Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Йосиф Ганич, 4 XI 2025
Odc. 69

Йосиф Ганич, 4 XI 2025

•

Opis odcinka

Голосы Русинів Підкарпатя #69 - Йосиф Ганич, 4 XI 2025

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest rozmową z Józefem Fedorowiczem, Rusinem z okolic Pereczyna, który wspomina rodzinę, język używany w domu, pracę w zakładzie Steatyt oraz działalność kulturalną związaną między innymi z zespołem Zorjanka. Rozmówca opowiada o kandydowaniu i pracy jako głowa Pereczyna w trudnym czasie zamykania zakładów, powodzi, braku pieniędzy i zmian walutowych, a także o inicjatywach takich jak herb, dzień miejscowości i książka krajoznawcza o Pereczynie. Duża część rozmowy dotyczy jego publikacji o Zakarpaciu, Rusinach, lokalnych powiedzeniach, warcabach, humorze i mądrości, a pod koniec wyraża opinię, że należy szanować państwo, w którym się żyje, i być dumnym z rusyńskiego pochodzenia.

Automatyczna transkrypcja

Всору сы был Подкарпатя Радує то што Русинами на Подкарпатю ідентифікуют ся не лем маляр і поеты з котрыма сам Бог приказує і вказує ім ку они сут Карпаторусинами признавуют собі тоты што ціли жывот были кєровниками в державных урядах ся цілят не обзероючы си ни на што не одказали си од свого наро до такій мож однести Йосип Ганці Родил ся наш герой грубутной фамиліі в Яслися пиля Переціна <unk> гуду проробил на заводі Стеатит ту і будучы голову про Союза Йосип Федорович робил вшытко або передчын мал своі гудацкы рукашыны хуже Закарпатску народу мохоры У бесіді з Проту споминет знамну русиньску активісты директора Ужруского Завода Експериментальной Обляды Володимира Бєдлянина котрий не раз ім помагал Кули на зачатку рводы фабрык ся заперали Йосиф Федорович у <unk> р Балатує си на селишну гульву Переціна На свій посаді пробил дві каденциі досий ся зробил много медже вшыткым зробил герб Переціна завил ден сели ся написал краєзнавцю книжку Перецін Пізнійше герой голосу Пудкарпатя выдовищы да культукнижок вшылякой тематикы а послідня роботы Закарпатци бесідуют Закарпатци бесідуют уж ся буквально на днях Слухыте Голосы Русину Подкарпатя Йосипе Федровичу Слава Ісуса Христ Слава на мійкы Зновуж уродили сте ся у Ясли ся Перечына будте добрі Я цілий час задумуй си ясли ся ци ясли ся і чому тика назва Будте добрі можете пояснити про Перецінціна была ориґінальна в тому што люди мусили якысь заробляти собі на хліб Як ни то робили Возили лужо рот дрва або продукты твариництва єсли ся сперали базар був шотамбу Яси ся сжыро не так як базар А служіло так як остановка возів там сперали сали ся та мудрі єврегіі лішыли на тому заробити гроші І они там побудували такоє постояли дворає да морґуло і худуву да закрыти і самым переночувати да Так так Ізкоріка Буля і такым чыном ним поснувато місто Та нех про вас єче то ушувой семі робутнику Кым было Ваша старшына Муй отец тых бідняку походит все жытя пробил на ім заводі ім золот давал людям зароботок давало видям жытя но і сі Перцінціна могла люди свій могли заробити на лісолотулках Нохім зову нис ся австрийскій то сі доціньского періода унужефунґувай доціньского так был гім золоты і туря Быстрі а по тому перенесли його до Перціна І уж был Які сте говорили дома Му говорили дома по русиньскы мі говорили і мама і няньо пузнійше коли уж сте ся вціли у шкулі де ушкулю за ґадзюрупичіє у переціні там была нормальна школа Булий фанів цілі но у шкулі на первах то же меджех по русиньскій бесіду было полностю Медже дітьми учытелія думу свій пересіньскій уряды по русиньскій у <unk> роках то была школа в <unk> роках і яцу двац руку