Archiwum
łemkowskiego radia

Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы Феномен бескідів деревяны церкви і костелы Материяльна спадковина звязана з духовом культуром жытелів Карпат ціненає в цілым світі чого потверджыньом є великє чысло сакральных обєктів з того реґіону вписаных на листу світового дідицтва ЮНЕСКО Деревяны церкви і костелы захоплюют каждого без огляду на віроісповіданя ци походжыня без огляду на тото ци одбераны сут як місце культу ци лем памятник Іх краса справлят што каждий на хвилю пристає і задумує ся над тым што тепер і над тым што дале Тоты храмы становлят выняткове свідоцтво одрубной традициі сакрального будівництва в котрій добрі видно характер локальной архітектуры Конструкциі выстрій ци декорацийны розвязаня сут характеристичны для культуровых традиций соспільности жыючых в реґіоні Карпат Ілюструют вельосимволичных одкликань та сакральных значынь звязаных з тыма традициями Памятникова деревяна архітектура то неодлучный елемент ландшафту Карпат Давнійше дерево легкє в обробляню і легко доступне было основным будульцьом Доставляня хыж ци ґаздівскых будинків брали дерево гіршого ґатунку а і те селі не все прикладали ся до роботы так што жывотніст такых обєктів не была долга Інакше было в примірі храмів На материял брали здоровы великы дерева якы порядні сушыли одповідньо обрабляли а пак вынятково старанні прикладали ся до процесу будовы Деревяны святыні захоплювали товды захоплюют і днес Познайме іх ближе запрашам Наталия Малецка Новак Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы церков святой Параскєвы в Квятони За історичныма переданями назва русиньского села Квятон на Лемковині взяла ся од польского придомка Феномен Бескідів Деревяны церкви і костелы з істориі Першы взмінкы про село находят ся в списках маєтку роду Ґладышів Село выміняне єст хоцбы в роках <unk> <unk> ци <unk> Квятон не был єднак вычысленый в реґістрі з <unk> р В столітю мусіла гын єднак істнувати уж церков з Клебанийом бо в <unk> році товдышній властитель села Ян Стенчына Тарло сантомірскій воєвода прилучыл церков до упосажыня парохіі в Устю Рускым Окрем квятоньской прилучыл іщы шквіртняньску і прислопску церкви з попільствами В <unk> році село дале приналежало до парохіі в Устю Рускым і чыслило <unk> голов В звязку з тым што квятонь од <unk> р звязаный был з устяньском парохійом основне выпосаджыня парохіі находило ся як раз гын в Устю про што бесідуют візитациі з <unk> ци <unk> років Протягом ХХ стерков Квятоны была дочырном церквом Устя Противні до споминаных Шквіртного і Прислопа котры уж в тым часі ся выокремили і усамодільнили Істнуючу в першій половині XXI столітя церков святой параскєвы в Квятони вознесли коло <unk> рока за часів устяньского пароха Петра Криницкого в <unk> році была тридільным храмом з прилученом дзвіницьом Хоц візитация з <unk> р не описує ближе выгляду дзвіницы відомо што дзвінниця мала гын форму вежы Мож єй обзерати при теперішній церкви бо на єдній із бель видніє як раз дата <unk> котра дозвалят приняти што дзвіниця істнувала гын уж вчасілюстрациі Дата <unk> може тыкати або будовы злінниці або єй ремонту Кєд тыкала бы ремонту то мож бы было заложыти што вызнесли єй коло <unk> рока вєдно з новом церквом або іщы скорше доставляючы єй до попередньой святины змінкуваной в <unk> році В описі з <unk> рока церков в Квятони мала два малы выгляды з кратами в Алтары третє без краты В церкви было єдно векше вікно В <unk> р конструкцию верхів оцінили як просту Была то церков другой ґенерациі Пак церков найпевнійше ґрунтовні перебудували про што інформує малюваний напис создана в <unk> році через Андрия Віслоцкого церковника Йогана Пирча і інчых фундаторів квятоньской громады Теслом был Андрий Мадзелян Ізб Храм збудувано на выдолженым пляні з шыршым храмом вірных з традицийным тридільным поділом середины і брилы Од заходу над притвором