Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Молнар Анна, 7 І 2026
Odc. 78

Молнар Анна, 7 І 2026

•

Opis odcinka

Голосы Русинів Підкарпатя #78 - Молнар Анна, 7 І 2026

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest rozmową z Anną Wasylówną, przedstawianą jako znawczyni rusińskich opowieści, pieśni i folkloru, o bożonarodzeniowych oraz noworocznych zwyczajach Rusinów na Podkarpaciu. Rozmówczyni wspomina kolędowanie mimo ograniczeń w czasach sowieckich, przygotowania do Świętego Wieczoru, potrawy i domowe obrzędy, a także lokalne różnice, m.in. że w jej okolicy dawniej nie robiono kutii. Mówi też o Nowym Roku, babinym wieczorze i Wodusi oraz składa słuchaczom życzenia, w tym nadzieję na pokój dla Ukrainy i Podkarpacia.

Automatyczna transkrypcja

В люсурусы был Подкарпатя Анна Мулнардяклицю Юсилі Урка є серцьом грубину Пиля свальовы Одна знам на рускачі русиньскых оповідок співачкы знавцінят зберачкы народного фольклора ізвыку лужаньскуй долины Тому густя нашой передачі писенна душа суйой округы розкаже слухати лем Лем фм про Сетий вицю і Руздвоту і Ситий вицю і Василя бабин вицю і вудусі Коли што мож было робити Анна Васильівна єзеркало вшыткых історичных змін котрі пережыли улюблену Евєнну цілу Подкарпатску Русю за послідніх <unk> років Зачновці з <unk> р сторо коли комуністична власт заказала колядуваня наша героіня сідрувала в рофешы леґендарной губі скуй бурну но лем кунсиві <unk> коли куртувати позволили ансамбльставі єдным з ліпшых репрезентанту Руздвяні Співанків лухите голосу Русину Подкарпатя нова радой стала яка не бывали Надверте лом звізда ягаз світу возіяли Надверде лом звіздая звіту возиія де Хрезоз родил ся здівы во плотилю ся Як чело вік беленгу ся Як чело вік пелен михубо повив ся Носилівну Христос рождає Славім його но мы буду сліду тику саму світлю голуці праздника християньску майлюбыму Русинами в Украіным суті не меньше любиму огы Великдень Ну і тому я знал уж вы тка зберадзка знаток нашых народных звуку нашого сухташа ну і за тым присюдува сте нам дашто розказували што ся робило у давні часи у нас по хыжах як юди святкували си ся то якы стрічали долонародженого Христа першу звідню одколи вы тямите колядуваня од зиколу руку то бытру руку ішол майса з тямилом Я тямлю і ся мала была діс може п <unk> семи рік як нянько мій ходил у церковній Коляды Співали Бог придвічний по сельові з хіжі до хіжі ходили коядуючы у ті часы што ся коли і не мож было так дуже прословляти Ісуса але вони старали ся тю традицию подержувати русиньску і дуже было нам приємно малым дітьом мы ледве чекали коли приде нянько уже як доколя дулут та нам принесе уміхови яблика оріхы Мы тоді з дітьми сортували собі куму яблуку пало кумулю ріхы кумубаника як ом подавал бы знову єтєм люде при котамному казю сну мамо Нам метали уріхы гуйкали ціквок му ходили і мали тото лостіву і хыс такы но в нас было коли сме же ви сіряли та мама сыпала уріхы но така же сыпти ся уріхы або были діти здорові як ліссянкові уріхы га а мы хапали по сінові хы гем но Додуже была радістна ця подія рожденства Кристолу тому што то такого праздника як це рожденство на вірно і неєк у християн бывшого праздника як це то особенно дітьом діти то дуже чекали мыце тому што колядуваня было великоє хотіли бы поєзды перше смушы корядувати Коли малям може десят руків уже мішал куляды жли сме кулядувати но такі сме рахували конам дал бырше купійок секунчку сільну звідиня а вышли сте як том вас удівучкє пуздійшу хлубчыку зєднаку стисліку людува І з хлопціками перший ви на другій дій видже ішли мож ішли на люство не на сятиві чуменшы на рідство брали субу хлопчыка та хлопцік ішу уперед та хлопчык ци выселити Та як виділи што хлопчык высіліть выселі Но і так му почанали коляты велікі выходили од по хыжах Не мусили сте быйти всі хыжі всі Вас принимали ци мож дах конемал одну совецкій період Зразува періодно та до вчытелів Цітілины у той час не принимали тому шо бояли ся дуже бояли ся бояли ся принимати вчітелі Жыды нас принимали Жыды принимали і церковні принимали У нас такій был Жыд Дуді Баці і він постоянно одкрывал дві і ласкаво принимал до себе колядників Файну дуже А учытелі ся бояли бояли ся бы кузву здояли ся обы іх Руськы не єміли з роботы бо з роботы іх не поганяло тым уж вуску моллярів ти вас смів было всі Уж хоцты пычти вшытко чты вціяме но і пересієну то звіденя коли русиньску бурунуту і влас просяний бы Михал Іванович Волнар започаткувал выдарастали а не нараз та тому же я ся мала была він у підесятых роках уже в Кыєві была наша борона но а я лише пісят Першу руку вурно алже наші мамы были уже о пісятых роках у Кыєві на сцені выступала борона Колядувала коли уже яку диля то же колядували сме з Михальванычом іменно шмы колядували на рожынство николи цімыкулю паляцкультуру же коля давали выступы робили дуже дуже паранні выступы і так у палацкультурі уже коли шля усю оряд то лем чекали коли улюблено єй приде то были сценариі На высшому уруню нього были сценариі там было і дідо там были пастырі там были там то така была сцена што я вам не можу передати яка была сцена коли я ходила у коляды дуже дуже было інтересно од Піркы вертаєме си опят до звуку тому каждує село маєшы своє специфічне од пшу вас було розкажі процедуру вечора <unk> чысля нас дома у хыжы на дворі было дуже дуже тихо Николи сміл голосно говорити всі сме чекали того святого вечора Мы діти были малыми то нам обує зобыл убрати красноєлинку няньку мало бы ти худубу досута накормити коровы напоіти красно іх почесати і стайня мала быти учыстному порядку Мама на кухни готовила <unk> страв у першу чергу місила і сєчену воду кєрецьон бы добры подкіс до вечера і потом кляла його пічы зверху його прикрашала уріхами маком свяченым чесноком пасулю наклядувала Дале готове ля стравы крумтлі капусту з грибами пасуля полюка грибна бубалькы грибы були русликы фанкы бурак Хліб сухофрукты на кампот голубці вино угіркы парадичкы Коли почало вечыріти на небі зявила ся зірка то усі мы мали діти іти на двір і мыти ся купіками а бы сме цілий рік мали груші Няню заносил до хыжы сіно єдну жміню брал сіна під кєречом а другу розсыпал по хыжы і тоды перехрестил ся і каже Дай Боже щестливый Сати вічур а мо усі одповідали Дай Боже а мама сыпаля лісові уріхы цукор пригусяля нас і гойкать сыпти ся уріхі або были діти здоругій як і сянкові уріхы Дуж інтересно і гросы повіли русликы всюдас было назва Ґрінґы дашют грінкі грінґі Айну русликєват рінґєно а удывезы русизмытко удысвітайти зобули Забыли до словослу забыли уж грінґє дайт ми там мама лем мене заганяля купувати в мазин і де купи нам грінґє Но авиты ґногува одмерают на Жыґіда дуже одмералут іх не сукотити одуже сідали вызо стул єли дну і як правило шопили старшы даоку дикіси ны вина виналеньковина по <unk> ранна ма наливала мама вина бо то треба было На трапезу ту винал бы было а самій І самій такым на в палинкє николи на стольові не было лише было вино І та вічеря стояла цілу ніч на стольові аж до Рюства А чом і ґраз давно слишали тому бы пришли ты мертві душі і быни тоже вечеряли з нами Я си то же чушу мірстві зусі ідут ідуть выціряти з нами Ану силю но з чусте зачынали коледувати То перший оцірінь нацийонали з дружынства Всі смі ся ставали на коліна молити Які сме ся помолили встаєме горі і всі молиме ся рождженство проспівали сме рождынство і такі сме си дали веціряти Оц моли пустити пирка ту і тру парвыспі Та як не можу Рожденство твоє Христе боже наш во зіям рове світ разума лем бо звізда з ружайцім і звіздаюча куйця те ге пікляняти ся сонцо правды І тебе видіти совысоты госоты славате дуже красно і приходили церковні курядникы ци кус другій цивсєдны комігы на всетивічюр не приходили мо всі шли до церкви А в церкви колядували сме усякі усякі колядкы у церкви Айка було майтика Но як выгы Майз наславай сусу Христу вірной циркі юнику Вставай горі пой до церкви на Радой звелику бо радой звелика світу ся зявила бо Мария пречестая сина породиля Звізда дає знати Абы не заспати абы і ти Сусу Христу первий покльон дати звіздочка асияє худоба дыхає А Мария на коліна сына повиває як його повила даляйосифови сама піршля постелити Ісусу Христови сама пішля постелити Ісусу Христовы пастарі приходят стайны поставали маленькому исусові ягнятко подали а царі приходят дары му приносят поставали на коліна смиреного просять те обіся молити І тебе просити абы дай з нам царстві твоім во вікві косным приходиме до сему Ціславу же розказували шоку куридувати ходили і хлопцікы і дівочкы ну або передпосядил си хлопчыкы дікій у репертуарі сиг невеличкы кігрукашу кіґуляткы Нова радосталя Дивна Яновина в Іфлеємі новина А в іку мой бушы любили Всім любила колядкы бо всі дуже файні вузьмочыслот є давскій слоткуваня вузьмочыслятку людували ся всі ходы културно по хыжах ци слі кудес на другій сели Нє нас не ходили на другій сели А вернеме си до битлегему Як всі рукашы отовили ся ту было дуку з другой специфі го приходили до нас і битлегемы і дуже сценарий красний мали такій што Народил ся Ісус Кристо выслем Повістиля Ясна звізда повці вселеній То Муро дойме ся єдно веселим ся вы він ну ясляк лежыт Красно як невінятко Ісус Христо спасит нале дітятко Ангели моспівают пасты ріда рыдают Ягнятко і позрядко то маленькы шоты дати новорождены од бастыря і од боа оддарованы А моторів не маєме лем ти Красного співа єме сла Волошніх Богу Медже стравами тепер дуже популярну є кутя єй дужуной нашій сім приняли ци булси сухташ і у нас ци кутю робили у нас устарічы сулі нашому районі кутя николи ся не рубила То найбыльше на Украіні шкутя была а в нас куті не було люхыте голосту Русину Подкарпатя Славы вызнаю Весері нашлі Післі пеще Рустану на Пізмотя моя зляд єст ано замак Підписі бесе рустали Пізмотя моя заль єст антозамак Маленькой ладе Неспелена руках на своє зе сознате і в нас на все радос най час Небесасия юна не знаю Не співаюці а сонця раді царя годжена Мосуля просла бран співаю Співаю плеє на суда і сла слава Што там породі ла прецізая візяня ліздо смо ціляєдне звыкне візяня сліз то смо ціляєдне звык Еціста Співаюці ліґуюці Старе Ісуско малей співайкуй <unk> Ну а тепер пу в вашому сулови рублит кутю не рублит у нас є заведено шбы была кутя на Сативіцю Ной символом є керецю Символом є кєречон і всі <unk> трав од <unk> чысла як ішлу колядуваня Руска Та вы смо чысля продужували ся родиці од єй єд другых ходили вінчували колядували І на третій ден так то же самоє ходили вінчуючы Коляды стояли добрі три ны так што взізме радували ся бы Христост народил ся Но бык был невеликій берель перерул невеличкій ну і маєме <unk> вечюр перед Василян перед номру одраз Меланка гіп празнул Нє нас тоже Меланку не празднували м нас Мелянку не празднул нику нас празднували паґуженовый рік А<unk> чысля то же вечером но тут вечюр і кіну Украін звол сєдрым вечером туж насніху нас никого не буду сєдрі вечер або страву шли пусні ци пурзніж і сли пурзні пурзлі но Тану ся называл дю Дідовицю хусты сыл вас Діду Вицю называли та булю булю Ні діду дідувицю <unk> чысла добре но а на самоє <unk> чысло як проходил ден Діновий рік ішли сме всі до церкви і стрічали сме в церкви Новий Рік співавці тропарі дуже было весело на новый рік дуже кєд мы колядка були Ой на новий рік тай на долк тай вам та дай вам Боже щастя здоровля в сім дому Мы вам за тото вінчуєм Красно дай Боже бы вам Бог давал ся ця здоровля на многі літа Ну силю одходиме лжы до тзв бабиного вечеры Дуву Дусю ту тамту же є свою специфікы шлуба медві З давных давен так называли ся коли приходил лже чысло то же такы сме готовили стравы як і на сятый вітюр А пісні страву всі сме готовили но і так у наруді Казали то бабин вичур у но не єл у реліґіі там в церковному што то є бабин Вічур просто уже повага май така была для жінок бо на Выдусі рано уже было <unk> в дохрестіня та всі жінкы ішли вуду сятити Та зато так пішло на руді што то є бабин вічур Но а готовили сме і такы сме вецірили на бабин віцюр як і на што чысля на рождынство є звонли сли колядувати Німо Ні никуди не ходили по хыжакни кони ходил колядуючы на бабин веціюр ниґде николи не ходил ни діти ни жоны ни нико Но была ту же своі куляткы і минуло присеці і бабину вечюру Нєт не было нас такых колядок было нас вырда знуло а шли бабонькы ішли бабонькыл колядонькы Петрів хвіст А мы за нима Як за дурныма задрали хвіст Новинт до буры за бурсу я а на Водусі за Водусі муже пак співали в церквар в Выйордані кресяюшій ся Тебі Господи знайте Выйорні кресяю сюйся В тебі господи Тройче скоє явися поклонелі Родите лем боля свідіство підпозлюблена сцена іменоя іду Віді голюбінь пізріствовше слове сею твердженій Являй за Христе Боже і мир просит ся славате А ці заканчували си Русдяні си так коли переставали культувати Дострітен єм настрітены є уже єсли стрітеніє уже сме не кульдували уже сме співали настрітенє уже сме співали лику єсиме о не і возвесели ся Все бо і скупи тель к тебі приближытся Украси чертох твой царственной сі оне ты прими на рукы спаса сіме оне о кого ты старець На руках днес носиш о од кого ты смером од пус ся ня просиш не смусти на сьому булю наперали крездомєві Ясна Горяні салом і Спасиі Кразом сели ся Він выял належыт Красны ґанне Іском проси те нас може детя Три маленькы соты Від пастера і від царя мода не має лемкі Красности матеєсти не має лемкы красности лухите голусу Русину Подкарпатя Давайте вернеме ся до любиньскуй бурону она была пісну роцискошым цикулядувала любиньска бурона у тот період се фактич вспісти руку уже буде автор як было принято говорити дотичні до буроно Ну і студы сєдровали Новорічні сєдрівкы бо было май запрішено ся так колядувати та кшорубили сєдрівкє такій Михалюваной зі склялбу на Новый рік тай на долгій вік ну сєдрувало си по украіньскій ай айну не по русиньскы Ой на Горінці два Голюбіньці Яцьміні жнуй а на доли ні Дві зозулины лет беруй Ой зрівняйте з горы долины рівненько штобы мені ся до мого нянька видненько Ой хоц видненько хоц не видненько не дбаю Я свого нянька по голосочку пізнаю Ой зрівняйте з горы долины рівненько штобы мені ся до мойой мамкы видненько Ой хоц видненько хоц не видненько не дбаю Я свою мамку по голосоцьку пізнаю ефтичну слуснацкує нику не казал нищы ту мусеху снувару У нас у селі Николи не говорили батьку тату і нас усе говорили няньку няню нянько то нас было так і по такых словах Він склядувал нага на новой рікляду з циркульным циркулям аме же сумословали же пудував або слуняньку не буду крамольнем Нє но ясно добре ну і куди пуцілювала любиньска Бурона колидувати нанову Вой тоже почали наново колядувати коли уж Василь Васильович наш приступил до бороны борона почала уже колядувати у такі часы як <unk> р може колядували чысто спокійно біля палацкуль туру всякі колядкы колядувати з рук І з божу помоцю мы збераєме ся тепер з Боруну то же як доства нарыство ходити колядуют ся бо нас дуже запрошуют по всіх сенатурі як поляні коло Ялинкы всі колективы там приходят і мий деме нашы в боруну будеме з Божу Помоцвіти уж родкє Дожыєме там у Старе село там будеме колядувати у старому селі бо дуже нас запрошуют цілу Борну бо мы ведеме наші стародавні колядкы русиньскій колядкы Шобы почули люде што наша мова не застаріла шобы всі почули наші выступы і дуже нам апльодотуют коли мы выступаєме дуже дуже нас поважало зі нашым колективом в Голюбіньской Боруне што сте пожыдали слухацьом Лем фм о тым людям якій слуха дуже єм красно дякуєме вінчуєме в ім пане ґаздо всі святка святкувати радости здрую щастя веселійше до другу руку доцякати ся Дуже краснує Вам дяку красным ну і дву субішы сісетка плюют щестливий кунціми для Украіны і в нас на Подкарпаті то же настане мир і вернут ся наші хлопци свойну і вшытко буде добрым Бой сому світу здала новина діва марія зродила сына Сильна продрусиля вяслі положыла од свого од нього зына зына зродиля то жбы ясына свого повиля ты небесной царю пришли своі дары землю господарю пришли три царі згідной землі Принесли дары дівій мариі Покірно склядают і поклін оддают і су сух засия звізда на небі Пришли ангелы діві мариі Співаю діл пісні господній невисти і Співаю діл пісні господній ненависти Ні я Нефарской Треба <unk> ста <unk> <unk> <unk>m ну гедину геді Всору сы был Подкарпатя