сондичызны але теж вичечка та удала ся по тым в кєрунку сходнім до Бєча Звізіла косовы в Лібушы і Вінальовій звізіла Костьолы в Ропє Вільчысках Бобовий потем по двох тиґоднях Вісяньскій Змихофелем здесидували ся позостать єщы в терені і дальше інвентализация знух древняных косолів хотяж бы в Кужльовий Выжній дієсвяньскій з Мехофелем зналезлі пізноґотицком жезбы Мадонны з дітянкєм та дісій так шыроко знаном Мадонны з Кужльовой Звиджано так же древняны костьолы в Мисткові тен костюл зостал вкрытце пізній перебудуваный розебляный перебудуваны костюл мудованы Віспяньскій налисовал віле зливняного косола в Навойовий теж дословні в кілька лят пізній костюл тын древняный зостал роззебляный Подобне з костьолом в Железніковий котры ріжніж віспеньскій застав іщы там костюл Двевняны по темотак двестих зостал заміный на костюл мудованы Тых забытків было стосунково віле поза тым рисовници інтересували ся не тілько іх кшталтом зевнетным іх деталями цісільскым але предесткым также выпосажыньом Рисуєнц інтенсывні міжонц описуюч то вшытко заховало ся в шкіцивниках І знал то же Паньства барзо інтересуюча справа Тен материол мал служыть яко такій теренови материял подрянчне до того абы в Кракові начысто спожотить рисункы пюркєм і тушем контрастове котре втеды тілько такє могли быти репродукуване в другу Але в звязку з тым же не было періндзы на публикациє Інвентажы лемкописменных Томковича удало му ся тых два видать так як вчысній муєм повят Ґорлицкій Ґрибовскій то тых в ніх зназли ся терисункы Віспяньского і Михофеля а туж Стефана Матейкі Томкович здецидувал ся замістіть в тых інвентажых Вшытко інне заливно інвентажы як і Ты лисункы в шкіцовниках позостали по просту в збірах Томковича і до лятжестых знайдували ся у него в мешканю в Кракові на улици Подвале два Никт навет не видял бы запомняно уж о тым іш такы шкідцовників в огыли всяньскій зышном дост чесні змаль мехопец займувал ся іными жеми подобні Стефан Матейко в звязку з тым запомняно іж такы учньовскы шкіцивникі певны направда светных рисунків інвентаризацийных Не знайдує ся з бірах Томковича Тонкович в року <unk> а він в <unk> року свойого жытя здел ся збєли своє поділіть помідзы музея Вякшос здецидуваном вкіст потежны збыли фотоґрафіі понад <unk> тися фотоґрафій забитків през себе выконаных переказал до Музею Народового в Кракові але Шкіцовнікій переказал до Музеюм Штукы УЙот Дісійшого Музеум Університету Яґілиньскы і оне вежевайсотом появили ся в року <unk> в звязку з тым властівє тілько єден з бадачы звыціл на нє уваґе Ян Дір для неспіянолоґ але чловектуреґо інтересувала в творчости Выспяньского предшыткым література і поезию звыціл ува на тыжкіцовникы і посвянціл ім кілька такых зупелні популярных артикулив вочнику Зємі Нобез потем пришла война По войні доперо в концю лят <unk> поврыцоно до квестиі тых шкідцовників неєднаково ж в Музею Університету Яґільоньского бадачка в честной творчости Віспяньского Мария Буншлеж Москод видяла же шкідцовникіты загінели І в часі войны же украдліє Німци же іх попросту нема Опубликувала то смутно інформацию в звязку з тым през понад <unk> лят уставы якєкольвік пошыківаня і працы бадавчы над витєчками Ущкєвіча над іх додобкєм над тым власні шкіцивниками Чысты припадок споводувал іж выдаюч на початку ляттисячных позыстаюце надаль в лемкописі Інвентажы Станіслава Толковича повяти Крышньскій Ясєльскій Сондецкій Лімановскій лучне пять том выдалі сме є в Музею Народовым Клековскым разом з братом Моім Пьотрым звертіли сме уваґы на томкович в спосіб выразны барз