The archive of
Lemko radio

Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы Феномен бескідів деревяны церкви і костелы Материяльна спадковина звязана з духовом культуром жытелів Карпат цінена є в цілым світі чого потверджыньом є великє чысло сакральных обєктів з того реґіону вписаных на листу світового дідицтва ЮНЕСКО Деревяны церкви і костелы захоплюют каждого без огляду на віроісповіданя ци походжыня без огляду на тото ци одбераны сут як місце культу ци лем памятник Іх краса справлят што каждий на хвилю пристає і задумує ся над тым што тепер і над тым што дале Тоты храмы становлят выняткове свідоцтво одрубной традициі сакрального будівництва в котрій добрі видно характер локальной архітектуры Конструкциі выстріч ци декорацийны розвязаня сут характеристичны для культуровых традиций соспільности жыючых в реґіоні Карпат Ілюструют вельосимволичных одкликань та сакральных значынь звязаных з тыма традициями Памятникова деревяна архітектура то неодлучний елемент ландшафту Карпат Давнійше дерево легкє в обрабляню і легко доступне было основным будульцьом Доставляня хыж ци ґаздівскых будинків брали дерево гіршого ґатунку а і те селі не все прикладали ся до роботы так што жывотніст такых обєктів не была долга Інакше было в примірі храмів На материял брали здоровы великы дерева якы порядні сушыли одповідньо обрабляли а пак вынятково старанні прикладали ся до процесу будовы Деревяны святині захоплювали товды захоплюют і днес Познайме іх ближе запрашам Наталия Малецка Новак Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Архітектура сакральна од віку становіла неодлунчный елемент функцийонуваня чловека давной культужы Бесідує Даміян Новак історик реґіоналіста Любитель і выдатный знавця деревяной сакральной архітектуры полудньово східньой Польщы была символом тожсамости реліґійной а з часом р етнічной чы народовий Віншості культур святыня вызначала центрум жытя і окрисляла єдно трип скупова поколіня Не іначе было в хестияньскым світі в котрым святыня полніло опруч найважнійший функциі сакральний так же функцию сполечну В окуніі розвіяли ся пляцовкы освятовы точыло ся жытє культуральне а часє заґрожыня ставала ся рных схроніньом В току сяів кшталтувала ся враз з локальном сполностьом котра в конфронтациі з пануюнцыми на чыщыні віку в нуртамі в штуци ченсто надавала єй неповтаржальный характер а зараз была єй думом Найцікавшы зявиска не тілько в контексті архітектуры сакральны мали місце натуральні на поґраницях де інфільтрували ся ружны компоненты культуры ченікали і накладали ся ріжны елементы духовости такім власні реґіоном была і по честі до діся єст Лемковщызна котра положена на стику сходу і заходу позостаюц в кренґу культуры руско візантийской натуральні хлонела сосідуючой культуры лаціньскій В такых околичностях повстало єдно з найцікавшых зявиск В штуце сакральной Европы тым зявиском сон лемковскы церкви Церкєви в жытю Лемку займувала місце щыґульне Товоду ґеоґрафічного оддаленя Лемковщызны од ґлувных центрів реліґійных і політичных Было она през долгій час єдиным осродкєм кшталтуваня ся святопоґляду не тілько реліґійного але і сполечного політычного а навет господарчого Єй брила натомяст была першым Відочным переявом одремности той же ґрупы а з часом стала ся єдным з найважнійшых єй символі Архітектура церкви щеґульні тых повсталых в <unk> віку Стісле повязана єст з традицийом будовляном обшару Давной Русі Іх плян брила ораз орґанізация престшыні оперта єст на символице тактолоґічний як і космолоґічний Церкви подобне як ніґдесь костьолы были орієнтуваны чиліз кєруваны презбітерийом страны сходньом то єст вказаньом кєрунку ск найде Христус в часі парузиі Поставовым заложыньом єст трузеной святыні котра символизує поділ Пшесвята на Вшещыні Боском зємском бенучом в єдности з Боґєм і зємском