Archiwum
łemkowskiego radia

Голосы Русині Підкарпатя Доброго часу суток Дорогы слухаці Слідуючу годину можети чуте Голосы Русині Підкарпатя Куло слухыня вас світат Каріна Муляр До Вашой увагы інтервю з Головом Народной Рады Русинів Закарпатя заслуженым лікарьом Украіны Євгеном Жупаном котрый є активным діятельом русиньского двіганя на Підкарпаті же більше <unk> років В днишнім ефірі будете мати можност прослухати собі екскурс о істориі Русинів Підкарпатя ХХ сторо на основі зажытків нашого респондента і його предків Про учітелюваня нянька в русиньскым школьстві за Чехословакі Про розкуркулюваня і примусову депортацию старых родиців на Сибір зо Совітского Союзу про возрождіня Русинства по <unk> році і много про што ісі нам ся подарило поговорити з паном Євгеном Інтервю было записано нажыво в октобрі <unk> року Голосы Русинів Підкарпатя просит Карина Муляр Ключовыма темами днешнього інтервю будут Русинсы через жывыт родины жупанів чехословацкій період експомин на політыку демократіі совітскій часы і заказаня русиньства голос Русині Підкарпатя просит Карина Муляр Я жупан Євген сам зафахлом доктор рублю у дідской больници Єзавідува з Удлиньом Інтенсивной терапіі анестизийолоґіі інтенсивной терапіі а я є председа Народной Рады Русинкарпатя Сорґанізация обєднує сіморґанізаций русиньскы Вашы русиньскы куріню гыбокы тут в Ракушыні Ну в Ракушыні мож казати так што в няньовой лініі по мою цульской лініі Они і з Хусціны із Рукосова тот роду же давній русиньскій род мама і з Мукацючыны там є і русиньскій роды Маленько Дзючут Німецкого аньотоже усує ся з был учытельом Свисі в оцялі XX столітя і дідо был учытельом і униси тему се інтересували і няньо пропонувал на русиньскому языкови коли стала Чехословакія послі того якы послі першой світовой войны наша територия як Подкарпатска Русу до слав до Чехословакі увышол тот состав І туди няньо стал першым учітельом русиньску языка там вюл Віноградувскомуриню бо там была мадяризация туди а туди орґанізували си русиньскы школы і он был єден з першых учытелів был такій активным учытельом потум орґанізувал Хоры Русиньскій дальше орґанізували си Обществу Бухновися Русиньскоє Обществу І в обшым лем туди мені уже голу коли ся был Совітскій Сюз уж каже сины признавшымы Русины лем то не мож горити было Така система была товды тоталитарна шу была тема запришена Но так што так тото А по тому же коли начал перед розпадом Совітского Союза наче выорґанізовы ся русиньскы орґанізация туди з <unk> року з <unk> р ту орґанізацию вступил і был такым досто активным аж до стых пор выростали в сміі твердой інтеліґенциі так розчітелі подже далеко неждані ломка были учытелі і дідо тоже был учытельом той сестєхысты досто потомствых учытельскых учытильской еткой родины інтеліґенция учытелі дохтора на час што одного высуному учытелі буржыто потягли в другы напрямок Мамка вціла она была рускій філолоґ закончы во Львові Університет ім Франка математику пропонувала но і філолоґію припонувал Антоже был учытельом Монтоже математку біолоґію Кажете він робил Вты в русиньскій школі Бєла коня то одови довдовины Совітскій Союз прийти о тоты всякі школы были закрыті русиньскій русиньска нацийональніст была зобранену і так дале Тото же было Тоталітарна система то было всезнено же дальше За тот час то зовсім короткы час проробил в тых школах інчыт материньскє язык Он робил іс <unk> р до воєнных выдоків же тут не зайшли Мадяры то было уже до <unk> р фактично і тудисі <unk> рокы робил но алже дальше пусти того якы зашла совітска влас обозывала ся тут уже <unk> року школы были зо Зоприсіні Дальше любів уже в мадярской школі знал мадярскій язык бо в такій шкулі не было міста і няня і мама робили дальше в мадярской шкулі в Рыкошыні Водбу кажу слалемо раньше не знала язык мадярскій але вылучіли сил бы тото обдумало місцу роботы Увас така ясна самоідентифікация выстяросли в сміній інтеліґенциі А як то было медже простыма людми за тых часів мож знайти з істориі прості люди як з люди все голодили по русиньскы На світі ушколі мусили сме гворити так як по літератур му так коли мал рокахну переваг ном ясно што сме гворили по нашым по русиньскы то інтерес нянько він дотил цю як материньскій языка покажете в засутых часил же математику мог пригнати таків знальше вше не было так при Чехах малтулку устю разных там і материньскій