хтіл міть те материялы ілюстрацийне яко ілюстрациє до тых інвентажів в друку марґіналия лемкописменных стніц Сом певне дописку в же тутий ма быти рисунек зо стры шкідовника <unk>ora а туй удову зо шкідником Ма зо ст Было затем ясне іж тешкіцовникі Тонкович му ся о не ты світні знат але найправдопонові вленци бо тыко в тем спосіб муг так прецизийніє всказувать цо ма быть на котрій стоні і цо ма ілюструват пощеґульны партиє тексту В звязку з тым постановили сме для такого спокою бадавчого задач питанє в Музеюм Університету Яґіленьского сосідскыми шкіцивниками стало в якій то спосіб Німци є задалі в якых околичностях і так І ту наґле о діво довіділи сме ся же то шкіцовникі знайдуют ся в Музею Університету Яґілейского в звязку з чым сосо кєдис мало вспілдяла рисунек з текстем писаным По пляві <unk> лятах можна было з повнотом полончыть цало в тын спосіб удало ся выдань шкіцовників выдаюч нашам інвентажы Томковича зілюструвати єй частьовыма материялем з тых шкіцовників а по лятах приступіт до солідной публикациі Науковой завартости пощекульных шкідцивнику в тій хвилі ся указали два томы посвячены шкідцовником Вісняньского з року <unk> і <unk> Два колейны шкідцовникы сут готовы лежо в выдавництві быть може укажом ся в тым року Феномен Бескідів Деревяны церкви і костелы Розвиток інституцийональной охороны памятників в Польщы Ідеа охороны забытку в Польсце мал чысти другом гісториі Бесідує доктор Анджей Ласковскій історик штукы працівник Нацийонального Інституту Спадковины адюнкт в закладі Культуровой Спадковины і містных студий ЮНЕСКО при катедрі Господарчой і Соспільной Істориі Економічного Університету в Кракові Вєле на тын темат цікавых інформаций прибліжылі польскым чытельником братця Пьотр і Тодеюш Лопаткєвичови натомяст хяму зву на то в якій спосіб зміняли ся способы охороны забитку в постреганях іх не хом тутай входить барзлко в сому дефініцию забитку Натоміст То шо появило ся на самым початку чы в нашых варунках повідсме о чверці в віку <unk> в спосіб такій в полні свідомы то постреґаня Обєкту забыткового яко певной цалости в охороны чыли поєдинчы обєкт чы то бект архітектонічны чы напр образ жезьба мальовідло то был тын забиток котры належало хроніть В першой колейности скупляно свойом уваґы очывісти на тым ци Найбардій монументальна ци найбардій жуцало ся в очы в обєкты архітектонічны забиткы архітектуры і будовництва Номенклятура котром посыбуєме ся в дісійшых часах чыні Бардо часто спотыкане в честчені медияльне окрислиня забиток вписаны до реєстру забитку Єст катеґорийом мож напиті стосунково новом в віку принаймні в варунках польскых цось такого як реєст забытку в єщы не функцийонувано натоміст старано ся засуб розпознать зінвентаризувать Оценіт його вартост і кєруют ся власні тым розпознаньом старано ся так диспонуват стосунково скромными сродками фінансовыми абы в першой колейности в першым женді забезпечыть ты обєкты котры узнано за найбарде вартостьовы Єсли хоці о Піс до Реєстру Забитків і такє ґенеральне поєнцє то мам з ним дочыніня в варунках польскых в окрес міджевоєнным То втеди появляют ся уженды консерваторскы ділаючы в пощеґульных воєвудствах Iпосполітей і вувчас власні піс до Реєстру зачына быти трактуваны яко такє офіцияльне ужендове обєнтє даного обєкту охороном а цо за тым іде руж певном ґваранцийом перезначаня на його охороны сродків фінансовых зо страны паньства Очывістє так як маме з тым дочыніня і дісяй так же в тамтым окресі в окресі мзевоєнным Ты дзрюдла фінансуваня были барзріжніцуваны і не выстарчыло