проробили на завуді Стеатит Я правильно назватбули спількы І дуже сте много там порубили од гразу панів культуры шу то был за ансамбль Зорянка такы Зорянка ся называй Сє сюшу ву тот чловік якій є всю зробилшу вут сам появил ся шум был народний ну і выявил ся ун за ту шву тісно робили і з Закарпатскым Народным Хором В Уты брали єй досвід і уй змірі вас консультували помагали Вам розкажіт мі дубрі про сю Приходіт на розум така мудрост што якшо хочеш яку справу налагодити то но залежыт від специялісту і по скійкы наш завод То был радийоелектронна промысловіст на той част то была така сучасна технік те было сучасна промысловіст та може зовот малый будше грошы порівнянні іси рядом гім завод або лісокомбінат то нам дало змогу залучыти до себе ліпшых Специялісту і так образом у нас робили на такі специялисты як Жовцяк а пізнійше рак Петромгер І то дало знам підставу што бы ліпші специялисты підбрали людей відповідных котры мали способности до танцю до співу і недаремно коли пришло питаня зє кого послати у Кыів на звіт крашых колективів в области і бубрали самы наш колектив і з нашу зводу Двале при тому выбор ту был дуже серйозний Іршавскій ансамблі не были на дуже высокому уруні гру з Юрийом Федровичом Глебу він розказувал што ту процвітала там культура біцькувскій знаменитый лісруп буруску губерати на Подкарпатю ци Закарпатю же на тот час до Ай <unk>ыкє пузру бернули на ваш ансамбль і убрали го Ту был і танцувальний такы ансамбль Ну і спіл то был покладений а шухоснувало ся шу был в репертуарі Народна співанка Керівникы зробили головну кажут упор Народной не могли нараз почути і костюмы парадні для хорістів танциристів но то все робило ся помалі поступово і коли треба было выступити першый раз з концертом та мы звернули ся до Беляніна То такій был позитивна така людина такій Русин бы не нам на концепт відпустили своі костюмы Там працували в нього тоже такі специялисты Добрі Пітярскій і такым чыном было кого получыти ся Владимір Федорович был дістну порядочничлові <unk> року не кєрувал заводом експериментально обладнаня і то шуміс за жытя своє зробил і о знаменита радванка Се дійсно забыти не мож і примір для всього як ікыма треба быти людьми як треба любити свой народ і свою культуру я упустил іх розину звіданя єцюкшу о кульсову ушкулю ходили та хрусю диси той далло розпоряджыня шло треба розводити фрукту і дерева я знову шуву і своіма однокласниками туду засадили сте одіґрасти ті всі верхів бо там не чудол свій час шул при ціні в рудібуну ся не іршал ся най не берал ся на і не мукацю ся на атуйкуно фруктовых дерев Я цю шул ту взглідже тику участ сюзну можете зо се розказати дашто Так повело ся што моім сусідом по жытю был бриґадир у Кольгоспі Садовод туприцівскій злосику Садовод Кольгоспу Пириціні обєднувал три села Вороцьво Зімер Сімеркы Після того як Хрусов говорил прото што треба засадити берегы Садом на ціті наш бригадиру Кульгоспід Сімкувскій його прізвистє було бо він уже нежыве нажай та взял ся за ту Справ Номіль зробил розумно бо заруців школярів такых уж же старшоклясників якых навців зчепити а то не так просто было є різні способы одсєпляня дерев мы зберали і дикі зирня та з дикых грушок і яблок і садили в землю і скіпили сте до них потім скіпили до них присчепил же і з такых культурных дерев Но прижывали сы поприжывали ся потім судили іх по берегах і тепер буду казати же правда были лже в Ліві Прожыли але і в сімирках і в сімирі і в передціні на берегах просліпуют ся здаробо знайте де єй раз до сипузру бырнул же ясли ся мы і перед сіномо быже поташню гразы ся о крає на пересіда і ясєми о там тібергізы садіні іх раз фруктовыме деревы мету было тоєх разюдну світой бограбу мальзти розблюнкы і тоді завых вру приятну дуже аме в <unk> році выстали мером передсіна сте на такій крок пушли робили сте двадце років у Стеатиті были сте уважаємым цювіком в ґрупу Спількіну або бядмусу і вызнали што Вас чекат коли ідете мерому діґрасти Кінвицкой косели ся то сели ся міслоты патак буру так тале цін Но розкажіте службу так розкажіте служті ся до такій крок образували Пришол такій складний час для жытя Закарпатя што підприємства якы были орґанізувані заводу закрывали ся і закрывал ся і переціньскій золот театид ішло до того то не было зайдене руто болодіва років тота процедура і треба бы ді собі гыдати роботу І мені запропонували ци хочу я быти головову переціні пропонували мудшу в невіді як я занимал ся з духовыма оркєстром і танцювальным місц Хором дуже модно боло орґанізация социялистичного змаганя тото же проспількы займали ся то роботу Виділи што якій срезультат был на заводі і зато мі запропонували балотувати ся Но люде ми не знали бас роду се доказує што як раз не перестали вірити Як правило чувікій не велушы віце засыпає на першому якій двас років сте будули значів дійсно а самы тяжкій час были сте незарплаты не платили были проблемовеликы ту державі Вы сві представте што попав я в такій період коли по перше было наводниня в перціні великой президент приізджал перечын ру Было і сам го перед <unk> был <unk> сут у Подкарпатю было пізнійше то же было на водниня Перехід на гроші рукы на гривні на гривні але перетуны были в нас куполо понило дуже тяжко Хліб палинку то вшыткы давали му робили на нашым управліні на кажду сімю скількій му треба дати мал нурму на хліб на выпивку на вшыткой а то як правило каждому селі або букатирайоному центрі уберали територию Циґаны Та не було грошей навіт Циґанам заплатити за ту роботу настількы было Украінам в тій часы скрутно было бідным війны Мухити голусту Русину Подкарпатя Єдного Старші сестра куня сы бла старшій сестра куня се блая вей сін лупше міле і муй сін лубше міле кат злой муй Божепше міле рі окій Божепше біле рім угера Боже пшеміле лі ах мій Боже пшеміле лізєму і сімлечы рано віглеглена черного Боже пшевіле лібоже пшевіле лізєму серлей злого раді богані бує благані бує <unk> В уплані культуру є знову туже многу перечыні поміняли гербричына прапор причына вязновсу провасы зробило Ставало так питаня же ты кінчаєш ци працуєш А якій результат твойой роботы поскільти Русиі не було материяльных ресурсів не было або дуже мало І при тому самій порядок неправильного розподілил што підприємство якє робило у переціні выдавало гроші у район а район ділил тоту гроші То не было неправильно тому што село не было зацікавленой ці Сели ся жбы мати своє беровництво бо грусі вселюст заберали в ушы так што не было костів а яку роботу хотіл зрубити і указати ну зато взял ся што орґанізувал конкурс перед ціні штобы люде подавали заявкы як вони уважают якым має быти герб причына болі поступліня болі конкурсна комісия і такым чыном мы затвердили такій герб передчынашо і тепер ка нихто і не думат жебы штось переіначы прижыв ся прижыв ся знову денсилаво при Васпу зглядны Старал ся якыс робити шбы што ліпше єл дис тулясным Закарпаті якысь перевез до нас прицін і пшол я до мера уж за в той час робил ротушняк і в ліміні дали положыня затверджым уже якій порядок проведеня Дня міста То же было буду такы зати готовой і мы запровадили той до себе єдникым чыном то дісну был покладений поцяток Но і про книжку треба сказати же то же скількы материяльных ресурсів як я вже казал суд было на той час дуже бідно скудно а мы ся взяли за то шбы зробити книгу І я до себе підібрал ся двох такых толковых знаных людий і многы зробили книжку перціні При тому позитивно характерно было тому што тота книжка была напечатана уперціньской типоґрафіі не чытал Шы тепер в ужыді много всякых выдавництв а в нас роблена перцідской тіпограм і тепер може уже і неє той етипорафі неє на самосвоє другой Вуіту присетили <unk> руцю перечынайты <unk> Споминка про передцін Ну і це было єдна з першых такых сільскых або селішных книжокы краєзнавцю або краєписного напрямка конет книжку рубил Юриючы говорите правильно бо То была дісно одна і з першых книг про районний центер бо ту тоді не было розпосюджено так тепирка шумай же кажде село має свою книжку а то по там бідіст першый накулькує знову сестружы друній написал был Мария Дурю і Стукер альмо ся написал промачевицю От то были і ваша сефактично друга половина девяности і ґроз се всього ту появляло ся Се дуже добре но і там маленькє села той перецінту і обєму і книжка має обєму нав навіт бушы <unk> сторінок має помім <unk> На суму выписати не перестали є знаушу вас і сієнтка краєзнавчу направку Книжка про сієну Та кажут што людской натурі є такоє же кєд штось зробиш а тото біс Та то бішы ся хоц повторити Мене был кумсі і є він был директором на декількох посадах каже Йосип зроби книгу про сімеркуму яжуву я ти поможу зопляту І тепер каж однес трудных такых моментів де м чловіка тормозиті Тото шо треба найти гроші жебы заплатити за книгу Я найшол чловіка котрий у Сімері має родину а жыє у Пряшві І такым чыном я му звязал ся з ним Казаєм же хочу написати книгу про сероде звязано і з його предками ци може він помогти материяльно Він побіцял ся текст я зробил а він допоміг тым што він має і свою типоґрафію у Пряшві Він там такой дописятал ін такой підсят коли сой унову шлоси книжкы Та книжка выйшла в <unk> році таку <unk> боци усину книжку пусты Книжка русиньскы єда З русиньскых ниж было назвали єй фразы з улици Як вызберали ті фразы в там же зобрыні унікальні етикі фразеолоґізму наші граз русиньскє но і як вых одберали мушност брати на книжку серед акту легко Мушу повісти же є люди куты од природы малу таку будут казати способніст здатност штось більші писати В мене є друга така способніст я собі думал што то шо я прочытал і з того выбрати самой цінноє самой такоє значымоє Я узял ся передивил ся перечытал газеты почынавці і з <unk> допускали ся різні газеты Срібна земля же пузлійшу жы Дакы закарпатска правда карпатска праву на файні материяли дуже фаніны Закарпатятя зновли пос ся уходити то жебы ґазета було неспу ся теґнуют нашы подкарпатскы ґазеты Бульфенім більші з тых ґазет я передивил ся і што было там цікавой я собі писал свій зошыт а тому же мі нелегко было упускати книгу так і посіло фразы з вулиці ля то же попалял книгу рекордів Но дуже інтересно бо єс вас не знал і на мені трафила было в рукы бул захваті абжю войой вецюркы бараниньскій книжкы схоснували тика книжка у нахос на дуже много робит мушу люди ті фразы якы чытовят ся уже на афоризм і в них тямляді бо тому дес хосну вуюру іграє бы хотіл за Вашу книжку полорити пляшкы на Закарпаті Коли выі упустить вудка ідеє появили упустити книжку про шашкє По правді шашкі на Закарпаті то дуже повязана і з моім інтересом з моіх хобі і з тым што коли я грал коли з футбол был навіті і чемпіоном области в скляді хімікы передчын уже мене жытя стало нефутбольны Я выбрал собі такій інтелектуальний вид спорту як шаш я начал чытати книгы про шашкы начал ім ся розберати бо вони не дуже прості як на персі позор і я так дуже тым занял ся што начли мне люде просити же Йосип напишу книгу про шашкы бо На Закарпаті неє ся книжкы де охоплено всі району я ся зато взял тут у нас є уж городі тепер Яжыву Архівни Я начал ходити туда мені давали материяли яд іх зберал і такым чыном у мене вішла така солідна тоста кни рокы дом сулідні обйому і як знавшоли прамоту і вновшля до книгы Рекорду Закарпатя так розкаж і про другі своі книжкы які вы написали бо є знав іх ся не мало всю проруснацкій фиґлітости то і другє руснацкі фиґлітости та книга тоже по мою дусі складена Она має <unk> сторінон то же у нюй зобрані такі будут казати закарпатскій фиґлі такій шо У каждій з тых фиґів є кажут своя родзинка люблят цитати нашыє такоє же ім близкоє розмова фиґіі то з дуже добру думуш рос ся то узнаціть є шансу і можеме свою бесіду обновити і всукути А шойсі сте написали комісию Ранче было так што мы были молоці і чекали нас на всякы гостинкы там треба было шысь повісти а шбы шос повісти треба было шой знати а єйно І такым чыном я взял ся і з своім ґумом бо бым то же любіт народні приказкі народні побажаня і мы дває выпустили книгу будьте здоровенькій і богатенькій І хтоси як правило і з цімбуру хтосі з родины хтосі із начальства має якусь датус та давай кажу і Юра выпустиме зьбун Поможме людям з постовы Хе ге сам не так поможме людям ге і знайде того но і буду казати коли ідеш до когось на якусь гостинку ціякта шось маєш повісти але кішы маєш путказку і кусь то добрі Нову упустили <unk> книжок уже і на кульку я знал вытепер гутуєте сіну книжку ану што ся можете русины сім куцю повісти же книга яка для мене має таку ціннос політичну державну будше вагу То ора называє ся різнотемя для розумной бесіду та гарного настрою Выновірно не цитали ту книгу єм но вона для русиньства мі каже она дуже і дуже пригодила ся бы для цитаня чом Тому шо по перше тут по місці ні фотоґрафіі і з журналю Перцю а там в журналі Перці перед перес перец кокоділ былу російскує а перезнаш авслаяской Він пускал ся в Кыєві столиці самі таляновиті шаржісты або як сказати художникы напрямкы критикы самі крашы там працували в ту нані Іму пису рду І я ці рисункы до свого тексту приєднал і у ней давно бы пускал си перец Але ці рисункы перено Юриюс Ям одну книгу подарую Дя не дякую У мене пару книг остатя іх по моі вашы книжкы є знало од чумницю но дужде іх розпозрал на культуварику Но і тект такій відповідний бо задумуймо ся як то може быти же многі краіны Европы в ним через войну через всякі биткы вони пришли до своій державности і мают свою Державніст маут свою основу Цю книгу я помістил наші русиньскій приколо такій ефиґлі воту двідце одну книзі Хто він справжній закарпатскій чловік То точно тут показень нашій Русины на мою люму Дужґєху є перечытал близково нібли інтересножы По тому занял ся трохи філософію А як людям показати же філософія то вона лише служыт за того шбы шось красше зробити в своім жыті як то зробити І от я написал таку книгу рухаєме ся під розумом до мудрого Тут показані самій красі філософын і староіндійской непочынавці філософіі і закінчуючы нашыми русиньскыми товариша кого быну Но я листаю книгу і дивлю ся хто мене Баціньскій Андрий Бацінь Дрій Баціньскій Петро Лодій Василь Долгович Прикрас і наш Александер Духновий цьому субой інисінь Мосейхим і Дива Івалого Питусня Адор Потушняк дуже важно были бы пол Збывал ци імена так кажда книжце тыкоє значе зарубка то суно буде теж усе лишыт Поцінаючы і з самой давній філософіі давньо є індійской і з дакунців нишню нашу русиньску та луднешню дісно тому шуты люди си дакотрі з них жывут котрых вы там презентували то котрых ву там оцінит науклят велень Бо прекрасно хели Кінців я книгу про мудрос І тут про мудросту много много написано што не треба людям діс єдати не знаю в якій бібліотеці і де шукати материяли про мудрост Тут є зобраной многых книг Явиджю Євиджю все дуже дуже цину казати моя послідня книга і передпослідня дотуі кубы те презентувати і дайслонько скора Хотіли таку книгу дати де буду казати поєднуют ся між собов наші украіньскі красі представникы і то же не треба людям дисы серзут ся украіньскє ци русиньскє і є тут нацийоналовы і з украіньскы ага то сводите та украіньскій Украіньскых <unk> наций тых а русиньскых <unk> тут і поміщеный і росиньско украіньскій служни прекрасны є від грастиків найближшых основань в Словау і выґрасу до іх увели су дуже добры Но по всякому тут зобри багато материял і говорили сме з вами про кобулий віру кубули кобули і єй то же я дал єй тому шо на нашу русиньску бесіду на дужы одис руку вела бридацю русинь родина і самособу неусобу я запропагувала бо лем лем на тот час на єй розкрывал думшу другіх засобу і не буру якуці Богови іти людям што дозволит і юй шу русиньску бивсту буру чути з початку реґіонально ци областного канала Тыса а потом уже і з соспільного телебаціня Частина <unk> называє ся сміти ся на здоровя бо ж це руснацкі фиґлі таже моій дружыні полюбило ся Сє в той книзі має ціну на мою думку то што там є такиє розділ котрый называє ся Набереж на бренд Ужгород Тамтоже між собов на руснацкій мові говорят два товариші котры кунцвітут в університі а мій старший сын любит фотоґрафувати і Дає дванадцет кольоровых подобен Но дуже добры Дурицино Дяку всього Но мене выслухали Тар дуже дуже інтересні так возміте часы прусювы непусю пруликів мі дуже приятно і інтересно слухати вас будучну мусю книжку упустити розветсе на Закарпатци бесідут бесідуют тай Закарпатці бесіду будя виджу в двох вариянтах кули вы єй будете презентувати кєд Бог поможе пещы треба єй отримати Га галишы буду казати проєкт што ся плянуєте будучню робити Маюсем <unk> єден рук но і розум зюнка каже шо же досписати ха ге Буль ся ті гроші не далу робите дуже добро діло і діло милоєданым Вамя то же дуже раду Сешу Васицю вдає в дістухі прикрасні книжкы Мухити голустирусину Пудкарпатя мости аса зик о про сокынта де со Шобы сте пожыдали Русинам Подкарпатя Русинам світу Тут хочеш не хоч але мені каже што треба затронути філософскє питаня такє шо яважалу Украіна має дати жытя Русинам Нує Кідеста Сізю і слава се дуже бы добре буру же ся здавно дасти Бояти си тюніцю могражыны Украіны і бомаєме цістувати державу котруй жыєме но або так як представникы русиньского народа бо маєме гордити ся той конродом односиме ся рухнові люби свою родне за тошу славны за тото Йоспеф Федорович Мі дуже было мило і файно з нами голорити Я думал собі у нас юси не злобрете же появит ся за вашого жытя дай вам Боже многає проеліт много ноохосенно мно добро і яку то буде все служыти нашым людям дякувам дяку Вам ми Олене мамко Оня ся постарайте Нолены шумну жену глядайте оже Хоцю ся оженити Не гоцю ся паробком постарі хоцю ся оженити кыку ся пароком по сторімяме градила на Na Етвой буде сталу паминями ІІ На напинями лафы яґатя пунку бляты Очум таня з подля паном Назна <unk> назвали Вефраіру праєрой Вефраєру праєрой даяти невір любити же ня буде слюбити по старі Хой да і реч памоя ці бастойта і речыма То я тотна аты А таз тот на рабіл де і лежіж на плеци Божы А таз тота рабіл ґей лежіж на теты божы Агай А дас Воз В Лусуру сыду Подкарпатя