Архів
лемківского радия

В люсурусы был Подкарпатя Дніс у нас пойде Бесіда з молодым вченым аспірантом Факультета Спульковых Наук Ужгородского Університета Петром Габраным героідничній передачі Глусу Русину Подкарпатя сам родом з Выноградова Стара назва Сиврюш Комітат УГО Ґевкашы прожывалот много етнічных ґруп і при думу же стурут ся туй не чути ани про неймалу медженацийональну ворожницю Так што жыл сивлюші в сів мирі ґазді Петро Законців Історичный факультет Ужну і лжестнадці року помагат єдной з майнезахыщеных етнічці ґруп Подкарпатя Ромам За сей час у дубрі зядал жытя Циґан креме того Петро Габрен єй активным членом карпаторусиньской соспільной орґанізациі Русиньскій Культуролоґічний Клуб і пробує уж іякі способы помочы свому народови возродити ся культурно Ун часто порунює Русинові Рому находит ся медже нима фест похожого гімолоди выкладатю жну Петроуці студенту неганьбити ся рудной землі добре знати Істурію Пудкарпатя і честувати своє і просе вшытку мудніжнім і поговору Ісидіт гону на чериш і одкусує білий цвіт еса смуты Лесбі ладі в Ґонса смуты лесціли світ айвы на ты засмути леса смутым собі самы О два рокы дотям годил а на треті другом залефра ся повіять миля за але тото што свами суботу залезама За што мело другій за меза буде Серце моясалі одбочы те я вже буде буду теля не будеша те плати лодку а ти є і зала Сокоти за моя мила бома моє Штефа валци але Фрасия моля сідьме миля ес другє полеза валце але тоту тото што з вами весу сала се але за падругы за буде за боя розваса A але фрас ся повіт другє буда сам але тоту тото што з вами весу самой за што другы за сели да Слухайте голосу Русину Подкарпатя Добридінь Петре тыкує сувташны звіданя де і коли вы ся родили Довди родил єм си в Вынограду стара назвы Союз там єм ходил до школы пакім пішол уж вчыти закінчыл Ужульскє Нацийональный Університет Сторичный Факультет Кім под нацийональности рахувала себе Ваша старшына Ваші родитні Моя мати та отиц рахували ся Украінцями того што од той часы Не обрацяло ся такій позор до того кым ты єм жыли робили при Совітскому Союзі як бы не было такого Якым языком тут до хоснували сте ся дома Моя родина дома говорила як кажут по нашому русиньскє того што мы всі я і малий коли в школом ходил так само між сукласниками сме говорили На русиньскій бесіді в шкурінов роках была єдна украіньска бесіда дома дома і з цимборами говорили сме кажут по нашым по русиньскы Но севлю жебы вынораду ну о нацийональнойсі етносы жыли кроме Русинів тотцяс коли бы были маленькым коли сте ходили в шкуру Отак і в той час і в Низкысхідні там найбудше жыє Мадяр меньшій кількості жыют і Німці і Словакі Чехы но а кєд говорити за весвиноградувскій районты там многій і Ромів або як кажут у нас Циган жыєнораду і Короляву там жыют яку нас кажут шотрові циґаны Подкарпатя рахує ся такым реґіоном де люди цістуют єден другу не позораючы на нацийональніст не думуюче до якого етнос односит ся довікы но з якым комунікує Як вас було сим ци честували ся представникы разных етносу З дитинства уріслу тикому мого нацийональному середовиску моіми сусідыми были і Жыди і Медяре мы ниґы не думали або не выділяли сме ож ко якуй нацийональніст розуміли сме ся всу дуже файну дуже добре Чыстовали сы ниґде не было такого шусвіздистом міг повісти шойти том Ци Мадярци циґанци ци Жыдыкого нас ниґы не было всі люде жыли тай думу і зараз і дружню но в усе є як раз такій сухтаж католика сусіда Свято то православний сусід не робит тоже не тмушу вінно одподер то свято а чысто честуюче сусідо властикоє було так <unk> процентів тоязыково кількос был другій праздник ниґодом выдала за Гей крайом крайом поню крайоміла немайством амыла Тей крайом крайом поню крайом ля проводне молодя пароди бодне молодя паро дебо Ей крайом крайом коню крайом амы біла будме гайом гей кротом каждого воню татком амы біла Гей а том гей крайом крайом боню крайом амы біла будме гайом гей братком каждому татком амы біла зо Гей крайом крайом поту крайом а вымілайом Гей простом простоны онылам ей крайом крайом потім крайом Амы міла ге ге гей гей кросом крославом коню кроцком амы міласком Гей крайом крайом коню крайом а мы міла одьме гегайом гей краслом кроцлавом коню кроцком а мы міла поском Стучыли ся уж Рускому Університеті не історичным Факульте Істори Які сте говорили в університеті на парах по бесіді мож повісти так што на парахы всі говорили украіньску бесіду пары симіляры то То такій мало быти но автареві з своіма сокусниками говорили так як і дома хосту каждый і з другого рейону был таври малома і по інчым але всі самі собо розуміли малим Оролемків іграз Дулиняньскій верховинскій до верховинці були да і з Тяцьова і з Мзіры хлопциґу із Водувця Важу з районів нову ужы достадує ся зробити з Ромами Єст новінарьом Інформацийноаналитично Аґенства Ромай ужыт цьому іменно з Ромами Так ся стало колим за кінці Університет пішує мало подрубляти а потомем си пузнайкоме віз цияньскыма лідерами еліту в іхню не мені вшу пуй до нас мало поробиш бы знає стати писати добро но той так ся то все закрутило по тому же м злізу сис цияньскій соспільний рухтий те вже мож повісти діс <unk> годив же в ньому ся потихы варю Нову тот ся зє і активістом русиньску оддвіганя єст членом Русин клуба як сумісяєте одіґрас такі два занятя Русиньскы одвіганя вже мине слова кажут мало мой пізно дес мож годів тому назад но затянули мене сюда як кажут моі старі цінбуры моі выкладиці з якым я зараз тоже люблю то і потихі сме начальже єдно дас робити Два звіти ні єдно пунітолу га Ту специяліста ци є штус общє медже сима двома етном медже Карпаторусинами і Ромами Обше між Карпаторусинами і Ромами або Оциями Я вижу тому што якій дні такі другій уже стороцьом жыют без свойой державности безикуіс такой глобальной і великой Потворы з буку державы но направду повісти шуцияни што Карпаторусы не то же малы ументы з буку інчых наций де не жыют мало до них си так ставлят Я бы так зверою перед мало ну переджы ну і так Думу не етикій несерйозні мало хлопців всіх О пляні того што не є вніє не годній семіс собі як бы продбати своій такій соспільні тай розвіданєм годы помочы собі унаскажут Но а разниця разниця то є великє бо Но як шоу повісти з має дьобше тову што Карпатурсинишы Роми не будже направлены на розвой такого культурного свого жытя ну разецо тому шо Циґан будже проблему тыкому як социяльный захыст правый захыст Іх доступовно не може нормально і чытати і писати слабо слаболошколовні кажут но а іхня еліта так само не є на такому рівню бы сама тоту со могла переламати в них ситуацию Одарусно помагаю святі ся то собі самє А мі находят роботу єс ідут на зароботкы той з выход находіт мусилів прокормити но і помочы собідровому плані то же находят якіс выходы хотну часто ті выход не видят люди бы не мали гыдати помоч котрі она має надавати ся державу безницю A сакватира Гей высові збіскаю свястів зай выд ся до захы Слухыти Голусу Русину Пудкарпатя Ко буде мати скоше кодифікацию русиноциры Самало тыкає тижкоє звідня цього лотошу і Карпаторусиници ани вже годами говорит уж треба треба Кодифікувати треба дашу робити бы быта бесіда были кажут унормувана і вже си хоснувала у такій офіцийній документациі Ной бо якій циґан таків Карпату Руснів є много такых поводных каменів коли ся зойдут розумні цілядник начынают думати ож шобрати за основу котрый діалект якого там приводити прицісувати до одупутя абы всі сентово согласили О нашы сусідови ноприкы словакы поцаньскій бесіді взяли за основу одыні з діалектів повіли уж мы на ньому будеме основувати і все і они приняли і зараз собі спокійно розвивайті Телевізию радию і новинків сяків выпускаю Русинословакі то же уне уж <unk> руку малут свій кодифікуваный вариянты Так само Мадярскы Русины тоже має <unk> руку малутє сербскє Русины до них носят си і хорватскє І мают Лемкы то же ульскі Русины тоже мают свій кодифіковный варяды є фактично участником обухдвянь одвыдити як тут ту розвиває ся Уциґаны видити як весу Русиному русинує своі часописы однекєу не пробут якусь нормо ушурити та самооцюзнена Уруб єшу стикує вранці была пайна Азета до Романіякы выдавала таже соспольны орґанізация Руманіях она уходила деся у девостих в налі двохтисячных ды потім оно все прикратило бы же стало мало яка вихотати і фінансує підпоры на тоту су нотусу роботу Но зараз циґанi телевізийны проґрамы Романо ДзіПЕНту по нашому робскє жытя наранці выходило на талеканалі Ты сепер выходит на канал Суспільны Сайт є так сайт ведете бы Кажете за сей сайт Ромова дая го зараз адмініструю што можу та закіду туди якіс цікави новинкы він бы мал бы конечно робити мало ліпше як він зараз робит бо Коли мы його запускали мали сме якоюс там фінансову подпору зараз мо більше на такых волонтерскых нацялах держыт сину Даст бобшу може колись буде ліпшы ситуациі вернеме ся до ліпшойзациі роботы То і в процесі роботу сайта языкові вопросы не задівают ниє специялізу в нацияньскому сайті вся інформацию продає ся лишноукраіньскій мові Не спалаці не спаленовы Не спомнаюньстер день ся то не приходит я товды не прихладат А ты привноці язы моцільника лоті Вы є членом редколеґіі русиньского журнал Од Сюзнина і украіноязычного часописа Карпатознавство цім медже собом похожі сі дві новинкы Так си стало шо попам редколеґіі єдного і другого журнала Навшы цюзнину рубили і рублиті продвигают моі давні цінбуры з якым я рублю а карпетознавство то же самоє там з основником є тоже мій старий знайомий котрый закінчыл історичный факультет <unk>IP Жуналы цюзина вже выходит <unk> годівы карпетознавство але ж теперу перший номер шыровой Ну не вісім удум уж он <unk> до <unk> ходил а обновил ся дякуючє професор ПулюРоберту Малуцію вестрітьому руці Спільной медже нима як я виджу то є і тошо бушіст дописуваців дов свойой новинкы і єдиний другій журнал Є досто такій файні материялы якій є новеми котры до того ни ся ниґде не печатали ни не публикували ся рубликы де сунисы такы супадают медже собом І авдиторы або єден другій журнал не направлені на подацю інформаций про жытя культуру істориі нашых Карпаторусинів Но як шо говорити уже яка медже ними різници то ріжницю тому шузна там всі материялы подавут ся нашу русиньску бесіду іншы моатикы культурны былистичны напрямом Там си подавут і наші І поеты і писменникы ноа карпатознавству він полністю украіномовный журнал віше якы таку повіл тику сторону научности тошо там майже буду половина університей то пишут локовци нашого місцевого суздичну ігра з квадритку леґід опису великій мілітіжы Коли вела штефано погодове лам його за нього еге ге голя генайде геня Манкомоя ге го ге горайде геня Манкомоя погляды то Язолию Олею Золию гола вмію всказати не мірю ге горайде геня Маґымо е горайде генымоя Бо є собі люба коле нього моя дайде няморяти папаты Відавайте ся дівчата якысловця прося до прося не прося на розмошат залі рознося не дайте не мам помале не дайте не мам полейт же дівчата Васпорчыча Девай дівчата ся дівчата Ей ге гетати по русиньскій є єдістно проблемным Ну чытати по русиньскій говорити по русиньскій дост є проблемным Даже і для мене Я тепер жыю уж урдіі і не мал такій медже собовый кажуть по роботі і по разных двиганях а знайомых люди з якыма я можу такы свободно говорити по русиньскы і думати по русиньскы не є мало таку проблему бо вносил созыты рає Забыває ся і хочеш не хочеш людино переходит нажут нечысту украіньску бесіду І я думуш усе неяку з тику проблему яку умулы ці чысту ціномішыну глам нешулу людины в душі на серцю до чого нахвоцы до чого стримит лухите голусну Русину Подкарпатя Уж минулоє і ріту зысул теплий цы уж не ходит радіст світу уж єй не є в насковраночку милий мій Дає ся мі пташку тігі уж не чутний над пылями твій чудовий спів І тыр три рат кона рікы зеле жолтий Уівым смутком ні мым кыріку тува дусу і шковраночку милим Дає ся ді пташку уж нецутний над пулями твій цудовий спі осін цвопкыт за облотку чыбыл мучыт тущ чурба сіром стерньом дост мам того достраночку мили мі не одпера кул і мрій Ай ся дісту красной весны вчую за стрій шко в радоцку Милий бій од пан смо гій Ой ся дісту Красной весны вцю зас твій Дома одтеперкы дома чесно змамул і зжнул як гор Томос маму жыну говориме так як зараз смы з вами по русиньскій русину спу спутно не такы перемішку з украіньскыми слова од уж руд і сел Уж велика разници граз у пляні языковой діференцы разных великым великым такым Севлю што і кажут у нас утнай з такых культурных стулици Карпатя Русильства і люди тамы котры приізджают набозары лісу магазины у школи в больниці в Нивсі урицы русиньскы вы є аспірантом Можну Уже якій ся приподите Ци хуснуйте в русиньску бесіду на парах на перервах Ну зараз є вжысилучу переходжу на третій курс аспірантуры до того року дали мы пару пару семінарів вести были мі асистентом на кафедрі мож на семих семінарах мы говориме чысту украіньску бесіду Такій має быти но авпарах кєд так хворил і з студентами котры там із ріжных районів области не ятыкує ріжниці яклика той же студенці студенткы до мене обрушают Якшу украіньску мову так я знал так само якшо же говорит русиньску бесіду а я тоже радую сюди што люди як кажут не забывают своіну сел жытє сут таж Русину все тлук озвідат є одказує ту бесіду і ку звідуют Це ос так прийнят Русины Унуд нормальну з єдного буку нодизу но дає ужыткій неґатив тмушу Мнотульку толерантє но тульку стараєме ся вустям угодити шуди густя гыв хы гыр сли толерантні і по бесіді Але за послідні три годы я по собі так вижу коли говорит руску русийску то мене а вже начынає мало так коробити всі коли вижу там дес стара бабка або дідик што там по рускє десісхаркы пришли то богі з нима або коли вже І наші діі людишы езату будут собі там кажут украіньскы щебытати по рускы то новомне мало такій з середины зайде Любі моі милі моі люди Подкарпатя любіте ся честуйте ся як родній братя Нашы горы полонины ния красшы в світів І поточкы нашы річкы суніч комігрі Будьме вєдны благі будьме не утратьме чести бо лем любов наша єдност може нас вєсти Раду ся што сме вєдно радост нашу чути Жем думала што нам ниґдал трумбати не дути Грайте люди цілят добра усіх выселіте памятайте мы Русины род не загубіте дале єсыло єсыло там за земльо там рахы доєны цами русину землю за домовкы родила сыланя там ци вірку має язы о збери своі у своі славі крывы Зим морі Жытя затя краты догоди Зате сту юлийо Все буду ци матерници зас тезандувал Вчыли мамони спасандувал Чыри мамони епра говорили Подіцкій Кыів єтям совітскій період горил по рускій там украіньску бістну мыцюты не было Коли вы думаєте Подкарпатя заговорит по русиньскій імено Ужгород бо Подкарпатя говорит по русиньскы даже Мукацьово там друга ситуация од ужурду майтяже туй дуже много переселенців туй дуже много приізджых ци зговорит кулиць уж Ну се тыкає двоякє питаня бо уж уж і так говорит по русиньскы товорит ті люди по русиньскій котры говорили до того ци буде больше людей говорити по русиньскы а думаю шо не буде Не буде того што все ся мінят все ся кажут намішує пуно нашых люди выіхало заграницю кажут і довойны на зароботкы і зараз і сюда полно приіхало переселенців котры дас богы перейдут з руску на украіньску бесіды тошы горити шыретишу дас бог Русин будуй признані і русиньскій язык буде признаны реґіональным уже допустиме шу в університеті буде одкрыт уж научны центры ци лаборатория уж коли пуйде русиньскій язык література істория все змінит ситуацию допустиме шу такоє буде было мало быти кійме в Евросоюз І такому оптимістичному вариянті то мало быси поміняти то што тоді уже буде інчыка ситуация і люде же по інчы кому будут на все всо позерати того што зараз неє такой мотивациі з середины удиів бы ся якыс сцыкотити розвивати говорити нас людияк Єкаси кажут выгода або хосени з того штобы дашо робити то не то і будут робити Майновазі тых людий котры зараз неє такыми одкрытыми Русинами або одкрыту не говорит нашу бесіду Выдбувати ты люди тяжко тому з них выжываєв не думуют за кусо хліба як його зробити Носису роботу тра я думаю годи бы пройшло Нуючы си кавкы оповіли што праву договорити по сільскій то же може бы так казали тато люде зарубльовуют селяниці якы ім то не треба бо ситуация мінят ся і Кіів з гори по украіньскій Я тепер ужы коли в Кыєві был молодиєцю Руску Бесіду жалу по украіньскій жытя мінит си десбух і У серенчливі ім поманю і теперкы ваші пожаданя Русинам Подкарпатям Русинам світа слухам Лем фм хтіл бы м пожыдати такой шбы ся ті Русины в світу розуміли ся честували ся любили си медже собов Кєд єден до друго диспу падит у гості то бы каждый єден друго чыстувал файно примал гостивы кажут по насму Для Карпатскых Русинів пожадало тошу бы сме же серчливо пережыли сі тяжкій чесышу зараз у нас в державі і так само на будусой кєд говорити што ідеме лже Усий збіг до Европы та мусиме тоже двигати наші Наші питаня по перше признаня подрує што смерили за кодифікацию бесіды но і по третє ходити на мало інчыкі майсирозний урвинь І університетску освіты і культурных як кажут всякых заходів бы сме рубили сирозні міжнародны фестівали обы Русиныі з сусідніх держав до нас приізджали мы мали можливіст приізджати до них Сідит пляшок матже штіхей обдзюбує дрібникій Чого з тым і моями лаґей замультила цию антитоннезар мон <unk>ene зокрочы до няй антитоннезар мотирочы до нянтоны ты Не видили што з ним зробил хай же те мене зовали Зутырочкым пя чекала гей атру полюди Милами вас то зробила за тыме ме згодила Сутскє посил гей ати з другы кодила милами вас то зробила за тым змовило Пситримуцкє темпо ковіяти з другы колдило Ай другы даходила чекала Тотручкы што з того сылка єд ласковом платила Ани ятя не піду ани то моя буду Ани я під окайшы чекали ане ятя не підом а не виду анячком гейбше чекат не буду То же хотім Вам пожадати закончыти успішну аспірантуру захыстити свою наукову робуту ну іы служыти выбла свому народу ся дугу служыти щестю Файно дяку дякуйме вам піднойу під зеленой підной під зеленой голубіной сидів з головінова крімонька міслонька міс Ой вішов стріл темного стрілного ге ге ге ге ге голивсь голов ге ге ге ге спикати спіл плакати ге ге ге ге гі гі г Ты Всору сыбыл Подкарпатя