позостаюцьом поза церкв Чы першом і найважнійшом чествыні єст пресбітериюм често окрисляне рувіжаково санктуариюм олтар люб санкта санкторум місце місце святых пшещынь та Символізує попросту небо Одділяна было од навы з цяном іконостасовом на котрій од страны навы до <unk> початку <unk> віку вішано іконы твожонци іконостас в віку <unk> цяна то зостала зредукувана а заступі ом іконостас конструкцийны о цехах архітектонічных натоміст до презбітерів входят могли і моґом тылебрансі і особы помагаючы в часі набоженства Другом честом церкві єст Нава котра зазвычай єст найвякшым поміщыньом в церкви і символізує она свят ствожены землі але также церквив яко спільнотом вірных з том теж єй інне окрисляня як велька церквив люб храм вірных чылі Святыня Вірных Чеців члоном третім елементом єст Пшедсьоник званый ченсто Притвором котрый символізує лончник церкви зо св Зывнентным чылі тым позостаючым поза вспільнотом вірных обшыри дісійшой польскій чест выступує пуд назвом Бабінецты є за пожычынє з традициі таропольскій Пірвотнє призначены был для катехуменов ораз кобіт а од <unk> віку кєдверды середньовічны звычаі зоставы з Лаґодзоне маюж выміри чысло символічны В найстаршых церквях котры сивіметрыками сігайом нав <unk> віку притвор был замкнятым особным поміщыньом дзьвями і лончынциінґознавом з часом зачынут додавать додатковы бочнотворы і надсвітля так же стяна то дачувала медже уж тілько значыня символичне Остаточні приґродел том зліквідувану по сыді замойскым чилі сыноді звываным в <unk> року Пощеґульны честі церкви на ченсти презбітериюм ІНАВ Накрыты сум копулами котры символізуюм склепіні небєскє І ґенеза вывозіт ся єщы з античной традициі архітектонічной котра в значным стопню выкорыстувана зостала ся в формуваню візантийского моделю святыні Копулы в залежности од реґіону выстепуваня прибірали зріжуваны формы і первотні выстемпували тілько в обєктах муруваных Будовничовы древняных карпатскых церкві міре можливости якє давал древняны будулец выпрацувані модель купу заложений на пляні квадрату і ускоково звенжаючый ся куґужы Колейным такім характеристичным Елементом сон гелмы в інчо дахы церкви під котрыми старшы обєкты знадут ся власні описаны вчені копу і становят онент оздобны акцентуют заразом пощеґульны члены святыні бульше значыня матымя іх лічба В іншой церкви на ЛАП з взгляду на місцево традицию будовляном зінчена єст шыма гымами чылі гымом над презбітерийом над Навом і над вежом а іх лічба в такым повшеным одбєже символизує попросту труйцею святом Цікавым заґадніньом в архітектужы церквивны сут окна і оґли отворы Дзьове і окєнны котре становили новальґічный елемент святыні зо взгляду в безпеченства так очывістого цилі тутей охорона перед вломаньом ци выкорыстані церкві яко будовлі обронной в припадку неприятільскій атаку дано містовость але руніж і трансцентального ци старано ся здукувать до мінімум До початку в віку <unk> В пулноцній стяні в оґульні умішаноженых отворів дыж та строна вважана была заторий прибывают злы мозе і могть ся до міста святого якім была і єст церкви Традиция та поході єщы з часу середньовіча кєд реліґія християньска приплятала ся чудовом маґійом і ружномакім віжынями акц зу жы силоси <unk> Церків в Квятоню єст без вотпіня єдным з барзі характеристичных обєктів деревняной архітектуры церквивной на Лемковщызні Бесідує Анджей Жыґадло абсольвент малярства і консервациі творів штукы Академіі Красных Штук в Кракові знавця деревяной архітектуры полудньово східньой Польщы Наружны речы о тым свядчыл м ін і характеристичны для того В реґіону барзна уклад звіжолы над бабінцем звіжу кора нияко окрача своіми елементами конструкцийными слупами з котрых ся склада Бабінец но і настемпні навол і санктуариюм ораз насадзоным на то елементы гевмами бароковими од наймнійшого над санктуарюм попрез