возносит ся речена высока вежа з навершником вежы алтар і храм вірных накрывают стрілисты штырьоспадисты ламаны шатровы дахы Дахы овінчены сут ідентичныма бароковыма цибулястыма гылмами з привидныма літарнями Велику част украшыня храму выконала родина Богданьскых в тым Михал Богданьскій котрый є автором іконостасу В різници прихована є плащениця Выконана в <unk> році поліхромя представлят м інчыма приображыня господнє покрову богородиці як тіж рослинны і архітектонічны елементы В <unk> році під малюнком співачой Ґалериі доконано надзвычайного одкрытя одсланяючы замалюваны іконы давного іконостасу Кєд бы сме ся софнули на момент іщы до часу сперед перебудовы то з візитациі з <unk> рока можеме ся дознати якє было на тамтот час упосажыня церкви Был в тым часі лем єден алтар престіл а іконостас не был іщы скінчений Візитация з <unk> рока інформує што не мали там іщы дарохранительниці Святы Дары переховували в деревяній пущі без вкрытя Дарохронительниця однотувана є в <unk> році Вісіла перед ньом лямпка Шырший опис упосажыня церкви походит з <unk> рока Ствердили товды што олтар є пропорцийональный а тіж же находит ся на ним Антимінс єпископа Шумляньского деревяный позовачаный крест і шты ріциновы свічникы Цікавом може явити ся інформация яку подали товды же олтар є цілый вкрытый мальовидлами Бічный алтар однотували в <unk> році подібні як і при Престолі і при бічным алтари мож было справувати богослужыня В <unk> році Бічный алтар уставленый при стіні описуваный был як красель зблений але без мальовидел і золочынь Находил ся при ним антимінц єпископа устрицкого деревяный позолочаный крест та два циновы свічникы В <unk> році до церкви вставлена была єдині сницарска будова іконостасу але уж в <unk> році іконостас є уж в цілости і на <unk> рік оцінений был як чудово різблений малюваний золочений жы ок сум сило годным оци Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Церков святой Параскєвы в Кретонер Называм ся єн гіро єст приводникєм в церкви в Пьотоню а любш оказі проси приводнича опікує ся том святыньом в тым разі же єст то выєнтковий обєкт Мувів з о той святыні то варто спомнеть же то єдна з найбарже ориґінальных святинь котра ниґы не была переношена перебудовувана од моменту будовы стой і в місци і кшталци І тутай треба зазначыть же ты святыні не были проєктуваны през архітектів конструкторів Зробил то вшытко Цєсля Чысля котры будуюч святиню будуюч церкви мусял міс на ува же скоро єст чыри особы Боже він мусі быти честі святинь безвзгльом Скоро як вшыткы хрестияне мовом пан Єзусу Марнаксы будовля муся быти на пляні Кшыжа Натомяст кажда з пощеґульных чести мусяла быти будувана на пляні квадрату І так власти то вшыткє вымаґаня спелня святыня Квятою О так врацаюч до самой назвы Слово церкве в позі з языка ґрецкого по ґрецку бы сме повіділи такє словко кірякє Найде при тым очы на інчы польскій значы належо люб дом паньскій ціли по просту святыня Натом в врацаю до святы в Святоньом відомо же кєди будувано святыню то мусілі быти з людям І тутай такє были кєд засады они были дост стісле пристреганы же кєд воска повстала то так признали достулят дальше повинна быти святыньом Тутай десидували о тым варункі тереновы варункы кліматичне але ріжніж і властицьо зємсы то змірі но назвіме то свій бізнес з тым жебы святыня была Поніваж ты віскі те малы віскы ґурскє кєд посідали святыны то в моменті спредажы были о другє тіле Друс Оже на тых теренах Нотерной Бескуденьскє терноктущыны росла онді ольбімя Пуща Карпатска з єдным материялом не было ниґды проблему добрі якости драдным І тутай Дружы Памство єстесме в церкви котра зостала збудована з древна Йодловы Тілько і вылучні Тутай не має ниґо ґатунку А же наші пшыткові може часом писат чытать не уміл але відзы фаховом том практичном ял ольжымів і визнали кєди восьонці як з ним постемпувать і з якого місця на цо ґо призначыт Стом