бы напевно сродків паньствовых на забезпечаня тых обєктов в звязку з тым і парафяніє опікунові тых косолов в чылі Пробощові і пощеґульны курєбіскупє често Еміґранці ци рееміґранці крузы поврацали в своі родінны строны з другій гляд працы на общызні причыняли ся тутай до того абы не тыко будувать нове святыня але также ратуват те старше Хотяж з тым бывало значні тяжжей бо єднак т модернізациі котры привозіли зо собом з поворотом рееміґранці домінувал і барзі патршоно на то абы будувати нове ніж консервувати старе Бардо често в пшещрені медияльной могам ся Паньсо деж споткат з такым окрисліньом забиток клясы зеровой котры кєдис в Польсце на взор французского систему функцийонувал і обовязувал Давно ґож не стосуєме і ґо нема нім єднак в свідомості сповечной звлаща старшых осуп често То окрислінє функцийонує для окрисляня забытку о щеґульным значыню щеґульной ранґі Він то зеро ніцо парадоксальні вцале не означа же єст невартостьове тык врянч одворотнє Та кляса зерова в учестній номенклятуже в окресі перлю означала цось щеґульні годного уваґі і годного опікі і пізній та ґрадация обіймувала колейны стопні В клясах <unk> ты Старано ся в тын спосіб вартостьовать обєкты абы теж за тым шли одповідньо вякшы чы одповідньомнійшы шродкы фінансовы на працы консерваторскы котрых завше в системі охороны забытку внюткы в Польсы єст очывісти збыт мало до потреб якы выстепуют Та поставова форма функцийонує руж дісяй Тен Впіс до Реєстру Забитку єст такым підставовым нажердєм якым послухуют ся вспілчасне ужендовій консерваторы Забитку в каждым воєвудстві і в пощеґульных делеґатурах варто може видіть же т впіс до Реєстру Забитку Єст щеґульном прероґативом каждого воєвудского консерватора Забитку то єст єдна єдина особа в воєвудстві котра офіцияльні такого впису може доконат стосовно децию Не може тоґо зробит за нього застемца не може того зробить кєровник делеґатуры то єст вылочне право каждого воєвудского консерватора Забыткув абы такого впису доконать Цо підкрисля як бы ранґєй значыня того типу акту правного З другій строны часами выступую в ситуациі кєди властітеле обєктув забытковых прагнул Обєкт такого реєстру выписат вувчас появит ся можна повіде цельово єщы вякша адміністрацийна перешкода міянові це выписаню обєкту з реєстру забитку в усунянцє ґо з нього єст можливе вылочні на підставі децизиі Міністра Культуры і Дідіцтва Народового Чылі таранґа та пулка децийна єст поставляна барз высоко м ін по то абы ухороніть забиткы перед закусами често може збыт похопных очывань властітелі кры дробне ушкоджыня обєкту бьоронза потенцияльну можливост усунятя свойого обєкту з реєстру і зробліня з ним вшыткых можливых змін перерубок перебудув ци часто проваджіт до деґрадациі того типу обєктів В уставі котра обецні обовязує в Польсце ухваленой в <unk> року появила ся нова катеґория формы охороны забитку во котрій варто вспомніть в тым контексті Мяновіця помник гісториі Веле увагі посвячено той новой формі цалк недавно пред двома ляти кєди обходіли сме стулетє одзысканя през польскы неподляглости вчас подіятивы аби на стулетє же посполітей <unk> обєктів отримало том ранґе доцельово очывістє Том катеґорию стосувано бовім вчесній од лятых кєд не мали они іщы Не мала іщы то форма умоцуваня уставового Вписано вувчас першы обєкты о можно повіді абсолютні неквестийонуваній вартости пізній доходіли колейне в тій хвілі мамитых помнику в істориі в Польскы ґрубо понад сеткы і выдає ся же не єст ліста замкнята не єст ліста скончена бо Веле єст тігле місц котре сміло мог ом до