Archiwum
łemkowskiego radia

В люсурусы был Подкарпатя Єдно лем слово вмик освітит темінь зницього гы громом із небес гыскри кытю дарити укримінь гыжійской крысы сліпляці блискы Кый ізгримити знедр душевне слово то може розорвати цілий світ си самий миг оно уж готово дати любов і верит ся з забиці Всесильноє непознаноє слово што помыслиме Бого нам зошло Селиньскы рыждены є ізнова і всюды што восію пришло Дуже мы мило днис представити слухацьом лем фм істну подкарпатску інтеліґента Архітектор за професів карпаторусиньского писателя котрому за тыждень буде <unk>олодимір Новак наш герой родил ся <unk> януара <unk> рока на Сєверному Кавказі По наверненю старшыну на іход Суздну Подкарпатя учыл ся в Хусті школі нр два а дале в Кульскому Лісотехнічному технікумі Після службу совітской арміі Рубил Віршаві продужыл ошкулювати ся в Львувскому Політехнічному Інституті Рубил уж іякых строітильных орґанізаций в Подкарпатя аж до Підзіі пише поезию прузу русиньскым рускым і украіньскым языками У поезіі популяризує світові жанры текігы сонет Пише курту мору прозу новелы Влодимир Новыя Лавреату Літературной Преміі ім Івана Петруси <unk> рокы лухите голосу Русину Подкарпатя сома роби Ласи си малой марод Славе Сусу Хрислу Лові невікы влудили ся на Сєверному Кавказі так у <unk> році януара <unk> на Василя До Совє Высиля перед Васильом Як туда трафила ваша старшына Вода то стало ся в евакуациі Вони жыли у Крыму няньо і з мамою і з дітьми і із Крыма у <unk> році вони приіхали на Кавказ А кули сте в хусти перебрали Уроці в авґусті місяці в бурдуку з маленькій пару місців з тым мал дотом пару місяці і в хусті сте уже ходили в шкулу Язык закунців класу руской школы нр х <unk> хусті Еку бесіду сте говорили в хусті Ходили высадик Говорию лем по русиньскы няньо русин дво зняньом по русиньскы зла мою по рускы В шкулі так мене казали што я не володію рускою мовою бо дуже бога много говорил по русиньскы Той чул село букут не знал Не знах І так походу фактично вивціл і русиньску і украіньску І тепер є пишу на трьох мовох кутру рахуєте материньску материньскы росийскы мама росия мамо росиянкы діти горят як мамо або русиньску вото же ефактично задні пляны одміту оддає говорили стель писати сте почали сел дуже знаку є По перше з няньом говорил по русиньску у родині Но по тому долколо мене моі друзі усі Русины были там штыфуци там другі нажыти я говорил усе по русиньскы А кули сте зацяли писати по русиньскій Одписати по русиньскій є уже за ся послі арміі то же Был же <unk> год і першы моі стихы по русиньскы де <unk> рук Но чом русиньскій золістистика мотивация была є жыл тот ся в Варшаві фактично мал пилкуваня лем з русиньскым середовисів І фактично до них моє быльша частина мойой розмовной такого реці была русиньскы мо зацю писати по русиньскій бо то было такій русиньскій русийскій і украіньскій тексты Фактично я зразу зачал писати на трьох языках ага на раз на трьох языках А кури сте почли ся піцятати розкажітьот про свою першу книжку много піцятай ся на професийні темы Я інжынер Стрийтіл і на ту тему у мене є науковы роботы Юже єпицяти ся і на ет республиканьскых на ет в видинях професийных а од художнів же мене дуже закритикувал Мій товариш має по дитинству Волірых лов він заклятий Русин был покійний уже єм дал прочытати моі тексты русиньскій і другій Він м не заставил заставил іх піцятати Най фактично з його подачы є засі пицятати ся і выйшолжы такю світу в одмрівану ся Акули ушла перша Ваша книжка Першы было книжкы <unk> року ноторусийскы було а це п <unk> рік перше русиньскы єв называл і здідву і тайстрый А про што се книжкы шотом застихє увиділ што дуже мало літературы русиньску і на дитячу тему А про діти манько є зачал писати для діти навіт стихы маленькы курті такі які одходят для діток написал три книжкы для дитя чого молодшого віку і з діду і Тайстры О то было уж для первокложкы Написал через рік і після того Удґыдайкы то три книжкы я написал ті книжкы з такым розрахунком што передати іх у областну бібліотеку Я передал для кожной нарід бібліотекы Области рекурайонны бібліосіры мі дали список бібліотекы в области де <unk> бібліотек На кожду бібліотеку по два еґземпляра в екземпляр входили три книжкы Я дало то безплатно на то вышли де більше тисячы книжок пороззавал по дісотках по больницих по школах Я не знаю судбу тых книжок тепер не знай ци вони сут ци ніт єй ушытко дезіст то Ядиз уже може і не є Може і не є уж на екнотком Кожна бібліотека отримала два еґземпляры по три книжкы топто <unk> книжок позерайте выписали поді тоцьок а тематика стиху другых і каболяваша Природны лірикы высонбу то ліричні стихы были у мене штосни Будут ся і Сишу і другій Зажда лірика Да в основным то лірикы лірикы будемо горити природны лірикы інтимна много было были і стихы на тему оцюзнины много было патріотичны патріотичны тыка і пеншо пуцьоркували нарід нашу ідентичніст русиньскій народ Были такі стихы якій вызывали такі патріотичні мыслі По тому пришло в час я у <unk> першу книжку прозу написал Мене бульше уже стали інтересувати зуміти Я в стихах не міг розкрыти всі моі будем жыты мыслі поджутя мені треба было быльшу сторінку А як называло ся Перша книжка про зло проз жытя Прозажыта ся і называли фактично то збордик новел Я не пишу прозу великуй формы я пишу лев прозу малою формы нарисы Оповіданя нови нови клясичному стилі нови структурі новели Та як має ся писати острый сюжет закінчыня не чаканой не цяка ной такій і вражают ся і тексты Ну є перечытал много вашых новел по перше выєден з немногых прозаі кутлушу поету нас много лу на Подкарпатю там є не знало там мысите нарахувал карыший ся му найбуше пічата де В нашому альманасі танденцийно зберало ся усіх на втуру <unk> Один з них было <unk> поеты Зопрузу ся мало кобрал де выберете сюжеты до своіх жытя Сой жытя основному майже не має ниде художнього вымыслу в сюжеті самому Другє діло деталі якій мусіт быти такой формі деталі там художні вымыс а сам смысл навет обовязкове є беру і жытя Я знаю конкретні просто не треба іх і дуже шукати треба видіти жытя такоє як воно є і сприймати гы такым якоє ты видиш і то передати осмыслити Я коли пишу новелю на в самоє писаня о то уж є кінцьовы операциі я дес не меньше як неділю той місяц мене постійну голові сюжы Я коли напишу я по пятся раз переписую бо новело має мати куртий дуже розмір а дуже зжатий смысл много має нести собу на еты інформациі і в основному має підсказувати цітецю на пережываня я дивлю ся на то жебы чытать Порозуміл не лем просто што стала ся така подія А як ото ся стало Што пережывал отот герой нови шы во тому пережываню примал участ і сам чытать то брівно так дезіцюстю сыколи четеж ваше новало позерайте вы дуже много написали на тему войну тем переселеня тємлю Вашу новелу у насю ушло руці она называла се у нас так не люблит Тямете єй яі му і пічатате у альманаху бы по мойму <unk> мабо <unk> мутє меджекы Там як раз коли Переселенка маленьку дітину одказує ся устати старой бабци Мундары ту не думали розуміти си <unk> рук што прийде <unk> р пересередцю шкода се война се біда переселенцю стане дуже много і сисментаритеты одзайде глибше умстане проблему не лем для Подкарпатя а для Европы Тому же вся Европа теперка дес не принимат як раз зо свого менталітета Украіну бо каже но люди далеко нетолерантні но си не вшыткі но або много медже нима великій процент далеко нетолерантні Підут на роботу а жыют на По собі є до се де Подкарпатця де Русина си якось ґудику де сефактично у мноіх державах Ци писали воне су тему усі писы слос уже писемка вый ты і Я ся усе приникую і типі до тых люди Но люди і люди люди Рузя і вшылякі а як рузні люди ружні даєти У мене наприклад я взяв з родину цілу чытири чловікы жона ціловік і двоє діти Они жыли у мене є мают невелику таку жытло Я дал безплатно най вони нікупійкы не плетили зоту лем там за електрыку Они прожыли мене піл другы рокы Я до них ся принихувал Они жывут не так як мы у них не так благі люди были благі реліґійні богоблизні но жыли они не так і вели себе не так як наші Ни воды не грубили ніцього дно у них так така сохто жытя така сох Воны так звыкли Навіт я іх не осуждал ні в якому разі і не поправлял шу нас просто так не роблит Насад не роблит На жаль нас май по людскы буде горити а они на нашому языкови буш нарвыці Бульш нарвы ті люди Може о них так може все был так ся стало што они інчых так і не знаєш жыти Не знал то но покуліня цілілу Русину од них разутує в тій сухті як но мы з нашым менталитетом же уріжняєм ся од них Тепер дуже так проявило ся дуже явно Тепер воно ся проявляє больше хоц ся і тепер одумене знакомі люди якій роблят тімною од сантехнікы електрыкы дуже толерантні нарід нормально робутні честні нич не маю проти Ничу сыграл на такнившых Юдиі Шно поведінкы рівнові дрізня одрізняє си і граз засей хотіл зазвити Бук Я недавно узялий раз всю вашу новелю У нас так не рублят і за члітям дітучкєтуй <unk> рук тепері Кыів <unk> Вуйнесі не зацявайся зрусів ся мономасштабна А Володимір Новак уже на тот час се подмітил шу селже проблема но ісіє ну в вашых новелях тема глукусту часто прослідкує ся є таку і часту зацітую дітям сі Вашы нови про люку страшні новели вбивство маленькых діти до унесіня цілых семий Седісто проблема велицязна чуте малу кузту Мене ты дуже заціпили відверты кажут ся Мены были сьыти по хусту Моі знакомы люди євриі вони выіхали в Ізраіль старший Цілю вік без ногы наєд він продавал воду нас Фрізмон у хусті солюдку воду продувал Я з дитинства ходил і мы з няньом ходили попри і няню з сими купувал зо пят купіє кутуцу лютыфай нам а його сын з моім молодшым братом дружыли недалеко жыли а в одну школу ходили в один кляс І він засял ходити до нас додому был ум нас дома і по тому выни выіхали Но коли вони выіжали то мій брат молодший шо з ним дружыл розповіл мі ні тошто він знал нього што няньо най был в Освенци мамы тоже дві сестричкы у них были малі вони загынули восвенцими Няньой і мамы выжыли а няньо там навіт захворівці як одлишыл ся новий Мене та істория так сіділи в голюві і коли є зачал писати ото всплило Я написал ся стинку істо і з істориі той родины написал Моє писаня попало євреім в рукы Но і до мене звернули си не міг бы я написати бульшы Да ся дале мені істориі розказали Я хочу ся уже інтересувати жы в Виршаві в Варшаві там більше было о мні можливость знакомити си з такыма істориями особливо і з білюк якых переправляли бы в бількых іх зберали а по тому Через стацию в Варшаві одправляли на берегу Я ото ся уже тал приникати ся до тоты той темы і не зачал писати новелы за новельою Фактично тепер ум мене цілы книжкы она на рускым языку боівриі в основным говорят по рускы вець з нашыми говорят по русиньскы а медже собом говорит в основному по рускы або пужы по свому І от я написал книжку яка за сьогоднішній день фактично єй ся не порозуміли Называєт ся книжка най не убій Фактычно то поема Хроника все супру голуку І кульку там бы ішло і ґрасы творів у сузда много історий там по перше стихотвор до фурмо є у тій книжці просто цугубо поема но поема переміжує ся совставками прозвы Ідут поясніня ідут характеристикы ідут історичні дані ідут цілі цитати І ідут стиготворні тексты Як чытал перед сим знаменита книжкы на вес сві знамениты рождественьского рух тот написал я то прочытал мні уж мороз по кожі по кожішу Я написал і я написал фактично таку саму на тому самому тону си стражданя тых люди якы У тому рові фактично та є напідсвятил єй коло тоі поемы в цю книжку ввішли новилы І окремі стихы за Холохус Книжкы такы назывит сиділ бій вона вже відома пша в Канаді в Австралиі в Арґентині по всім краіным Європы і в Ізраілі природно выхє там якій сє там центр по мойому ядрашем і о тому центрі то книжкы моє люхите голосу Русину Подкарпатя ла ва было церо не было зо <unk> родів свы кроницковы рослоной вонец Но а по русиньскій культу одразне сю тему вас є новель є высугубы єны перекладавит на рускій наєд є по русиньскы фактычны тексты взяті з тых подій якій ся стали у хусті в основному хускій подіі я бы хтію на секундучку вернути ся до вашых стиху од самі жанр вашых стихів у вас же є рубаі у вас є сонеты малорускажы слу обернули собі жавно тут мені є што сказати є задал ся цілю Навіт розшырити спектр будеме говорити з тыхотворных форм Я виділ што написано русиньскых стиху я звертал ся до того коповся у тому вони были декілька было єдиний сонет якій є найшолше написаний русиньскым автором на рускому языкові Ні одного стиха на русиньскому сонета не было Я написал терцеты навіт форму рондо форма стихотворных пяр спробувал розшырити будеморити до европейского хотя бы стремити ся рівне шо в Європі пишут і такі стихотворні формы я іспользувал у своій поезиі Я чытал нашых дуже многых но як раз цьому на сепузош і берну тому ж лем Васи з сел виділ жанры такій европейскій у вас хостували серед Сонеты то моє любимо стіхотворну форму вона досто складна она складна Класичний буде ворити сонет Як квітка в меджестику то удрізняє ся і писати його досто складно особливо авінок сонетів то як кажут высшы пілотажомка сонетів є написал один на русиньскому один на рускому языкови Кульку книжу вудаливушу і маленькі брушуркы і трюязычні книжкы куйкувазловшу ушу Гых <unk>наді книж <unk> книжок суз добры Демы ся у суд му пічатали і ковам помагал з фінансами нокіценый є секретом Всі моі гроші Дуже мало мені тым допомогли Там буду говорити пару чловік якій мені змогли допомогти в основному то за моі грошы утікнижкы я за них грошы не отримую в основному роздаю іх Я тємлю Дзинзидівску отуж вупєти томний тотатлас його за своі грушы фактично цифрували і за то мнуйте пиркы вызнайте кульку люди тым атласом ся хоснує Диків людий занимают ся ліґвістику у них в дві секунды не ходят тамто слово якє требу як бы там не будут зынзівскі зберал то шубуру по селах І так синонімісті рядуйся або шорикы синоніміці так ся утворили А си дякуючы вам бо заси даже не знаєте бо я вам перше раз говорил Ваша жона єст нов шуна знаменита науковиця фольклористка музикальна фольклористка Да вам помага юрбуті Мы ади одному помагаєме Фактично є о ней консультанты навіт по русиньскым языку то русиньскій істориі є у тому ся будшы купу вона туже глибинно ся займає музычною формою Фактично на сьогоднішній ден вона ведуці списліст в облисти то <unk>процентово в области в музичного фольклору Тяжкій был день бо я Тебы не виділ ходжу і думал уз тривогою за нас Та тямлю лем за тот бладженый час коли м Тебы моє любові стрітил Я тихым віхром возором зайду у твою понад рано світлю хыжу Ірано там є не увижу Є лем неспокій вісний обриту Не муць мне по никым і луці Там ты увидиш як є тя люблю Для тебе посереды мноі ноці є сонце луч рукую нахылю моливім ся По засно цісноці а і тепер за тебе си молю Вона ся дуже авторитетна выдвити у украіньску науковому середовисі слому по перше вона кандидатну на темый дисертациі сугубы закарпатска Істория закарпатской музыкальной культуры най вона досконале вывціла найшла такій буде всю жыти на ту тему якій никым были невідомі В єй ареаліі єй науковых такых познань <unk> держав вона Охватили она має велику переписку і сьогодні заграничныма своіми колеґами запрошуют і Німці і в Канаду в шапы запрошували єй выкладати Ага уже вылу же выкла кладати было єдну в качестві експерта або лис вода дуже знай знаный специялист в своій области Водоміні де сюд помагає удверто кажут ся я не знал такій од подробиці што наш язык же мож не го артикулювати почынаючы од <unk> стурютця Шыє пісні до сього вони зберегли ся в своій автентичній формі нает з того часу є в можливости науково довести то што дотзынзиліску миніют полоно на дум Я постійно такоє гыбы вины перед ним завто што я не розповсюджыл тошто є маю у себе зробленой По перше його три тома од того картоґрафіі вынив мень дуже дорого обішло ся того на іте Але коли я зробил я виділ по перше я коли пришол у бібліотеку наукову нашу університету коли мі там показали у якому стані єдиний еґземпляр він зачытений розірвений же жы розкли ся і так дале Як попросит ся у них штобы дали мені я ім лишыл паспорт грошы Всю лишів кубы лем дали мені на один тыждень Міні дали на тыждень я договорил ся міні скынували Зробили цифрову форму одного Тома один першый тому мене был Мені другій том і третій том Яо такым образом я зліпилы відновил фактично сам еґземпляр іхній Віддал єм я всю за своі грошы то зробил най тепер у мене всі три томоч Дзинзилівскы І окрім тых томів його ся роботи Тыми роботами дуже ся фактично інтересує звертали си люди із Польщы На еты сехі з Мадярщыны я выставлял в інтернет ото но подержал в інтернеті по тым знал навіт мені ся видит што то не лем у мене має быти Дайте ден як раз тепер собі думу позорайте єм пару такых сайту серьозных сайту русиньскых то першый сел фм другый аерупорта Юрі Капа Сун саму здаветкова найти Перуцюзна сам сайду цюзном на берет село Ди гразти ківці роботы міси виділ бы діс не бурдувало бурків болотами прикыль монахы якій о цифруваній електронні версиі всіє тому так журналюцюзна Сузна ани іден не пропол то іст на силу всіх сайт выіл найдете коли вам треба Но Тому просиди дісно можу де полорити му то робота безцінна і шапка дулю перед вами што се зробили бы кєму не было Сабо не зробил нико Я тямю коли по мойому вісемнадце ру коли вым міні про ся повіли Я тямю як туто пошло і як сі молоді хлюбці котрі тепер корубли на доцузнул Ложычко тот самы Юрий Капац Калини ся думал о своіх од нову мі сам не говорил но говорит мє од іхрасы капат з іну і хлопци шо од дзинзилівского мухоснує мед зынзивску перепозиру і мет уж там дісно глубына Вы зробил листєстну роботу по Збережыню будемо горити давнословяньскых слів Корыдів на ет самоій істориі збережыня русиньского языка Він зробил дуже величезну роботу наукову роботу высоконаукову є мало тым захвотил ся і почал зберати словникы є зачал зберати і порівнювати з інзилів Рузні і мадярскых мадярскых авторафій Цюрів Там бы много є і Най Петровци Я порівнювал Дзындзілівскій дуже много зробил тому мні видит ся што є проблема узбережыні і того што мы на сьогоднішній ден маєме Ну мені в о <unk> десят году Но я уйду кому то передати де передати шоб то ся зберегло Має быти якійсь на ецірхів цінтер де то збереж бы ся не один а хоц ся людям розповіда штоб то не пропало Популяризувало то не пропало то до нас люди зберегли Передусі поколіня нам передали Тепер будем говорити язык то жывоє хочеме ци мы ци не хочеме але бусайно то обовязково то ся буде нает змінювати та асимілювати в якій час най но треба корінє ты зберегти най выне называйто ци украіньскій діалекциі ци што но не убивати не убити ото ото головноє і мені ся видит треба зробити шебы деся то зберега поздрайте сіницушу вас ємты ды записы Старі записы давніх русиньскых співанок яка суйба до архіва тепер бо чує си се з руків О нас то величезны проблемы дуже многороку і жону відвертыка ся одне з найбольшых у світі фотограм архів нашых пісинь І што з ним робити мы хоціме іх так і до цього часу хоці ся сме змогли переписати на цифры бо то у касетах ся в старых другых формах водно пропадат выно ся розмагніт ся і пропадат хоче ся зберегти то привести в цифру найти якось ото шобы до десь обновлювали ся шобде ся зберегало Бо дуже шкоды то величезна робота то експедициі записы потрачені гроші потрачені зусилє час і головне втрацяйме носіів Од тых пісинь люди стрійтів вмирают і сову могылу выносят величезный пляс культуры на усього народу Ото шкоды о то бы треба якой зберегти Шо з тым робити Я пробул фактичні я дошол до того што областна наша рады до сесиі областной Рады одноголосно принято было рішыня выділити на тот час <unk> тис гривнів штобы переписати Я займати си я старий директор знаю як то робити пішоли є займати ся шобы грошы о тых дес отримати Дошло то до Управліня культуры Управліня культуры ми не вызвели казали што я на тому хочу заробити навіт І выне ті грошы не дадут най так быно ся лише писо наш вікір сявскій глевы Сугу бы він ото зробил Ото великы ярыхую великы помилкы і будим вырыти мені было знаєте як після того є майже не діют цілю такой гыбы ня кусь пописку губил І я перестал тым ся займати Воно такє лежыт воно лежыт розмагнічой ся я нич не можу з цим зробити Ваноч вшы подума то же ті ся зробит Я тепер пишу я вижу што дуже мало опису і си траґедиі нашых люди якій гынут на сюй воі Я тепер пишу дві новелы якій присвячен єй цій проблемі І хоцю не ідеме вту знаєте од ауткіт сюжету маєте сюжету же має сюжеты фактычно тошы мені розказали што ся стало є Сам буду говорити дуже пережываю завто і ті пережываня заважают мені на є тото выклисти на літературну форму зобрати ся і зобрати ся і зробити я то зроблю І я хочу жебы то і в стихах і в прозі прозвучало Коли ідеш видиєш ся на ці лице што у нас выставлені в Ужгороді на плосі возєднаня наєд або дивиш ся на олці знамена майже у каждому силові што кільо люди кільо хлопців полягло на той проклятій войні і мусий то описати то мусий зато ся брати і описувати но на то треба рода Мало часу штобы то осмыслити ту траґедию докуця А покы будут тошы в епізодах я знаю я попробуй написати дакілька новик люхите голосу Русину Подкарпатя Аж в родині няньо Русин і Русинка мати то Русинам і іх діти мусят вшыткы стати Манко моє Солоденька манко моя собі посади Ей го і майдана колопіжы думайдана до лобі же дубак дай насобы посадити ця і породити та вызнали до нього входити Ей го і майдана до нього входити Мене мамка родила Суті а там рота Ґудзойти Ей гоі майда мале родтек Ґудзоцули Ей голі майда роти Кудзофли моя кішка на Береску моя кішка крайня годі Леґє лем року файна Ей гой велькы пайна Ей гой майда Вын лем року файна Шобы сте пожыдали Карпаторусинам А тепер перше зовсе неє з закінчыня о той войны шебы же нашы хлопу не грядили по вулицях не выправляли як бы іх там не вбивали то перше ш я дуже хоц другой мені ся видит што треба быльше Займати ся свойою культурою обы вникали в бесіду своіх родичців з старшыны обы не зберегали то што нам передали бо старшы люди якій держыт ту культуру не видают што ся лишыт што ся лишыт нашым дітьом нашым внукам Мені ся видит Добро людів миру всього того што заслужыл наш многостородальний русиньскій народ Шобы сте пожыдали слухачам Лем фм послухал ут Лем фм на лем Русином Здаєте хыршых передаці Файных передаці Шебы кожды передачы приносили радіст штось новоє што бы каждий хто прислухыл іш выды раділи што вони посюдуют дяку Однывановицю дяку за фанні слова Я думал собі так як вытепер пожыдали слухацям Лем фм позитиву позитива Івам жебы сте позитив мали всяды усмі на улици і дійсно бу Дяку Красну Без тебы краю милий не прожыю Загыну гыбескурінь квітя Шыт безосцю з ним нижыця Зато єй подумати не смію Прийдут ся си коли є посиділ Зо всі гріхы принесу кыєця гріх май великій вбив забив затя того я ниґде ужытю не вдію За тебе краю шугоне забуду далекых вандрых по чужых світах Оцюзнено не видиш мене блюду ні в бесиді Ани в моіх ділах До тебы хоц не куринках прийду Є серцю спокій лем в тебе найду Зоходи ідуты світи вісоцю і згорніт то смовіло не смо вели помісты горо з половіло <unk>m ду Русили і пи Коли безнозы без то ся любити В люсуруси был Подкарпатя