Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 15
Микола Рішко, 22 10 2024
•
Опис епізоду
Голосы Русинів Підкарпатя #15 - Микола Рішко, 22 10 2024
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja jest rozmową z Mikołajem Riżką, weterynarzem i autorem tekstów krajoznawczych, o znaczeniu zwierząt gospodarskich w życiu Rusinów podkarpackich: o dawnym przywiązaniu do bydła, owiec i kóz, pracy weterynarza oraz zmianach w hodowli. Gość opowiada o swojej drodze zawodowej, różnicach lokalnej mowy, akcji Egana i poprawie ras zwierząt, a także o własnych zainteresowaniach historią wsi i publikacjach. W końcowej części wyraża rusyńską tożsamość oraz opinię, że Podkarpacie ma dobrą przyszłość, zwłaszcza po zakończeniu wojny.
Автоматычна транскрипция
В люсурусы был Подкарпатя Єдна з асоцияций што до Карпат сыотары гурскых говиц і кус котры ся пасуют по синім Бескідами Сивучы ріци буйтері котры іх сокутят домашня вецвітска машына фурт были сакральныма про руснака бо у нюй был вшыток смыслі о жывота Дякуючі худубі Карпаторусин берал ся годувал ся Мажына часто была главным персонажом русиньскых леґенд ци казок Про ней співали тоты самы вучері і поспівували ім другі верховенці На своіх полотнах зображали худобину нашы корифеі подкарпатской жывописной школы Руснак сам часто мерз айбо зыберал шту неврождены отиля ци кузиня ци ягня утеплу хыжу велику студию Герой нашой передачі Микола Ріжко і стал маржыньскым дохтором веть ветеринаром бородил ся на Мараморуші і полюбил худобу сіз малиньку а коли трафил робити улюблену Шо на Сварявсині то зацюдувал ся што туі ґазды тримали козу Старих переказ узнал што коза корова бідняка зачутувал ся што в селі не такы вже біднякы ако задержут розуміло што мудры улюбинци давно знают хосенну скузю молока всеоцінюючого напиткы і не мало дяку одказувати си од кус Миколу Михайловича цістуют по вшытку старуйства Ляосині не лем є файно специялисты он такуй автор многых етноґрафічных і краєписых статий Зядає пандрішку наш край вшеляко Тому ліпше го послухайме флухыти голосту Русину Подкарпатя Слухати люди думє дура заспівал Ішы ж не такли баціте єднак Мы будем люди добрі зобтисів на водом Забудем хдумаків ківным Ци од сплинього серне вода не води Мы землю своє нон будем любит служе Ты Льоре добрисью Дзюка заати маєм своє дуже вайне бусо ґаздовати люде же він дружого демо лізе голову голосю ба нам ведіня добру дору Недо зістати тамирекрадноємо своє проміняли не бы муси проміняли там усе противы державы памятны стель для жытя Муці дуже руд забрудні рідну землю повітрыв Послухайте люди Дусюхюка загати час наставте Ґаздова Уродили ся у селі Драгона Хусіні носет Кыів колись Мармороскій комітет або мароморольска жупа но а надижыте грубену му тоже стара бреска жупа Кажут ся люди на Бересіні ци на Мароморосні гурят ниєднако шлопрос се можете нам розказати говорят по нашому по марамороскыма земці селя Маромороского комітету Бывшого мараморской жупы говорят як быы такє своє нареціє мают Ну можеме приклад брати ту ідалеку єдна кушница кєріцкє у нас што похоже говорят як говорят ту юни то же коли с належали до марморосчыны правильно уже пуцинаву ці з Кєріцок Березнику і дальшы Кушниц і дале си маєме уже марморосчына Як бы васу мож врозуміти дукус по другому той свы не розуміл выпишу влюбину вам требу приводці комє было як ясно было і такоєш не в сі слова як глюбному віли для мене І я тото Я не розуміл іх просто я звідал ся што оно означає туй кажуть клинці А нас гуз закажут вазділ давало малорізнице Я не розуміл што такоє клениц Тупом не розуміл просто коли м тото коли м ту пришол перший раз цьву я з вами пуцьол бесиду Імен несу тему бо я вас знал давно і я знаву што вы говорите цілком такых вырізв любиному я не виджу Вас ани єдного друслоного Перевчыли сте тай но або в тот же самый час шувік ся не може перевчыти турист міфы про велику разницю місце ведею не дуже гіпербулизувані Ознаєте може быти і так або коли я іду тепер думу на свою Малу Батьківщыну на Одраголо на Хусну Та міні треба ся дуже настроіти бо я мог говорити по нашому бо надумал все смійше говорю по глюбиньскому для них мало інакше як туй Май бо я дійсно не виджу велику разницю тому як говорят там так ту і мы розумієме ся і з бережанами з бержаньской жупы мараморс мы Уєдно были усе в єдной державі то мы ся розумієме Уділо ни в тумушу даж єдной державі фактично диференса у диси слуна никули не была важну розуміти усеси неразнице дисислу си неразнице были мує звіду буду были ізры слово бызры же в друзым так требо розумієте як тото є нареціє мало інакшоє у словах на закінчынях на ударені ударенє є ту і в по дакотрых словах на середині унас на кінцит мало а на звіді Мало ся кунь хлуст муст нота се неудареня се кунь уст хлуст неудереня си фактично етимолоґічний ло на Подкарпатю разы реґіонах дало разні ефектичны звукы нову само бушы ту автентично Для кодифікациі мусе брати уты окроме того нягуска пустеля она уже была написана на там на ужы було і тот самы є додаток дуристка в фенцика тамтам науной тому усом обушы олу На І меньше маленькі самособу на і там же лем чыстина верховену Гуцуна но і тому фактичну ну вясу но треба все урахувати но бо пріоритет зато науху Бог його знає же ткаже Як вы трафили на свалялсю ану розкажіті Йой я вам не хочу казати што трафил єм так як Леніну Шусиньского бо я всім так розказую айбо концив ім Інститут львівскій та так ся судба скляла шо ма правилиня сюда на роботу я той робил у грубиньскому кульхузи ветеринарным доктором Є тако єм найшол свою жонуту той сме ся познакомили то сме ся поженили і тепер уже у мене батьківщына як бы друга є улюблена Ага Дывука сте ульхузы не бануєте за кульхозом Нє там не было нич файну там было всопут із пуд палькы аж нич не баную за кульхозом бо бо то было выдуманоє на дутоє нетипове для нашого народа Мы усі наш люди від віків і здавна привыкли ґаздувати сам на свойой земли і він сокотил тоту землю і сокотил свою худобу а ульхозі было усе наше все обшыє і нич никося за ничым не дивил там до порядку кітця Дацю убрали професір ветеринар або маржыньску дограю над приєдым і в нас у селі кажут ветеринарны кажут ся кажут мешыньскій дохтор тому я вырояльну я же усиліл нас была худоба всевічно была худоба відколи я ся вродил мали сме держали сме і корову і тиляці бычка і папару свинеі курий гусен і все Хурили Я старал ся тому якой помоці може Може завдячуючы такым привязаностям і жытів селі я стал ветеринарным дохтором То єст маршыньскым доктором анитериным Но бідат бусут іх силы слова можут бути іти паралельны як синоніму сини страшного у суму неє многі каруси Подкарпатя сен земля як раз де маржына принимат ся цілядником або чловіком дукус по друм як у другых реґіонах Примет ся мало не сакрально одузьме хотя бы тоту картину манайля русиньскы іхонкы од хлопчек маленькій і з ягнятом на руках Як вы на тото позераєте дісно у нас з ставлиня до маржыну Маленько II якы у другых реґіонах Та правда Вы виділи на той картині Манайля хлопців і занятком його оці хлопці Каякін Языку любую він ся дивит на тото ягнятко Дивит ся з авто бо він знає што янятко уросте буде му давати молоко і він буде мати сиру майбутньому нол то по манайли А по нашому наші люди выросли коли худобы колис были такы періоды што самі голодали а старали ся худобу накормити бо казали што в той гріх бы худоба голодна была самому не гріх быти гулюдному А коли худоба было то же был гріх так ся они состарали жыли для худобы і худоба іх у свій час кормила майже пунсу бо беруці <unk> столітя Береметал нас дуже мало рідко садили зернові культуры а жыли в основному завдякы тваринництву маржынництву по нашому держали велику рогату худобу коровы волы быкы но конів было немного конів мало бо вулю вулю фунцию конів выконували волю восну до Кастровані быкы были волы Выконували они функцийонали возили злозами всо а конів было мало было цю чуть было і пчоли дес держали люде такє для себе по <unk> сім бы было мед на зиму бо тото было лікарство друго лікарство не было при застудах якій были в зимі Но в основному держали вівці і козы і через тото же різали в собі дуже мало або основному продавали бы мати якусь купіку бы мож купити собі якоєс цуря то панкы дітям бы діти мож учыти бы ґрийфликы мож купитийкы зосіты по нашому Мал то держали худобу бо єй продавали та через тотой жели А якій факт говорит про то што Духукы ставили си як дурудні Двіце коли у Змі котили Савівці та яняток усе майже все заберали та даже і тепер є уыля на Усусініш янято коли дуже великы студни Повертрици і градусів якій были туй часу нас на Пудкарпатю та заносили до хыжі і держали коло пеці бо ни ся одуріли бо они обстали ся жыві і всесвіті про то што люди з якым влаговіньом односили ся до той худобы як до чогось рідного як до члена свойой родины Айно бо і не лем ягняток бы заносили кузлят зносли тілят малинь яйтям люцує кажду ятямлю як тіятка бурил хыжы тому шубодни замерзло на улиці і узьміт наші картины нашых малярів нашых корефеів Подкарпатской ш Шкулю жывопису тых картин вынайдете ни єдну а найдете вары Каждий пойсти дис того святыкну шум тямил або де звіділ і се було дісту дуже вражало што сам буду мерзнути саму доголодувате евы карте а худоба має быти в порядку Дуже добре А ци чули бы про акцию Егана Якім несю та майже всі чули про акцию Еган авто австо венґерскій уряд у той час они вже увиділи ну то вже было мало попізнавато што увиділи што як страшно бідно жывут на Пудкарпатску Руси Як відно зіют люди і тудівни видно економіста еґна ірляндского походжыня покликали і уряд йому дал такє скєруваня він пішол на Пудкарпатску Русь получыти жытя підкарпатскых Русинів і бы якосім допомочы через урядови якіс програмы Він ходил по селах зустрічал ся в основному інтеліґенты в той час были сесенникы він зустрічал ся з сещениками зберали в селах ріжні зборы і вызвідували си люди што ім треба для допомогы Но і він сам виділ што што треба бы што поліпшыти поруду бо коровы были які давали дуже мало молока вівці давали серст грубу і мало серсти і тоді акция Еґена дуже зробила позитивний результат тую нас на Пудкарпатю бо они завезли сюда і з Швейцариі Дункуруйні вівці помішали з нашыми грубы Вівцями і получыла ся на теперішній час му маєме сегайгірско карпатску поруду овеців Змішені были дві породы овец тонкурунна і товстурунна і получіла ся така мішана у якой дуже файно і рунобуло і з якой файно было утоця зробили холусні ґаті Ткали із ловны гуні робили петикы усю одіж робили і свого шо держали на ґазівстві тай ліпше ся і пряло і тонше тоньший материял был легше ся носило легше созграло бо іс грубыховиц была дуже груба і ниткы были тузці і Цуря было то штоє Позерайте після акциі Егна встали ся кредитні спількы пстали ся купативным мазином сес фактичносину про форму си іх мало поміняли нобу як раз ідеуты Встали ся і грацкі звядательскій станциі в нижніх воротах там куратурной горасийных воротах то після еґер і ґразім помаржынство Шусбує сетваринискы усі тваринискій были і в нижніх воротах го ото пісні ся до них покапчали садівництво А у пулюві туті зерновій культуры же пізнійше у нашій часы урадянскы там продолжыли ту ті науководослідні сільсгосподарскы станциі айбо лис ся туді ся зародило коли не было на самых початках были лише потварены сули ся по поліпшыню порідку добы і завозили суда знайте шо было досто цікаво завозили суда быків світской породы Ото для поліпшыня стадия внутрішнього Швециі Швециі не Свє а свіц Швейцариі світска порода га што завозили быкы суда і давали у село по о ден два а великє селяй по три быкы бы поліпшувати місцеву поруду бо Не могли завезти нети лібо неты ліса не прижывали бо не было тых курмів які там были а вже покрывали самі села порода і полючала ся така міся напілпорода оне ся поліпшывало і увеличыли самодоі молока люхыте голусу Русину Подкарпатя і до полі четверто його ні дай данлядинний гейди ни дай дандиный гейди ни дай дай белядинни ди дай гейди ни дай дай белядины дай го майний З <unk> медраців од молодого лемперого на горі до полі го я коза да бы стратит го я то дівчына одсла Гей іде лем дайдей іде найдай пей іде лем недай дей іде лем дай гей А як дівця люблю біля Яґуззя оно мене поцілює а я придузя а кєджюбіж любірля не вкаже никому бо люде борозу все до А кы любізлюбізя никому бо то люде порозносяделом о небіси до небі ся ничого Блалекі знати никого они хочу моя мати мене підміляти хоц і собі бладу невісти данти оних трапи Наголодока войкы за можу та богаты плачут вызівкы за мужючыныма бровами або атидю кысидятскій вітейво лами повізівкы з амучоныма бровами або атиджюкысидятскій вітевола За свою практику вырбили Духтор Ромы єґрассы в мноіх селах маржыньскій дохтор по селах был не меньше важний як доктор людскій Был оддан такый рахунок в мойой ветеринарной практици Я робил у Поляні завідуючу поляньску больницю Выкликают нас по телефону Гловако Хузу і з Павлова был туй доста великый кольхос кликал ся весна удуло ся много выіхали срочно приіхали нас около <unk> вік сюда вытерна служба з района <unk> позберали товды І виділи сме што коровы падают ідут із поля думів і падают на друзі ногы вытігают Мы зачали іх пробывати тоді Троакары дукі было а не было троакарів та вже під ручным способами сме іх пробивали бы бы они со в Сталижыві і догнали іх до того до фермы і пацілю ні сме што палишыли то тій коровы і <unk> однали ся было до різона Однал то дуже дуже дульже файний показник бо ну то дукы сме пришли та не вшто і смецю зробили єтям Юєграз ті трефункы колиси вдували корову і стрібуйте рігы тіжу были опитні не знали як раз пробувати куру або рубилту специялісты дісно маржывскій дохтор ветеринаркій файли был ветеринар умуг хто тото зробити было дістотика дуже робота не просто Сы было настоєся операция но і <unk> куру спасти си дісно Дкій є показник дуже файний Як выдите днишній час баржынству на Подкарпаті Вы знаєте был такый період ну може два рокы тому два годы тому назад што люди ся началь обертати лицом до тварены аро не всі люди бо много люди перестали держати по селах худобу Многі люди повыіжджали з сіл но ай бо є такі люди які мают гроші я бы і не казал што богаті люди є такій што просто як хлобі мают і тепер роблят такі міні фермы по <unk> є по <unk> гулов держат є <unk> Є <unk> Ну є доста велика кількіст у нас в реіні началь ся появляти бо появил ся попит на чвариницку продукцию бо не є у маґазинах молокоях чытайте на паци што дено сто діб добро є молоко якоє то молоко Коли давному олоколу літі од рана до вечера постару же скысало А тепер деносо діб оно одобре люди ся обертают до натуральной продукциі і началь тепер більше держати наче ливчарство ся мало оцюцют пулівци лешо у нас у районі было дуже мало нерахуючых кєрицкыі березникы бо там іскорноы вівцярскє ціно Да традицийна така вівцярска справа в них была діло тото ж они сотым лише занімали выс час них дуже мало богатой гром во основны вівці а у другым районі в нас восє упало было майже майже до нуля тепер ся нас лю появляти Тепер уже є о районі около двох з половину тисяч Овец і ну і кєс є дес у такой кількості тозы берут тепер многі тому што унун куру держати мало тяжко не є пасла пустня з толже што пастуху не є не тоже пазла них бы не хотіл іх пасти селже молотяжко а од кузу даєну дві козыцю і може держати діс дома немного кусити а молоковси єй комыло се молоко дуже файноє Дубрых Як вы тямите давно называли кузу корову бідняків Ай гей гей ай добули села де козарство булюзинло самовлюбиноєному все было по <unk> кіслил ся чому чомусь тому селі держали дуже много кіс І фамілиі козер цапа вітыл з якуй зміру не повязано Дуже добре ци треба розвивати се на Подкарпа звіданя такоє банально єно боду Не треба Не треба розвивати а мусий розвивати водві со нас ґрунты біні Земля слаба не є чорноземлю Як ся не буде орґанічного добріла як ся не будеме держати худобу не будеме мати не убрити даму добрити ни огірка ни крумпля ни парадичкы нич не будеме мати бо не є тото ни є ниорґанічных добрів а на хімічных добрів ах выносал сасує всю рослину І мы знайме мырозумі в I віці зєєме што оно всойде в орґанізм людины все што ся вытягує з ґрунты за што усі переходят на орґаніку і як дивиме ся в світі што орґанічні продукты є на много друзі якы обыкновенні продукты так што і враз я думаю навернут ся лжел же помаленькы помаленькы шо Што держат і ачили русили помалю держай худубує ісонарскє такі господарства невеликє такій привадні не фермерскє а привадні такій шоподися свини пят наций то же все все помалю помалю ся вертат на кругы своі Двісто маленькі ґазду уникі будут оперативні униз будут волушні іх кучас населеня і граз у суму пляні здовільняти се дуже се дуже дубріх раскажете што одрізняє ся домашнює од тикого де де покладано было на конвейрі тємлюсю портуалі на початку двохтисячных руку ішло франку той кугут ун куштувати ноты кісткыну де зроблено на цих промысловых великых іх іс заводах де і гурашу рецепты птицифабрыка лун куштувати міхто там напев євротаю та пойме образно А уже гріня до Алдея по мойму сіска курка нову куштувал же будут там три бісат штыри єврнице селже ся чувстувало і по виду ви тот франку в бути май сити авна курка та худа но тым не венше людира тому знали шуни ідят здорово єй се дуте і здає бы собі як жыли Пу дивносту руху наші предкірка кожыє высоко в горадиси із домасвіду і тотку ся кормит є лем мей з супермаркета видме єм попут чоловіку бісачый ся руку там уже хвороб дуже много відтераз то діти а шобы мож зробити на Подкарпатю шбувы поміняти сю ситуацию Я думаю што треба бы зробити то што зробил Євросоюз у тых державах якы входят у Европску Унію там доплацюют за кожний кілоґрам вырощеной сельскосподарской тварины доплацюют У ниху процентну відносиню зо свиніну одно доплацюй за велику рогату худобу другой доплацюй у