язык там і математику приподавал єй біолоґію приподавал Бо кажете як мамка Савдуціла на руску філолоґію у Львові то русиньскє віселе діж так само былот час шо він ся учыл в школах то він просто учыл як По слово по русиньскы нонвуси поготовлювали якы Подготовка прожыла ды бо до войны то было соту то была Чехословакія то было Подкарпатскы Русьтуд Аж як такой інституциі де ся могли вылчыти на русиньского цитряйця судского боливу туту было мукацівскы семінариі семинарі і унисы вчылисиньскы і русиньскій язык приподавал си і в невцілину тому і дітию сіли то не было проблему Потом якы то університету о русиньскій міфіциня дальше же не было то же по русиньскы дальше нич не был лешы уже было лише по рускій так і по украіньскы Нянько сам был задіяний в русиньскому рукве Моканеш я тотой уворішу значыт він і орґанізов і сам был активый ци він тоже был том выхованый но ули был выхованый сам был активний выперых туди ішла при Чехословакі коли нашу територию вышла туди шул єс ренесанс русиньство тудиє красы розсвітало русиньску тудиє красы была демократіє то была дуже демокрафична держава у тот час проґресивно демокрафічна держава і там великы права мали нацийональны меншыны там были школы і русиньскій мадярскій німецкі словацкі ціскій Не было проблемы там і єврейскє были жыдівскій школы то же Но так шоу то туди могло мож было спокойно туди было пару граматику не могли выбрати собі русиньску граматку яка приходила бульше і на тому языкови приподували то єс так было у тот час Одтос тот просис період як выто уже не маєме якых із дальшых історичників тоты люди котры там жыли Той в таз до народній Школі то было єдненьку участву датом позиториі дачы дальше дальше участву о русиньскій хуры дальшы были хыжы цітальні там на русиньскым языку ся вціли Но діти уціли норусиньскому языку і тото отуды было Чехословаків то всополено то было на двох языках ішлом значы діловодство нацийскому і норусиньскому і писали се в своіх метриках і у тых де в школах силчіли і выдавали тоті листкы все на двох языках ішло на русиньску і на на цільскому і на русиньску отуди сітали чехословацкій а чехословацкум і русиньскум языковы то не было ниякых проблем тут Самня коси в політиці робили си пробил як раз ту автономію собі выбивали Нє о неуту в політици не робил так он робил лише як школьный учытель так был директор школы Скаже мі в Костри ні дальше на Беризнянці бу туди коли он же пару руку поробил утісу уйлю кульку так орґанізувал русиньску школу пару руку проробил же там до нього учню дуже много си записал а птум його перемістили туди на На Бірзнянсю бы там дуже одсталий край ум там много много вся і в злоси до нього си записували ташум туди был там директор школил тому Устрині верізняньску туды лум тудиі хори орґанізувал туди театры орґанізувал туды духновиця уже много його пєсы так дальше ставили Мо і туди активно активну участ братуд Русиньскому Руси котрий возрождал ся в <unk> роках То не так з мам культу робили не мам культу Він уже женил ся піселины так што мамо было окремовен был активний ты русиньскій діяч то тепит то хто тепит тем тото тепит депато тепит то хто тепит тот хто тепит депато люблені были дівы в голос притали співы Чорні оцірукы в Жырвані <unk>or<unk>ec Не боюсь ся нам мене чы ґрає ворог біжыт він меничы крає нає утисту богат Кой та не робит племеня зара робе для горкували покараня котры датували твоя котры роздумує ем єй і оддове до бойо і оддове до бойоня <unk>m Дай ся єй в толеме не буде витираты семен через тотіяркє одкерає до одрескіт на тотюла за буцьом єй монесло <unk>reanaмен Ведучы якы він о тот час русиньскым єтельом може з його розказу як они виділиш прийде совітскій Суйо не розуміли Бо може сма Зрейкій я Вам повім так туди была така пропаґанда начыті особливо компартіі Чехословакі котра была краєва ту у Закарпаті што там чутли не падуті туті і з дерев колбасы бушысты коєр зметут кабыла пропаґанда што сотам робочым заводы фабрыкы і та дальше і кажы многі люди Бу тото вірили Думали уж што то прийдут рускі то опся буде рай на земли так но і каже і мы думали уж но такой бы туды тута територия была одышла до Мадярщыны од Чехословакі туди были зайшли мадярскы войска они все добре вели сыз людьми Вот і і люди многы чекали рускых многі даже ішли переходили через границу ковди іх туди нашых Русинів інтернірували туди