вякшы над навол но і вікшы повиненым повіді высшы но і найвысшы над на вежы над Бабінцем Творит то такій барзы характеристичны уклад триконта о конци простым но і єст незвыкле незвыкле мальовнічо яко елемент краєобразу Такє обєкты денеґде спотыка ся в інных реґіонах але ниґди в такым на тенжыню і де факто ниґы о ниґды не посядают они певных цех такых як на Лемківщызні І то хыба найлепі власні видат ся на церкві в Квятоню поніва ж ружны обєкты были Навет найстарше през окресы історичных в котрых функцийонували вільокротні были перебудовиваны розбудовуваны зрештом Квятонь теж Але често перебудовы не давали такого Вражыня єднолітого проєкту наприкерків в Поврозніку котра єст єдном з найстарш на найстаршом церкви древняну новщыні і єдну без вонтпіня з цікавшых но на лістя подобні Квятонь Но то свой уклад композицийны но ма барз зріжніцуване властівє нава Тій церкви єст зупелні одмінна як санктуариюм оба те елементы сут одмінны од вежы Можна бы ты честі церкви закомпонувать до інной докомпонувать з дойной святыні теж добре бы было натомяст натомяст в Квятоню в церкви в Квятоню маме таку позорну ситуациі таку ілюзиє єднолітого проєкту так як бы кхто ся од початку до конця перемыслял як то церквив ма выглдат і таків зреалізувал Мув є позорну длятого же но єст то без вонтпіня церквів стара ружны же тым святчом як стара так направду того никт не вину Леґенды ґлошу уж зоставы выконаны баданя дендрохронолоґічны але ефекту выників тых бадань не знаме натоміяст кєди ся прийжець честв архітектонічным тій же церкві мам на мыслі конкретне бірвіона і щыґулы конструкцийна но то відат же Церків была перебудовувана і відат же єст стара о тым же єст стара м ін свядчыт то же брусы тій же церкви сол обробіны топорем в квадратякі Не сул то половізны так як повід сме в Кремпни чы в Балуцянце але со барз пєчоловіце обробіне то полем зо вшыткых строн О тым же была прибудована свядчы м ін то же над Бабінцем в Ластівє на остатнім Вєньцю Бабінца Бєрдіон Бабінса знайдул ся симетрична зацьосы по інчеснійшой конструкциі по інной дзвонніци по вчеснійшой конструкциі той же дзвоніци котрано не відомо як выгльодала але напевно была Єжели не насадзона на зромб бабінця то спул вспартай єжеві так можна повідат Хотяж я сонджы же рачей на сазона але бывали такє конструкциі котры честово были оперты на земі але были комбінуваны там ріжні з том конструкцийом было натоміст єсли міял бым обставлять То стверділ бы м же по шлядах На остатнім коронным коронным коронным в єнцю Бабінса знайдул ся зацьоси по старій дзвоніци котра міла зупелні неспотыкану дісяй уж а ніґдись повшехнул Конструкция дзвоніцы то значыт дзвоніца та была осадзона на зрембі бабінця так як Тома прикерквє по полудньовой строні Карпат Неґдесь і у нас у нас то значы по пулночній стороні Такы церкви выстемпували повшехне Дісяй хыба нема юж жадной такій церкви у нас натомяст з іконоґрафіі сул оне знане особісте міл лем приємности Зналез такє єдно з жрюдел іконоґрафічных до таковой церкви мам на мыслі церкви в Волтушовій незаховану дісяй розебрано властиве значне перебудуваном на переломі <unk> і <unk> віку а розебрано уж по ІІ войні св І там в ой волтушовой власні Дзвонніца єслі добре памятам была осаджено на зрембах Бабінца Додатково єст єщы дві такє церквя єдна з них но то єст така несамовіта взглядом мальовничости але і конструкциі ріжных щеґулов о той церкви можна бы віле мовить а мам на мыслі церквєв незаховано в Ліповцу Коя Сліск взнесону найправдоподобній в <unk> року Дужо направды барзо дужо можна бы мовить о той церкві но але хтіл бы м єщы подать остатній приклад котры тераз кояжы мі ся котрый тераз мі ся припомина мам на мыслі церквєв очывісті неістнюнсов в Дулжыци команчы діж та церквів мала на Садзону на Зрембах Бабінса невелику дзвонніци А знана тот церквев єст з іконоґрафіі Францишка з Тшалкі подобні су до што як церкви в Любовци собы Як господь буд провитни і путнічыстів подібны боґутизициі ро дословны є спасалия люди твоі модословянію твоє посоде была своє никоде нибы не о мадерати Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы істориі Трудно повідять од як давна на Лемковщыні знайдуют ся церкви Од як давна єс там ставяно Певне єст же З <unk> віку маме приклады найстаршых ікон напр пянкны іконы заховали ся з церкви в Овчарах і тейко не можна додіся оглядат вдяля штукі церквевной Музеум Замку в Ланцуці Мандильон і в Музеум Гісторичным Саноку Там єст укрижуваня такє направды дуже вражыня робі світні намалюване натомяст в церкви стеґо як втеды выглядали церкви Можеме домні мывать на підставі З єдной стороны архітектуры церквевной з інных реґіонів з другій стороны на підставі знаных вытычных взглядом укладув І функциі якы дана част церкви мала полніть то значы не ставяно нічого поза то было конечне Чилі єжелі был конечный притвор єже был была конечна нава нотуставяно нове притворі желі было конечне санктуаріум нотуставяно санктуарюм етцетера етцера напр Не ставяно крилосув длятого же єщы втеды не видяно не знано такій функциі Але ставяно пастофоря поніваж они были барз барз узасадньоны літурґічне Не маме прикладу з Лемкощызны з захованой церкви з Пастофорями Але но напевно такы істнялы Маме натоміст церкви з крилосами єсли добре памятам істную До дісяй дві єдна то Тыліч а друга то Анджеювка а трецяк тул знами з іконоґрафіі то Менціна Вілька Но але той церкви уж нема но але крилоси то сум тыс дуже пізнійша істория натомяст нас інтересує як могли выглдати церкви на Лемковщызні то найстаршы Правдоподобні были то будинкы малы котры достосуваны были до ужчестных невеликых сполечности війскій Функцийонуюл в вельо місцях на Лемківщызні такє леґенды о тым як двунасту господажы орґанізувало церкву орґанізувало длятого же то опруч будовы самого будинку была квестия зорґанізуваня цалой парафіі То очывісти не было подувнивальне з орґанізаций Парафіі Лаціньскій але Але но то теж вымагало дужу высілку і дужо дужо працы Церквів така напевно посядала санктуариюм напевно посядала наве запевне з копуло ораз бабінец можна з дужым правдоподобіньствем заложыть же над бабінцем знайдовала ся дзвонниця Длятого же дзвоннице были конечны натоміст на увчестны дзвоны котры барзо често спроваджали ся до так званых Клепадол желязных чилі выконаных ковальском роботов такых як то назва ну Клепадло то єст назва власна але хтіл бым то описать Выобразме собі пласковнік Желязны Виґєнты в выдлужену літере У і такій пласковник завішало ся альбо пшед вейстєм до церкви альбо власні на такій невеликій дзвоніци над бабінцем До такого пласковника не треба было якых з велькых выбітных высокых і монументальных конструкций понімаж он был в мяре леґій і не становил як бы тутай проблему для конструкциі церкви Так він Клепадла желязне были стосунково леґкє і не вымагали додатковых конструкций як іх сначы вымагали додатковых конструкций але ты конструкциі не мусяли быти присадне розрысняты длятого же клепадла были досить леґкє як на ґабарити обєктув Такє клепадло давало достатечне добрі дзвянкно але очывісти трудно было мовить ого престіжу Длятого з часом заченто купувать заченто замавлять дужо вякше дзвоны яжмове котре очывісти давали лепше ефекты Дзвенкова же ясно од клепадил простых но і но і вымаґали цораз то стабільнійшых конструкций поніва кєд дзвон впровадзано в рух Он вахаюч ся на яжмє зачал цалу конструкцию колысать і ім вякшы был дзвон а парафіє мали амбіциє жебы дзвоны были можливе дуже на своє скромна жеч ясна Можливости но він те конструкциє пристосуваны неґдись до клепадав желязных знайдуючы ся альбо безпосередньо перед церквю то значы перед вестєм до церкви альбо над Бабінцем Переставали выстарчат Для невеликых дзвонів яжмовых властіве такых дзвонку єщы конструкция над бабінцем выстарчали але для дужых дзвонув Альбо для кільку мнійшых дзвонів котры мали єдночасні біть і зволыват віреных на набоженьство но то уж те конструкциє не вытримували не выстарчали ты конструкциі О тым же дзвонув было вінций но то свячыл зархованы забыткы як і выписы візитацийны діє често єст написане же дзвонул в дужых два малых <unk> і до того єщы старе Клепадло желязне Часом так ся в описах єщы трафіт візитацийных в <unk> віку Бо не маме Ани з Лемковщызны і свій добре памятам нема ані в огле з польской чести епархіі пшеминьскій нема прикладу захованых клепадил Я видя лем такє приклады во Львові додатково заінтересуваных можна одеслать до Лектуди Січыньского ді там сут надисуваны ружного родаю приклады єще на початку <unk> віку спотыканых желязных клепадив Натоміст врац до темату звікшыня ґабариту в дзвону справіло конечност будовы новых дзвоніц о новых конструкциях і можливости были дві в тым выпадку Першом можливостю было выбудованя новой вольностоюцьой дзвоніцы вежы І так ся здажало з реґулы В боґатых парафіях але не маме такій старий Дзвоніци на Лемковщызні дужей такє як повіц сме в торках обецні в Хотинцу Ко Пшемысля чы в Радлюжу Єсли добре памятам найстаршу дзвонніцов на Лемковщызні вольностоячо знано вылочні з іконоґрафіі єст а властівє была дзвонніця при церкви в Мікові Церкєвта барзы інтересуюця але о нєй може пізній повстала під конец віку Но і до ней добудовано очывісте вольностоючы удзвоніце Цо цікаве не єст то стандардовым розвязаньом конструкцийным Перша кондиґнация той дзвонници єст зрембова натомяст друга засаднича кондиґнация з коморов дзвоновол єст конструкциі Шкєлетовий натомяст врацаюч до тых двох можливости чилі перша то вольностоюця дзвонніца а друга то дзвонница докооптувана до засадничой брилы церкви І то розвязані щеґульні популярне было на Лемковщызні Заходній то єст то розвязаня котре ствожыло так звану церкви в Заходнім Лемковскым Ружны сон опініі на темат ґенезы формы тых дзвоніц поніва де факто дзвоніца высока дзвонниця в заходнім масиві свонтині з Ізбіцол в Щыце І банястым гелмем до той поды то значы до моменту в котрым зачали такы дзвоніце появлят ся на терені Лемковщызны были повшехні стосованы в будовництві сакральным костяла лаціньского Натоміяст бадачы посвєнціли дужо часу і енерґіі абы переследіть ріжны можливости міґрациі повід сме тых форм но і барз ріжны вноскы сте ґо выснували м ін такє же Сама форма як і самы дзвоннице привендрували ту на Лемковщы Заходньом з Молдавіі Єслі добре памятам таку гіпотезы бадавчов запрезентувала Зофія Шантер Натоміст я скланям ся до гіпотезы в котрой сама ідея дзвоници в заходнім масиві церкві єст натуральным елементем архітектуры церквевной руского кренґу культурового і не потреба шукать ґенезы повідцме в Молдаві чы в якых інных місцах типу не вимино Росиян Росия етцетера ет цетера натомяст форма той дзвоніцы єст так барзна з формул дзвоніц костьолов лаціньскых і сама Лемковщызна лежы в сонсєдстві реґіону реґіонув в котрых такы костьолы повшехнє выстемпували же но выдає мі ся очывістом очывістостьом же те запожычыня Но єднак єднак тутай пришли тов дроґов ци зрештом не єст ничым ані наґанным ані єст то натуральна дифузия культурова Дзвоніця церквна В церквях в заходнім масиві церкві на Лемковщыні Заходній але не тыко на заходній дотого же руніж такє приклады знайдуют ся по полудньовій стороні Карпат на Словациі на Лемковщыні Сродковой хотяж Жадзєй а так же в певным дужым упрощеню і до того упрощеня дойдеме пізній на Лемковщыні Всходній Він те дзвоніце правдоподобні зачали повставать понад бабінцами церкви В віку властів на переломі XVII віку Єст то вправді гіпотеза бадавча натом выдає ся же барзо правдоподобна Натом понад вшельку вонтливост