нас дуже важків мовы для утриманя ты худобы той мажыны бо і косити треба в горах і трава не нормальна така псачкы што неє пожывност тив нею ниякує А як бы держава начала помагати ну тепер уже штось помалю помало началь тепер уже за утриманя кодержіт три і більше коров дают бу <unk> тис гривень людям выплацюют а ко вівцю держыт дают бу тисячі другій обертают лицом до села І фактично маєме великі шансы што Подкарпатя дійсно дякуюче іменным маржынству дякуючы ґразы кєд пойде розвой <unk>э то мы маєме шансы шу до діст остане Куризу нас з зайпами руняли та мілка і кем приходит суда єй діти і дядю граз з ад Піска корова над Ефайном руку на Подкарпаті цлусь має быти друго сурту Не так має той сопроцвітати реклямувати ся і дійсно будуцю жытку рекреацийну зону де дуже мною люди приходит сюда Приходят сюда лічыти ся оду санатуриі оддыхати малутє гісти свіжыє мало гісти натуральны дійсно се має шанс і се дуже дубріє новує каждий порядник чловік маєте хобі Я знал на культуро єдно з вашых о такых занять про поза роботу се краєписво то єс вы знимайте ся історию вызнимайте ся культуру в своій землі сво края розкажіт про се дашто Це моє хобі такоє што я розуміти я бы лишыл усо ай себе м не лишыл Муса начлю мене недавно у <unk> році писал директор областного Музею Філіп Людвиківаной писал книжку про мого віка І я йому му помагал зберати материялы Мы єздили на сельозу стрічали сме ся з людми говорили сме з люд записом і так цікаво было ся збуку дивити на тото як він тот материялиз берат і помале помале помалю розуміти мене нашло цікавити самого шо тото якно было шо было Вмити я начал діслати материялы чытати історичні материялы звязал ся з тым же люди ком він мені дуже много історичных материялів давал Был нас такий вынограду оты знанір бендас людина із великой чур і з великой буквы він тілько материялів малпу істуриі нашой срібной землі майже ніколи має тілько Шкода што перевели ся у беревскій архів тутів сціновно всо рівно мож ся покорыстувати як ся вік хоче мож ся покорыстувати тым І мене дуже началь цікавити розуміти чловік якій жє на свій земли і не за тій істориі той землі то мало мало ганьба Мне цікавило стоіт у селі хрест З якого руку він поставлений той хрест Побудована церква з якого року якій священникы были в селі Ял оглядати глядати тут оглядати і назберал достайно материял Маю уже публикаций у ріжных журналах по краєзнавству по істориі Села Глюбину Едеяжыю по істориі Сера Драгова по істориі ветеринарной службы сього района Слолявского мают устрашно мал материялів і вже чуєте <unk> маю публикаций о ріжных выданях новина Закарпатя вісті Слалявщыны <unk>m статя вышла дес у середині літа у серпню і по мойому місяцу є бы было опубликоно моє перше стетя вагу з тіснецту рук лавал А Євно зволоситмете Был у нас такого молодого священника дали отця Івана Козра і у нього был ювілей десят років з дня його священства і то участ то ювілея взавсіл тай написал про нього статю то была перша моя стII стя было вже про нове село Село Суского Лендорф Лервінздофя статя пумню оті три пумню бо три в стетіли ся были о <unk> році третя стетя была про село якє не істнує на наші дны село Цыклоновиц Агайкых з істо Ай тамта там єй і муй упічатка даєолоґє і описвудску е герб опис є коли звідуваня было реформа Мариі Терезиі были та было звідуваня окремо в селі Сикляновица а якоє тепер стало силом глюбином окремо в глюбину Іси три тотцьом помню як я нацийоналту є Ну ваша робота дійсно несе хосены бо лему тому руці найдому з вашых зглядувань є крипта Бартолона Я мойой научници на уці ци тепер уж роді уже студентка слабу Даніеля Тому зробили ту вы руботу вели табуєден з проєктурс <unk> і та робота дісно уна там нараз на нею обернули пузур і будустали были грамоты за ліпшу роботу ліпшу звядатоньску роботу Оця ігра скрипта бартово то дуже інтересу Вы там описували сут на териториі од завода Лугій Бушо є фактично гробниця цілой сімі по мойму <unk> чловік сел чловік до і бы фактично там похорони найграз сімя тых котрам жыв кулис мал готель за влот продуйте гусим робити што і надале Плянує мя робити бо же сме ся звертали до шандора професора Ізукопів Федора Шандора звертали сме ся до нашой асоцияциі Асоцияциі Туризму у Закарпатской области звертали сме ся до нашой єпископаніля він се цікавит дуже історию ту проту гробницю Ну плянує ся обіцяют усі што штось розкрутя што буде ся розробляти тото місто і зробити як і ся она туристична локация Солявщыны то буде доста файно як бы ся тото штось зробило А над чім робити тепиркы Як раз ем конціл роботу по Вікторови Дулішковичу і я такий якый у Кєнгірі кєнгірскє повстаня было увісєных грекокатолицкы його там розстріляли і він оден і зкє кых было серед <unk> чловікы кых там закатали в землю танкам Русияне Оден і <unk> был убитий там і його імя достал ся з Отелю хотя є у тудя реметі є покладена йому меморияльна дошка або з нього рідко споминаю хіба на якій ювілей а він якраз мал тепер ювілей <unk> руків з дня муциниску і смерті і <unk> років кінгірского пустаня Та я як раз татям материялю глядати по ньому написаюм уже статю і думаю што скоро скоро статяй выйде люхыте голусту Русину Подкарпатя смо сыс вызваня свізах цийны голости доленосо не быти о зыспи світого сут недо ви децар Ву є такой членом Русин клюба Русинами старают ся не называти себе інтеліґент на Подкарпатю даже тікоєным мнугі чуй сбуєтя бо якой буйти якіс проблемы Не называл ци вы себе назвали одкрыту і мало ту гову пришли у соспільноє обєднаня русиньской цю з руди Як ся мож называти або не называти Русином У мене Русином был дідо был мій нянько Русин І ям автоматично є Русином Я не можу быти Турком ават Мадяром чомусь Мадяр ся не ганьбит называти ся Мадяром Румун Румуном циган Циганом а мы чомусь началь ся ганьбити называти ся Русинами я ся не розумію і кім быдити будучны Пудкарпатя Ну я думаю што мы были Европу мы і станеме Европу і з часом Выдал Бог бы за конці Лайсавой на был усіх усіх на слуху на языкови у думках є лише законціня сой войны усі усі просить і Бога просят і і старают ся і донатят якос на тот фронт хлопці не умерали муді бы ся вернули думіл бы ся конціло война Я думаю Подкарпатя має файну будучніст бо у нас самісти казальносту і вобє свалял ся на той унікальный край той кругом мінеральна вода де не тыкне пальцов там де ся мінеральна вода Єд два санаториі санаторного тилі Комплексу той нашой окрузі скурійшого миру скорійшого закінчыня а Русинам нашым усім шыбы ділити ся спільном культуром яка нас была з одного коріня выросла Віль такого спількуваня ну не маєме як ся спількувати до граници закрытя бо я думаю што граници ся одкрыют і модмежу заняты а де закрыті будеме тото будеме оданду другого в гості ходити будеме ся вмінювати ріжныматерияльми дякыме сте все вас было дубрі шубы ваші книжкы входили є на за другу шобы нести Хосен і радустя жытелям Подкарпатя дякы вам Натоша то шобы ЗМО то коли його сос того село вельо тома то Коли осотого село вельо дадут тыреволи то же пати дашы гыземо коли його лято до того земе того зелеты Були його зо з того зеле то лем ой веде В люсору сыбу Подкарпатя