улаґє рядували советскій так дальше они туди порозуміли ко якій то Совітскій Союз але путом порозуміли пізнійше Но і няньо так казал шви мног і думали што вот прийдут рускі тото всотыкоє буде але по тым як му виділи котры прийшли рускі шол не розумєте шыстыко як каже мал два шіфоны того одежі то я тото як перед тым як рускі зышли я все пороздовал людям думали сме о так приде то буде тут жытя файне ай бы пришли вненачыли репресиі начыли інокомысли зсіх усіх улаґєрядувати в тым чысли і пострадали і моя бабка і діды помаминой ліні зобрали бы гыбо не были курґулі бо мало мали землі а он был фощером дідо муй помаминой лініх у Сібірку заберали многых другых і Мадяру там і Німцю і так дальше котры мали туру многых позаберали многі поумрали но але туди уж виділи што сыш інституті рускій котрых цікали нашы люди Но і по том што потом записували ся топонацийоналистику коли по спортали кажы яруси такой нацийональности єт І зо мож было си записати лише Украінцом а по Украіны сусі великорускым рускій О такшы нас такы няня записали Украінцим острыка записали рускім букажы явни як я не знал корайниц як же я в рускій ум по рускій писал основну так шу Насут єдноі матері утце діти розных нацийональных сику Так было пусти войны Кажете бабку дідика зобрали ни си пак вернула Як там померли дідо там Лемрік выдержав у Сибірі тому Тюменьску облисти бабка посі рік пустинього <unk> мы іх зобрали у <unk> умер од істоня бабка <unk> Тода як вам си обсяли ци відкілят по том тото там была ся з ними іх єдна дочка старша тона по тому же п <unk> році ся вернула кули было амністя кули з двох Сталін коли розстріляли Белью туди была амністя туди єй выпустили на там пробыло дивит руху і туди выпустили і она потому розказали як што і такоє судетельство переслали уж умер там дідо і баба так было А фактично до <unk> рока у нас не было такой точы нацийональности як Украіны сюди сині ідентифікували стими было і так нацийональности то не было проблему бо Куди был перевороту в Русиі тамто унісітеті революциі в <unk> р туды інтеліґенция утікала із Русиі Не втікали де могли за границу а могі ся осіли у Чехословакі а большынство осіли си тут у нашому краєц Лубу Язык был похожый Чехы дуже были демократы давали роботу учітелями і влеці многі были шы присилили си із Русиі але не лише з Русиі а і Сиі запомнуй Украінця сприсили си многы і Они были тоже інтеліґенты украіньскій інтеліґенты были такы были часы рускій інтеліґенты з Русиі а были чыстина украіньскых інтеліґентів котры сбы ідентифікували як Украінців І чыстина люди нашых пожел же началь рахувати се дешло Украінців бо туди ішла борба медже русофілами і украінофілами там і в пресі борба было і так дальше Але абсолютне большынство люди было русинофіля не то єст таль ани рускій ани Украінци мы окремі і мали сме зато і окрему як державу в державі Подкарпатску Русь або дуєме словами Русинія называла си Вот і такым чыном были і школы і ідентифікували себе як Русины окремо од великорускых або окремо од Украінців Новрали сме ся якы до войны были русиньскы школы была така возможност но так само паралельно была возможніст сусіди ся і по украіньскы Но было дуже мало тоту майже майже не было то руску были уж котры были переселенці так але была возможных сіл сітів на украіньскому языковино і не і на рускому даже была руска ґімназия і скаже му хусті был Вот але она хвалят ся як русиньска але там препобудуваня ішло і на рускым языку лику рускым ну в основным школы были быше школ было русиньскых у нашым краю Мы тепер говорили за вашого нянька но застикали што і Дідик был учытель Махайла Дідикам тоже мал од бытий кєй з істориі Но за Дідика меншызнал так бом был директором школы в Нанкові рот іде з Рокосова бо сей с роты фамілия было выіжала у Хорватию і Словенію А єден з них не муси так то трону насы жупан жупаны у Рукосовій то тому всі родиці кєд вылу чуєте фамілию жупан в Закарпаті то знат сме всі родиці бо то єдного той фамілиі ідутє мо сы же зышло люди ну Дідикого народжы <unk> А няньо был уже старший такій мой тоже няньо з <unk> року народжыня може были в нього діти коли он же был <unk> років мал <unk> Но а дідикыну у них была велика сыня іх было сем чоловік пят боротів і дві сестры Але туды знаєте якы было при Чехых за іну зарплату Муг купити корову коня свиню бутор одляжує ся місяц жыти Зийну зарплату так