того типу мія нааспірувать А цо то мяна означа Означа то же маме дочыніня з обєктем альбо з сполем обєктув Коре мают щеґульне значыня для польскій для польской істориі стомта назва помник істориі Чы може лепей повідеть для істориі тей чести Европы бо так направды Варто здат собі справы же на лісты поміку в істориі трафляю нітыкы же обєкты котры записали ся в істориі народу польского але так же такє котры моглом кояжыт ся нам неконечні <unk> впрост з культуром польском але звязаны сон з тым вшыткым цо Культура европейска на нашым терені до того дідіцтва внєсла Надаюн того типу статус даному обєктові чы зосполові обєктув підкрисляме власні його ранґе але теж даєме шансы його опікуном на узысканє додатковых вікшых сродків на єґо опікы цо выдає ся лоґічном консеквенцийом власне доценіня вагы і значыня такого обєкту чы місця в шыршым контексті Мульоц о прубах популяризуваня і показаня дідітства польскій на шыршым форум Можна тіж спойшет на катеґориє помникісториі яко свого очекальнє в старанях о вписанє даного обєкту на лісто свого дідітства ЮНЕСКО Со в дісійшых варунках єст можна повіде такім таком найвысшом формом узнаня універсального значыня даного місця ци обєкту Стод приято якій час тему формулы абы вшыткє то обєкты котры Польска яко члонек Орґанізациі Народу Зєдноченых Бетяла зглашат на лісты святового Дзіцтва ЮНЕСКО абы найпер втрафіло оно власні до той ґрупы помників істориі і доперо з той пулі бей выберало кандидатуры до того мідженародового выружніня Катеґория поміку в гісториі заслугує на уваґ єщы з єдного поводу Пяновице Узнає за помік істориі наступує в дродзе розпоряджыня видаваного през президента Жычыпосполіти То дост Цікаве розвязанє поніваж анґажує она ґловы паньства в процес охороны забитку в Польщы Вчесній в окресі перлю перед вшыткым не функцийонувал ужонт президентскій поміял тутей Ітап повоєнны і епізод звязаный з зістніньом той функциі то по перше по другє барзо мало прероґатив посяда президент єсли хоці о квестиі звязаны з культуром і тутай ты номінациі в закресі помнику в істориі напевно сут такым важным і видочным пунктем Другім о котрым можна вспомнеть єст Звязок Президента Жычыпосполіта його канцелярі з функцийонуваньом Сполочного Комітету Одновы Забитку в Кракова ді буджет перезначаный на працы консерваторскє при обєктах Забытковых в Кракові становлі певен процент певну чест буджету канцеляриі Президента Жечыпосполітой Скоро вспомнял лем о лістє Святого Дзійства ЮНЕСКО То варто припомніть же Перша ліста створена в лятах <unk> віку одразу завірала два місця два обєкты з Польскій цо показує же учесны влады владзы Польской Жечыпосполітой Дюдовий видяли в тым певнен мож наповіде Політычны руж інтерес абы до той новой ініциятивы НЕСКО ся прилочыть і в результаті Кракуф яко такій вынтковий твор урбаністычны окресу середньогоєча захованы в своім укладі по дінь дісійшы як і Знакоміта копальня солі в Вілічце зналязли ся на той Істі котра стопньово подобно як в Польсы лісто Поміку в істориі пізнійша динамічні ся розрастала ді ся і тых обєктів маме барз дужо з самой Польскы немні єднак єст важны выружнік котрым велю туристів звлаща з Азиі як мож заобсервуват подружуют по світі кєрує ся выберань такы анін дестинациє звлаща на континенті европейскым А він єст то такій можна повіді білет до свята для ченсто невеликій місцевости котре могло пощыціт ся выятковым обєктами В нашых варунках Можна ту вспомнеть предеш вшыткым о двох такых вписах на лісты Святового Дзідства незвыкле піднєсли ранґы обєктув знайдуючых ся на