The archive of
Lemko radio

В люсурусы был Подкарпатя Внесє наша героіня недля Лізниц цілком одрізнит ся од передні Густю гурсу Русин Подкарпатя Она говорит Бесіду котру украю кажут на уєдному селі і з Воргуті на низ Рунику Луйгуті Сисі люде у сторочу переселили си сюди з лептувского Мікулаша тому і называли себе лептаками а туташні цілідкы залезных оптакы Правда не лесеродиля зісковиці котра днес є частю Поліны медже тутышню цілідю і жытелями другых сел округу не є ниякой особой ріжниці або нянько Нелі уроджений гутник тому дівка не лем добре засвоіла голов предку ай вернула ся на єй з воргуту Оддала ся там як то часто бувит імено нелі взяла на себе місию одрудити сохтаж гуднику усукути бесіду зберати фольклор тому она мецистра за освіту стала кєровником фольклорну рокаша глудницкі вецюркы Землякы повірли нилі і попурували єй ушытку люхыте голосу Русину Подкарпатя маліч коцичуєш ого го А любиме голо го лого ба сородкы баз ґате бода месы мавете Маріч коси чуєш добра бунь добра бунт А ты за мена на забуд на забудза на саму диґна монасибыт Але в пасти голосит котра тіл кафа за можеводим Паріскотси голо горы боля паріскотцира порам мати за мене не за маріч коци чуєш о го А дайме води з богара білого дайме саля быте выси гороциє безадеме за памяти Але цгодит своє слова буде мамо Ати задаврасе моя морасен Мали скозице голя боля мали скозицв мати за медамот за миґда мой Анна мода Зсиіту при файным ускому селі Ґрніково гута біси давашых люди одрізнит ся од ризыку другых сел сього реґіона з чым звязано Знате вшытко ся почало з того же кєдеси в Сесилісы зоселили ся люде якы были выход сами зо Східньой Слова Но а і была така Анна Арендаш то была секретар Сільской рады родниківской І она ходила до людив записувала історию звідала іх же як в <unk> року она записала од Янка Тріщюлы якій был роджений вси в <unk> року же на сесі землі были переселены три сігі то же было <unk> людів но і судобу монету пришли они привели з собом три коні волы коровы сліні но ай уликы з пчолами Но та і зато уж так нашы себесіда одрізнят од другых Но одрізнит си гых серзно никы сут на проту Словака меци вшыткы Русины Но поздрайте Мене питаня все все тіж інтересує і я ходила звідати до людив про іхнє жытя Як ся они видівали што они варили єсти як ґаздували на облистю за співанкы за обряды там свальбы сватанкы коляды паскы другы даякы праздникы як они тоту святкували но ай знате жем звідали іх же хто сме є І вшыткы сучасно сторожылы казали же мы сме Словакы А кєд м іх звідали же зіцюли они декєде такє слово Русин ведь Руснак они казали же они такого не знали іхні предкы ім тото не повинны Ты внику пришли суда не руснаками а пришли Словаками Но айвы знате же была Гана Арендаш Яєнька злова і она записала было од мішка Гутника якій был роджений в <unk> року же як він был на войні то з солдата а мі попал до липтовского Міґлоша вшыє на Словаках І він розказує же уж як было темно Они з солдатами попросили ся до єдной хыжы до людів зноцювати Розговорили си з тыма ґаздами та звідит іх наш воєк же Хто вы такы мы ж говориме так як вы мы ся розумієме хто выно ай він втеди повіл ім же мы сме словеньскы Руснак но і знате же так як мы ту тераз з вами маме Вельо цимбуровіл у фейсбуку Но і тоты котры нас будут ту слухати най нам в коментарях напишут же де они цілили таку бесіду географіі сой бесіды што Яву Духнеска з вами говорит гмє і терас дісно кєд каждый кос признат што то бесідати куйку убуридю недома нотис видководизрудит ся тіж близко но типика іщы єдно звіденя на заткутых років уважно Гуті поклали грекокатолицку церкву но а не римокатолицкій кусювик правило Словакє сут є римокатоликами не грекокатоликами Но Як вы си можете пояснити Ном питаня же кєди была ту з Лодуна фабрика гута та граф Шемборн до села заселил майстрів і самы розумієте же они могли быти з ріжных церков як грекокатоликы так і римокатоликы і про сесы свідчат записы в шематизмых А чом была грекокатолицка церква но я си думам же на тот час грекокатолицкє духовенство мало барз великій вплыв на тых териториях Но так як люди жыли ту ріжны нацийональностивы і Мадяры і Німці Словакы Полякы і Євреі і Русины тоту дало свіплы Церков дала свій вплыв те зато была перша церков на гуті Грекокатолицка пояснят ту файны но ав перепис року то же гутикы в будшости записет є руснаками Вы можете то пояснити єй кіс