Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Голосы Русинів Світа #14 - Марія Кузьма (3 част)
Ep. 14

Голосы Русинів Світа #14 - Марія Кузьма (3 част)

•

Episode description

Голосы Русинів Світа #14 - Марія Кузьма (3 част)

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest trzecią i ostatnią częścią rozmowy z Marią Kuźmą, starszą mieszkanką okolic Mukaczewa na Podkarpaciu, poświęconą jej wspomnieniom o życiu politycznym, religijnym i społecznym regionu w XX wieku. Rozmówczyni opowiada m.in. o Stefanie Fencyku, greckokatolickim biskupie Teodorze Romży, biedzie i represjach za władzy sowieckiej oraz o losie ludności żydowskiej na Podkarpaciu przed wojną i w czasie deportacji. W końcowym podsumowaniu redakcja ujmuje jej opowieść jako przejście od Podkarpackiej Rusi w Czechosłowacji, przez II wojnę światową i realia sowieckie, po współczesną Ukrainę.

Automatic transcript

і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лемківскій голос в твоій хыжы лем фм Дорогы слухаці слідуючу годину можете цюти Голосы Русині Підкарпатя коло слуханя Вас світит Каріна Муляр і дніс в нашій традицийній рубриці інтервю з місныма жытелями Підкарпатя представиме Вам третю частину розговору з пані Марийом Кузьмом Гаврилівном Наша респондентка є долгожытелька з села Новоє Давитково близко міста Мукацєва Підкарпатя своі <unk> років пані Кузьма притверез му розумі і добрів памяти і легко дискутує на вшелеякы історичны і культурны темы односно Підкарпатя Послідні рокы вже дуже не выходит з дому бо слабо видит та абы быти в курсі має актуальнійшых новин слухає радийо і украіньской і словацкой креме того слухає церковны службы і з Рима А нижньому выданьови мы ся більше поговориме про жытя міцного населеня на Підкарпатці а імено першы половці ХХ сторобенну увагу приділиме такым постатям як політичный діяч Стефан Фенсик і грекокатолицкій єпископ Теодор Ромжа Лемківскє радийо ЛЕМ фм реализуваны завдякы дотациі Міністра Внутрішніх справы і Адміністрациі Клюцьовыма темами днешнього розговора будут політычні репресиі на Підкарпаті за часів совітской влады жытя жыдівского населеня на Підкарпаті до і під час СЛовно культурне жытя помеджемістного населеня на Підкарпаті у першы полоці сторо Лем фм Мы минулы раз начали говорити про фенцика а мы так не договорили што за фенцика Знаєш коли не знавы яку то руку уберали Коли вляз был бойцєньскій єпископ Овин умер ти были два кандидаты на напосаду на єпископа уру та был стуйка і фенциґва два были ті унибыли теті не были прості люди не уціні были там уціли ся і были такто убрал ся но люди уберали то уберал од уцілі люде тайтути ся некє Мали так як у нас Лабыха Вайтор Татацьом та убрали стуйку а фенцикы не убрали і він ізобрал свою партию і пишол і сысєльства І была фінцикувска партия і были выборы і відшол до нашой церкви помню Явці Нобыла альбол політик і был головасий радиць при Чехословаках Та як ти тоту вшытку слухало тюром суд ішло і де як іде і на тым были выбурены не лже на єдискупів а і світскій были были комуністичны были аґражна партия была та треба было голосувати на ту і было фенцикувска і мы пішли до церкви кажут прийде фенцик аґітувати убы молити ся у церкви у бы на нього голосувати на його партиі партиє топати І я пішла до церкви нон мы тут до той церкви ходили не так і тепер діти удсадикы бы удпили ночышли до церти і я помню уж я на нього обратилом нималиє він стоял Таку придіпу ціпут тамикушностас і він там стоял солидний крцілий ціл вік был так собі стоял і выдоли же до нього люде там стояли а был він так упри і кули ся стіни кыл Та коли до нього буду ішол то так гукадилы кленял ся до нього як до іконы Та губка должый поважна была людины ся ників зналек вин но його партия вин мало набрала Свисідна браля была аґрарна унірувала была аґрарна нойте як то што поле любит тото а