Архів
лемківского радия

і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> Польковиці Лемківскій Голос в Твоій хыжы Лем фм Дорога слухаці слідує чуго деном Мажете цюти голоса Русинів Підкарпатя коло слуханя Вас світат Каріна Муляр Днес в нашій роблиці інтервю з містыма жытелями Підкарпатя представиме вам першу част розговору з долгожытельком Марийо Микулянец Народила ся пані Мария Микуляниц <unk> фебруара <unk> року в селі Великє Людскє Близко місто Мукацєва яка же сама респондентка было всякє зажыла пані Микуляниц і Підкарпатску Русь склад і Чехословакі і карпатску Украіну Авґустина Волошына Пережыла окупацию і мадярскыма і совітскыма войсками Підкарпаття та на жаль як то часто быват простоє роботяці і народ ани знає што за межами його села робит ся не позерают ся на свій солідный возраст а то <unk> років памяті респонденткы і сі то дни сукрыли ся істориі з чысіл ІІ світовой войны А дні сме поговориме про жытя простого народу повоєнны і воєнны рокы на Подкарпаті Поговариме і про реліґію бож наша респондентка і представительку протестантского реліґійного одружыня євангельскых християн баптистів розговар был записаной у родинному домі нашой респонденткы в сели Великє Людскє Підкарпатя Лемківскє радию Лем фм реализуване завдякы дотациі Міністра Внутрішніх Справ і Адміністрациі Ключовыма темами днешнього розговора будут бідніст на Підкарпатті увоєны і повоєнны рокы реліґійні утисканя комуністичной влады на Підкарпаті траґедиі єврейского населіня на Підкарпаті учасы ІІ світовой войны по батькові Ливдир одвіта звали Юрко Айну як звали Мария той Тоже ся тут уродили айно і тудисі бы были Як казати бы люди не мали свою землю тутісі были єй ті забрали бы ли вшытку землю А пак як уже тото мало ся втешіло та нянівти купил на фєрмі дім розобрал Іде в хижі ґдзьовы были на х на хіжы та наєден телек двох ішы Мурмуровол дво а пак якых бы діти были троє четверо і ся Но няня задумал уж гепі підти Маме на мати мала тузємше поняньо хірмы манівы в Праві на цілу це на гомотаний та няня такій буд Любшо всякій майстрил Чом ся занимал Що лем є Так коли же ся строіли піл села ішло няньови раз раз хыже ся умуру Бо няню такій был а паків мій чловік такій был кому ішы треба ни в полай тішы помагати а пак помагы коли та на діти было сім Айбо пак є мамама што было найменьше та умела уж были сестра моя то же внела то на ся просила не іпє на двір а маіл вели на двір А в наків вели над битв приклика поціляли ногі будять тай так на рамо сеняню боли за прях бериню сіна малы віз обесіділи вариш до доктор тесіли знов як ся то доктор з Новы Креденіц Перепоздоровій но тай выж выслідуєте вівняню тыжлінь думу ніям пішлы повісте він а на сеґін до тыжню не Або были майстаршы в сімі Ям має старшы А Ваші баткі не помяте з якых років были Ні Не помните як си то же мама дівцю фаміли кума цифры А я не вия А по батьку ви не знаєте як были вашы батькы но за завідцям як була цифра Мария Одзя Андриєвна а няня был Лів Дірвель і гырко Іванович Вы ся зажыли своіх старых батькай То не хоц на сусідніх улицях жебы си з вами дако жыли з бабы з дідо Никоз Ні Высамісна бы тіж же были майменьшы бы брат нянь там малісні улиці на тым міспі А в кілько рокісти сот дале Бы сін два тітни мала кілько до дваті тон забили мож побістиж девятнатіна а важ чловік на много двас был старший Не рокы А якійсти си были вдали тудия было і наприклад бабка моя розказу а лашысі і сы беткє вдавали так што беткє рішали за кого си оддаш А вы самі се своім чловіком познакомили або як то было Як выло бойне ся кінчыла А то у тот дік та называли ся земля Вышньой поли Шо пакус Собіцьови улиця іде а тополе туды Та яй ся пасую рвати Аниц руві квітилі ішл свого І тамы єно зуй мало поговорили поговорили тай кажу айду як кажу ся я нич нарву Но авдицу і пишу думіл а я пішл раз є подорал він двірів нас утворят І як пришу ішу до княк уже выне ся кінсєва так котры гых гыбы і такі і люди Коли котрі то мы вже же не сівдити бы бали Араз такоє єстє было Сеґій мама з пекла хліба Но а туди гыбы і посилювал нас што ся вертали і войны та і ноцували люди бы гыбыякы Як з фим вельвовом туй та якій бандіты были то вбивали люди Та як нигони были прийти це ся обертали Та неден єн угыбил єнів місці бы то но народа ішло та де котрий котрій си ліпцо та ся і туті выгыбы говорили уж Як што куди робіти розуміли по по руській не гори По руськы вы знали говорити по рускыло з высошкониця по рускы Яй ся родила по рускы як малаш так ся говорило по нашому ти по рускє ся говорило по рускы Во школу ходили в Людках до было школы айны то десятых класів было была школа Коли ся кінціло гібы кінчали школы та гыбы двос ми і ся ходило гыбы мы кажеш народна а вже вісім і горожанку так ся называло Та і з горожанкє директор Субіздову ці Ютрієкій Та єх бы тоты учыті соменивців та тут коло школу вінжыл привіг до нас аня та дуже просил гібы горжаньскій до Вцітіль просил няня обы няньо пустили а няньо горить говорит тареня ньо Антіна єй дуть ама треба робити Іже мойонька ся кінця А нич не было лем само іде народнин кінча а горожанку з горожанку ня не пустит Порад мойока цідкали Йоана дономіли Давна кажда од свойого полала мабу Богу мабу яку же выма <unk>mому А як ішли сте до школы то кажете по рускє серце оци волже такоє не поміт якы А не то по руськє тут Хіба лем і дако такій є над суй были фельо хой бы мадярскє язык чытаным говорили Ай бы і там так были в свойой цілі і мадярскій і рускій І мафі люди хоц і мадярскій і руській было бы державі было єм силі може доказу видокы сімя мадярска была Утворили были раф оно туды молокарня так ся называла тамы бы молокожы ди мадяньскє языко цілишной не ухрани в Крыни Та там ото кохутів одходковы кохытів Нов та былите кішы пішли А нашо ходин тот медерскій язык шлепак на роботу дагде на меджели было закарпатскій улици гы гы ішли медже Мадяря на доган на тавнали по мадярскій та носили та в рудках носили бы думів носили а пак люди ішли купувати бо не было тых ґератликів курити Але мале так утуняня на мотанє та сусіда была така е пішла такы гыбы якю ся людиш она пришла она принесла до нас ухвіл тото два та дем кукуйко тай хляма кєрт чекайте ня она пришла А кі были гыбы мы гыбы дома говорили кі была в нас є та были мытрі ся выбра Всякы є были вся і всякы пережыли Та дени были ціхів Де на Чехіям ходила гыбы нам по пуйді і цілі сегіні з няньом на уно хіже діти А война была не было сі нидкє уж купити бы діти де сме шли з няньом гыбы напали сме гір чожына вішла была А Цюлюбік хворий был ний на постелижы на Словака Тай за нас запросила бы ішли А Цюлюбік іспустит вый Кет є нас світ Анянь оцеґін як трем він гыбыты то вшытку свійкый кобылу те не было там тіло дві не было там гейбы дол А він пожынів што най задерут Што там малы сурочкє і віґаны і портків всякоє всякоє та фміци теряли та не стали а двом Новеци были дакі сімі словацкє боційскій зы такого не было Нівців за словацкє боційскій язык Ни р то была чехословакія Вы ту доходили в школу та міні того странош учыл ся рускє язык уж ничы все більше ниякій кроме руского ци не знало циі даяку цілю Як м зато так называли рускій язык По рускы Може пана то было такоє Подкарпатска Русь А памята тото гымн такій был Подкарпатскій Русин Панаты слова Народний народ Е сю землю тут што тепер называли Закарпатска област называли Подкарпатцы а Подкарпатска Русь того зідоруси вы знаєте про то Мати підкарпатскы рифны взывали бо інчых не мож было называти бы Гыбы такій двір Гібы така земля была на Люде себе як называли мовцілисты кажде рускій язык а кости были з берма Украінці тудовико были вам так чехыхы як подкарпатскы Русины Народный языкы бо люде себе называли як Русины може тут такого або ценос такого не было силове Русины Непомя Не помню вшытко айбошли ся не м закажут ішли з фронту колим тів трапили та нашым селом айбы уж відкій у село не мож был а тото нарід вітій гыб ду і шуйст Віциі і Сіхіі котроє село напали та походили зостати на нич Ай но айно айно А раз ішли дадцет дюди А мама сеґіні як раз хлібу нела істи Но тадвая зайшли хліба проси під Но а мамой міли та хліб єден дали ай гыкли тай пишу а єден дали та я быйков чысти і вказу Но і тот дочекали та пак мало єй ціли Тай в поціли і так поіг бы коло хижі туй так выдят брібуды ся напили тай пішли раз мы позераєме дазутынь до Тобыл А ті люде же нас впали та вернули ся з Львова Бо там вандеруці товдывали іх Та на тый кожы бы мало тухлі ани пак пішли другым путьом не тымшы Вы так казали та запеє лем карундруєм путьомже не пюдут тым путьом ай лем пюдіт такой хвірт ту або мы ся на ніч лишали в селах хочу спати і в нас впали Кулегы бы старсі та ділили іх по хыжах ішли з фронту та ходили в старсі уж уж кєшы коло Ґєнґєта не сут і там місцили А пак бітік де до кого тай при нас два а мы ствали хыжы дік буку і в сіньох а хыжый дік пустил буєте маленію няньов з мамы спол а єдні двоми чоловікы были хлопцін до А ті як пришли видіти уж коде спіт як увіді татых узялите на місто своє а до нас пришли Тащі знаже написано было написано старшы напису ано не сама не своє Мани в інчых не писали Понести сюди в іх світ де было де были чобы написали айн Но та выкажете жыли сте так вийну но а Ваш отис не было новині Та бо был на вині Вы были сме мамол самій домайно То же были цілятно уже всі діти народили ся а отец подвішу новину Айм А долго Долго не был бы лем на ціхах был долго то не памята як долго Наприкатлітом пішоло зимо Сєверогу А ні такы літым Бо люди котры старі были та іх клясували там люди і свєдарся старі ся Отиц із мамо є мали велику раницю возрост тове Ци не памята чатує Ци не было такой што мама была дуже молода отиц бо наприкляд старша ани друга як ми другоє так не было А тоту патижного село Селишыло без чоловіків жоносом і Селишыло загіж не было уже так был котры такі были і пудрустали на або і на кілько Якоє вримя долго єшы доґішли і ды Ни місці ни в руси Віскуста то ігота писа і ворота тайварізко цюрювати солодкого города маля зеле як айти поризаме села лова Ай кумаску монтила ґумату монбыла А як ти сласкова збате кумагаля де або всяко было всяко бы деяко деяк попало до буцінчак Де старші деякі были тебы якоє собі набрали на тых старшых жебы были хлапнього в руках та на них давали та брали Ани было того што Німці ся лишали в селах спати або приходили Ні такує не было Не было не Або рускє Певлий скійт Вже так прихнена закарпатя та што бы дипі Ай браві ся помалю дає думил м уж не было такого коли там в первалях лишали ся те ішли спати по селах Было было было было всяко было всяко было а люцяцкі кристітельы домі Та ци памята разницю як ся поводили рускій або Чехословакы може дако з них побушувал або з людзьми так со Ні не было такого стій і мамін брат Та ходил чудыма бы на чехы бы та забрали го там аж чудыма чехах бы коли фронт він ішол та не дішол у він до ні місцины бы дзвинил та паку ся на чехах лічыти А як вже в інцю ся так же не ішол за фронтом Ай дві Выходила до церкви мых Ях оберла на собраны одєства Нас называли баптісты Но было зобраня тожовучках так само на тым місці депер на Лісниці на тотам гыбы Тюті были на тым місці А пак як регыбы ґаринам тоті тілі ся розышли а тото ся гыбы розсыпало та ся дім проєкшынисі та кажете о поміто дідствы стоходове на собранє Той мама і отіц были вірні обох были сімі вірні каждой з вашій сімі мусіл ходити діти ходили Так не было мама няняв насобраня діти біді так не было Та ся колим розпозора Был я пак і няньом мы там пораіли тюхы вшытку солове была то з церкви церков была грекокатолицка церков пасі там была де пак больницю налобила Церкву Чого забрали виту церкви ци вы не знаєте Церкви не забрали лем такой богы родили там церкви не є фактично на Саросла Ей Православной церкви не было они туды вражене православну абы православну церкви робили а в селове было много вірных як многы люди ходило на собранє Та я не гона был было тому же замолота наприклады або у школи від листочку люди ходило Но пришли комуністы або Русь як вых называли Ци Памят тот момент коли тоже перестало быти як колиси кінціла война ша было після того як ся кінчыла война си люди повертали думів Ні поміт ся коєшы выдавчы Вызналешу ся поміняло світу се Я хутьо знал канi Не гонит ся было ні быти Люди кілько мали з інлі робили вробляли зимлів старали ся візмати хыґы обумати обыма врукы робіти Та не было так котрий был такій гыбы сілия така гыбы слава Та не бій ся кєд няньо єдако пубіло а няньой не спол Ай пішлю то позорол наладил а пакі набаджювали вать волы вать коровы єри мали вєдно копать ковати Та ся то няню робил людю А то просто робил ци він наприкляд был гол села або як не был ниц ни голы ничарьом ни лем простит собі цілю вік Вызнали шоб пришли комуністичо вжыстало наприклад С та Ясівя ни не знала такой Сі такой не выгыбы ни в Надєжку Нірчы ВСве тото Ні та пак помали бы То коли сте оддавали тудисти вже знали ци не знали сте Не тіж сы зміны стали після войны медже людьми наприкат не мож было ходити напрыкату Мулетаны дім або тым кодит до церкви не мож было ходити до церкви А днаф іхідім паку зєля іхід не го было кєд гыбы впиляли гыбы гы Сходили ся люди і на собраны та кілько укутрухіру гыбы чало татийко та сме поза його не лем на там де сме гы а і вшытків облюкы все бы затягнуті бы не было гад Детя было того шони приходж веле наприклад заберали тых люди котры ходили на собраня одселяли іх хай Ні не было грыбы забрали не были А ся наказали та наказали Но заберали всю такы давны на якій роботу ци наприклад може Біти не біли Біти не білі лем што дарічым наладити каже мом налабіти Мы мали бы той мы скоршыцю біблі набрали хоц бы ся зберало подома домови бы молитраный дом был закрати чого кажды зберали сте подумах як бы бы хотіли быти Коли біґ забрали та ся полякшол на ліс і улици тот пак хыжу свою долтами сме ходили А як Та што свы собі поставили великій теж до школы было нараз Двір Тай городина о школы А пак комуністы забрали тоты і мусіли сте доціл вікы А ті люде оходили до церкви та могли ходиту церкву не могли так ходити Моглиєно атолицку церкву як забрали бы покалетам болицю та пропали Ко хотіл то Якара непяти ти про трону цийны єдку котіл піти то так было повілешо Куди тепер до сой церков бы сой церкви не буде Ігыбы што там было для церкви та струли там уж правословну понесли тай так сійніст просло неєк гей всякой криспиті буди Таківі Но фактично од церква набыла стараци чого єй розобрали Ци просто пишле повіт не буде церквиш Тут хотят будницю зробити Пекниць А пак таку нараз на целестроі то была єдна церква ту забрали гет і на цілестроі другу єдна лісы бытай пірє было Ні там были вцілі Квартірували Тав коли мы ходили до стиболькад а пак дали нам тото То місто та пак стій я ходила і мій цілюй ходил мурувати так дим дим а сій лісі Вылаєдендим збрали го комуністы То то был Задорколи Дадорко забрали потом чловік дол свою сіжу Ты бы были там а потом Дали тото гы вернули назад Де м ті тілі былирны вартіли а цього а десят штылі Но мали низды там то были айно Абы туды суботникы або свідкы його веце бы не знати Та ся слабо было так жы были помале помалите коде хотіл Быникому тай готовы Вадьку зыма діц я Ойди єдена лентиничника Прийде до ньом же тюр тюртю Вызнаєте по рускє горти і по нашому боділ біблия по рускы аж то школици ся по рускє вчыла Або а народный язык не было уж коли тот ами не вцілит ся Возмет за тот же м говорили русиньскій народный язык Ні не вцілить мі ся памят Ні Лем якій были вшыткы фело є на єден є вылбы Ко да як называли Ци называли з того народно як коли мож было писати ге такє мотома головне треба псати по рускы лем тає єм і я горю гм і то ся такы называли рускій Гай Бо так як могвариме тепер з вами І но так як біблия написа на рускым языку не єм тот самоязыкы того зотрускій называлут як русиньскій а наш якій могла тен рускій котрого звідошси была яка разниця вышли до школы стрізвам і я говорил так як вас зами головайно так Або говорили так як говорит Руси Ні ні Як я што было горі так єй говорил то усі та городи ся помінало то Не помінали ся ничы бы так інче говорили Наприклад кажды дічте рішы желе тамка невідкє пришле Они тоже говорит так як мати не пришли інче кучыты говорите Я не од нияків і гыбы ці тілі прихо приходили А котрий відкідно были такішы і гыбы хлопіт ся учыл і дівкы ося учыла і село наше єй далером гыбы учыти А пак ся туз і підбрали і квартиру сові нешли жыли помали а пак помалю помале та І дале єй му часток кохотіл це втабати тут і такє былоньчы мурили пришлены відсиня Ні дай мыпомнена прикадако три сімі котры мало інча Нимы я них никого нич не тям никого Мадяркє єды кажу тіж молокарня была там нима контам утюкіт мадярю Напевно найшол ся такій Ні в філі не было мадярів А Жыды были в совы Жыды были тай файмы были мало улиці такой были што бы не было А баґісті бы не Жыдів ся забадили ніцю іх увозили убілі і не знали бы забрали і убіли Сімя мы зыберали полністю полнистю А лемницю заберали іх Лемницю бы никы бы сусіды бы не виділи А вызнали што іх заберал ци людны знав лем разобу до Еникумі Но такы бы так ся то не ушыткых нарос не заберали постепино Та коли котрий за котрою не ле є ніє А єден же был найстімут якій был нашкєрдішыти А то такы бывшы ногы і така скаржбугать Бысій машыну молотити зерно Тавошом міста не мог уж што ся стало шо шо начыли Та вшытко же і продавати в мазині світів нислі слід гоні єй ото збрал Не ником єдно кого но і комі штось такоє гуцяли коли нас вінкови там єст был та брали Та уж свадяло іх гызили там яма была там іх загрібали Жыдів приходили то рускы ци німці якови котрий был бы іде о того забератиш котайну Нич ним не могізнати Нич Ци люди ся не бояли уж на лем ждів будут зберати шы другых будзерати Ні так ся не бы ниє бы не было так нич о того Што іменулам ЖыдівойнА гыту машыну мал тірку та тут гыбы долгы Ґысті єден чловік перезняньом є тот хосновали Но то покы кумы был то коли было жниво пшеницю такой та здвородыры ходила машына Молодеці Чы селишыла та за Жыдом машыны а людом О то якы просто пустісі же пак пустували без нейкого біднику А дако ся верто Никося Нико ниґда Был мас напр в стребіцю Якладбісє Ждівской Я єс єй тото кот би ся знал Вас тоже якыской є є были на цім бурці были ор його ге уж є Нє Нє бы не было гыбы якій тів біцьолы о тот великій критіж тот великій на сімбуч но А це был на сімбуч Нон карбын <unk> Нє ні І поза того школе ся тами зробила то на тым місці покєшнім і з сімі пішли ани были тіждівскі котрі втікли Втегали втікати дакуды Куди Кули тото усяде Карпатка Но нас наприкателя дакотры жыты в Америку встегли втіхну тебы в Ізраілю Но кышы я може мали сте даку сімю яку сте знали цимбурию або дакого не мали сте медже своіма і был єден гебжыд такійшы мол діти дівычкы та Дуже няня просил бы нянют о чого єй діти То бы няньо ма подіі зробил ківіль вини там няня кырут а привіте му і убыт і з твоєма Я бы взял лжефіг так Та пак так по лібілом лжыт та кажу лем выйбіть а богу ся муліть Кі мож буде та гыбы няняй говорил єм Коли будут вас угоняти та хоц де даде унутрі пюдіть Спасли сыло тут ізнісів де так коли было добра могли си пак давде лишыти вдакого де жыти як зас взяли іх русинів товде так міні кільку рукы а ясіме был Но такі коли б то бы тота то тоже были дві дівицкі діти Гайны ци лишыли наприто не си могли лишыти тут жыти а пакрежыти іх і діти одмогли быти ци не пак шлегатци бын знаю не были вашых років діти ся бы днени в Тархі были гм Табос іх пак забрал Гайн Дака родна Знаєте тото дайме цю вшытку робів Туды дайме цю вшытку робіт найко не знамшого цяка не то они не мали нима три лем олем діти были гм Твоє ді дві дівочкы а Жыде мали свою бужню тудавде мали як і тынтрі всюдий до коли там было Баскєдоміш Баскєдо мішкєдом Баскєдом Баскідомі Баскідом розмовляй залаґеньом і розмовляюш ерийомоло кыл ташык по над воду скаля му над воду Салам водкы дівця бо одбрало і з романом Розмоялом бо я барзну мамку мам буде бені до прізнай Выпущы тя до Москву одгадай мі гада надгадаєш моя будеш невгадає жужо буд а што росне без горі Ашто содий без насий Ашто ра має волос має што баче злызныма є прамі росле безборіня Сонце сводинь без насіня зем мал грає голос має серце баче злызле має а што росне весолі а што слабит без насиня А што лемає воло змає што паче слове має робне без болі нам сонце сводит без наси май серце баже славе має Мо пакы ґрыдів забрали тешо з бужню розмічали розметали но а дашом місці попалети прошто розметали Ні далебі і гнієн Як участокы айн хыжу розметале быле Но як То все розметале гын Та селеко не лишыло ниє єдной сімісце на высело Нілося ничого Ніт То лем Жыдів заберали си може сідако Ніко не знал не за што ним стіся в Галяди говорити дуже Дюди Я уж потом на прекатіж <unk> років такы вернул выдкіс Ниґде ся никого не вернул Ниґда і по нишні в узьках ниєдной Сіміжы Ні ніє нико никого не знає коли тот был сын Божый Де всі розняли то іх заберали тут коли была война Ци коли іх заберали Не было войны То было перед ци після высі была дітина зовсім майну Не памята мі ся бітіш тото было вый ні Тай бы іціниз і телевізурі даколи такой говорятюш кілько бы Ізраіля убили Но нас тут был голод мор або дашто тако голод был не было мыта слід гыно быти сили бы голод бы были керт был та і кіндриця была там хліб был і крумпя была та помали З дня на день ходило ся не было Бы не было гору крайні уж было люди пухы од голода Тут никого не было не было бык Кажете о Жыд молт тото был то мале Жыды Жыды найбільше м Не лем тот єден а щє тот Жыд та у Ліснівулици тамя был на Сімбуці мали де ся про обходуваньом занимали А выды робили Кінчыли сте школу те сте робили дома як на польове Гайно а паку робили си даможе на Польщі або дак намагай ся одне Іван Іван З другой страна я з другой страм до тебе Пишы мода Лавочка молоденька зоміти і ти Дворі солома Неєста лем дома неста было дасиносино Можеш приті в звір т ва та признати Памя не знати <unk> і <unk> ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос В твоій хыжы Дорогы слухаці наша програма Голосы Русині Підкарпатя підходит зо свого завершіня низі сме могли прослухати першу частину інтервю з долгожытельку Марийо Микуляны з села Великі Людскы близко міста Мукацєва Підкарпатє Як могли сме чути на своівно <unk> років пані Микуляниц Доброму здоровльови і призмыслячому розумови Та дакотры факты сут вже май змішаны Сімя респонденткы активно навязує свою позицию пані Микуланиц односно минушыну котру она зажыла а они могли лем чути або відіти через телевізор Списуючі на то што пані Микуляниц же пухєл му возростови і памят єй не служыт так як колис Же в дальшому выпускови нашой програмы представиме вам другу часі інтервю з пані Марийо Микуляниц де она поділит ся з нами своіма дальшыма зажытками Спомнит і на своє тайноє хрестінєкы євангельской християнткы баптисткы Розкаже нам про статус жоны в семейну гієрархіі на прикладі свойой мамы Дякуєме і Вам дорогы слухаці же сте зостали з нами до кінця До новых стріч на нашому радию Лем фм з вами была Кыріна Муляр гос Русинів Підкарпатя <unk> і <unk> Ґорлиці <unk> і <unk> польковиці Лемківскій голос в твоій хыжы