провінциі обєктув війскых котры дзякі тему заістняли нитко в свідомості реґіону родакув але также в контексті шыршым европейскым ци святовым Мам ту на мыслі вписы Ґрупы костьолов древняных на терені малопольскій доконаный в <unk> року в котрым міям защыт брать узял Ораз доконаны кілька лят тому в піс Ґрупы Церкві з терену Польскы і з терену Украіны то свойом дроґом барзо цікава катеґория в Піс трансграничны показуючы же ставлят на вспілпрацы паньст сосідуючых зо собом котры вспільні декляруют опікы над дідіцтвом знайдуючым ся по обу странах діляций ты паньства граници Дзікі тому понесоно барзы выразні ранґе Кількунасту в сумі обєктув на терені польскій дякі тому звверцено на неє уваґы дзякі тому стали ся оне целем лічных туристів нетыкрайовых але і заграничных Но і очывісті дзякі тому взмоцніла ся опіка над тыма обєктами і сама квестия певного моніторуваня іх пригляданя ся на біжонцо істнуючым потребом або появляючым ся зняноско потребом Но тутай одгрываєм барто істотну ролю Він не тылько промоция але также можна повіді вякше святло скєруване на те місця а през то вякша контроля і вякша дбалост о о ты забыткы Муянц о тых двох вписах хтіл бым вспомнеть ситуацию котра выдажыла ся туж перед <unk> рок перед том остаточном децизийом мінові це цалы процес вписуваня обєкту в тым припадку ґрупы обєктів дост лічной На лісте то єст барз скомпликуваный дуготрвалый процес котрый вымага высілку вілю особ фаховцув займуючых ся даном Дзіном кры найпер мушам приготуват стосовны внюсек Опрацувать специялистичны опрацуваня одношонце ся до тым припадку ґрупы обєктув настемпні переконать експертув ЮНЕСКО котры си репрезентуюм Перужны крає свята і властіве вшыткы континенты до того же така власні ґрупа святинь В Польсце заслугує на то найвысшый ступінь охороны Найочыстє в припадку Костьолов в Польсце не одбыло ся без певных ніприємных приґуд але хце вспомнеть о ніх длятого же можна повіт ты пригоды скончыли ся щестліві а Лончом оне і показуєм певен контекст певно полонченіє помідзы Лістом Святового Дзідіства ЮНЕСКО а помниками гісториі Мінавіте кєди ґрупа експертів з Кракова вытипувала Костьолы Ґодне в Пісу то серед них зналяз ся руж костюл древняный в Шальовий Косюл котры выружня ся на тле цалой архітектуры древняний сакральний малопольскій свойом не тыко монументальном формом з спанялом бароковом двовєжовом фасадом але предеткым выстройом вненша котре єст в спосіб консеквентны попроваджене в духу пізнього бароку І кєди експерт ЮНЕСКО прибыл до Малопольскій звєцал колейны костьолы Был можна повіді ґенеральні прихыльні наставный до пощеґульных кандидатур зналят ся в концу в Шальовей Най ту нестеты Пех хтял же дінь вчесній чы може навет в ноци перед прияздом експерта Повалило ся джево в вынику віхури коресло при огродзеню костєльным то огродзенє рунело запевне з хукєм але акурат кєди рано прибыл на місце експерт но то зобачыл заміст пикного барокового косола Не тілько тенже костюл але теж но зруйнуване огродзенє вокул святыні Но не могло му ся сподобать Другім арґументом Прецівко уміщеню шальови на тый престіжовий лісє было то же не был то подобні як позысталы кандидатуры костюл костюл пізно Середньовічны і остатечні понято тутай децизию дост прикром для той святыні абы єднак єм в тым вписі помінуть То єднак стало ся мож наповід зачыном до певного позитивного діяня бовім по лятах Господаш місцевый парафіс даєн собі досконале справы з вартости того костьола а рівночасні болеюч над тым сто ся стало і над тым такым може быти припадковым выключыньом той святыні