могли повіз жертві в Прятоню збудувано з Древня Йодлове до дня дісійшого заховала около <unk> процент ориґінального ґдульца Натомяст мовц о даці почытаня святыні моту істоты час Такій незбыт взял си на тых теренах час по I войн св льот <unk> споводувал же так як мешканци туж придвисєдленю перед тзв Акцийом Вісла цитал вчест на міліция ци якы інны службы мундровы вышли до святыні забрали сей з документами і слят по тым цілковиті загідом Так же на темат повстані тій святині можна повід крютко ілю істориків ілю приводників і пішонци приводників Тіледаты Натоміст якєс правдоподобіньство Як Паньство повізам же святыня постаток достулят од моменту заложыня восків Він в віска ХХ офіцияльні повстає в року <unk> Новен зліч крутко конц віку был бы добрым часом жебы святыня істняло Такым материяльным доводом на то єст одналежоный докладні діснінь для тему фраґмент Іконостасу ошыня в часі простконсерваторскій вевнут святыні при парапеці Хуру і носі при Барірка Хуру Нашо пані консерватор однала злогласні фраґмент ове іконостасу ІІ як вспомялам і по аналізі барнік выконаны академічных пунктів казало ся іж нектуры з тых пиґментів котры там зостали ужыте был уж ван в Польсци найдужый до І світі <unk> віку Но він маме якій там зариз же в якым часі та святыня повстала Зараз ся розі пітаня чы хоці о том будовлю чы вчеснійшу ну ніщыти на то питаня Мрозы нема одповіді Натомаст само святыня Каждого хто приізджат другом През місцовост Прицьонґя зо взгляду на свою страну архітектоністну своє пропорциі Но тутай буде уж ся хвалил же єст єдно з найпикнійшых святинь бо то завше зоставлям моім гостьом натоміст причонґа то же те пропорциі сут жевісти ідеальны Дуґо Святыні доє высокості єст вренч ідеальні така сама Скоро вчесні повідам же своє з шых честі він може повім о тым як они ся называют і ты назвы офіцияльны Осві то презбітерів тре завше єст найважнійше місцем і сут окапоньскє в церкви моназвы Свище місце святы Санктуарию Одділену од нас стяну образу слану з ґрецка іконостасы котра заступила знану зо Сторого тестоменту заслоны Котарем Наступну ченьс то свістє наваз вона в церкви Храм Вірності святыньом Вєжонций до і найвецей контроверсиі завше буде третя чест і тутай повім же ма аж ты назвы такє дві офіцияльны то ченсто ся мі же то претвор люб антры <unk>em нат вшысти видзум же в церкви єст місце зване Бабінцем І так можно повіс же правдоподобні до ХХ віку то в церкви власні копіты были з тилу меншызні были з пшоду То был такій звычай трохы ззятый з традициі жыдовскій Ол скоро стесме вевнут святыні выпадо повіс о тым што може тутай туриста вхозо до святыні ци ци вірны нам ся зобачыть Внетри тій святыні зостал выконаны през двох артистукту з мішкам Подкарпатцю в повісі Кросняньскій мішкал Маляс Міхал Богданьскій місцевости Ясліньскя і його всяйбя з Анджейшайна в Рыманові І в року <unk> і <unk> панові выконали цалус декорациі святынів Втоди повстає новый іконостас і власні фраґмент першого іконостасу зостал здемонтуваным зостал вмонтуваны в барєркы хуру ци в тым парапат хуру зоставляны ци то якы памятка ци якы святых істориі ци по просту зо взгляду на тол то солідный кавал дескій Ліпови Тутой моністы істория на тым темат мільшы Натомяст таком цікавоском тій святині то єст то же так як згодні з традицийом церквевном літургія одбыла ся альбо на Стоюнцу альбо на кленшонцу Натомяс у нас по раз першы повстали лавы Тост така цікавостка тій святыні Чытаю споминя обыдвух панів Богданьского і Шайны пішол крутко Іджеме пораз пішы своім жытю нам вшеґрекокатолицкым до церкви в Пьотоню поніваж до косола католицкого было задалеко до місцевости ропа <unk> км найблизшый костюл спішом дале подобно темше сон дост другє дописокы На веціні сподівам же можно бытва понад Сіґодзіны ді люде альбо сталі альбо кленчеві Мож надать же хыба єднак ногім до головы підповідял же для певной ґрупы люди треба зробит сось со ім улапіжы нам попросту лавы І два женды лав подрем то сут перше ведут нас найпевні датуваны лавы В міновиці першы тисінь мая <unk> р з призначыньом Для старцу для інвалідів Люді Хорых но і оцівістє пані в тіжы то мали таку можливост жебы собі усял Кєди входжме тута до той святині то можно повіт же оно так тружкы свіжы выгльондом Но так ся склада же кєди тутой же сме замішкали в тій місцевости в місцевости Квято зоном старі сме ся жебы та святыня трохы набрала такє оглады набрала но того бляску первотного Мо і власні мілі сме барз добрых тутай псяю мілі можливост Спонсоруват што был то консерватор воєвудства новосондецкого Зиґмунд Левчук Перше пиньонзе рок <unk> струна зевнент натоміст маршалк віцемаршальк шеврожен віцемаршалек воєвудством Малкольского Лешек Зеґда мішкань з Нового Сонця Заоферовал же може быти довнетна весті консерваторжы Был то рок власні <unk> і од того часу святыня приходят ґрунтовны працы і вевнот і зевнос Най выці поволі поволі збліжаме ся до конця тых прац консерваторскых Зостали ном єщы около лав Треба додат же свонтиня єст в Квятоню єст такым місцем котра присінка тутай незлічены жеше туристів В Мянвічы темпіс на Ліста Святового Дзідіства очывісти святиня єст єдну з осмю внутриньопольскій церкви котра зналазло ся на тла престіжовый лісці на лісті ЮНЕСКым тых найціннійшы обєктів Найва ся тутай гості не тілько з Польскій не тілько з Европы але мог з цару повідзяльносю за слово же окыло <unk> рочне прибыва споза границ Европы в заросєроді питаня чы то зо Стану Зєдночых Нові же не очісте зо Стану Зєдной але барзо дужо сон то Японьчыци сон то Гінчыци Остатньо Австралия Нова Зеландия Новіста Америка Полудньова З такых барзо знаных постаті якы тутай ся прибіяют то єст хотяж бы пані міністер культуры докладны назвы не памятал і назвиска тыжнє але сперу Кєди пані міністер приєхала до Варшавы по золатяню тій справ офіцияльных одвязал своє обшыятеля в Ґрибові котрий был законник котрый працувал на тренів но і тутай споводувало і візита власні узаконник в Квятоню Друга друга розмова освіт ся з тлумачем а потым візыте мешканців власні Америкы Полудньовой і то стало ся наґнівне твор против них і буркіст честівых поді Мативской зы сродком і розду Юса выскы выслым Рызня єст на людиных высоты творы Слава сурисы рысы тов Престориі высловаку высло Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Церков святой Параскєвы в Кретоне В тикопівшыку выпосоджыню той церкви зостало кілька елементів тых найстаршых Бесідує долголітній опікун квятоньской церкви Янгера ті ктри вхозу до святыні зврацали увагу же такым клясичным прикладом і том в церкві То сон дві іконы поміджы окнами по страні пулночній по страні полудньовой сут то по зоставці потазах бочных Во друдзи Паньсво та свонтыня в свій істориі пришло такє дві дужы зміны Першом так єй рольом очыві был завше святыньом тілько першом рольом то бы орків православном Ту є сесмо на триін діоцезі Пшеміскій кєдий <unk>ea<unk>o<unk>cже біскуп Пшемискій якы пшедостатні підписує трактат імжескій єст серпін <unk> р біскуп іноценти Мініцкій разом з цолом діцесийом переході на вызнає котре постало в часів нівжескій жестюлітевскій вызнанє уніцкє або так якшеньском вызнає грекокатолицкє І власні таком церквом грекокатолицком єст найдужый своіх істориі І кєд было церквом грекокатолицком сий того вызнаня кє так нас родком єдце православо сємкатолицкім Был такій симот котры одбивал ся в самостю <unk> р і называный ченсто синотем латинізациі церкви Втоды то власне по хвилю гіса Католицкого до церкви впрова ся утажебочна впроват ся амбоны Той в вашым нашым припадку ты дві ікони котры як спомяну знайдуют ся помідзы окнами то су власні позосталості по утажах бочных Вім о єдній зміні натомяс друга рок <unk>a<unk>e І туто знізнаный факт але тутай варто ґотачат децизия біскупа Діоцезі Жымскокатолицкій Тарноскій біскуп Бьонстепа єще в лютым <unk> р видай розпочуховінству Католицкєму в тур наказал належы безвзглядні в пришлости пшаюньо пущены церкви а єдночасні забраньом якійкольєк прирубек і усываня чогольвік Мы можеме додат же час робіт своє троха непокора теж робіт своє Но і власні чы настави олтажови зостали здемонтуваны на щесті іконы завішены будз окнами і тутай маме дві пиякны іконы В місци настав то же выпровадзоно лавы І так похознум до Святыні по Лавіст онови Маметкы Божом Ходоґідчыц і маткє Божом вказуючо другє преводнічкє і наше і на одвоці маме напис Там пише то іконы выконаной фундувано до церкви в Квятоні в року паньскым <unk> за милості выпонуючого крыльопольского Станіслава Лесіньскєґо Єст то такій клясичный приклад взорваный на автентику котрий знайдує ся в Константинополю По другій страні маме здінця з кризом често зване єст оплаківаньом од ним єст така класична пєта але взорвано може трохе на пєтен І тутай єст тотый коні за дужо не ві напис на подставити ікони і пише Ры по носиму паньскій <unk> Позостаючы літеркы сон то ініцялы офіодавци назвиско Медвідь Адамцю шеціньскє то назвиско єст незнанеш правдоподовінство же ікона єст значні старша од іконом актівожы Але тутай шыкаме на конкретне баданя Уже никы ся здівем бо в церкви з Дужы Хорунґі в нашым припадку маме тілько дві они сут молоде рок <unk> Єден з мешканців уфундувал такє власні дві хорунґы і то сут нашы наймолодшы Натомасты найстаршы Они сут так знішены же чекают на працы консерваторскє Бо може мі похвалит ющы кількома жеми при вестю до пшедсьонка до кругты ці до той чести бабінци был жебы спомні же бабіністє в церкви склада з двох поміщынь того вевнот святыні і того при выйстю ций кругты як вспомялам там по правій стоні як ся вході при дзвяйцьови уж до внетжа святінь знайде ся камінна кропільніця І на дня тій тропільници єст напис Слабочытельны але іщы можна было чытать рок паньскій <unk> бортны выконали то каміожы з бортного На том з такых нашых цікавых речі котры можна тута зобачыть Той з плащынісо цілізерунок пана Ізуса выконаны на Путнє заступує знанов з костіл католицкій іконей Єсуса вожона ґодобу і оказує ся же то наша плащыніця была кєдис насвыдала і зостала прималювана Видать выражні же по сподом єст єщы єдна варства мальовідла Чекаме на децизию влад консерваторскых як то зробит жебы показать том ґварстве од споден Цікавостка Кєдис то темя Дьосця вшыхал з Більска Біялой і мовил му же маме цо спільнай ґом Был барзів ґзє Бєльск Біла а ґзє Квятой мяновіце дзвон мам Подобно невіло осіб польсой же вый Білой ґалицийскій кєд так ся называла потым Біла Краковска была одлевня дзвонув паношлаве так ся называл был то Німец мішкаючый власні в Біялой і там одлял наш дзвон в року <unk> І мамы єстеті єдны Так як виом і былі мешканци ци обстіра были мішканци Были іщы дзвоны з рештом сом по тым сьоди єще ты два забрали Німци восну <unk> р Зостал єден і то єщы в додатку наймолодшый і наймнійшый з тых Трех котры тутей были Наймє ма Міколай і одля них в Біялый Ґаліцийскій в <unk> року Но ніщы не могло ся похвалити мамсі літурґічным они в зівным спосіб зникнули Так само як шоты літургічна Но і так ся ціме тым цо тутай власні посідомил Посідом ріж в своіх збірах Криже Криже Літурґічна з тым же єден єс барзоный то криж древняны злоцоны котрый правдоподовні памята <unk>каме на бладаня котры вену проваджены і Кшыштен пуй ся до працовні консерваторскє жебы привжті первотну святносо і в самы словозначыню враца з поворотом до нас Не то музею тых до нас <unk>m Свірту споры быс розлісом спільности о істория собо робило кєрусерци ІІ Вітером Луча моря ци Пришачы поробу твоє руско серде криче што сут вона што воду ску одыпом і треба село же тяжо Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Церков святой Парскєвы в Кретоны <unk> рік в істориі квятоньской церкви принюс парз інтересуючу віст а властиві одкрытя На престолі Церкви св Параскєвы в