його ню пак ну І начала ся пак война Скоро пришли Мадяре Мадяреу не были што Фенциґ якій был знатний мал свою партию і угорі был дуже культурний цілювік знал много языківи мадярскій з многы німецкій знови чыкі і він сам стал переводціком Буде Русь Маскалям но А вы знаєте уж Маскєлі никому не вірували ци він был учений ці він знал десят языків вы то не тямите і не будете знате ту політику унивценых люди не переварювали ім ценых не треба было ім тре было злых недобрых і глупых Ход най буде не знає ни чытати ни писати альбо мучыти уліт люди годен вночыт у він добрий Ім уценых не треба было невцяных і знистювали і в ней го арештували І привезли го уж город і там відпохоронили То ся цювати не мож То ся цювати не мож бо тувны унівниц тужували всіх розумных люди А знали сте такого як Жадковицькович сысе Зышковит сысе яй зо того цуля альбо низ науков віндбул А видите а за цього знаєте жо цирку чує луж гуруі нараз ся на недо єпископа того што забили Там його мосі лежат уж ур грекокатолицка церков ромжа ронжа громжа то машыно ронжа я ромжу знаму мы ся не были на православных Іс помали добили добили і кажут раз я пішла до церкви і то лем ся шыптал то лем ся шептал Горіт шепцю бабы жолыт тітюли сте Шо ся з што ся што грекокатолицкій єпискуп пішол до Іванович посятити хыль цирку і кули каже ішол відтіл його на машыні вінішол на куціі і куні го верзли і його уже там тєкала кажут машына во гіллі І цівілі троє были і пришли на куцію і смошыну дуркнули куціє ся перевернули куній ся перевернули в Ярка і попадал ледык ромжа і своім каплейшным коннєм сідів І відтілуску сюди кажут туті троє із друтяныма прутами і всих цясників і радыку молотили то было літо і пшениця была колосбу Та обшениці Карли там были за того не зналу а за цьом тю сото говорили Ламбы купо біли дуже ледва жывы упстал а люде убігли з села І яку го поверзли в бойницю а через дны прийшла монахійня з Луколом Москлін убрали кагідишку у монархійню узяла уж пліт дола йому кон і до свіданя і при конці все знало а на лиця шептало Но тотуды цюду не было То каждий на себерті кулиму дікаряму село нидь бы си не зробит так лем бы зціпкал яж могли казати купали сме даку дашто котро печы сюто Шом ся чувецка власт не любит ой той дем ся любит ой тетюрино слуслу то мусий было так говорити то най буду але бубы то ні не знали Григорий Жаткович то был губернатор Подкарпатской Русиі з Америкы а го были замерло вина буде наш бул каже ся ґрубі своє A Зналам што онарку віє похоронену алекці каже ся монах Тот прислуй в Америкы та основал тот монастир ну він православным но не тота православія Мускуска Православный і там основал монастыр і його уняли і в ансамбли были кули го уняли Там моностырия в Нанкуві нераз была у Нанкуві у Липці у Грусюві ци монастырі в Нанкуві дотепер сайт тото пак розобрали монахірузу гнали і зробили ту диспансер То при комуністах ай ай а пак невнову в якютіл же при Украіні любдиспанцы туберкулюютні там у тых суть домах што тіно троіли айбол Покдалиі монастырьові то самы говорили за Чехословакю Ж Балацяхія Словакія Підкарпатска Румуть но Помнте ко на Подкарпатскій Русі был головном туды Коли был Масарик се не тямлю видиш Я лем знову Машарика нам мы дуже признавали Машарика ну він долгу любу він пакунер і мы його Похоронь буспівали віць на йому память то єден день был такоє похорон його было а так поклали Денеша Денеш буду войны альбо кєд пубісты правду говорили што коли рускі пришли так то было о Чехословакія бо была цістка леґія та воювал тот Людвіґ Свобода орґанізувал свою фронту забрали з пліна нашых людивціх і супротивнівців уж ізнову обновит ся Чешкословецька Республика Альбо Москылі то знали што він надумал то в усті хотіли уйти узакарпатску і области убыта нашы люде кільку тісків ліґіі Были ж уґліну были та уж будить освободжати свою ут Німців Чехію Закарпатю і Словаків та уж бы Маскеліны найді лей был не обстали ся і всю ой бы Машкай знов Москаль ніт Мошкаль дал його другій бід там де іх пропало <unk> на Дуплі Осан сюди пришол І тепер дум собі такій ґенерал был Дудвіґ свободо значной нашій цісткю ліґіі віль і пліна усіх усвободив люди Москві зобрали в плін нашых люди там голодому ціли Авіль орґанізувал армію і казал уж він набере собі войску і вдіє і буде курлити і піде противімців і пішол та уде улаґрібылю і він уголусил кохлоці дівці куліґів А коли хуті сплі на десь Хоть най буде што з ним ся хутісти му дадуть а тамкы іщы не було вели буханку ча коли підняли то <unk> було мертвых Но они ся сміяли то До того лем тот на екорту бідів кознал но тато наші пішывці Ґудів вділи іх новід науку одежу статю ци Америка ци Анґлія і вружі вшытку і він мал свою линию куди іти І пак коли кунчыла ся война Контіль сю вуйно уж <unk> зкапітулювал Німці Альбо в Праді стівуйны было Тат сі там вуйны было блоцях думали уж москелів ім не треба ды ды І рі зеле на вы A<unk> са і быде Од <unk> року у мене оддыхали з Ленінграда но мудаци ядло і діти было а пледіі не было колді то взяла м там сукутиле тых дітоцьок Ол не раз і но а раз другоє єден десят єдно є но та вниз дітьми прислідцю додыхати тудиця дуже до <unk> року дуже мусили ся были і з великых глубів туй оддыхати бо той войны не было то мож было спуціти і Садовины было много по земли уцяку єй Та памяталу уж ужял він друг місяц то сувілса зублю як ту він повіл уж своє А я дідоць Камє раз він придихіл з Вариша І каже ся я ухожу впершому бру думидне а я кажу влодю та высі тырдень тытуй маєш Я думи виду думу Яверту взял його вже іде не Я ся не розуміл шо тюр як думили де зобрал діти Я і знов дым найшола когось по двещы і я сіла з нима і пішла в вариш і на вокзаль і яздіть мішу а він кудас ходит діля чуже взял прав пришол же початка ном одклонили ся ня діти ся одклюнили Я ся не розумію што ся з том утікат ет і звідці І не уж то ся другы розумні люде Уйшле воно перо ну той ти думил то вютвадцет годи Думал я собі так цілейти Пішлам нак сі Колькож вісітнял довкуло він каже Высідайте сіле я надал ся в єденбік не мошыти надал ся в дрийбіх не мошыти Каже шой ся стало не можы вцет Як як я дум тепер піду Каже чекайте Яка быйдут туй пупут крепоками ушу ушли бы сюди дму о штуди де тепер нуй уж а там так до танка іде там до танка ідек токсистка я ся не р ниці сме не цули і деше ся і де якусь маленьку уболю прослід кобий ся шмыгнул товдже твой пут крапостів мало шырі пут был та пришол убик а оболь был творений урідлив хєжы А тіж він ся натігал круз облю а він буде і суздишы мышыну вети кільку років тому то бо <unk> року ой ся утворил то каже Што ся стало а тот каже учахах война Туды были повстали Чехы і ули пішли і всіх там подобили То был <unk> рік а я с пришла собі домів і тудим шыфоровите кажу в мене оддыхал чловіків з Долінінґрада і він єлі пульшо ся стало а він знал і втікале під дітьми Відкє він міг знати як відкє він міг знати болк Увжытбу ювили сяйс малі Ювриі улі всі поязні были Правда як казала ми баба ту і ленинградька ємна а туй были Жыды Жыдку і Абрам Абрамовиць каже та Арон Арон был Жыдый зуд нас же наші Жыды были так Абрам Абрамовиця повели каже у Мукачову І была ветірят там были юриі мукацівскій І в ней ся каже догуворили моя баба мі є говорит на вєтелька была і была жытка не было та жыдка єл пак говорила Ар он каже публичнос до мукатівскых юриів а в ней ся договорили Уж як ся ти Жыдышу пришли были злаґы але каже як не пішли і казали Абрамовитови уж вы нам і зрубіті гладіло єден чловік під Линенґра А ми до неадреш він піде до вас вый му досте комнату і выіхали буде теж відати відкіл він де він ходит шо він ходит він буде уваж жыти дуків буде хотіти вільом заплотить Абрамович казал уж он не америцькій єврей а он словетскій увільно советскій євриі на такоє не дідуй Розумлієте а сіс молоди наш пішол Усе бы семули немов тридцеть років Но а як то было што до вас чого до Вас пришол тоты у не ходили по селах і звідали бы ся коплийни іх ну но мій ся і ци но два Америковна то была пружня руся была мала а діду любил і яй ся рубити корова была бодить кобыль а яйця лаку ми робошуют за рублю ни мні тілько протили і діду за рублял на руботі одкольву м яниц не мало Там ся му уцілил бы даше заробило Ту май май буду тяже як рудскі пришли <unk> докін вмер Сталін Сталін нр <unk> року А доти дуже была біда А як умер Сталін уже прийшол хрусюл тато його розобляців та і люди ся руску лушыли лже ну А чым было при Сталинови так тяжко но диктатор был його похвали были вленому майзерлей А пау утягли та гу загребли пут кремливску стіну а паку вити взіли тайди знов де гуділи Такій ім противний знок А коли вмер він хворий бу та і парализувало за тыжді на каждым другым ступі в мукаціві і в наштупу Микрофон говорил його Якуб Вільхому ліпше цініє Ну та мы наші мы люде были пустит та нам усе ровно рами мыділи шойлицю вік А уж што уж од ним буде то што буде то буде другий альбо мацальті котрым буду дуже любри жыти партийны были тоты тірморы яку мер усяку не будут тепер жыти коєм жытя буде то так як малдзыдуна Думали кєдю они буде три і світа не буде ну Та потом як пришлема скалі а в мукач вижыдже ся вже могли зберати і в бужнях будни ся не зберали унишли самі мудиі буділи пополів старых і малых Лем дишал <unk> річных дівок і хлопців і з тых істив знал уж буде якій то хосен бо тому люди тастіщый ся з них і зробит Та ті давде учтали си поль были учтали ся жыві бо у будописів а де топсталиця жыві Та коде жыл усильєх Жыдів Но наприклад у нас і мы язы мутує свою сымю і нам гурят уж нас будут зберати і наш будує униц ту жылоти не туднале раз будут нас звіздыном доба І внес зберали ся свою сімю і вшытку золю ту склядували і на єдно місцу кляли ся кося верне убы субі то найшол то в місці годен будеш з тым жыти бо як ты маєш цінности тай ты годен для щустя Рушыти такій тобі поругій жывыта чы не сешниці І зас єм виділ спи да сніжно пилил верхы могучых надприродных пречудесных Як стразы вчені ні Світаньом і о змы геге Герку Довышні небезурдо зря Ґіґантів нас стра Во снієм чудным вигидів і радіст незбагнену слухай вітер ню за тверді ґраніді Одхімер злых за гідній Стерезе вірно насу рус рідний край од татер недалегыку засперебывал єм і кормил серце ду в раменах моіхі Споминал як мале гегенькы з ним ригієм голубил Высоты виділ є селецко малюваны Потічок Черкітливій і віцівскій Ті при ним цвізблений при ним яблуни в саді Милаті на світ єм пришол ту рокы молодого невинной прожыл ємі персий рускій зву ту высол з моіх у серце мі за гості народу мого вільний ду Ні то єдины ку богатий спомино среблисто пелехатых одсумілых вішачты продусти до них з ногы гыбы і серце сте та і гушыі Ту моє тусальсты Радусти головных з новы мамы І серце шты і серце шты і серце шт гыгій угу Но тото котрі ся муди повертали то прямо на то місцу пішли де іх батькы клали Туті кош полну стигну і зняли альбо ни ся не спирали аром усильти рубил а браті його уваришы унимало так уж майпель альбо не плянували гет пронували видрий Коли так лемукы шой як урізоль ім свій немож істибуло А пак каже Руйо мені так добрі были а Руйзо каже перешмарил ся Майку Уже не будеме різати звиню нашы гілця а три дівоць кємали три дівця та нам по брусли то были тямили уж мы мы ся зберали ти уж мы свиненуіли Та купила десяй гусок нахпала гуси путили так усі імійну густку нахпала утрыты іх порізла курузу наділ там была солонина на паліть потупила натупило собі <unk> літрів гусяцьой машти А гуси всі то холодинника не было повіщыла нары му на ківкі і кажду суботу ізварила і з гусиціну коли я пришла до Руйзы у пятницю так попульню тоже буду на стулі вшытко свідскі три стояли і книжка мулила ся руіза ай моліця руіна буже ім зато заходил Но синагогы в мукаці висутно Не были закреті в тот час при комуністах синагогы жыдівскы о то бурдбивали і унас было усі а подля того сішліжньой школы діти мали якує жыдысяту а яка любойме удну видіти як униця мулят Євреі евреі ся в ният і з закрытыма головами усі у неє были у своімсти на горі усі укалапах За тоту што коли муй сій шул іж Коли з богом голорил так закрыл су біли голубу закрыл суй лице коли з Богом убурил і в нету то держуй а майбыльше му стіны ходили усий на гугу але на великі сята ішли женстіны женсі нишли гурі у білых плятях А кєд умер єврейцижей стіна циму стіна то на битю хоронили уракушыньскій тинитів там был єврейскій тинітів туданя клип лем му стіны на битю умуть кінності простыню завязану і ноплицю і свыньку ішли А жены мали як то кажут смуток такій і сиділи на полю і сусіды Жыді жытків мусіли істи внижаль мали і внили собі ниц не робили А хлопцікі дівуцькы были хлопцікі мали такі лайбицькі і мали вцітіля і зовды якій сул іх у ціти крумів не ходіли до школы же внутрі жыдкі ходили гелина морґіта І Шанґля Три жыдкы худины Гелена Акерно Вайх всі якусь фаміли або жем то была якышну учыти ся не любили Тутітуці дівуцькі гыбыл про хлопціків уціли уціли іх і Старого Золода уцітит жыдбу А моі діти ходиме ріжныма ся бабыме там пеным звідаєме ся Анде вас уцітильє моли каже костє було агай дней не будме мати урокы А шо учати ся шол він вас учыт сітати чыслити Ні увиннос учыть як жыти на світі Но вымалінькій што ся научыт увинност научыть як уманювати хоц кого гі то обманя когось ты будеш жыти і свою симю годувати Дошо бы жналишоту ной Но ту маювати Ну а мо а я была старша а моі діти там обостали ото сухо Ебенґер можо як так кажешу каже обманути удурити дащо бо туды каже буде Мож буде жыти но я собі думу но тотуды каждий буде єден другы бурити то шостого уйде А і пак як і діла каждий Жыд мал бытик бултику він не робили землю Овин соли тамкы нафты продавал малю даль маленьку цукру весю і каждий зык никуды млю не рубил нико лем то рулю І за курицю і за яйце хуть зошол але а кєд молоку хутіли жыдка ішла собі сама доєти куро у свою судину бо то єм траф моє Ну дає Мусульові ажыд купили кажду у пятницю ірного быка або яливку і мали там ваґію таку дерізали Іл цю вик нашто єм різал тото виннал лем раз ударити такій был мал острий ліж то двіці не мож было хубил бы лем раз найде рудрі єртаку і кру ішля дулів берегом кулюляту рікіта і вдер і внипак хто субі брали ну май ціли серед се кашарно ето ім боротом пото а увариші Жыдкы купували собі кури і Жыд єм різал Быро до такому на току любозора і він приходил жыдкы всі прийшли в ней мужот топлати і не повішали выроній куріж же шони не ріжали дому нихто не мож потребу ріжтив бы стекло крули вшытку они дуже держали і держали закон дуже держали закон Мам по нашы в рідным краю Ято мате Мыту з мужами а єст і точка знат Знам дідкы зна не забыла Я своім сердечку про своі діточкы О тіжыня Я в своім сердечкы про своі діточкы О тіжыня Язєка Каждий дня Na в бомынным краю при своій родині в бомовринным краю при своій родині о зідеме до родного край муся вертаме до Рыдного крайого світа Велику рады змалекого світа велику рад родиче нашы ужна нашы ужнана зо сызами оча краснійна світа зо сызами оча краснійна світоль Были такі Мадяре што ішли донесно былиґді до церкви а мы до них худи дружно ся жыло А кєд повісти правды Японят наукули ту єй одди ріцьом давала і в раку ся на заматя ша Пришла муду і бужыли ся в тій церкви і я дівка была побігом позевати мадядску церкву Матять ся женит ви ятямила його леґеньом там ся бужыли у тій церкви ну і пак до церкви ходили А коли пришла совітска власт то зачали іх добити другі пішли убох тіжти другі пішли в єгувісты і нияків суботників настал ґо будо директор директор Мушку і Юла Кришолнови хоц буде директор такій моцилу выкарпат о такый церку руберай маярку вшытко там буде клюб там дачуртивний замбул орґан Кєден Маяр на єм орґані грал Козали ґабулда собі потяг урган най собі тя не на гузобрали альбо дзвін дзвінда діти войны было дали до нашой церкви у нашій церкви тот дзвін дзвонит І куди Маяр умре наші люде дзвонят І докі будут тути жыти люде шыб то тямили Дук і кусю врез Маярів наші дзвоны дзвонят за ним бо іх дзвін у нас єжнял турню і зробил спортзоль І нас орґанізували пантликійно пішоли шутку пішли сме і я пішол Позерати якій спортенний заєд было так увіяти хосок Давидів там де се назнало штам было тако як прешто мало дел іскурушысті бул мало там де орґан тот грал тербер ся і послідны рос Як соціло ото ся зо темло як же цял дусь пароти тото замукло жело ся рушыти і а по другіх селах собі постарали ся і зрубили собі і вашы люде мы вам поможеме Мы вам поможеме і зробит світ буде свою мат Ніт унихут сусил не ту хоцют і соми не хоцют а люди а тепер ім грушы не думуй а кід повісти правду на Стьопа ся гій і сул туди до церкви бо колся гутить уніядбу іди де хочете Та коли не шлал вилішу уперед а я ішла зо нього а я кажу А тамті Марку лі співали тіли грали Найде ся молити куди хоче лем най не мую є А то были то кішу молити ся не хотіли лем хотіли роздерати А синагога де была в селове синаго там дом хыжы построєна А там і слідум єка доста велика была двері в лункашні были так де бых не знале де Мо і кругом євреі то жыли жыли дебуд і мали купіль свою тото вшытко ся не зтожы Но Жыдів заберали сіжы заперали ну о пердый раз імруж рішыли жолтіт звізды му стіны мусили Но текле было жолте я не добє то мали та мали на платьох ім не мож было іти низту жолту то уж налину Опак на іх хыжах была сластика Німецка Підміляли дежывутя іх знавал всіх Новыкажы таж пак коли ся молоді вертали та знали де стоіт золото шохіду конем і хубок касил кы там стояла хіжа закрыта Порощали тамы згінну гіры прятали удівли діс і так дале пудеривами Номци коли заберали Жыдию та просто лишали пустіхі жыти давали кому сет ниц не мож было взяти ницього дакут рі взіли за голуку зєли перину собі ниц не мож был І там іх і звязли всіх Лукатіві там на углю як іде туйкы ратуся а туй на улю такій дим є тото волопоронює місто та туда іх ізвели і загородили і сукутили боякі іх сукутили мадярскі там іх сукутили а донусилі ім люде то мале кощы сіли же субу нясовый сшотом сувды клита ся А пак но ціли іх одправдати Пуберегівску Пути на Щаців Я памятал як мамо было в Вареси а слі сме відті а мамока Але ци видиш Жыдів віз видуй на поізд самы мустіли были всі по пяті іх было і сукотили іх бо якы упомалю провідали іх Вызнали чого іх забералот Ту Не противил ся них то не мож было вжыдка до маму пришла Менджыла а уже внични робили бы жернали ж будут іх бра Антьку три дны постеме і діти бы Бог удна што взял пришла ментя сіде туды мамока што ми антуроя по пощыли сме Ганьтко требам треба нам три центнеры золота Німцю видати ношылой Закарпаті Вагі три центнеры Таку ж бода молдавалі як О ви зоброди золото і чуту іх Там з осеня не буду Жыд віз гню мал будує дан жыт маленько то кузинів маліньку малю авыка моцко Дайс випуків не вуз видиш якоє недобре і чути про вас він каже а жывы жывоє дукы є каже жыву та я буду дащо робити А мій діду каже Кєд бы мы ся так мулили як Жыды та бы сме землю голорили А єврейского народа Молитва не услышала бо унишли против Христа А я собі думал Господ тепер спомнила коли в мене тут жыли я відкід на Лаушу ни Жыды паків узнала Уваресі был музей Мукацьово Мукач был єден художник якій дуже красний еконо малювал на Біблию а найбільше малювал Кули за страс Христу і єденцю вікну сил Мулоку Але Сівикові Вітро шливку Шуфіль мусит о образу не модуло купити ниґде такоє Божоє носить образ кєд хоц даку то узят ну і приниз Я уж стрітим кару ножку його нистя обросі кєд принести то кілька Выкорицю міт рублів таль Ну приситі ни Ну вин мені принес ну винни уже якто уже фотоґрафка або фотоґрафіру бой не акы то было Ну над ним штояти то думати Пришли до велеринен ґрочків штуєты тьотьо Марусю ябыла тьотя Марусьо невидимо людинь <unk> рокы Тотьо Марусь Шос ся екона означає я ім хоча розговорити вже те кажу коли Христос уродил ся видете кажу той Христос і єврейскій народ бунтувал ся про нього бо заедувал уж так народ пішол за ним то кажу тіфариі Думали сут уж улиць торитіл і вель мудрий його учальник парбит дав його і вкажу може і не друг його уроспянуют Хай думал суж може пок його услуг дакля А калю за груші вродал його гукар івник а твій калю сикал він там видите стоіт А то пилат тот су судит Айника він антопилят Ай калю пилят його судит а туй евройскій народ вийтит раз не разни його А коротко чому ж то цувік нич не вине тотує такій люді татого тотого усудити винно цін не знає нияку вилу то винето моє собі рукі удю його вілью його смерти невинувати Пилатка руковал а єврейскій народ каруйкал раз не разни його Смерть його і нацяди наша Кажу а я так і вую А я кажу так знаєте кажу тото шу тепер унілиць уніц тужювал діти люди ушыткых поли убывал то пришло на них тір і вниз одкупити не годны были а ся якій раз прийде по єдного жыбша Ай бы не русердили ся як собі цілут А як они Вам повіли Ге они вам повірили си як є Я узнала по фамілиі Абрамовий А як я пришол до них Я бым пішла схыню прудавати то пішла м дум єх у ним дале а треф і стрітилиня то пусю пішла як выних ним єдали комноту я у них ницва і сонле бы дар порвувати у них было служні ця Із ляд ізгляд віі Они рудили а хлопцікі были круглосутичну цілий тыді усадику волоя пакмене повихы по Ленинградів верниташу музей у Петропавлоцьку крепозю ся бы цілий дені слі з ним ся хто не показувал і коли віныл міні білет кыл такси пішла я з ним на поіз то пришли його батькі і брат упровидяти мене І то ціст тіжды боль <unk> і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос В Твоі хыжы Дорогы слухаці наша програма Голосы Русинів Підкарпатя походит до свого завершіня днісі сме могли прослухати третю і вже послідню частину розговору з пані Марийом Кузьмом Гаврилівном в рамках нашой рубрикы інтервю з містныма жытелями Підкарпатя Пані Мария Кузмана родила ся <unk> року багатодітній сімі сільского урядника <unk>eo<unk> близко міста Мукацєва Підкарпатя Вышу світу не здобыла бо дома было великоє ґаздівство і треба было много робити Та видиме што такі факторы як бідніст і необразуваност не оміщали пані Кузьмі все быты в курсі ци то політычных ци то культурных событів од дітинства любили ся все дашто нове дознати і то не лем што ся тыкат свого рідного села Як хвалит ся сама респондентка знає выіменувати каждого президента на Підкарпатті од Масарика до Зеленьского Є то жона Богобойна До церкви з дітинства ходит а тепер кєд церква є заперта то дома собі пусі з службы то з Ужгорода то з Пряшева а даколи і з Рима Каже родина пані Кузьмы кажды на село вызнає яко така баба Кузьманя бота знає і то чого ани в інтернетови не є І направду моли сме ся пересвідчіти же памят долгожытельці служыт файно не говорит си вже про унікальну возможніст послухати народні пісні і деклямациі віршів выконаньови пані Мариі Кузьмы В деталях нам розказала і про Подкарпатску Русь складі Чехословакі і про траґедию жыдівского народа на Підкарпаті і про подіі ІІ світовоі войны а з реалий жытя при совітскій владі перенесли сме ся до сучасной незалежной Украіны де тепер уже Закарпатска Облес а мы як каже сама респондентка тепер Украінці А вже досумов опускове нашой проґрамы на нас чекат новый респондент і своіма зажыткыми Дякує Вам дорогы слухаці же зостали з нами до кінця до новых стріч на нашому радийо Лем фм з вами была Керіна Муляр голосы Русинів Підкарпаття лем фм