Архів
лемківского радия

Голосы Русині Підкарпатя Карина Муля Дорогы слухачі слідуючу годину можете чути Голосы Русинів Підкарпатя коло слуханя вас світат Каріна Муляр Гостьом нишнього нашого выданя буде вызначеный русиньскій філолоґ славіст і краєзнатель з Підкарпатя Дмитро Поп а за традицию поговориме з нашым респондентом о його ролі в Русиньскій Русі а самы як єдного з ініцияторів першых русиньскых народных школ і культурного активіста на початку двохтисячных років на Підкарпаті Голосы Русинів Підкарпатя просит Карина Муляр ключовыма темами днишнього інтервю будут приход Митра Попа до русиньского руху на Підкарпатю тенденциі розвитку русиньства на Підкарпатю і скушености Дмитра Попа научно публицистична діятельност Дмитра Попа Голос Русині Підкарпатя просит Карина Муляр Над нацяло нашой програмы я бы хотіла Вас попросити представити ся кого чым вы занимаєте ся якоє ваше одношыня до русиньства Мене звате по метро Іванович Русинком занимало ся двадцет років Конкретно науку русиньску На даний час я вызбавлял русиньскє Научноосвітнє Общество Уж Груді його выздравлял Академік Кривскій но він старенькій і мусіл выіхати до свого сына за границю бо тут сам уже не міг быти общество наше научноє Старіє помалю тому што молодых ученых у нас ніє От занимаєме ся по мірі возможности історию русиньску і лінґвістику типіркы то конкретно я ся занимам Як я пришол русиньство може інтересно буде тому што сці в кінци вісемдесятых началь девятдесятых я был руховиц Не то што я себе рахувал Украінцем но мене было якас неприязнь до Сі Так як я Зыв склали ся так істерично на Украіні наш край оказал ся таль природнє пережывал за Украіну і дуже хотіли м шобы Украіна была сама Нихо собі не міг представити што з того буде Зато у нас я ся на тот час жыл у селі в Страбіцьови у нас была добра добра така компания як хлопці різ пятнадцет мы были зареґістрованы ум чорновольовому руху Я ходил на одімін нашой ґрупы я ходил на зборы районы Облосні я стрічал ся в Кыєві і з помічникаме Чорноволям конкретно з Ловреновицьом До того Істі стрічали м ся єс голову першой партиі некомуністичной товаля республиканьска говорим з Люкряненком Івод Лавреновича Івы од Люкряненка близшыл ся у мене такій осадок на душы шолни там де бы треба быти істинным Украінцьом Ду ся змінили на своій посаді на усвою функцию они формально выконували Люхяненко было нас <unk> чловік мы хотіли з ним поговорити він нас одправил до свого юріста По тому вопросу по якому мы хотіли з ним говорити но перед тым мы вже з юристом говорили і юрист повільше каже ани єден юрийстом у сьому вопросі не поможе ту треба шолбы вмішал ся голова партиі сам Левко Любян Так дальшо бесідам нас є з Дупяником Но стояла ся по його він показал ся нам якым пишным Гордым пошол він голова єдиной партиі некомуністичной на Украіні і людина змінила ся цю віку же стол цистым урядником діля котрого малицю хотіл його порадити ся з ним уже він не дуже на тойшол на жаль на жаль Но то дуже інтересно выкажете до Русинства вы пришло <unk> років назад то вы фактично щы <unk> років ішли до Русинства <unk> Я прийшол уже дач років мені было і то дякуючы братові Брат мене не затяно брат пояснял што доцього я потом порозуміл коли м увіділ яка є гризня неже рухуют ся ми то верхушку Там Горінь Чорноволь є другій хлопці почали ся пересоб грыз і каждий хотіл быти на вершыні Бос хотіл быти паном Я од того помалю вдиху І так стало ся што в кінци р мене запросил до себе на роботу тій з Димитрий Сидор я там занимал ся книгами і другым там він іщы здавал християньску родину новинку од хотя Редакциі редакция была там двоє в редакциі робили но были м такій номерашы моіх материялів там было до <unk> процент Там я плоцьол спершу Друкувати єсвоі Но я великій любитель староны леґенды Ґазкі О тым істория Замків нашы І там почали ся друкувати Урці В ідесі першым році Был якы розколол русинци Мукаціво Южгород Вы на тот час ужыли алже были да нежыл ужорді Ярвіл ужорді ноя ужыл у при церкви думіл субота неділі Весело родиле і жыли в Стребицьові до Дітисиці До <unk> Га вы не так давно же в <unk> році продали гірусилі і упилицю квартиру Но до того я два рокы робил отця Димитрия там я уже Утягнул ся в русиньство я порозумію што то є От што то не балка тым треба серйозно занимати ся В <unk> році при тым розколі мене убрали властного Общества Русинів Подкарпатскых Русинів нашо просто Так то ся не робит і тых котры были я был май молодшый статі хоц вісят років не были я был май молодшы автор теат братасти зробил му своє діло перед нима я іх зазвідал з чым вы хочете робіти Ід купійкы ніє нику не помагай Держава дале не признає нето што не помагат я не признає нас Аде с грошы робити не мож ни де Но І так я протяг дісы два рокы мы ся контактували із Малюційом Малюці мене за звідол што Русинам треба Якар перше єй діло презу подяну новенку I діло хотя факультатив клясы постарати ся одкрыти А на то треба уж но Маґос согласил ся но якась фінансова поміч нас все Ниякы не были з його боку ниякы Помогли нам провести перепис населіня в <unk> році Американьскы Русины через Маґоція Я ім дал расют Кілько кілометрів мого не накрутити по области Аґітацию провести Та Кілько на ті кілометры бензин піде і кілько грошы за бензин треба Все більше ней ниякы командіровкы ниякі то гросі шли Американці помогли нам двіці по тисячі долярів та дя зобрал нашых кєрівників усіх районных і областных орґанізаций і пояснилу цім діло Маєме грошы на бензин Маєме підписні листы Покывайте ся мало подписій повріті з людми провідіть пропаґанду Є ім кождому дол по <unk> доларів розписали ся я мам кажу но то половина майже половина сумы пішла другу половину дістанете як принесете заполнені підписні листы найґде хоц два неґде єденли Поробили у Сваляві в свалявскым районі там більше <unk> з половинов тисяч но тоці єст то заслуга найс бом спочывали Сарканиц голова районного общества і Богдан З неліпина він был депутату ним нипінь і підписал ся <unk> процентів люди русинами То показало што мож што люди розуміют у цім ділю Годно треба з людьми говорити но з людми мож говорити коли они Тебе знают Мы за тот подвочий період до перепису я особисто по тым голова Знаня А нехалема низ Шарґаму кєнай Бонспоцівет крівскій іршавскій район хускій район більтель знакомых аґітували Дайде на нас позорали як на чудо Адавде позерали ож ге зароблялит собі той ці ділю свою двох ґолобе рега глыбока вода а над ним стоіт дівкамо лода скажеме была цеме рудську даш а ся тот вінок што на лаві маш Стажебы зиво раж моя себе нашомо ти дорай а серед поля розныто од поля Скажыдічєно Ци была даш моя выдала мінок дрого был дава Через його обікла Скажеме Зебош моя Зебыл пара скажебы была зиворажы моя зелезом пара скаже нема ци буде смо скажеме зиво раше моя земого ти дора Перероджыл пара ойка на красну Ай по наслаписарнайком алейку дегы А ты будеш пана отче а ти горіти Перепис пройшол сванявесці дістала гроші ты што Американці дали тому што представили листы подні потом мы зробили з тых подписных листів з половину тисячі был зробили в серокупій як оцьот для Американців грошывый одсюд Гроші якій собставали ся і я ту дую в голові Обласного Общества Духновідся і тотый з Димитрия голва сойму тудесє своім робил я ім кажу орґанізуєме факультативні Клас русиньского языка Все вже після парапису після перепису За ті гроші што обстали за то што люде не провели роботу і другы розурены просили мене гроші Я кажу орґанізуєме два місяці думали як назвати школу Махнул руку Пішу усыма ляву саркани цюкару купстали якіс гроші законом не забороняє ся орґанізуєме орґанізуєме пішли сме встройно Тампер тош коли коли без проблем Без проблем тілу ціди шу не вести я не можу платити бо джерет Яру то тій сто гривины мене розсот є На першый рік є раз устане Там епопишы сме уголюбєноє там директор тоже карикы найде то вцідику вцітилі ся боят тісно боят ся Но старал вчытилька найдол посят Марґареты Іванівна Дезек согласила ся з мер согласил ся і в голюбленому было но кіть у строєному мерит од факультатів за бібліотеку і вцієтилька по мойому математикы Таня то была прийомна доць директора школы Ні хоті Фольклор у них фольклорный ансамбль был веліколярным Оні на тому році котю ціли пісні і танці зумієш ташо у них тото ішло дуже добре му ішло слабше Но я бы том дале орґанізовал Уштыні то помаго ми покійне наш поет Михайло Граб Уштыні боля при бібліотеці е был кляс самому Тяцю у доми культуры там но і це перший рік ага І поцянали сме Березному бо уберезному сам цепа коріня його із березну І там найшла ся його рідна сестра взяла ся за тото діло от і там было запляновано но я перший рік Пробули з нима акуратно єзду раз у місяц як іх пригляв як ся занималут Нося маєме школу в ел стройно є влюблено є буштену отяцьову Е то при міні были <unk> Но в тот самый час началь ся активізувати і другі Коли с тот час так само вил паралельно Но А тот час коли я был недужый Я ім реґулярно грошынята приносил Ясте виділ шоний покляні мірю тот ден коли я приходил Е дітям робили цяль і кєксы Діти были на іщы Уу быструм солявско район там великоляпно ішол І все вшытко ішло як бы то вы ІІ Сарканич все вшытко авной сес альбо так так пак коли уже мы рішыли питаня всі тому чыслі еу районы кєрівник нас принимал говорил Без проблем закон На вашому облиці ся нас гостил кофе До нас приєднал ся Лаш Но він доти Сидів ці кові він доти з нами якы сме орґанізували <unk> лем пять Про фактично выговорили швеси нараз до нього обернули были Но він два місяці думал як назвати школо а потом ся обєвець По тому він як уже школа хвот ся не фунґувати Так іх Він ся посерединил до нас ото же был конец першого року Фактично то был ІІ Семестер Бо із поріз почали школы робіти там то не школя кляс робити і я з нима был до канікуль Ясно Я был з нима до канікуль пак на канікулах перебрал ушытко царканец Віт горий се з чепом ось чепа даст на школы груші він одкругыл По рахунок кубанку як я пойму перерахунно являл тым не участ Доти тот семестер хоснували за грошы котры ся лишыли і зі Сараєса котрый ся лишыли із Гм перепис ся лишыли з перепису Майже вшытко было схосновано <unk> грибінь обставали ся му мукацю і зышли си з кєрівниками мукаців бо хотіли сме ся змирити од сімукачів цікары та выо одвиді стали грошів од Це пы вы гоны были робити а мо не гоны были робіти якару я долсім кєрівникам общества по <unk> долярів на бензін я іх предупредил а принесете підписны листы дістанете сціє но николи приніс Та шотутка претензиі приділяти одказ тут <unk> рибень ушытку оличыло ся Я іх руцяву приваз сарканицю Не як премія за тото што має більше він підписал кажу просто Я не хочу я хочу быти чыстий це постійні грошы з тых што нам дале на перепис Я вже почал занимати ся науком Першым дільом коли я робил отця Димитрія яка не треба книжкі Но і на тому ся школы кінчыли Ніт Ніт новолжы не брали тому част автом не бара уцятя школа Я участвувал я был у каждій школі разу місяц тай є на заняті біді лем Но коли уже грошы поступили царкалицю він доворил ся він же підключыл ся до нього Алмаші Одяжу та цього троє толже іщы Яшбіду науку А на календарове сеякій рік был <unk> робили ся вже перші так я думала май пізнійше ні Нараз тісно після переписа вшытко поросли перепис нараз Я переключал на науку Ні ніч нику ніц науку не робіт кажу треба бы хоц словарик Я погорю з Алмашйом участуєте в тум Записуйте слова Отис Димитрий участуєте в тум писідті словашто знаєте Дальший словарик ушул Остатній професор Лизенец был у нас на єдных зворах і я не схвал што робіт ся Слова Демікаль Дюй Вы розталете ошробите слова і тілько люди будут робити калює ся не буду люде не будут робити кєд не робили тей не будут Лит скажено на сім спори рокти світо Димитрий по о Димитрий русиньску украіньску рускы словары <unk> тисяч слив <unk> рік то першый рік то вже таку чатрічый ся перепис Пуцялі ся школи я почул робити Я у тот час робил у оця Димитрі Ям нього і жы нього компютерна комнат бы ям іх і дая там і спо я міг є допиночы робити Вот це перший теперішній словник но і паралельно я і з сином зробил Малий синаємічний Сы дес місяц рубівя карупу і помагай оцю Димітрів кару треба помагати Но та наєден дес місяц бул і зумнул о Димитря Я знал што такоє синоніма но так подбарай синонімым з ним зробили і ці Це был <unk> рік це то же рока по <unk> книжкы Це русиньскы синонімічны словары з украіньскыма одповідникам по Камінна яс міли міли лем сиділ тай любил майо лем сидіт в другы люм має ня НС Камінноє зна хоцку не буде камінноєзнат наст сті Дале я через <unk> рокы у <unk> році да одказал ся од Областного Общества тому што я виджю то рахувати ся головом Областного Общества комусь тото радує душу Міні не радова не мож было ниц робити кубійкы не было Яка ся одказу я не хочу так ліпо робіти Розумієте выберайте собі думку То фактично Областноє русиньской общєстві іміні Духновиця Подкарпатскых Русинів Областной Обсіды Духновиця то напотця вызваляло Альмош То были обидва общества Фунґували єдно і друго паралельно обласні были три Оласні были <unk> бой намучны Зуміш закон дозволит троє пописати ся а даколи єй не троє я сознал обшєст Нас фунґувало общєство де вы были предсідатель то Подкарпатскых Русинів потом было обшето карпатскых Русинів То після нього ци паралельно нього О паралельно потом было областноє Духновиця І одосноє научний ну і по районах Но Дублі фунґувало Сваляркы Едуків жыв Сарканич Но його знали поважна людиєц єстована там робил директором уціли ся колись то технікум паль што та його знали місні і йому было легко Знов котрий міс не годен помочы Пішол пові майже коржый місяц коржый місяц мы мали або выізні зборы або шуць одкрывали ся памятнику Тібові вецьо Венелин Гусов Але щє якій семінар то фінансовол Та частично отис Димитрий і частично Сварявскоє Общест А на той часи отис Димитрий Дорі ся чуствал На сварявскы обсяру сальканиця зналю Сваляві та чествуваны члові помагали му помагали Тато такых обцят обласных было <unk> на папір А по факту а по факту по роботі од двісті в <unk> році вы кажде дальше сте продолжыли робите над чым выробили фактичні після выданя з Двохоничків третій рік Мы уже Перешли жыти до сюды уж одпродали сме Хіру Устробіцьови перейшли сме сюди і я полістю перейшол на книжкы Я іздал історию замків она в мене была написана в <unk> році і ниякым не годен был преС іздати Но і по тому же тут коли привадні стали уже я зо свойой русі тотоєздо істориі Замкы то выдали ся брати фінансово сами помыцьову брат вызятя Американця Оты пак він мені дал істі на слова великій на ба <unk> я почал робити свубо Істория кравознавст краєзнавство і лінґвістика наш Самий такій пльовітий был то семий рік Я здал пят книжок за єден рік То были вже вшытко підготовлені книже ме в мене туди ішло як автомату жото все было голові материялу мене было доста є за тотых книжок появили ся новы книжкы без материялю якій ґеоґрафія дістам є Є нас перше ґеоґрафія Подкарпатской Руси тоже на фактолоґічному і історичному і ґеоґрафічным материялі во моым руках Е ґеоґрафію карпатску і Украіны якій сюдак видал од попрада є до Кубані Є така книжка Ґеоґрафі карпатской Украіны од попрада до Кубань Яколи то прося тота пакє Все є най не є най з ліпшых Найліпше тому ж другій є Но я тото так розховал Окреме того вяде тут єдну особливіст каж вожды рудів має кумийку яка іменно там од упуців Офє ґеоґрафічній відумці про Подкарпатску Русь Іомнийка Полонины єдолины Зворы потокы є рікій майже урубаній Хазці то є край маш подкарпатскій Тут маєме Карпаты неє крайом ай файно гє Карпаты літом коли горы приберут ся травецькові цвітом Єка омика така співанка Плято просто вяве з них оддільна ранка Воды Карпат дуже швидкі цісті є сльозина лем тічут уразды бокы на востик є назад така іх судбина Но сел же моє придумано то вият єст придумал Або берім о польниньскє горы Верхінас і полониньскє сут высоко в горах недалеко Удабранкы я гора Бужора Обше характеристика не пленас і клязни но не як коли воцькє там літуют єс вівце минаші ліґньоцкє се коромика мігірскє циялі золото ту татуню татуню белиме ся гуню тайлив полонину за свою дітину бо пришли опришкі Забрали овецькі овецькє забрали тай сирий забрали вот уже Се се міжгірска колюмийка опришкы то бы бандіты цісты бандіты у колюмайці пубіно забрали овечкє тай сиріс забрали Но там іщыє єдно реченя то міні наша Співацька Віра єст волівця она мі то реценя добавляла Каже утіл Коли майті сіє нореценя І сыри забрали Ґалятка знає што такоє то де сыр они кладут е уґередку насрали Каренари не придумал то бандіты Опри тоты для в мене думали кого засістяти не грали Ішо во там коломийка народа Скількы скількы єй може тебе спрацувати о ней тес тестами гуйкы твоі теліфоны в інтернет ци за моладьож ся в інтернеті світи Она горицує ті всі гуляй а яйні вечоронь балоднота там музикы і брата ти питаєші я ци пиду і чую я як звонит за село Щокы червонів ці дівчата муди ес Они дручы всіх принцес Але я одна така Ди це знаєш знаю я што ты будеш біг глядати і мене здец іх гукати але іти не биду і тусити не будучыну <unk> Борґєдає дає Кінна <unk>earaє до я <unk>m <unk> але то было і долго Не підслуж буде думо танцюват буде думо танцювати буде думал то я ся переключыл на книжкы Істория почала ся лінґвістика я філолоґ славісты Хотя дипром мене был з літературы творці Сємана Ольбрахта або та Закарпатска верховина в творчости Івана Ульбрахта професор Ужгольского Університета Род был такій Він написал тема Закарпатя творчісти Ольляхта Ольжах не писал за Закарпатя цілой Він і не споминат за долины І за горы Зато я поправил професора Це столоном уж лем тема закарпатской верховины в творчости у Ольбрах та хотя на Молиґради не розуміли што тако є закарпатска верховина То така справа а саміолоґ слабіст Специяльніст сільска сільска мова єдино чешскій языкі літературы учітя руского языка кваліфікация переводчык о таку диплому написал наука мене все баве І от я почул Має такій творчий період то был інтересний період середина двохтисячных Коли я міг іздати в Сем році заплатити <unk> тисяць тоды то было <unk> з половином тисяч долярів дві машыны я выдал <unk> або <unk> книжок я ся не бою тому што книжкы моі были популярні через рік іх уже не было Тоіст Ясі срік выдавал за рік груші зберо і міг другі книжкы выдавати Я дай і робіл То што я потрапил я собі лешол А то што мені книжкы принеси я зато і здавал другій Но такы книжкы як допусін ґеоґрафія або сіто не тяжко было писати най страшно было што ме надуіло і хотіли м уже більше як на як половином зробил то страшна робота над словарьом страшна робота А ці не просто словари задумал Я словари задумал науково політичне я зато його назвал русиньско украіньско рускій і руско украіньско русиньскій Та язно уж нашым копіше по нашому давде треба пообзерати як по нашому слово тото што він знає по рускы а по нашому подз забув Розумієш з єдного боку з другого боку я хотіл доказати хлопчыкы кєд вы доказуєте уж Е мый діалект Чогось От так од вам Прахуйте кілько слів усьому із сих <unk> тис украіньскых пілько рускых у нашым языку і кількорусиньскых і туди доказуйте ци русиньскій язык діалект ци русиньскій язык є язык Нико не взял ся тото доказувати Нам гуйкати Кыів под влиянєм другы хуцены Русины сепаратисты Русины русиньского языка немалуй тото діалект украіньского Коли так і зо мном говорят у што ділярт украіньску Я кажу основа словяньскых языків што Но дако знає даколи знає кажу старословяньскій язык древніх славян десятому віці почали ся розходити Так почали ся розходити в <unk> віці Наш обстав як бы законсервіровану най більше І што інтересне Росиянка котра в Америці Єляна Будуская іменом на приіздаєт сюди най гірше єзлучат наш язык А львішкым кыівскым уж рыцкы ся просто боят учены лінґвісты язычати наш язык не боят ся зато накаже Найбільше Із старославяньского языка обстали ся в русиньскым найбільше А кєд усіх словяньскых языків є основа старословяньскій як му можеме казати уж русиньскій язык цілі здяле Му можеме казати то діалек ушыткых словяньскых языків найдеме єднакы слова як нас так і в сербскым і в болгарскым рекат мы кажеме сперати на што сперати Мы не маєме як кажут Украінці іменника Волгаре малий Волгарка розспілька за остановку ника спілька а останавлю медика спірати так як мы У Македонскым там ісі більше Суд за словацкій не кажу тотоньскій словацкій масослів рускій украіньскій статів мене учени кум це учевничыньско языка для украіномовных Я тут туд малю Вод маєм шту такій Я не думал не задумал єм ся які слова брати брал лем сла які во цільска росийска украіньска русиньскій цільска росийско украіньска русиньскє Я вырахувал кілько слів украіньскых кілько слів рускых цільскых і так на основі сиі табличкы Дуже мало Всых Дуже мало Дуже мало украіньскых і русийскых Нешо говорити про діалект наш як бы Туде траґлята діалект ушыткых словяньскых языків но такого быте не може такого на світі не є Діалект якій не є представник другой області ци там він тот діалект розуміє Унас был в гостях двой рідний брат сына Сполтавы мене жона Сполта Нацяню осинь Прекрасна погода Мяштынь бо у нас я любил круг такій зробити позакарпатю Мукацьово хуст Мигіря волвіс горе показати но чувства себе тут великоляпно уже два рокы хлопцеве Коли вже зберал ся назад думіл Я одвідал як тобі ся любили ну Прекрасну бой ти погода така бла шошонцю розумя за ці горы і дів розуміє на цяльосинь Кароциви стут нітм Я нич не розуміл што бы говорит Не лем і за того нич не розуміл што вам морит Так што такоє діло єст діалектом Доказуют уж наш язык діалект позрамут ся небо і доказують Наукы у тому доказі неє ани на єден ґрам Ты кєд хочеш шуй доказати так научно доказуй ЛАМ Л Ойпоцявці нон два роцкы наменко два роцкы нами як мате Два ро чекати коли хоче мена мати за інчого дати Коли хоче рідным мати за інчого ды лем Ан Напишу листо дрібными словами тайпер лем дівці буйными вітрами Тепер лем дівці лонці буйний аж дереа гаміля моя Листці та геселя зовсе Рідна моя лист чыта ічого любити Самы лем сумуют а листя за вайны Інчого любити а листя зумуют злы зырютса Голосы Русинів Підкарпатя просит Карина Муляр Дорога слухаці наша програма пришла до свого завершіня гостьом нижнього нашого веденя был вызначне русиньскій філолоґ славіст і краєзнатель Підкарпатя Дмитро Поп а говорили сме з нашым респондентом о його ролі в русиньскым руси на Підкарпаті головноє на початку двохтисячных років Іщы більше про діятельніст Дмитра Попа зможете си дізнати в нашым проґрамі на другій тыждень Дякую Вам дорогы слухаці же сте зістали з нами до кінця до новых стріч на нашому радию Лем фм З вами была Карина Муляр Голосы Русинів Підкарпатя просит Карина Муляр комай куртий Зодилицям на земли тай сонячным проминям одкіриця леє дивишні Боже Дякую за ден богоший а за файну клясну а за парош дажыву Старий варож семоемівар і в нього мисно Старий варож Семоемі воро Старий парож семові сте і в нього винісно Старий парож Семо Ду моя влиця на ней боротинка за нерівы ріби сосиды ком дули есодля мана Соме та і замяна земле Я люблю говлиці дай люблю земе і давна за наслова дал жытя мале май сели саме <unk>о <unk>mыка бално алюбле Істали і в нього гос Русині Підкарпатя на