Квятони нашли Антимінс котрый гіпотетычні міг бы вказувати на старше датуваня храму як початок ХХ столітя Одкрытя доконано вчас ремонтовых робіт котры літом <unk> р проходили в святины Долголітній опікун квятоньской церкви Янгира котрого уж сме мали нагоду чути повіл товды же Антимінс находил ся під двома обрусами котрыма прикрываный є престіл Подля него все зміняне было лем тото перше а то за справом літургічного рока а тото другє оставало нерушане Ремонт справил же рішено піднести і другє полотно під котрым явил ся речений антимінс Як ствердил гыра кєд бы не ремонт перше нихто не знал о істнуваню антимінсу На антимінці находит ся інскрипция в церковнославяньскым языку Протопарохія звернула ся до православного священника омана Дубеца з Ґорлиц котрий допоміг ю одчытати З інскрипциі выникат же Антимінс был даный квятоньскій громаді владыком Йоаном Малаховскым котрый был перемышскым єпископом в роках <unk> а дальше завідувал грекокатолицком голмском єпархійом до <unk> рока То тіж цікавый факт поне же за історичныма даныма православна перемирска єпархія приняла постановы берестийской уніі такой <unk> років по єй підписаню в <unk> році Акт приєднаня православной перемышской єпархіі до Католицкой церкви довершыл товдышній владыка інокентий Винницкій Прото сама інскрипция на Антимінсі потверджат же до <unk> р паралельно до православных єрархів были покликуваны і грекокатолицкы перемышскы владыкы але фактичной юрисдикциі не мали Другє што выникат з одчытаной інскрипциі находячой ся на Антимінсі то запис же до його подаруваня дішло вчас пануваня польского короля Яна ІІ Собіского котрый панувал в роках <unk> Тоты факты могли бы давати припущыня же храм св Параскєвы в Прятони є о пару парунадцет а може парудесят років старший Актуально принимат ся же церков была побудувана в тридцетых роках ХХ ст може скорше Але спомнений антимін зокрем інформаций про владыку котрий го надал не приносит інформаций до якой конкретной церкви был відданий Як ствердил отец Роман Дубец праві все антимінс мал одручный впис о тым якій святины был даруваний гев такой інформациі неє Ціла справа наберат іщы векшой таємниці коли бы приняти факт же каждий новий владыка котрий обнимал єпархію надавал парохіі такій антимінс наново Священно служытелі мали в обовязку старий антимінс деси переховати або поручыти го до єпархіяльного архіву Такы приміры передаваня антимінсів з єдной церкви до другой новой часто побудуваной на місци Старой выміняны сут напримір вчас деканальных візитаций в бідскым деканаті Зато і днес кєд на полотнах не сут записаны даты і другы інформациі тяжко потвердити іх історию і походжыня а іщы тяжше повязати з датом поставліня нового храму Зрештом до того мож дійти з більшом докладністю через професийональны архітектонічны і дендрохронолоґічны досліджыня котры барз точно ачий з конкретном датом рока одречут на звіданя коли была збудувана Квятоньска і кажда інча церков Кветоньскій антиміз є выконаный зеленяного полотна на котрым находит ся надрук з інскрипцийом ліс одц Ріґрічні церков в Квятони одвиджат коло <unk> тис осіб з розмаітых стран Польщы і Світа Гын проходят фотоґрафічны пленеры маляре затримуют церков на своіх образах а туристы несут єй видок в памяти часто в далекы страны світа Але треба іщы додати што святыня єст предовшыткым сакральным обєктом Реґулярні проходят гын богослужыня але уж лем в римокатолицкым обряді высокого творче другого спасенніст ро волів збочество зо тре збо Як тверды емоциі го Феномен Бескідів деревяны церкви і костелы Проґрам зреализувано в рамках творчой стипендиі з Проґраму Міністра Культуры і Нацийональной Спадковины на ініциятивы звязаны з популяризацийом культуры з буджету на <unk> рік Проґрам был зреализуваный в рамках Стипендиюм Творчого Міністра Культуры і Дзєдіцтва Народового на Предсєвзінця звязане з уповшехняньом культуры з буджету на <unk> рокы