переказы оты чому так писали си чому на ХХ руку не писали ся руснаками ани Словаками Но точных даных я вам тото не помлю айбо я си думам же на тото мало быти Пысапричына Ват то был страх А ват єм хто скажо з полудниця може быти іх раз туду Пряшул ся набо Спишскій Земпліньскій ішарскій Комітату Нодушыду Словацину підкрислят бор бурбады з териториі Но і туй ся напудили може быти субо фактично і той дісни появило ся такых раповине сепаратийскых як раз віювань субо шу одхоціме до суват ся ну ну може быти ігра ся причына і тому надавили шупіші Руснаками шубодиси не появляли ся якіс такі мысли Но знайме історию яку писал Мікулаш Барта у <unk> році што грав Шамбор не хотіл дати гудникам судку землі для поструйкы церкви при тому шумал во сутні і дру гектару і хоснувал іх для того шуму там урыні ся пасли Но а в одсутку змін хотіл дати выдовуці з науці стат Знате я си думам же скорійше за все тото было політичным рішыньом і зато Шенборн одказал просьбі людів дати ім землю Бо на тот час проходила верховна Акция і зато оно было єдно з другом так звязано зато не хтіл Но айбо як розказуют Гудникы же был такый Ян кокнап і він мал землю в центрі села і він дал частку свойой землі для постройкы той церкви но ай бы повіл же бы його там похоронили Про тото є такє свідцяня же коло церкви є іхні громы його і його жоны Буде суходи є Но а сама назва гута ефоктычно іхєн на Подкарпатю много Всі знал што там бурску думє заводы робили там скло вас дакотрі остаткы встали ся тож буруску думує вас там якой зав підприємство з самого того материялу же было жебы ся обстав там не єм было барз велича ай было знате кєд бы згнати декотрых людів та може дес на плоді Дадпівници могли бы найшу знайти єдку Гей з інтерасой расла си потребу выску оды знайти бнул вру дуже інтересно знаєме за перегвармедия Теодора Легудзкого якій є фактично дал в курті опису каждого населеного пункта шута все промысловоє поселеня в <unk> році Шемборном зоселеноє і люди котры і Прюбуль з Михайло ізранова вуни пробудут досліджувати Се узнавати ци дійснов переселенці мною в Михайловцю і Вранова переселень Науту Як записувала Анна Арендаш в <unk> року Од Янка Тристюли він казал же на початку <unk> років ту для роботы на тоту фабрыку было заселено<unk> сімей з танців і они майже вшыткы были Ословацями Русна Досес розумнує поясниня тому што Спиш уткіской ся го переселит ци букарите бесіду будете досліджу од місців нудного а не специялизу місце видит там дес так говорят одыкраз ви называли шучас войницю вік был там оддісну од по татрами то жо по татрами І скорсі всо оно такє было а по фамілиях По прізвищах вони пробували якроз звіряти ция наприклад Гудны Кузупом од сі фамілиі з реґіоні Словаці од Дішню Як в <unk> року Шамбор ту опят заселил людів І то уж были люде другых нацийональности то были там і Німцы і оді вышлавскій фамілиі можут вас быти Оты куслабів походит Німців З Німців нуты Німцы німецкы фамілиі маме туж лем дві ся обстали то є гартавелы ає штулером а было іх кєди бо тото є задокументувано кєды і <unk>ati з Плоского приходили звідати записувати людів та были там такы фамилиі як Голін гер гейделы терзірці не згадам были но або сесиі фамілиі до терсти і обста А такышы чысто гудницкы фамилиі та то вам можу назвати кєд вцете Аго буску Они барсы Іх вшыткы уж знают то є арендашы букы гудникы гнотковиці кнапы ксениці вітрякы козубы морилякы матишакы полонцякы з сеґедиі токар Дісня фамілиі уже пушли по реґіону од вас В роках скоршыл ся гой буру Ночных даных никот не ізвідомо бо скошыл ся оно так і є Вашы предкы полностю усукотили автентичну лексику Як ім си в доло Знате она єст в Сукотцяна ани айбо не докус Познате же прешло вельо часу і дуже много вшыткого нового селе якій і Мадярами так і Чехами і Рускыма но і Украіном Но якій в сукотили Дознате же специяльно не ходили тієй сокотилы і Крыска Ай бо они на той бесіді якой говорили они учым своіх дітів своіх внуків уціли і так тото ся передавало но і тот говір дишол і до днешнього часу Красний говір ефектичний його аналогу мутикрум не маєме Но ци правда што із оргута було силом мотку заперто типы і кажут што гудникы гудницкі оддавали слем зо своіх Кули спали сте ся Гей правду выкажете было в нас такым селі была така звычка традиция же гудникы лем ся оддавали женили лем зо своіма Кельов было І каждий собі припозерувал жебы была май парадна май красна май шыковна ну тай так си выберали знати было ся такє жебы кєд могли ся поженити побрати тройорідну брат зу сестром Ай бо Як почали гутникы уж ходити доловы на роботу ци долявы ци досвылявы ци ходили декєди до своіх родиців найдальше но і там си они могли і даяку половину нову припозерати Та ім вже так знатий і поженили си іх теды пришли на Гуту і новы фамилиі і тото традиция уж она Но не мож повести же она полністю пропала она сіє бо даже тераз гутникы женят ся між собом Ном і дуже любит сю Е ті пришликы котрі си женят на Гуту они не перелучуют на свою бесідунику а з самістолютниками І пойдіте сы сы то же видку якій приходіт в шкуру я уж іх спознову полицулит чысто путницкій не гы ци радує чудісно такій так сухотити і честувати своє шбо признавали тоті кров і зят якій приходит науку принимит Правила гуту а не на обороты Ште думає быти а є вудных зо світу не цілкум укуринна гутницканьку а бо женил ся на Дзіцковици цю пошли сте робити зовклубу істория знате кажете правду гей я є надик за освітом айбо моя душа фурт лежала до культуры Хоц я і тото не розуміла і не знала гутницком єм на <unk> процентів гей бо боняньом і єст гуды но ай уж я на Гуті барз долго жыю Знате ли же то єж так долго же декотры неполянци і не знают же я єм з Полян присут одправлят правила Но а і знате я з самых малых років барз любілим выступати і в школі на концертам ходила і до танцувальной школы ходила но ай дома на копаны з цимборками в фурт змеробили даякы концерты од забавы Пак нашы мамы бабы но гості з села люди приходили позерали нас дарували нам даякы грошы а може тоты грошы ішли сме си купити даякого цукру ци циводу соловой Ну а в медичным єм якісце учіле татішім з дівчатами выступала Но а як єм пришло ту ногу за невісту та Та то было Знате як манна з неба было баба мого чловіка она робило в любім і она мі фурт розказувала про свою роботу Дераз юж мам жаль же м вшытко затяміло тото шо она мі говорила бо знате ну молоды Кєди они тоты молоды думают за тото што думают стары Ну айбо перешол час баба як умерла мыси з чловіком стали думати же дійсно село наше є мале айбо оно є інтересне Ту не такы Люди не така бесіда не так єдіня варят не такы Оряды мают люди інакшы і нас то бы хтіло зберегти і передавати дальшы і дітям і унукам Но а і другым людям показувати же як мысме ту но а на роботу як пришли знатем теды і рока не было в на гунтів клюбі не было керівника народного фольклорого аматорского колективу Гутницкы Віче Я си думам но о чом бы не попробу Я така можливіст є таке бажаня Ай чловек ми фурт розказувал же же як він ходил з бабом выступати но і мі ся зохтіло Інате я си дала таку обіцянку же кєд не вознут на роботу та зроблю єдно добре діло зроблю концерт жебы зобрати грошы для єдного малого хлопчыка з Гуты якым был барз тяжко хворий гей І вызнате мене взяли на роботу Тебы я была і барз рада і барз пережываням достала бо не зналам як тото вшытко буде Но айбо взяла м ся до роботы Люб тебы но тотчас был після ремонту айбо ся даякых доробок потребувал Та попросилам си хлопів чоловіків шукларів кумів малых хлопців попросилам жебы мі помогли в клюбі зробити кулісы а патмент єм самам пофардила на сцені діточкє вам орґанізувала і мы так вшыткы зобрали си до Вєнна жебы помот ся тому хлопчови од мали діти якы і не выступали Дотера в гудницкых вечірках они вшыткы хтіли помоці Бо знали того хлопцьу він і родич был децієсий і в школі си вціли єй цимборове ну хтіли помоці Но тає Написали єм сценарий жоны співали діточкы віршы розказували гуморескы всякы Но а ся знати попросилам поморів чловіка він є в спількі свалявскых художників і його циморы дали Гей і они мі дали своі картины на продаж Пак цимборка по роботі дала мі обруці на волося якого она сама робили жебы м продала і барз ня тото тішыло же село мали айбо майже з каждой хыжы людина была втеди в ґлубі жебы принести тоты грошы Же было помочы тому хлопцікови дахто нюс просто грошы дахто і картину купувал барз ню тото тішыво знати і зробили сме были два такы концерты а пак мене як то кажут понесло Я почала з дітьми і з молыма і з молодьожом робити всякы концерты Всякы забавы всякы танцы но ай бы тото тота радост была недолы А о <unk> року пришла тота боляцька на люди стало знате і вшытка і люди ся барз ізолювали єдну од другого Пакы пришла война і знати но не до того было Но айбо