платили тє при Чехах Тот ся так на діди Калубсє мал велику тику зарплату мусил діти прокурмити там мусил дати образуваня і так дальше міг дозволи зловити памо а няню то жыл же з децатых куків то же мал тику зарплату спершу мало меньшы дальшыл же тику зарплату шу му дуже много собі позволит бы посторити припусил Ракошы невелику хыжу за учытельску зарплату купити роз великій дараб землі вшыхы дуже добре платили особливо інтеліґенцию дохтору учітелю но і приставте собішу даже о простій роботі ма муг мати там <unk> кур а цьобути стояли там <unk> куру То панкы стояли там <unk> кур Но земля стояла дорого і понятно было туди тотоже але такшу бы жыти люди жыли вобсім при сякых непогано хотя было єй бы зробити ся в частинах коли была великы депресы в тридцетых роках многі выіхали в Америку Многі выіхали там шахты у Европу быш іх зробити бы не в сім было роботы але у котрых была робота ле досто непогано жыли Ношы люди всетакі будеш все хотіли зробити гроші пліти думу построіти хижу купити собі дара в землі Така наша файтер русиньскы тото правда А сам Дідико был задіяний в русиньскому рухови Ну туды ріды туды я так не знал добре подобно з Дідиком Шякалевым просто бым был уцітельом директором от і туди тоже у тотій русиньскій школи там уціл тото Так што то же додо до Кунсавы Нивсів кажде з дідика якы істориі Яві тож знал Язнал дґібытуві стулі шыняню розказу за нього знаєте што особно было коли І світова война а туди коли заканчыли си туди бідното было тоже Тут люде тоже бідували тчас у тым чыслі і вцітиліны были так плечені бо в Січехословакі не было там была проблема розпадала си там Мадяршын зачала ся розпадати і туди то же было тяжко тяжко жытя Бо высказувал міні як то было як тото мусили зєдной там бескы істи там з сим діти си зберали і казал єден там все был все был голоднійший тіп но але отыку я дальшы же лиси образували Чехословакі каждий рук все ліпше і ліпше ішло і люди тотого на много себе почув і старші люди котры ісі може і тепер жылит ім уже много руку але але котрісі застали тото можут порівняти якій были лишємы псы як бы то было прицяхых майліш І всеправда всепровдо з вшыткым акємія роблю інтервют По селах де сут прості роботя і люди то знал одповіды кіт і кіторокєба лем прицяхы каже было майш В первых было демократиє было по другой было комал роботу табо нормально плацени не были голодні і кажу чуствували сины плого Сама война перша друга нянька Дідика застало з тым шомалити воювати Но такы не воювали внив першу тото другу там пробули одкручували си там Ото якомух там стрыкы забрали были путом коли пришли Рускєовиска то мусили іти як добровольці ту позаберали всі в тей в том кунисты Пішли з кінцями Честина вернула ся Честина ся не вернула бо вы знаєте тото образувал си тот корпус Людвіґа Свободы умацнали они вже там через Анґлію спішло потом через Совітскій Союз а о <unk> Муриці они уже там перші пустили іхы на Бойтам колохарку но так там <unk> проценту было тому корпусі Рустаку Селосновному тути котрі перебігли умруці втікали од Мадяру перебігли границю іх сітали всіх тотола зутціками шпіонами улаґєря іх доли А по тумі з них у сумному формували тот Корпус люди до свободы але не хотіли коли вынайшли суды хотіли божы будут іти на свою територию освобождати Сталин мал другі пляны они іх дали на дуклю і майже всіх перебили там бы мы розказали якій тоту рай там у мацкальской державі дем были бы ми порозказували уж слухати люди нейдіть од Цеху никуди не відусивельского Сліз Але так уже было по історі <unk> Боже мати рану ставы Красны образ полддерава Динь става гынівы а дивинь дівка става вня натлавы Неє того што чекало спер грісмивка A A<unk>i ма май майсали <unk>m Na Кажете уж люди цікали рускых бо думали буде ліпым о присягах не было недобре Нє Дамо але туди тот період был войнакули вжы з Лишлі Мадяре так з <unk> руку же тут были Мадяры Ціхословакія была розсльненена Она была окупірована Німцями так она перестала сусідствувати тут провозлосила были независимой Словакі потым провозносила независму карпатска Украіна котру правда не вызнаны были але в Лошын провозлосил был Так і тоді вже дальше тут зішли Мадяре были Мадяры то режім был фашыскій як бы не было б тото нашы многій Русины тот не воспринимали режыму значыт не сітали так ся з людми як в припусти по чехословацкому власти де было демократична тота держава де люди спокойно могли своі удніня выражати де были і реґіональні партиі мож было быти я вже говорів за школы были разні і не было проблем між нацийональных ушкуісты коє были супернічу были там в дискусиі газетах То могла быти карпаторускій еснік припустил на рускому волословному языкови аґітірували Русинушу вырус рускі рускій а другій были припустин свобода сем был рупор Волошына там бы ся агітірували Спишу аґітурували як Русину і писали на русиньскым языковы а по тому не вже Начынала ся бывше украінізация же в кінци <unk> років Волошын уже переходил на украінофірску орієнтацию і туди уже бывше тутой шла там украінізация поясли Волишови Украінці русилишови Рускі і так даль ся але но так было а по тым <unk> уроці же пришли Мадяры В законці высытал ся демократия і был фашыстскій режім і понятно шу і думали чекали уж мо прийдут рускі прийдут рускі рускій ті понаші братя а рускі Славяне так а пришли ни тут і рускі бы пришли в основному тут через теритурийшлой Азияты котрі так як типы рускій коли зайшли де еколоґієва то виділиш яка тут цивілізация по срівніню з іхніма тамтыми одсталыма реґіонами шыни туалеты не мают ни вудини ничыт так тот што сюди пришли выни ниґде не виділи што у нас уже і туалеты были сой вода была в хыжы і зовсім накше жытя было Но і вот то так пришло Ну конечно по том диктатура робила своє по тым троє лесешы а не кажу шу не было потомниці посі того Але была диктатура тока што не мож было свою нацийональност слів одновити на оборотом не забрали русиньску нацийональніст Шкулю ліквідірували попалили всі туті нашій книжкы попалили на картону фабрыку перевезли всі мусіли здавати бы было під страхом того што будут преслядувати так мусили здавати русиньскы книжкы і всох сказали я то буржуазна Чехословакія Всє то макулатура никому не нужноє Но і таку не ліквідували школы у Чехословакі пізнійше мало ліквідірували а нас уже з <unk> р все начылиси <unk> рук же все закончыли си русиньство Вы вже были заговорили шла люде Юбиле ходити на зароботкы вылитиків приціней умовы хоц на заробот но не лем любили Выждилижыли люде Жыдкувачы вынужлі то был способ выжываня різ каждий сі скрайны хуці лишати каждий хоче іде в Канаду ци шохуці умерти туд зумете бы лун тут його серце лун тут його душа Але што пушол туди там уженил си Там діти появили си Там внукы дальше все у нього лише туга по сьому крайові так дальше розумете а діти вже внукы не лже всо тамы они си скрай не знали не виділим не приспособли си тамты влижыли А тому чловіку і котрий все хотіл ся вернути думу то частина з тых котры многы дурбилит каже покулітньо тут привізлітньо туту бы я был дома все вынуждена покамі о тому што тут убы было недостаточну землі Но Австриякы сі котры были тоже непогані ґазды та туты осваювали нашы лісорозробоводкы і так дальше тото же шло при чехых што чехєм тоже много дуже строіли і малі фабрыкы і заводы і по тым розвивали скутоводство так што нашы многі быкы продавали коровы і всело остальной ся хє тоже много укладували в тото шбы было было бушы роботы бо посеревнів і з кажем і словацкым крайом або свым буш іскійскым Се была остала територия тут мало роботы было зато сі перед першу ситу войну дуже много з нашых краю Пушову Америку на окажу на шахты <unk> рокы жытя сішло бо роботы не было достаточны але сы были вынужным біра што было робити Тай тепер і при Совітскым Союзі не было достаточні ішли в Сибір любити ішли істанд робити но не мож было заграницю бо то был желязний зановис но тепер нашы люди тоже тым ушы роботи ся коли уже стало независимо Украіном тоже не было тілько роботы але вже было возможный зарез Хоц і кажде нянько Дідико не были задієнні політичному напрямку <unk>re но тот контакт з Америком Они як бы то участвували в тым они з Америковы мали контакты бо они выіжали они мали роботу слава Боґу Я іме про ті процесы коли была Чехословакія як хотіли воєвала за свободу Русина і там в Америці Коли пришол першый ґубернатор туды Туди як туды Розмете туды перше цитувалой на Австро Мадячна програла войну І тоды у Франців Парижів в Сант Ґерманіі рішали ся вопросы Антанта котра выграла вот Америка снум там главну ролі грала ну там Анґлія і Франция ци они рішали сутьбу Европы граници тых даж Са територия же Мадяры Пудкуниц коли лже мал розпадати си Австро Венґлія они сой териториі тоже давали Руску крайну як автономію чобы не одышля дес другой териториі наш край Але коли лже у Америці Русины были активні і туды першым президентом Чехословакі Масариком першый ґубернатор оні много рішали уж што буде як буде они хотіли Чехословакы образувати а сі хотіли котры Русины в Америци были приключіли ся до новообразованого осуда до Чехословакі як судословяньского государство Вот так тото велику роль сы грало і по тым то же у нас русиньскій орґанізациі се началь є орґанізувати і ухусті збоне такышо хотіли до Украіны до Західньоукраіньской Республикы туди си орґанізувало лотно але іх было ми меншыст І абсолютна більшіст русиньскых орґанізаций Рускі Народні Рады туди орґанізували Рускі з мякым знаку туды они зголослали што хочут приключыти ся до новообразовому Государства до Чехословакі по Чехословаків же іс рук мало туди майже сусєствувало котра у нас кошы ся зробила По тым сенжермені рішали си вопрос своій теритуриі котра є на схілах Карпат да Русины они мают право на самоопреділеніє і они мают право на образуваня свойой державы в суставі Чехословакі Так образувала ся Подкарпатска Русь В скопках Русинія назва была перша держава чешско словеньску русиньску а по тому стало ся чешско словеньску бо така долга назво не был бо они были <unk>eon<unk> Осе такій історичный екскурсы Но сій істориі як бы то Знали се медже людьми о жы прото ся говорило тот само як Няньковаш учытель директор Люди це розуміли по фак котрі не были в політиці Мо люди туто розуміли многі люди розуміли бо то было своє То было близкоє Туни говорили такє глу так ся вціли От то было близкій язык літературно русиньскій язык і такій язык як дома то было практично єдно і то же маленьку были своі осо особно сти бы вызнате шо в нашым реґіоні Є там маленько мы даже можеме знати з якого рона з є посела але то не є проблема бо то є знаці там окремі слова або окремі там тамайно або Йо і мы зразу знаєме што то Йоан тотяців ся не там цішы ся бо Ника і то мы тоже можеме знати што тото може быти хустіна і то є шавс але вшытко друго є або <unk> проценту то вшытко є мно Люде розуміли уж такій ся як бы то жытьові процесы рішалот Чітелі в школах Знали штій вопрос насталене што там рішає ся державност Фно позерайте туды контакты Марусинами там Но то бы перші тут єсы грали роль Американьскій Русины значыт і туды тот ґубернатор Жыдкович был перший значыты Вун был кажу мал добрый контакты з Масариком президентом першым президентом Чехословакі то был дуже демократ великій Басарик не боял ся на базар ходити сам його нико не хотіл убити За сітюн был назначний ґубернатором Подкарпатской Руси Але вун недолго был бы цьому была конституция да были тоты законы але Чехы тоже нараз придавали автономію туту Подкарпатскуй Руси обосновли тым што ся територия доста была обстала Мало інтеліґенциі не подуховлені бы значы ті інтеліґенты є урядовців многой то дальше уж они стали што мало бы быти переходный період шбы подутовила си русиньска інтеліґенция ал бы інжынеры началь шбы образуваня было шбы урядовцы началь і по степено уж они для дут пізнійшых Жадкович тото хотіл нараз было перве хыбы знач было былша автономія у суставі Чехословакі і по тому бы мали бышы праві скоршыл бы тото было си робило а тото не так ся получало ся Іту давно дішол од того свого губернаторства і дальше поіхал бы в Америку Но потым так ішла істория што ясно што чловікови все мало што сни хватає да усе потому розуміє шол тратил пізнійше но а осей мни хотеш недостаточно было тому міш недостаточно было того што все такы было бышейскых урядовцу так хотіли бы бушів бы нашых было ну то так є Але в принципі наші были Русины выбрані делеґаты то же парляментскій і в Чехословакіі не мали права рішати без консультаций при пустім шіст булотам нашых парляментарів далу сильскому парляменті і без них не рішали сопросы нашой літериту мушли было з ними свого словоти те даш вылі устмити права той русиньской общести котра прожыває на світ ритури Так шу все баланс інтересу є медже центру секут ся бульше правом ти понятло так усяди є А убыдити меньше права меншым да но Але так заведено але туды тожы дискусиі ішли одкрыто мож было засе говорити дальше то писало ся о газетах уж што свободно мож было дискутірувати і те дальше і по тым суренували ся партиі котры там і русиньскій партиі были ты даш мож было дото на ту тему дискутувати і рішати дальше Ам Ан червена Ойпоця катівци два роцкы лян Ойпоця кайтівці нонько два роцкы лямен Якє ом маґляте Два рочкы чекати Коли хоче меда мати за інчого дати Коли хоче рідна мати за інчого дыхати а листя Але Напишу листочо дрібными словами тапере лем дівці буйными вітрами Тепер лем дівці лонці буйны мітра буйны вітериі моя Листці та геселя Зоці лю Рідна моя листina Не давай нянку і чого любити Агыстозеля Тами лем сумуют а листя за ланя Інчого любити а листя замизуют зальютса Шо стало для Вас причыном запоіти того русиньского руху ріжовшый тіс вийскій рокєт котры наше дітинство пришло юнос Дано знайте нас такє типи Руські у Русиі в Вампуря шуны не розвіют ся в світі Они не тілько за туркыми ту політку так точно так свецкій знам нушол розуміте свою ідеолоґію каждый день зсадіка начне ся з школы і тле і так дале тле навязал о каждому свою тоту ідеолоґію альбу я тото запомнил шуняньом мі гворил шумыє Русинив бы знав тыкує я тото уже з закрытыма двірми в ці тілько бы так горил те його з роботы зняли Змин бы роботу утратил так што дуже мало мож было головити бы знайти даже за єден анеґдот нашы стикаєш усмішноє утюрмую на <unk> року в Сибір Пушуців вік Така была система жорстока тоталітарна но але я тото помнел што ом міні говорил так і туди куди націл перед розпадом Советского Союзу началь орґанізувати русиньскы орґанізациі і в нас і по тому Чехословакі і в другых державах началь І мені тото было по душі бо я хотіл тото шобы наше слово было ціти шбы мы могли розивати си шыбы му могли цітати і писати по нашому такы мы могли мати і доступ до слідств масу інформацию бы могли книжкы пицяти Туди і з того часу я вже много року так сказати су ідею старал ся пролести своє жытя як як то уже будуча лосы Но до того часу як был заказ як бы суйскы свислы простат бы посвертали не могли не было як тайных дакы Ни было тайных были просто як у нас было было так ш Говори по нашому по нашому то засі по русиньскій бы тото не было што окрема нацийональнист бо то была запрішена нацийональност якоіка по нашому по нашому то по русиньскы все і тому розуміли што вот нараз дали што тот вік не наш бо із єдного двох слов нарасвитку было уж тот вік не наш І значіт кєд говорит што то діалект припустит там украіньску і мовы та дальше но так люди котры прийдут і з другых реґіонів ни пойдут слоны дуже мало шуміют одбо як люде говорят наш так ле То не означає што мы маєме кому записяти або маєме з нас якого сни уважати то є право людины право чловіка сітати секолом тепіє Не право державы право людины Право світа Я хоц быти тыкым Я єден а хоцю быти тыкым Маєш правы Кєд кажете почас Совітского Союзу русиньскє рух як стоял на павзідным а потом з дня на день пробима орґанізациі ам по ім як то при Горбацьови коли он начал переструйку так звану переструйку коли началь си демократизация коли перестали сидити в тюрму зытошвік высказал своє мінія так начали си не лишыв русиньску Русі у многых Люди почувстволи шмож шлис хотя бы говорити зых то хто не будут преслядувати за тото шоцю і высказов Сышы то мож дискутіруват і туди таку мо націлы сел людиі шут такмоє русины та мали сме до войны своі школы мали сме печатні тотіі могли сме говорити тепер Сталін забрал нас мохоцє ме вернути мы си обращали тудисі Блисовицкій Союз бо уж верніть нам тутош мы могли розвивати ся мы одкрыто зробили своій орґанізациі так Буду му тожел часва Да то я су чусти першых то же поєдували зо совітскых чысів были на павзі Но павзі были при Совітскых сил з Союзів вшыткых Майже вшыткы То были єдиниці котры были по тым інтерніруванійшо на тому конец Не мали право свободы голоса Од при Совітскым Свело заказано І хіба ле ті персі прояв од русиньского двіня ту то было знати хто такоє выдушывліны было Та ся вже почув сє до розпаду а ся дорозпадало то путомначыли сой насу Словакі Чехословакі узніше Маломадярсині і доворити про нас про Підкарпатя выбы якє рік дале тому такій рук совскій суй з пал д а се было <unk> началь орґанізувати си Ужгороді мукацві русиньскій орґанізациі се были неполітичны орґанізациі се были громадскі орґанізациі котры не ставляли собою ціль політику якусовли слу одновити культуру язык традициі то дальшы русиньску русиньску і общест русиньску народу або перед субовій кіли Народна Рада ВіК Народно Радо туже было поздішно А Сбыли спишу Обществу Карпатскых Русинів Вызначала