з того престіжового ґрона подял стараня о то абы святыня та зналязла ся на лісті помнику в істориі Трвало то Споросу і коштувало споро высілку абы одповідньо приготоват і удокументуват такій внюсак але остатечні децизийом президента же поспоніте і до такого впису дошло І цо цікаве вшыткє то косолы котры знайдуют ся на лісті ЮНЕСКО поміка міх істориі офіциялі не сон натомяст Тен котрый в той баталі можна повіді одпаду на тым престіжовым місце помнику в істориі мож наповіді на потішыні трафіл і мій мі надіє же то позволі му не тілько позостать в центрум увагы консерваторів але теж присягнут ся жеше зацікавеных історийом і дідіцтвом малопольскій туристів звєджаючых ґруп школьных котры напевно вільо о той епоце на підставі тыко того єдного костяла беном ся могли довєдіть і научыть Хтіл мещы вспомнеть о єщы єдной тенденциі котра єст барзільна нараста яко такє глбокє переконає осуп зо середовиск консерваторскых яко конечна до стосуваня то єст форма охороны обшаровой Чили обіймуваня охороном є поєдинчого обєкту чы навет зысполу обєкту взібли з посереднім оточыньом але также патрєнє шерей ци вланчанє до охороны цалых укладув урбаністичных Мысленя мож наповіде пшестженьом яко певном катеґорийом забитковом І тутай сруд інструментарийом консерваторского коре посядаме в тій хвілі знайдує ся м інпис В місцевым пляні загосподаруваня престшенного котрий можна а часом в некотрых припадках належы умістіть єслі хцеме дане обєкт охроніть обовязок обліґаторийного увзглядніня такіх Обєктув в місцевым пляні дотычы забитку вписаных до реєстру то єст очывісте натомяст істнує теж катеґория обєктів котры функцийонуют в тзв ґмінной евіденциі забытку котром спожонда в порозуміню з консерватором воєвудскым кажда з ґмін І уміщенє в такій ґмінной евіденци забытку в обєкту справля же належыт ґоніж увзгляднять ся в того типу документах пляністычных Місцевый плян найчасті ма постать барз щеґуловом з барз докладными вытичными а він можна за іх помоцом єжели пляны з очысті одповідньо спожондзоны Так сформувать певне обострыня увагі залеценя абы жевісти тот обєкт хотяж німа іщы ранґі забытку вписаного до реєстру оточыть опіком і запевніть му підставовы варункі добитуваня Помимо так розбудуваного систему охороны забитку можна повідеть же тігле єднак здажают ся ситуациі котры буд контроверсиє вонтплівости часами і в выніку ріжных выдажынь доходя до Знищеня ци уніцествіня такого чы інных обєкт Не да ся того вшыткого моім здань записать на параґрафамі не да ся вшыткого уть в уставах найважнійша реч котра так направды децидувать о тым як выглядат бельска і крайобраз культурови то єст квестия певний нашой каждого з нас цодженной культуры певного вычутя певного зрозумліня вражливости інных на то нас отача мысленє бардій катеґорийом наше вспільне ніж Моє і до того і до такій рефлексиі вшыткіх паньства вшыткіх слухачы горонцо захецам Бо претіж не было бы вспанялой спустізны жекосполітой ґне бы не вклад в то культуры вілю нациі вілю народу велью реліґій То чым през сеткы лят жечпосполіта ся щытіла чылі толеранция котра лепей люб гожей але єднак функцийонувала на терені жечыпосполітей абы руж т аспект нашого дідітства трактуват ся серіо і поважні так же в дісійшых часах Феномен Бескідів деревяны церкви і костепы Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з проґраму міністра культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреалізуваный в рамках стипендиів Творчого Міністра Культуры і Дзіцтва Народового на предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы