Archiwum
łemkowskiego radia

Перше лемківскє радийо <unk> і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лем фм то твоє радийо Дорога слухачі слідуючу годину можете чути Голосы Русинів Підкарпатя коли слуханя вас світат Каріна Муляр В днешнім веденю представиме Вам другу част інтервю з председом Світового Конґресу Русинів доктором Штефаном Лявинцьом із Мадярска родак із Підкарпатя котрый тотрік на <unk> Світовому Конґресові Русинів в Креници здобыл свій IV двохрічний мандат продолжыме тематику попередньой части о обсім образі русиньства почас <unk> русиньского нацийонального ренесансу в Мадярску а также приближеме актуальну ситуацию односно прорусиньского руху в Мадярску Інтервю ся записувало подцяс Світового Конґресу Русинів о польскым купельным місті Креница Лемківскє радийо Лем фм реализуване завдякы дотациі Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Ключовыма темами днишнього інтервю будут Прорусиньска діятельност общества Антонія Годинкы Русиньскій языковий вопрос в Мадярску Сучасны проблемы і перспектывы русиньства в Мадярску і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос В Твоі хыжы Я бы хтіла бы ме ся вернула до того дальше ді процесы прохладила Бы кажде не было конфлікта він бы на ґазды звонкы медже Русинами Мадяршыны і Русинами котры пришли потом жыти в Мадяршыну як в <unk> была орґанізация заснована яку в нєжній ден веде што стало причыном створити орґанізацию <unk> років вожы жыли в Мадяршыні остало причыном зробити орґанізацию Ідчас были орґанізациі тото постоянно ся міняло діло в тім же як дуже мудро сказала проф Олена Дуць Файфер же в жывоті каждой цивільной орґанізациі сут підйомы спады І мы коли виділи же за ся все спад Мы пробували там активізувати ци підняти рівень доправды оповісти ме тоту річ же тот рівень котрий мали сме мы він значно ся одрізнял од того рівня на котрому были тоті люди котры жыли в Мадяші бо як бы набыло нас у родинах ліпше ся сохронил русиньскій язык як Русинів в Мадяші то было дуже великы різниц І в нас были треба Мы ліпше себе чусили комфортнійше і могли ліпше цінити такы речі котры іх не дуже інтересували нас сінтересувала музыка нас інте література нас інтересувала выстава вытварна діло мы ліпше любили Тоту част А тоту част котра ся тиче там функцийональных діл самосправ папірьовых такых тото нам не было інтересным Але без того діля не мож выдавати новинку але без того діля не мож выдавати книгу Але без того діля кєд не маєш зо собом саму справу не мож кликати колективы з Подкарпатя тяжко кликати зробити выставку комусь і так дальше не мож так собідно єхати лем зо своіх русів І то была така праґматична і прагматична потреба в тім І была возмож быти самій собі удволеторити тоту потребу котру смы мали же нам не треба было просити дакожы попоріт нас в тім тім тім а они не знали же В чом нам то треба но то треба было обяснати же выставка чому і як і што што як то мож цінити оцінити і так дальше Но і другє же така была і сі ситуация же мы могли быти депутатам дес у самосправах але нам треба было быти в добрых односинях з якось цивільной орґанізацию котра нас туда могла выдвигати Нас і мы были од них звысимы і кєд мы маєме свою орґанізацию можеме выдавати своіх кандидатів там де мы маме тільку людий котры придут і проголосуют Ну і то был такій проматичный аспект одділ Но кєд у Кыєві мы говорили про односно тісний круг русиньства інтеліґенциі то пришолшы Мадяршынчам усідлившы ся тот круг был натико шырокы натико много было русинівшых Выділе Потребу русинства закрыти і тым будеме то розвивати будеме ся тым занимати У нас была така конкуренция знаці был час коли была раз єдна новинка ну і потребы даякых людий материялів котры ся показуют у новинці а моле дакус другій То єдно другє ясно же мы не маєме свойой граматикы до цього дня але стиль писма наш дуже ся одрізнял Были такі вымушені компромісы же нас была русиньска новинка там было <unk> вариянты І для нас і то не было проблема але то было проблема коли нашы тексты зачали выправляти на такій ляд такій стиль котрий тіж не был кодифікуваний ной то так было тот што так было І зато напримір кєд бы хотіли выдавати свою новинку в свому стилі свому языковому стилі нам просє нам не треба бы з кєме якій компромісы робити і так тото ся стало даякій часосме хотіло дві а бым вчас коли і три новинкы Тім такой влікой потребы не было але каждий мал в собі волю і каждый так писал як думал же то треба писати То така была ситуация треба вважати єдну велику річ же є велика різниця коли ты славяноязычний і ти в славяноязычному пулі єст і коли ты не в славяноязычному пулі єст то дуже великы проблемы І тот аспект треба все позерати і товди кєд так позераме на проблемы тоди ся видит же чому чому такому є тота особа з русиньством в Мадяшыні то вам главной было сохранити в принципі подобу языка Нам важно было жебы сохранили ся такы материялы котрым для нас то было новоє то было важне система цінности наша была друга іщы важне момент же так як мы в основному были інтеліґенты русиньство то набыл наш Фактор економічного материяльного жывота тоты мы то робили по емоцийональным побуждіням поволи нам то інты бы мы тым горіли тото был такый час А єдна част котра они тіж были Русинами для них то был фактор жывота материяльно і то дві дві ріжні речі І зато они в нас могли видіти такых котры заберут од них тоту возможніст Бо они не мали такых специяльности такых фахов не были на такых позициях і не мали такій ни ани позициі ани роботы і ім то было і з того позору дуже важным І зато мы однишли жебы они ся обстали в своіх функциях і называли себе редакторами не мали на то ниякій ани школы ани школюваня і в них не было такой тягы жебы піти на вышіт з журналистикы напримір Ци они робили на телевізиях ци на радию а не мали ниякой такой школи При тому самосправуваня мают на то фінансы же нам потреба є напримір мати роботника на радийо жебы затронути армяньскому Націт ярманьска самосправа насля такого чловика котрый є в тім зендерсоний і оплотила його школюваня на роботника ратя наприм А мы такой тягы не виділи сме Нам в тім не было така актуальна потреба бы мы не хотіли быти лем роботниками радийо ци ци телевізия высыляня на русиньскым язы мы могли то зробити лем то не было нашытыка перва ціль лосос горі Ласос на піднеє Ласаля а піднезыі лястоло я выймоси госилі моі Ой коси тоосили моі долгослужыі нені долгослужіли нені Більше служі не будете Більше змужют набудате підого я радиідете піделі свого о яте підбіли шло яр хуству підбіли шло ярди твуство дішлеві де за дружку бісеві де зо слуг сводоми Сашорінаві Своду Новим <unk> Мы тепер проговорили напрямок фактично Вашой орґанізациі до чого она была закладна на была закладна на культурных цінностях Орґанізация є за орґанізацию стояют люде Можела поговорити про тых люде Кобул в тых істоках на цялах Кобув може Вашом подпором Вашым сорадником Значы была орґанізация і мы тіж были членами той орґанізациі котру заложыл Габор Гаттінґер Після того мы заложыли свою орґанізацию і з ней так як є тепер єти пріжні єй председа Про ню я можу говорити май детально і автентично в тім сенсі на ціть і можу называти імено Заложытеля ми Первий раз орґанізациі Русиньской інтеліґенциі ім Антоня Годинкы был сам онук Антоня Годинкы головный лікар доктор Ласло Годинка Він і дотепер є почестным членом нашой орґанізациі і він дає своє право хоснуваня імя Ходинків при уділіні преміі ім Антоніі Ходинків До нас є офіцияльно юридично оформ тот пункт Заложытелями бы в Моі няньо і мамы няня уж не жыє Зо жытельом Былвіра Ґіріц зо жытельом был в Федни Сатонас был єй мужом він тіж не жыє уж і він был предсідательом секциі Вытварного секциі Зложытельом был Тібор Бонісловскій котрий тіж на жаль уже не жыє Він был предсидательом секциі музыкальной Зложытельом был проф др Істван Удворі котрий на жаль тіж уже не жыє Но ясна річ же він был предсидательом секциі лінґвістичной і выдавательской Зложытелям был і я в тым чыслі зложытелям была доктор Ірі Каталин котра тіж має підкарпатскій корень і ж дальшых є тепер нагадку мені не приходят бониславскій Атільо він сын бониславского Тибора Так то был такій маєвузкій круг Долгій рокы председательом был міняньо проф Антоній Лямниц Но і так так і сме робили Одновый з основных цілий кромі того же м є перечыслил той было выдаваня календаря альманахы І то тіж пункт тот момент і за што чому мы зробили свою орґанізацию бо то нам выльо важно діятильност і мы тым не были зависимы бо мы так выдавали календарі альманахі же нам треба было просити о другых цивильных орґанізаций і о другіх самосправ мы тото писали мы тото робили мы тото лодили мы си договарили си друкарню і та далеше і так даше мы тото оформляли але кєд нам не давали гроші тілько руси як мы потребували Были в ситуациі коли материяль єдавати не можеме там воло чекати договарювати ся было єй так же обязательно треба было покласти там тоті статіі тотій поезиі тоті Якісь реці котры мы не думали выд не плянували там появляти і то уже неє такій свободний стиль і мы так думали же кєд они дійсно хотят выдавати свою поезию ци свою якусь продукцию то най выдают не Вставляти ків слове же же то маєме робити ме то в нас прописано і в установах тіж ну і друга ціль же і то є внутрішній конфлі же м ясна річ же мы были заінтересувані в подпорі тых русиньскых діятелій і орґанізаций котры фумуют на Підкарпаті То є дуже дуже проблематично з боку тых котры в тім не сут заінтересувані бо они ясна річ хотят кільтувати Русі У Маняльщыні є в собі і своєм і так дальше А коли мы зачали подервати нашых Русинів на Підкарпаті то был конфлікт тіж нам треба было просити іх в тім заінтересувати і то така енерґія така марна тото пусто тото в них друга система цінности чловечіства і людства Так што і нам было тото ліпший просі мы од них не зависиме мы ся научыли писати ґранты выбавляти ґранты ми ся научыли той меншыновой політичной системы котра фолює о медясі мы ся научыли робити выборы мы ся научыли выгравати тоті выборы мычіли програвати тоті выборы Але як бы то не было нас є такій опыт нас є же такі належыні системы з котрыма мы можеме і люди з котрых ми кличемо нагораз і Ольго Прокоп і мож перечысляти дуже много І нас сут такі акциі коли мы робиме напр Мірыкі благотворительны выставкы малярі котры жыют тую Модящыні і они тото роблят слава Боґу котры ся продают і гроші мы говизем на Підкарпаты там подворуєме коли як і кєм того мы давали дуже много простору для публикациі Тых люди котры робили на полі русиньства з Підкарпатя власт нам было проблемы з материялами даже нас си одногі обіжали же чому не цілий шоріхніх розказів стихів публицистиків потрафил то календа не мож то ж не ґумовий То мот є якій скєрети то нам треба было держати бо нас є условя того ґранта кєд у нас календарне <unk> боків на світі не може быти <unk> Ной но і так дальше І то тіж бы внутрішній конфликт же чомо мы публикуєме тілько много поезіі прозы і публицистикы людей з Подкарпатя а не своіх Но так не мож то порівняти бо то не та велиціна і не тот рівень і то просто треба признат і на тому конец так што то є така справа І зато нам было то так проще і ліпше і легше же кєд мек кличе на колектив на стін є проблема знаєм кого меклит ся мечому микли ся мене з были і Руснаків много раз выступали і так дальше Ну ци ся проблема мушу повісти сама собу ся і рішыла бо коли хося ся лезяти такій культурні Колективы выставкы і в них была потреба і люди ішли тото ім ся любили на то кому подіми тото было же і сами Мадярскі Русины тіж іх зачали кликати з тім кім бы такій позитивний сенс і іх зачали кликати тудай омін здоровий він процес зачал Робити даякій час Я думам же то было так товдє здорове такє розділіня після котрого зошло зас пыня того діля так што Но і другє тоже важне момент же у нас была потреба проведеня научных конференций То другій рівень Мыли контакт із мадяском Академію наук і з тыма професором істориками котры знали ся в істориі русиньства котрі публикували правда по мадярскій але нам і то было інтересне бы мы не мали такі языковы проблемы І то было для нас важно же самы Мадяры што і як пишут занимают ся русиньскыма проблемами історичными і так дальше і публикуют і мы публикували іх в нашых календарях і по манярскій тіж За што мы дыштували критику ж якій ми выпускаме русиньскій клены Раманок чому то написано по мадярскій Но так історик професор доктор Новк пише то для нас чест і дуже многы материяли мы переводили тепер переводиме сманярско на русиньск кє такоє же і з русиньско на мадярскій та же самы они просит даякі просили жебы ме то перевидили на мадярскій язык жебы то было для них доступне Ікрем того был і такій і є такій выданя і тепер сут же мы робим то біліґвально Іде же многі наші альбомы котры ся выпускают тепер в основу такій художественні они сут плінґульны Доє потреба в тому што Русины не до кінця знал вшыткій русиньскій язык ци для того бы Може і другій не достат Жебы довися напримір нас сут і такі котры знают же о іхнє коріня русиньскє але они уж русиньскє не знают Але они сут заінтересуваны ім то інтересне Наприм нас є така тепер програма же од найдіня тых великых люди котры уже не сут де они сут захованы в якых цвинтарях і є така тепер активіст тка котра робит з нами котра є мадярка але она є професийона журналіст і онай є стиль того той роботы онад і то інтересно Онато однайде она то напише нато опише є тепер такы ґрупы ходят і однайдут і Інтересує ся же в якым остані тепер тота магіляцийоналжеона пропалят ци дейшто документує ся і з того тіж буде напримір книга первично на написано по манярскы бо і писо манярка але про нашых людей котры сут стрібскі і так дальше погребені І ясно річ же тіто ся переводит ся на русиньскій з того буде материял Но і напримір нужні конференциі котры сут в вадбінґвальні ясно жыт же мы робиме переводы і на мадярскій Кіть Доклад был по русиньскій і ноты То позерало тіс на то ретроспектывно то не было яковис вашу хібо націналоці робите то білінґуально а новро способ комунікациі з більшым кулицицтвом люде было то жы од Русинства на хосан русиньст і нахосен русиньства і має такій сенс же уж тепер не так ся чудуют самі Мадярзів і Русины коли ниде они што не уткі связали тих хто радже набыло як не было было лем тиж была закрыта тема для самых Мадяр Даже для тых котры мают фамілиі русиньскій і корені русиньскы але так ся змодєризували А тепер для них то же є такій простір жебы познати своє коріня свою культуру і сут тепер такы програмы про нацийональны меншыны не лем про русиньскы для вшыткы же є такій мінімум знань котрій кажда меншына може дати на інтернет і они входят в програму школюваня школьску і мож выбрати же яку культуру нацийональной меншыны ты хочеш познат ліпше за тото бы сте ся якій плюз бали І є єдека інтернетна база на котру кєд зайдеш тоты достанеш то ті інформациі напр многє такі материялы выробила моя мамка в тій програмі так што то є позитивне Чым більше люди Мадяру знают про нас ну ниякому языці не зна ну на русиньскым мож ясно і ным на мадярскым Най нам грают на цимбалях най трублят трумбеты най гудут нам гуслявикы вержут дулів пута Наші діти радост наша русиньскє пленя і тоты світове розкажут бо то нашы бремя Найнаше торжествує розходит ся з світом мы Русины єсме наруд своім заповітом Я Русин был єсм і буду з ушыткы мал міру любіме ся братайме ся на тіст іновіру Ягоржы Сару маю земели Народы традициі продомі Разных наций выслоні Украі на родной язы Будворіня кругом народом кругорів закрываю і буду його достойны моє земли Вытворіня выстороновойсты о На календарови <unk> рік молиме тепер три <unk> років Конґреса Выспоминуле шоу самого нацяла орґанізациі які створували ся Русинами котры пришли в Мадяршыну Мыгали Підкарпатєве мали контакты з того Чехословаків по том Чехів Словаків як были належны контакты з Русинами по світы тых Русинів котры там были і Русины котры пришли робити своє тож русиньс В основному є два важны моменты то научний рівень нашых цивильных орґанізаций напрямо ся на тыче лем тых членів нашых орґанізаций котры сут в тім заінтересуваны бо напримір зічноудворі митали сме дуже много загатарных і наопак і они дістали через нас такій возможности сконтактувати си з научниками котрых они не знали То факт другій момент роль Світого Конґреса Русинів на Світі Найбільше контактів нам ся подарило і пен через конґрес Бо то є реально ефективно елічний контакт людскій контакты то є дуже важна річ бо мож чытати книгы і так дальше позерати картины ци фільмы А коли чуєш же наш чловек як говорит і з Сербіі ци збы тодійше Югославія была ци з Чехіі ци з Польсі особно то інтерес то важне і видко же хто інтересує як то у нас А нас як то у нихы і тото чусто же ти абсолютно не єст єден в тым світі і ти ся можеш обротити дакоси тобі поможут і однают таком річю Ти і думат не міг же тостку його набыти То єст даже для вашого напрямка котре се бывшы на цілювал на культуру было важно тото Світовоє Общество Русин Світовой Круг Русинів Ну як Ті контакты были неізбіжні для подальшой роботы потребы внутрішню то значыт же же круг поза Культурный тріват при тобу розшыре Такій свойородной обміны енергіями знанями О абсолютно Абсолютно абсолютно <unk> рок і <unk> то орґанізация уже фунґує <unk> років Думаєте то много мало для орґанізациі позравців то шона зробила і є роли функци Новопер нами є то є такій інтересний факт же мы выпускаєме календера дмаху же <unk> сме выпустили є різниця Да же кількы є фунґа наш обще зато є так же первий календері мы выпускали не як общество а май через самосправы выпускали через єдну другу третю і то был проблем І з того же сме зробили общество і взяли тоту функцию єдной з функций общества тота ся проблемы рішыли Та што знаме же є опец выдавательскій В тім сенсі же доста тяжкій і долгий путь прошло наше общество вступліня в Світовый конґрес было непростий процес дуже непростий процес і ту і было такє думаня же автохтоны ци неавтохтонами і чом мы хочеме іти і так дальше Требо жебы просіл даякій час жебы нас спознали і мы спознали іх жебы мы нарадили чоловіціскій контакт Я думам же то прошло проізошло тото іпен зато бы виділи тоту роботу котру мы робиме І як мы робими што ме робили мир тых цінности котры нам є близок оцінили і приняли Бо по другому я не думаю жебы проізошло то што проізошло Позераоці на то выперясно дале знате што Вас приняли за Вашы качества за вашу роботу орґанізацию Ну все так красно за вшыткым што ся діє єй другій аспект діло в тім же был момент і то ся тиче фунґуваня цивільных орґанізаций Коли репрезентант Мадярскых Русинів у Світовому Конрисі як цивільна орґанізация Він был через суд позоставленый зато бо фунґуваня было во фінансовому полі не такым і якым она мало быти І зато суд заставил фунґуваня орґанізациі а оказало ся так же юридичні нееґзистуюча орґанізация не могла быти дальше членом Світого Конґреса і має о тым далі інформацию достовірност суда І тоді Конґресу треба было рішати ци они берут на себе тоту трісцинос же на папірі они сут членами Святого Конґреса тота орґанізация а <unk> то уж не фунґуюча орґанізация і зато стало ся такій простір і возможност єй для вступліня другых орґанізаций з Мящыны у Світовый Конґрес Ну так як мы шіст років ждали того на Спиня То было такым лоґічным переплывом од вашой діятильности не може вам поісти шватцілено Прямували Шлянтра байти в конґрес Ні мы націлено плямували і мы ішли в конґрес то было сознаноє дійство Але выдісняти выси никого не зберали просто хотіли сте брати участ в конґреси мы хотіли брати участ в конґресі але структура конґреса котра і дотепер не є рішено І то є велике проблемо Бо слово конґрес конґере то збераме докупы в тому был бы сенс же зем не лем єдну орґанізация котра може узурпувати тоту свою функцию лем через мене і та даше та даче Бо сут орґанізациі не во вшыткых штатах але сут такы державы де много орґанізаций добре фунґуют Ци они хотят быти ся на мекрасациі то же другій вопрос а є коли хотят не лем єдна дві ай тот проблем не є рішений і тяжко ся рішат бо є такє апосіня І є така позиция зже лем через якы сито лем дуже тяжко і капся не принимат друга орґанізация котра просит ся І то є проблем основу сумом был был был період і то был дуже розумний Ход з боку проф Павля Роберта Магуча та ідея жебы кажда держава бы зробила асоцияцию русиньскых орґанізаций і конґрес мал бы членство асоцияций русиньскых заций з каждого штату Так ся зробила асоцияция консорциюм під назву Консорциюм в Споєдных Штатах так зробили ся свійця Саро з тол цілю і так по його совіту і мы в Мадясі не зробили тіж асоцияцию цивільных орґанізациі Мадярска І тепер є так же постановам Гы може быти вад єдна орґанізация вад асоцияция І Тепер де факто і де Юре членами Святого Конґреса сут з єдного боку цивільной орґанізациі поєдно з другого боку і цивільной орґанізациі і асоцияциі І той нерішеный проблем аж нияк нерішеный проблем мают правду свою і тоті члены Світого Конґреса котрі старсі котры были із зачатку котрій великі орґанізациі і о них хотят мати дальше первенство в тім сенсі Ту є дуже велика проблема Єде дост інтеліґентно рішаєт ся тот вопрос я так вижу же тот процес з боку Словакі він Уж же в послідні рокы доста добре ся рішат хотя і там сут своі проблемы єден з о ним але видно же тот процес іде дале же же якыс тоты доспоіня доходит єй Саро і Роз Мы виділи і ту на Сьому Конґресі же о них є свій позор у каждого на єдні речы Але такых кровных конфліктів проблем туй медже ними на конґреси мы не видиме Руґа серцю кошы смак виж сус горос Но а кєд тепер вернути ся в Мадяршыну побзерте на Русинів мы іх называєме автохтонных Русинів еміґрацию і як проходит робота Прибачте я не называю іх а в тот і я против того жебы такє розділ был абсолютно против того Діло в тым што На жаль процес нацийональной ідентифікациі себе як Русинах малых містах котры были называли себе автохтонныма де дуже велика асиміляция або в більшій степеніі в мадярскій бік і дуже в малійні в Словацкій бік перестают фунґувати загорадкы перестают фунґувати школы то процес не лем асиміляциі а і процес економічний бо меньше родин жыє в такых містах переселяют сюди ліпше єм материяльно меньше си діти родит і так дальше Як возможност она є але цим даче тым меньше люди Єй діти є котры котры си дают в такій школи котрых родиці дают в такій школи проблема є і в тым же но а хто буде іх учыти учытель русиньского языка котрий закончыл напримір школюваня У університеті в Пряшеві учытель котрий має дипльом учытельскій і він знає рускій язык напримір учыт русиньскому языку Тоє дві ріжні речі Ваша позиция абсолютно понятна і то добре што Вы обясняєте тот рабацюты сут обєктивні реалиі котры просто сут наприм Будепесті більше того же можеме робити фольклорні колективы і з дітьми ся занимают і діти тому ся учат співанкам і танцям і стихам По нашому ну така собі недільна школа хотя там граматична школюваня не є так фактично Але ну што треба знати прочытати треба то знати выговорити треба знати розуміти же што мы говориме о сін тото і так дальше Но і Будапешто досто великій варож каждый жыє там ім треба доізяти каждий ходит в якусь школю русиньской школиниє нукыть змішані родины ци родины де говорят дома по нашому то є дуже велика рідкіст і біше того напримір буде песті ясно рішыти зроб не мож А в такых меншых фолялях ци містах то уж же вопрос того же містна самосправа ци цивіляризация котра там робит свою діяльніст є заінтересувана в тім ци ніт жебы тоту школу школьску програму школюваня робила подрувала ну того мы не видиме де факто Ци може мам повісти што фактично буду ся для мантярскых Русинів і Ялем тошы зберажыня буде через знаня істориі культуры Не буде такой ситуациі наприкотик в Словакі мо такой буду ся не можемен чекати для мадярскых русинівшу школы як будут університеты бо маєм як буду зберати на базі культуры цінбільше люди гуцяти прото послухайте Што ся тисі вєздити то вопросу неє А то што тиче ошколюваня у Словакі я і чул і Гадкіс же не є доста фана ситуация на Словакі з тым процесом тіжій Школы і з русиньскым школюваньом як фунґуют проблемы нас єднакі просто діло в тым же у Словакі Русины жывут більш компактнійше і іх більше нас там більше уманяшы процес асиміляциі він Пройшол фактично дашто возродити тут дві різні речы ці ми горми Меморяску можеме говорити о возрождіні Захорона то лже проблема котра є у Словакі Там є што захронити А в Манясині вопросит другій же возродити Но як можно возродити Значы тре є у нас інституциі сут ю нас си учебникы сут ю наси фахманы ісі чытрьох недуже Але нам то є функция цивильных орґанізаций котры сут в тім заанґажувані ци самосправы котры сут заінтересуваны в тім жебы дати такы знаня таку о школюваня Тым дітям но то має быти задача іхня в Будописці то не є реаліта бо не жыют так компактной сходиме зыйдеме там є поле для того жебы ідету русиньску прожыли емоцийонально пережыли А після то каждий ся розходит там де він ефективно реально каждый день жыє і жыє в помадярскій Змушеній жыти по мадярскій максимально кєд дома говорит говориме по нашому то з насідома говорим по нашому а уже і сусідом уж уж не мож Тот абсолютно різні ріжні реці о ся ми говориме І дале ну релітал уже высшого порядку же ходил мітвах дошколы русиньской знає по русиньскій я не знаю як де він зможе себе зреализувати в якым лінґвістичным пулі по русиньскій То туже проблемы Кєйт допустім Словакі телевізия радийо школа університа є місто де я можу себе зреализувати як особност і в русиньскым сенсі в русиньскым полі в русиньскым языці Є де є для кого А В манясині можна представити є койсі тото може оцінити і хоче Але ефективно там з того зреализувати себе в тім професийональным полі то є дуже тяжка річ Фактично думам же нереально Максимально што мы можеме робити то робити з тыма дітьми котрых ми і мы єм платиме даякій і фінансы они дістают таку стипендию не веліку але треба іх мотивати мотивуєм же не выступляют мы іх оціниме мы іх воземе на ріжні акциі Воземес за Гатари Коли є в тім возможности потребы кєд сут закликаны На фоні всого цього шытвер прокоментували даной ситуациі особенноси Мадярщыны ци є потреба в кодифікациі языка Потреба кодифікациі языка є сама по собі бо в языці жыє народ значыт то є факт основні граматичні постуляты мус іх додержувати треба знати што мы додержуєме як мы додержыме То вопрос і психолоґічний тіж Бо то деє увірност то дає стабільност то дає якій скарети же як і што мож то є дає осозненост того діла то і дає сенс то є дає якій рівень же я не просто так говорю собі та ізницьов не знаю Несуфіксыне префіксены ніч треба то зна треба знати і правила якусь єдноту дає Процес тот досты тяжкій то є лінґвістична як мам повісти кєд кос возме на себе тоту храброст І зробит І мы тото подпориме значы пройде процес ну ясно што будут критиканти жы а мене лем просто є о а о мене є оздешком є тото а я хоцю так є хоцю сяк болезнений тото тот процес але він мусит прийти мусит быти позрайте процесы на нацийоналистичні котры сут тепер в Украіні Чым ся они творят Они ся творят не настілько політично економічныма процесами а они ся творят В сенсі політичному ліґвістичными значыть они якы роблят украінізацию Через што через язык А кєд бы він не был кодифікуваний як они можут і то є нацийоналистичну част хворю а кєд ме береме просто з другу патріотичну част нормальну І туй треба нам кодифікацию бы без того не мож Мы не можеме ідентифікувати себе достойно кєд не маєме кодифікаций Просто не можеме не можеме цілым одвітит не можеме апелювати Не маєме што уповісти в одвіты ниє контро арґументы што нам предлеґают Аби річы маєте уж є готове вырід на сірі украіньскій мові Цес вопрос фактично был навязний того што вы споминали коли надлиси выдавати новенькє каждий писал сум вариянты Єден процес котрий має перейти Кєд ся чловік выпише через даякій час і цим ся творит цим ся занимат прийде дой якой консенсус же я писали такій сак І то хиба што і то не так як пишут ті котрі знают треба якій вариянт якусь форму котра ся принимат і по тому робити дале То же важный процесы треба перейти Я так думаю же І тото не было бы проблему жебы в Мяси приняли уж кодифікуваный язык на припір пряшівскій і на тому конец при тому же я здавал тепер еґзамен по русиньскым языку на основі кодифікуваного языка на Словакі во вшыткій материяли еґзаменацийні они были із текстів абсолютно кодифікуваного русиньского языка на Словакі То єст Нижній дій в Мадячы Любі ціляне котры хоц здати русиньскій язык на державному рівнови но знає го по граматиці котра як кодифіка Словаків і Словаків то можеме спокійно повісти што русино Мадярска потребуют кодифікацию новнися ідут до того Абсолют Мій субєктивний позор кій бы ся тому дала ціль задача і воля в основному з боку самосправ більшости самосправ Я быду може жебы тот вопрос бы ся рішыл а волю кому треба дати лінґвістам І мы маєме лінґвістів в Ясині котры бы то могли бы зробити Наконец я бы вас хотіла попросити шобы хоціте зажелате і пысти своє заключне слово для нашых слухачів Ну на фоні такой фаной музыкы я ліпців повісти не можу як то звучыт Я хочу Вам подякувати за возможніст высловити ся было дуже Добро перепозрати тот путь котрий я прошу і желане моє такє же слухайте радийо говоріт по нашому і просто достувайте од того удовитворіня і довольстві і не лем слухайте а і говоріть І пишіть до радия то є дуже важна і файна річ же воно є і же ви єсте ту комуніту де є жывий язык і хороніть го і пишіть і говоріт Хоснуйте чым дальше тым ліпше бо ви єст туй і про нас Русинів на Мадярску тот такій остров сполочност котра є ту бо вы маєте і театр і музей і катедру і радийо і тілько возможности котры сут наполнені такыми людми котрый в тім робит русниками Про вас роблят то є такє щастя жебы я одучастны з вами вы мене послухали і дякую за таку возможност кіны там ювідо маяна мацька ліба моєм мамоцка скін не має маяна матка лібы моєм ма лоцка выскє не має лем мают не маю не боят мате І як предата тамо як веде до дому гейфіна враде І як предата має тамо піднами І навразте новскє Де ся надберали де ся надмерали маме не зле а тепер на старіст на тепер наріз на є зо старі земе A<unk> A Іду до мію ідо а там маня дзкам моє мамо скавы звіт мояткам мойом мамо ставы звіды не мают ІІІ о і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лем фм то твоє радийо Дорогы слухаці наша проґрама Голосы Русинів Підкарпатя пришла до свого завершіня Припоминаєме гостом нашых двох крайніх выдань был доктор Штефан Лявенец председа Світового Конґресу Русинів а также председа Общества русиньской інтеліґенциі ім Антонія Годинкы в Будапешті Мадярско Красно дякуєме доктор Велявенцьови за його час і цінный розговор Божой цілю нашой програмы єст зблизити Русинів по вшыткі стороны границ Дякую Вам дорогы слухаці же сте дістали з нами до кінця до новых стріч на нашому радию Лем фм з вами была Каріна Муляр Голосы Русинів Підкарпатя лем фм