были як член орґаніза Челены орґанізациі орґанізу сайтів Мукацю Першый раз тот доктор котрый зумору білу в Вольници Я зато йому якы як люди як чловікови так довірял як специяліст хороший дуже был великій Тут он был дохто поповід він был завідуюсий хірурґію дідску в дідской быльници а отувды знайти не было отыкыхы уже русиньскы куцітиду вид было тото было на ентузиязм Он был дохто але началь писати русиньску граматику выпустил путум за будителів русиньскых за Духнович Павлович і та дальшы другых начальы писати выпускати секты книгы Дуже много інтеліґенциі пушли усе движыня уцітелі дохтоли враз інжынеры тлем інтеліґенциі потум то ішло як возрожденє по тому орґанізувал си світлый конґресу Сынол то был першый Межілябольси выу то же по мойому <unk> рубук конґрес був ябыл на ньому і модажы участву і участны сялу тому інституті той світовой орґанізациі по тым разі началь ся О ситуациі в тым чысли інтриґі по тым началь сиі радикальні против насы радикально<unk>ы К <unk> а се проєкты О значыт Русиі і так потом начали всякі єрликєвійшы тишу там сипольтисты екстремісты і так дальше што хоціт розбити Украіну хотя абсолютно то не так бо уже пришло культоруку і держава Украіны видит што значіт все законопослушні Русины до ни граждом і Украіны але мают своі особности Мы маєме інакший мало малоязык до чым украіньскє бы Маєме маленьку своі особности культуры даже реліґіі там інакше маленьку на студиі ступеня і другій та літургієйде і так дале і фольклор і нашы пісні начли си возрождати Голос Русині Підкарпатя Дорогы слухаціє наша програма пришла до свого завершіня же на слідущый тыждень цей самый час Вас бы чекати друга част розговору з паном Євгеном Жупаном Головом Народной Рады Русинів Закарпатя Дякую Вам доро слухаці же сте зістали з нами до кінця До новых стріч на нашым радіо Лем фм З вами была Керіна Муляр Голосы Русинів Підкарпатя ойс ос <unk> єй <unk> єй <unk> єй <unk> ос <unk> ой <unk> <unk> єй <unk> <unk> <unk> <unk> <unk> <unk> <unk> Мы далеко ступом но близко На нижні світит просто потанцюй Потанцуй Низко танцуй Низко мо далеко ступом но близко На нишні світит просто потанцюй мно низка потанцуй сно Низко модалекоскы в Но близко на мнішні світит просто потанцюй потанцуй з нозка потанцюй з нозко модалеко ство но близко нам нишні світит простопотанцуй Танцуй зо мнозко танцуй зо мном Низко Я пришу з тым порами тото жебы сама зобыти сосполныма погарами запроґраміруваный на релякс ниякых проблем мы це не знаєме см і не трапала в просто кывай супол кывай сы кывай сы кывай докід ся вербит докід си хоці хоц хоці хоц Будучы свой мысель давай прихотє іх виному Нетрым одумати не будуйно тон свого вірси ні ай ай і має зо мном таке Ниякых розумулів є не будеме нияк Был памит призів по Нситі облає хоц меєдного дико дико біж твойно маламе стежы ся низку реблизко камуре емоциі будеш што спомнети завдра нас не буде никы на них они хоціт то же так в про то они ся боят быти свободными просто они ся боят быти субом далеко ступол то близко на ні світить просто по танцюй по танцуй зум Низка по танцуй зум Низко но далеко ступо на нічы світить просто по танцуй Потанцуй сумно низка потанцуй зумно Низко далеко ступовы но близко на нічыт простопотанцуй потанцюй зумно низка потанцуй зумно низко но далеко ступовы но близко на ніч світить простопотанцуй Потанцюй зо мном Низка Потанцюй зо мном низко Музикальна забрала Ей музыкальна зыбралай Музикальна забрала пропозо лиш в тым слова полси сокы не видимнис сон і маєме фез сон настритут кусици ендофіны щастя Музика нас брала пропону со лиш танспокы Не видимни сон і маєме фриз сон настритут кусици Ендорфіны щастя Бу далеко ступо близко на ніч світит просто по танцює Тотанцуй сумно Низка поталесуй сум но Низко но далеко сту бо близко на ніч і світит просто потанцуй потанцуй сумно Низка потанцуй сумно низко Будуваку ступол на голиско на ніч світит бурсту потанцуют Потанцуй зумнов низка по танцю зумнов низком далеко ступов нон близко на нічны світниця просто потанцюй потенцуй сумновты низка потансуй зумнов Низком далеко ступов но близко на нічне світника просто потанцюй Потанцуй со мном низка потанцуй сомнов Низко но далеко стомовт но близко на ничы світнич просто потанцюй Потанцюй су мновто Потанцуй со мном три потольтуй три потольтуй три поторту Три Голосы Русинів Підкарпатя просит Карина Муляр