дзвоніцы те повставали в другій полові І чест з них некторы приклады з них соу датуваны так як дзвониця церкви в Рихвалді обецні о Чарах повстала в <unk> року Старша од три лята єст дзвоні Была дзвонниця в церкві в Незнайовий якній церкви светні закомпонуваной світні капітальной подзглядом архітектонічным єстетні захованой церкві в незнайовий обє ты дзвонніця зостали взнісєны през Цєсля Теодора Русінко котрый єст єдным з невелю знаных з імєня і назвиска ціслі будовничых церкви мо со га го Барзо дужо о древняной архітектужы церквевной на інтересуюнцым нас обшари можеме повіде опіраюч ся о аналізы церкви по полудньовій страні Карпат длятого же заховали ся там приклады обєктув в тей старшой баржей архаічной формі з древняными дзвоницями осадзоными на зрембі бабінца і то о ружных конструкциях шкєльотовых але єднак Не такых монолітычных як по пулночной страні Карпат На Словациі заховало ся дужо стосунково дужо обєктів древняной архітектуры церквевной о архаічной формі о архаічных конструкциях руніж з древняныма дзвоницями осадзоными на зрембі Бабінца сул то звыкле обєкты старше неєднокротні ся неєднокротнічны По пулночній стороні Карпат на Лемковщызні такых обєктів практычні нема Вспомнялем уж вчесній о тых знаных з іконоґрафіі Натоміст на Словаці выстемпує р характеристичне для нашых теренов дзвонніце высокє опінаюце зромб бабінця і видат ту барзо добру аналоґіє єсли ході о Оба ґжбіты Карпат Пулноцны і полудньовыт як ты традициє будовляны зо собом не тылько кореспондували але плынне з себе вынікали і пшеникали ся єдна попрез другу будовничовє зо Словациі неєднокротні ставляли обєкты На теренах Лемковщызны запевне тісле з Лемковщызны ставяли обєкты на Словациі часто спотыканы сул гістория транслокуваня обєктув з єдной місцевости до другій попрез ґжбіт Карпат як знаны сут приклады транслокациі выпосажынь церквих іконостасув ікон етцера Єднымі з пінкнійшых реалізаций єсли ході о древня дзвоніце церквєвна понад заходнім масивом церкві понад Бабінцем Сол властіве єдна істнує друга не мяновіце мує о церквях в Бартнам обецні істнуюцей ґде до В старей омнастовічной дзвоници добудувано новом церкв ораз Церкєв Властіве трудно повидець з котрого року але напевно барзо старов з перед <unk> р незаховану церкви в Пентной Обі дзвоннице характеризуют ся пякным кльошовым хелмем звєнченым лятарньом но і очывісти банястым хелмем з насадзоном в Звєнченю крижем Правдоподобні обєд дзвонніце зостали выбудуваны през зєдну Екіпе Цєсєльску Так укшталтуваны дзвонници церквевны повше были в <unk> віку Властіве вякшост з церкви туды додіся ізнаме і уважаме за канонічны церкви лемковскє на тыле на іле можеме окрисліт тнон бутист в дужым цудзыслові повшех не были в віку то церкви знами з віку такє як кремпна такє як власне вспомняна цеткє в незнайовий так як вспомяна выжей церкви в Незнайовой нораз вякшост тых церкви котры до дісяй ся заховали Чест з них повстала веку але уж власне зостали укшталтуваны в тій традициі і В першій полові віку была она барз повшехно ніяко вьодонца натомяст в другій полові ХХ видат уж тенденциє до заніканя той традициі і цораз частій конструкциі были упращаны цораз частій появляли ся Інна модели древняных церкви древняных але так же муруваных котры зачали тоту традицию стопньово выпєрать так же властівє на початку <unk> віку была уж в цілковитым одвороті І де факто до половы дводестого віку заникла традиция ставяня дзвоніт о такій формі і конструкциі наймолодшы приклады то су в церкві то єсли добре памятам то єст церкві в Чарным православна спокій сокосо бо сло Феномен Бескідів деревяны церкви і костепы Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреалізуваный в рамках стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзіцтва Народового на предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы