Архів
лемківского радия

В люсурусы был Подкарпатя Розказуючи зо свого нянька леґендарну русиньску діятиля тренесанса Василя Сарканича Михаіл Васильовиц Сарканич споминит за нього як зычловіка котрий был файне педагом мудрым кєровником Зачысыручно перебуваня Ося Серкане ся на посаді директора Свалярску Професийно Технічну Учылися буду збудовано учебный корпус інтернат а мін корпус проведено реконструкцию майстерень учеників учыли ся были презерми областных спортивных олімпіяд Конкурсу технічной і художньой творчости духумо оркєстручыли ся присвоіли званя Народні На ладжыні ібні Медженародні партнерскій Контакты з аналітичныма ученыма установами Словакі Литво і Русиі розказал Михайло Сарканич як у <unk> роках Василь Сарканич активно зачал ся нажывати в карпаторусиньскому общественному двяню медже <unk> року вызловлял Свидавскє Общество Подкарпатскых Русинів си был пік популярности общества Басия Сарканиц ся знали довіряли мугі меценаты слід з Полька были мугі выздомні бізнесмены його урядникы У <unk> муцьовным руці за подпоропаторусиньского Научного Центра США поведньом Головосвалявского Общест Подкарпатскых русин Василия Сарканича отворили ся перші пробнів класу де двастолученику учыли історию культурну дідуздну своіх предків Карпатскых Русинів після смерти Василия Сарканича його сын Михаіл Сарканич сам стал членом Свалявского Общества Подкарпатскых Русинов а з сого руку уєго льву ся карпаторусиньску спука Голусу Русину Подкарпатя Михаросю Кристовскє Михальсю Высеродили <unk> новембра <unk> руку Усвалеві розкаж і морозы своє дітвацтво Єношо Можу ся похвалити што мало Ковславій може такоє оповістише ся де ся родил на тій улици і на тылжы Старий Родо находил ся на тій самій улиці по середині улиці улиця Пиргова на тот час Натыс была інакше на зая по мойму ґенераля Петрович як но буде переіменували на Пирогова і буквально я ся родил практично на своій улиці ранці ся всі родили роды принимали дома а тут так ся Такій сучай што мало кы може так ся похвалити Мамка моя Тереза Іванівна тоже як і нянько працували учылищю можеской учылися гео фобуло на тотчас на присляно роботу молодого суву од <unk> рудків О маме серодиле в Свалявіі то же недалеко улиця Асто ЛАСНизкє си а напротив Пулітиніків несту даде коли бывал до Паркы Тыпирка барва Сусіда як раз у них был знаменитый Різбар я єй ознаме <unk> буйбу якій был вы соспільний діятель Він брал участ у такому соспільному руху і якіс зборы были я знавшой был секретарьом на тых зборах і там брудно написало шу пуст Ту улицю на якій він выріс родив ся назвали Ціс нього зараз там жыве практично його доцька На тому місці де він ся родил там жыве його доцька Анєнько проробил у системі провтеху світи так мож повісти Нанесне час <unk> років пришол тоже пі <unk> років дес пришол робити Учыли Нацийонайстра Енкыс родил Шелестові послі Тому <unk> оцілякому руці дідо глядавци рвуту одкрыли в фірму Сульва <unk> лав це латор це пізнійше одкрыто в <unk> років раз одкрыто Лад но своім оставше <unk> руку дідо там робил кычегаром і так Перешли они і з нацяля нанимали в Дреціні там років два квартиры а пак дале ім місто стара нас на першы травневі улиці там улици там они построіли до <unk> років діс бо тому думі што Яуріс тото же строіл ся ліс начал ся строіти в <unk> В ті часы мож казати і дітей выспитували і хыжу строє было так было ну комноту зробили Жыли другы сме то была кухня а дале доробляли си ся помале жытям як кажут файта родина примала помагала такоє і помали си а Хыжолядзю Василь Васильовичу сваривскій самы ацюшарше пересла симя же тым ціл Бує ґросы ум його на піл ротул ся він у Вынограду скому уцілиш ся там болет отцяс не помнім як онося отіця си называло там было він же потім стал технікумом на механіка І <unk> уруці глядаючы роботу пішол у Будапешт была под Мадярами В мадяри послі Чехословакі зышли на наш край Пішол Будапешт там нанимал квартиру і повезло єму строіти ся на Воєнный Завод робити там майстром і получал там досит пристойну зарплату на ті часы міг купити собі <unk> курівці квіконату зарплату Оо <unk> Бул мадярску він знов файну был гін кульс перекладалы з мадярскых книжок істориці Дуйкє Єй опросивім сідові можно прикладати той мадярскы Мадярс знал на кілько добре цітаві писал по поческій по мадярскій міг по мадярскій говорил свободно як кажут памятают ся і Дідства шы проходили таку кождому як кажут на вчальному закляді проводили батьківскій зборы То як бы было вчора памятал клюб такій был уже його правда на даний моменті голже знесли на тій териториі нема того клюба проводили батьківскі зборы та батьківскі зборы проводили для Батків якій розуміли мову украіньску або руску і проводила для батків котры лем по мадярскы розуміли дуже много было дітей з мадярскых сіл ціли ся і чловік <unk> батків В залі было і нянько выступал на мадярскым языкови і обяснял ім Всі все што треба было ім знати про як ся діти учат і як себе ведут і тому подобне Тому же діти были на тотчас уціникы Мали полне державне забезпечыня і кормили одівали і на практику ішли і там на практиці могли заробити во части грошым <unk> муруці вамбу не тактуйного дінюку но лем не тактойного было він нас часто з братом бралым на себе на роботу Маестры выклецівці нас добрі познавали памятал цілистю крутили кожду суботу у клюбі крутили фільм По стороні з улиці нико не пускали Мене ці діти шыбично віку то мы старші были гыр лоці баці написіт записку бо нас пустили вынько писал записку коменданто пустит моіх діти і з ниме сі сім члюі ге барым лады не міг одказати што а як по сусідству з Йосві казали моцибаці Ай лоци бы роздум дома єм казали лоци Тут добы было принято на Мадярскє лад дуже моехы все казали лоци і опу ани няньку ту вой в принят ду суть виду нас тыка ж бо наруду жыли єй і дід друєм ладили сий перенимали дідруєх і то в Красноту то фаєдо А одто тыкує якы з вами сынами Віц знимал і з вас брал субол што устраіл для вас няня дуже много ця супроводил на роботу Там такого не істнувало што робоці через секонці він міг дмю прийти пак назад діти уціли ся то не так як школашы удуціли ся розышли ся подома і то там діти жыли кормили ся і Пак оддыхали за тым то же треба было позерати як коменданты як выхователі бы там крокоменданта выхователі были чували ноцювали уж вы самі знаєте подросткы онизу Зале зложы ту саму страшні но якы зале не будеш ся ціти підышля ге было такоє но всі з благодарностю споминовит і майстрів і вчытелів бы дізнов робили для тых діти котры ся там уціли си такы Цеправда такыл мене вуйку уніс з Мукацюску Рыюны сібу майстра А ты хлопци нашы Паврускій сами Тяжкій Кіселцили усварявскому протилучыли ся то не директором был ни в захопленю нього были му дуже порядный добрів нефакі зочули за ту стругостю його дку вокашну стругостю є велика доброта і людянос І нихто почувствували за подростків нефактично дінстинктивну урівны то цю самособову з ньогорили дуже добра се правда А вот кажете мало часу нуді у похолоду з вами можловів раз нас із братом настойо нам было дес може по дванадцет років може більше настой настой нас повіл Мойшли через осу там він мал кошеле такы Я помню добре його лісник Він нас увіл там пут стоєм был домиче семы пришли переноцювали там Нарано няньо розказалшы кругом доми кы медвідь ходил чувше як ходит і на другій ден зо стороны осему ся подняли на столі Він хотіл нас звести на ліпіцкы верхі репутал з хриптами бо навірно сам давно там был дуже в сільєдстві І мы пішли на березницкым хрибтом і Но він виділ што ведме в тот бік бы треба было право нас веде в ліво началь ся спускати короці залізли в Дибри но ушлимо на краі селя якогось видиме чловік косит видеме што зыло кажут березникы І такой цілка Васивсиму шотой робити та гень бил ся казати што він Мале с заблудил та там розказал но мы шли з селом то не мож было прити добрый ден Васи зжовтурте всі звідали шому там роб судку молку з буку і треба было ціло пусти цілоє село Бо пришли пак уже не поміс нас же звісу сваляв не знаго вконо каждий здоровал ся бы звістно познавали го ґлухити голусу Русину Подкарпатя брала гавнова лем друмкій дек засміва брала га брала бы гыксубі засміва Кебы туяк скарма сме до омели <unk>a далеко івал кусит голосир голосит верму косову дроньку ласон пішу верну гуко годроґу сом пішу голо го звуль мати змагом ліку ма З кармасилом з кармазийом ча чомого Шыріє цьом малого долгу щыріє цьом ча горили тудо діґрасы учникы протилучыли ся нийкуй бесіді Вытямете є няньку з нимо говорил то тяжко мі тепер спомнети як то было но дома мы говорили на русиньскій мові І няньку добре знал Мадярскым ужы ся жаліли што вціна з Мадярскы в інкыя хотіл ся но ціти єся ноцівці ци але він на то честно кажут ся не шобыл ціти дітей на Мадярскі треба быти дома Він як рано уж шіст годин місцного пішол так у пять пришол шобуто фунґувало та як треба за тым Треботиця все треба позерати Коли пускаш на самотьо все шпідеме так уговорил і з учниками Вонитя Мте честно каже ним Русий ни по украіньскій коло по русиньскій уриві там і віцевинишы был так бру принято учыді у школах сільскых і біж своіми іх право рубити до было русиньскы так бурудніше Да коли такого сену што ты робиш так ся обращал до дітей Як Василь Васильовичы трафил русиньскій соспільный рух По мойому в думі русиньскым з <unk> з <unk> вызлявлял послі Талябішкыйного Іван Дмитровича він оцьолил Русиньску орґанізацию Дуты очолювал Кыміняш Юрий Юриц якій період по мойму Станкович володя мало занимал ся тым но він дуже втовірил дуже много часу оддавал тіл роботі він рано вставал позавтра коли же был на пенси як уже пішу зуціли ся же єй з выкладацкой роботы пішол бо то коли пішол з директора він тото дуже тяжко переносил бы ся так бы мал каждий бажаня што тіхою зробити Але тоды партийні орни Повіли што треба кому смісту звільнити так і він замал ся выкладацку роботу мал свій кляс спецтехнолоґів выкладал І він коли же взглявил орґанізацию він кождого дня по пілдня был русиньску модуль Там приходили люде З нима тамізация велико было узнатич покуди було дотуц там мож довску обществі В рейоні по списку кєд брати в рейоні <unk> загальне такой ін такі мероприємства проводил як были зборы коносит фамилию Русины Я помню даже паспортныл на тот час зібрал єму адресы І він одправил был кажду найшол вуткі взяти груші на конверты но так ся стало не знал поцію в нішо част конвертів перешла на тыждень пізній коли то мироприяті но што приходили люде та было ім шкода што они Попали ає крути ся просе то проводил зретил сию в <unk> році уставу Свалявску Общества Русину то буду в <unk> р а в <unk> р зробил тульку нувну фантастичну многу По перше саморґанізация было саму сильну образ і усі зарахуваня кємлю свою першу стрічу з Філіпом говорил зуму ходяк докы не вчушу є од сырканиця колючу є од сырканиця все о там духу з друга бісі там чусту леси повага сто уж ры Не одциту мукацию не знал шу в якуй з мірі розказу минімалифы Днешу Васильо Січ даже помагал азиті іхній то груші находил назад Кутавик і габінету не сюди всі були для нього одкрытів му помали фінансу той тошу й му было легше робити легше был сам создал такі условія другє на тот часо было проводило што оты іграсы уж назвали ту шу фамілию сы носили іщы єтємю оті четвергє і зосилює ся ускожідаш зо них Но традиция Остала ся такашы кожний четвер кождого місяця зберали ся тыкоєх засіданя но туда приходило кождого місяця не меньше вік То приблизно і всешы сони учули новоє він усе штось находил што людям повісти новоє і што новоє Кудась писал в одві діставал дуже много писал по разным інстанциям Як до президента Верховну Раду в област попитаням вызнаня знаня <unk>ÌaІ діставал одвіты то не діставал одвіты всякы буль просил слово бы му давали выступити на сесиях Районной Рады Рады ту іс фактичну В тужрайо народа проголосувало за вознаня Русну бурою в Сваляві Районна Рада проголосувала пак Ужгороді проголосувала і обласна Рада Михарусиль Звєзнушу Важняньку Василь Васильович Натуйку было авторитетным што членами якраз общества Свалявского або фактично меценатами які помали бо не всі могли быти членами общества тому они просто фінансово помагали ци як могли было дуже много вызнанных люди розкажі входил в общество або был меценатом до того Цісні зєзкы в нього были з Кышельом Іваном директором Хлібукобінат Гыштыньом Іваном Івановичом гінзавод Палпалицьом Анинцьом Цісні зєзкы были Мож добавити што мама пальпалицьом Мрия Васильна Аниц была дуже активным членом общества і примісєня в якому розміщывали ся русиньскы орґанізациі це был русиньскій дом якій был будований за пожертуваня люде Мария Васильовна в свій час мала свою як кажут внесоку циім в ті часи Президент Чешской Республикы Масарих был іх хрестным вадьком тека от істория тых часів другій жы Коли был у Мария Василівна то і утис пукликом Осарика Закума но тоты пришол за нову подарок і подякувал гашо писати його на нашым показувати же не мож або был занятий на туйкошу прийти на Подкарпатя од Так простой до ІІІ Саша нотыц депута Верховой Рарайы Александер Кміняч Александер Кыміняч батько його добре знал і його батьків і мама моя выросло в місці з його мамо і урядом Хыжы до хыжі Тиґура Василь Дмитрич Ворониц Михаликів на той часі ґуранара был много підтримували В його тых ділях і даяк якій аку не буду ся Русинами держу одстарал ся всого спровадити Один з такых міроприямшой сі донині та традиция держыт ся сена Василя <unk> Зберают ся всі по русиньску Мудумі і ґолядуют ранчы то Превасила си што было досыт великым і приязном зіжали селі з хусты з Мукачова і з Уж рода приізджали з русиньскых орґанізаций на то вже такоє было як міні фестіваль Но весело колядували всі з задоволеньом од то жым з другым виділи даяків ціту орґанізацию зведливо фактичну пудержу на тост русиньску і двиганя дуже одєзнавшу даже сімя сю Євгену Станковича знабниту композитора будержу Василя Васильовича там был тужій кіскы з булоскых же знаєте по се мало знал же так як кажут настряда коли такій час даякій діля батьків і сынів мали ся розвноту ся з малю орґанізацию свою чернобы узен знувати невіязы руку цулю свалявску рейонну орґанізацию Чорнобульці весь на Нижній частно поділили на громады мало не так на коли был великій свалявскій рейон од Кєрицьок до Родниківкы до Ґлина до Нилів до Сасівцяли дяности практично дес было од чернобульців <unk> тисячів лю од пильного А тепер в рейоні <unk> діс так залишыли лишыли си ото понятом Ото жем практично за <unk> же люди Тєжкіна здружены добали нику добал лем проблемы лю Но і вернеме ся ґраздо Стенковича його діду єст наушу бы ним і і стихы купуструют тот русиньскій дом Василь Лізак і Стенкович карудєнтуже дуже од гордице тым шу єс Свалявцяни гордят ся тым што свій час несли в лемту русиньскій Дом Мрада то історичні выділи якій при Крашаву свалил правдорусиньскій Домунд поструєний фыктичну притиґду приходам Мадяр Узецию зацял ся а од Закунчыли і кредит уплатили уже за Мадяр же з Лобусе не пишу в своіх споминах Василіза но та зато єй знаву ну і дійсто то народу кров душу еку церкву тоту сваріовцяни його дужі цінили тамтянцусі чловіка якій бы зниу повагу містичлові групу русиньскій дом або протошу зробил сучас оператив Зуря Орадяньскій ця се там был будинок піонерів Ну многых тых було Будинок піонерів і там громадскє жытя тіпіло там была бібліотека теніс я даже ходил гурток радийотехнічный гурток был авдийо модельный гурток были такій што діти тудах ходили шахмат ти шашкы шахматы там кінната были та будівля была як кажут затребувана Михал Васильовичу но як стало ся так што коли робили ся першы русиньскій клясы всі знают што було явит ся тыкоє у на зачатку двохтисячных року і до розлоду <unk> класу на Подкарпаті но і колиси клясы почали робити то американьскым меценатом пушли не до когось ужу руді не омукацю а прислівства люневедичкій тикій варш і дусти осилюючы і з ним путы говорити про одкрытя першой клясу рускіту знаєт я може начы не значала а з кінця траґічно кінця померня ньом І як началь ся питаня ставити фінансуваня віткіс яка Два меценаты з Америкы Маґоці і Цєпаєків в нацялі <unk> років повірили няньови дали йому фінансувы підтримку і він началь орґанізовувати русиньскій школы і выціняючы з єдной потім дві потім начінаючы з Гулюбина в Ваньковици в струйному і в каждій школі практично він старал ся орґанізувати в свалявівскому районі по школі Дале то розосло ся по област Років десят тому проварил ся мій ци борадястве як У свій час він мало тексиювал і з няньком він го возил договарювали таку символичцину і він го возил по области де він як худил інспектувал стрічал ся з учытелями котры проводили ціли недільні русиньскій школи За підсумкыме там навцяльных років даже я поню орґанізували поіздкы на русиньскій фестіваль в Креницю звідси єденці два автобусы яточно єхали у Криницю ЄТо Польщы на граници Словаків друг Там проводили ся фестівали і тудали выберали си з усіх школлівші уціникы і безплатно за рахунок общества возили си туда на тоты фестівалі діти там практично одпуцівали А як няня не стало практично од Америкы Фінансуваня ся прикрытило за находи лем той на місци другых фінансуваня коєк міх Но і помале помале без орґанізаторской підтримкы без фінансип тыркы помале школы але грацяле фунґова конечно чытелі якій яка жыт і з Серцьом до того си односили ті дітичкы і знали про свій край про своіх предків про своі родину звідкы і якій шли Русины што той доброє давало добрых хосен шы то і молодя прошля тій школи шыс лем ся мало встати самособу і в серци і в гулюві даль Слухыте голусу Русину Подкарпатя Ай моточе мой моточе А што той цоркочы ци выкаміня А ци рыпы Таре та Співам співаноць ґрубом мамочкы гей співа співаночы мом комо мамочы я коль співі ва звійосива оцю кором ачы заспівай придера баба автобу Моя мама Пріде дотя на автобурка Співам співаноць ґурбом мамочывам ІІІ Співам співаночы мам комамочы співа співаночы мом коно мамочтія до співі Матиля молодого Івана Івановає <unk> заспіваю мам кон Школи дісно функували доків він жыл был коли його не стало то школи се розпали якєм у тот період є сам был учытельом і рубил той структурі што выфінансувал нас Урянениц то же порозказували за тых уходил в общество Дуряниц Горий Петрович был голю райдер Адміністрациі Сварявску іден час Но было підприємцьом такым серйозным до стану фінансувал всі школы но або дальше но якой зышол тупікы тоіст пробували школы хустувати всі комуни нима прикрывали ся мнугі А одпомати реально розстраю ати класти на тверді ногы то уж не хотіл нико Ну і вмерла друга частина таті што Американці фінансували они профуґували ся пару років більше но же перспективу не дало том нико ся не занимал тым серйозно і в ней уж в бусі років уже боли лем на папір Василь Сирівич пожудує жытя Дашту єтикуєш мож бы ся і порадувати тунузию тужка меморияльна якій має быти є на стіні медже другыма вызном свойовцями там де є і Метракы і Винилін Гуца де є і тот знаменитый Ційкускій Там є табля і Пасю Василічови почестным громадянином Сваяву сварял ся на історичні нарисы присвяці на книжкы Йому Ту і згємнул жытьом ся похвалити нобу місце видіка не закрыта картина то язнову шубулона проба одкрыти меморальну душку і грознопротивуці риці ту там де прубил своє жытя дохо свою душу шу там старусицю музитків не было одкрыт Я особисто не займал ся з етничных такых міркувань Занимали ся там другій і то все зависло на рівній обласной культурі пров тых уси Які приціны были достеменно тяжко переговорити а може но показа питаня оно мож казати оно і не закрыто мож підніма так само так як было з меморияльной доск она дужыт тяжко ся о вляді продавлювала На щастя і зберегли ся Благодаря Миколі Пуцкови реглиси і фотоґрафіі відео відкрытя момеральной дошкы Михару Сидуцю Пір гулюва Солявску Вобщества Подкарпатской Русино внутрому місті нейкому был влажнянько ушумит дачыр Не хоцю много задумувати навперед но хочу по перше шбы відстоювати своє культурні історичо має быти дружня громада яка то буде підтримувати доносити до другых шо Мо не просто удумані персонажі з якоіс літературной книжкы а мы є реальні нацийональна меншына яка прожыває на цій териториі і хоче жебы до ней відносили ся спова око русиньскій дом з то місту де бусы сходити своівцяне де будут обурювати своі проблемы находити вариянты має оптимальнійшу ліпшу выхода і з тяжкых ситуаций Дуже раду є тушу Встару Гулюбу Сварявского общества но многі симы мают уж великы надіі на вас надій так што хоц техоц товзите робити Тепер дойшово пожыдали Карпаторусинам тому іх розє тым народом фактично Кій мол бы уже почати розвивати си Я всім хочу показати то ше сам собі бы хотіл покажа усім людям спокій і радуст іхніх сім Здоров Буны мали надію на будущый час і могли строіти своі пляны сімейні бізнесові на благо собі і другым лю Дяку дойшов сме ся пожыдали слухацям Лем фм мушы маєте унікальну возможно обротити ся до всіх Русину світа і люди другых нацийональности котры нас слухали ся бы більше слухали ци ся радийо слухали одзевали ся бы была яка реакция реакция тоди іде проґрес Як ся Говорити лем для мікрофона а не мати контакту з тыма ковас слухат то мало обідной тым кото робит і оно хізна не приносит Ри ся вам тоже выжал всьому жебы вас си зопулюціл а та як і воєчлен нашого обще і оте дуже розумієте дако вкажут бы дві няньо было Русин а кажу атико тиньо был голова громадской орґанізациі яка старала ся сплотити Русинів А Русины мо усікотуй ся родил практично Є конечно якій не етнічний мадяр або слова не зырлунтум Русины цірват з Русины Етнічні Украінці якій в свій час приіхали і Они не жаліют шони в наш край приіхали і тото спілкуют ся з нами мов народ богы на зародфорини І розумієте коли цювік добрий він може быти любує нацийональна народа А як ся цю лювісло недобрий та йому спомят ісі семоє коліна Дальше треба быти терпимым єден до другого з повагой си до любого чловіка відносити і тоды буде ся все розвивати кругом Дякує Михалью ой ма <unk> о долз дорвата до æ Всору сынул Подкарпатя