ми сме такы гутникы же мы можеме люди і такый тяжкій час айбо повеселити вказати свою культуру показати даже на нашых выступах же як люде жыли час войны і в тот час Но доправда сут уж і Пітова война і друга в тісну гуту заділи все Мухите голусу русину Подкарпатя а слокого лін нагало таві По староста ішол з поля заял коніо аж до дворы за ялку оні А дівцьо спішыло на драсі музыло на драсизій музы госпоє єм три гіталя велькій а два малы і єден вегелькій о два молы Ківця дівцьосх мам ня примінслові мам я пригім мочку псу вам моть купсу Пан буде бой некай придемого ры некай приідембу Моя маді іхлежыт Хто за дурка до Мас беге хто задуркат бо нас бечыт Сушка служка славаль зулушка бов коморе штоси духка боре штоси ухта ліця служка зумушка Пас гоморы ужывоского ціл паз гоморы южывыского ців Як скуців од сой сувісну Од го ми сой трісну Под голечка мі сой трудковечка мі і сой тріснул Тарара два нека якыва Хто не буде жымо Йом погыват Хто не льому буде жымом быват Бушепері йому буде жы подно лудницкє выцюркы народнає званя народу по мойму і є достарым розкажі маленьку о історию для міх люди інтере Історию він має і тота істория знате м поцінет цебар Давно теды кєди не было ни світла ни телевізорів люди мали другы своі забавы І в осінній час од Михаля Таторіства люде робили різны роботы на ділянках а пак ішли до старшой жоны на облистя і там робили Другу роботу ну они тото называли такы віціркы бы ся зберали вечер но там жоны і пасолю сєли кєндерицу чесали лем ткали пряли вышывали но а хлопы кєды приходили та они і дрива могли рубати І могли ярма робіти ґелеткы а малых хлопців учыли робіти і ложкы і качулькы колотівкы мітлы учыли іх плести Ну тає такє знате тото было передавало ся такы тото учыня Ай барз они любили тоту співажду роботу они любили під пісню а уж як было темно та они знати мали такы забавы Хлопци грали на гушнях а дівкы співали і танцювали Айбо была ся така забава же хлопци Выберали си єдну зділо і кликали єй рахувати звізд Но і котру си хлопец выбрал то тоты знімала іти рахувати звіздно так знати же молодну та і цілювали си тай таке га І тота звычка была барз долгій час Но а уж пак як Колективы Анна Юрів на арендаш зобрала то было в <unk> р там были самы такы знате співоці гутникы і в тым колективну дале му назву знати же гутницкы веціркы то є барз символичны бо гутницкы бы на гуті а веціркы бы ся вечер тото робило Прикраз виціркы класичной розрускажы ци кросиці віцюркы коли си почынало осіст тудно було вецюрниці діс проводити На улиці треба былу хыжу іти ну як разу хыльси зберали і там шус тре было рубити і русили шус там і бышусь урізали інтересно розказує ти інтересну ага інну арендажу на ту до <unk> році си започаткувало і дотепер тот колектив Фунґуєме же нимы тепер карудите волай Інтересно Як вас сухутникы принимают Я знал же там дуже любили народну співонку таму пуний клуп по другых серед ся не зберали А о том кєд што спроходило а майкы уступали своі там муси пуни клуп Тепер так точно єй клун Но тото язык то ясно темістял доси насиє причына а як вас власт подержує до тому в закупках костюмів дизвыізду помочім транспорт маєте путпору іх росы од своі отгы Кєд нам треба дати автомуси ти выступати та нам да Декєды нас заганяют на фестівалі представляти громаду темы Нойбо хотіло бы си жебы было більше веце фінансуваня но ай бы в такый час тяжкі войны Довук костюму маєте своі одиґры Маме стары якы ся были З тых часів кєды арендаш Анну айбо знате тераз маме з нима єдны пляны На якы барз покладам надію айбо ся вкаже же як то буде Баєте контакты з вашыма русиньскыма родицями словака або даякыметальны циборовами Да котры люди сімают Сімают тоты контакты і судзвюют ся ци ся списуют вы такых онляйн месенджерах но айбо знати же то ся з часом вшытко втратят Но сіманку розкажіте свою роботу За свою роботу што я роблю знате я си фурт роботу найду Як є файний ден Та піду до болту куплю дечого солодкого та іду в гості до люди Пак за бесідом іх вызвідую за історию за тоты обряды за заідіня шоварили то басми тото є інтересно же што то они робили Но а ся може наглядати цуря даякє Знате на подіє цуря ся хто хыжу не перекрыл та ся цуря є но там си по наглядом сякы біґаны кабаты катраны хусткы клебанкы но циручникы даякы можут быти даже і пляхты вет даякы горнятка Знати было такы єдна істория же моя мама дала мі маганя вышывану сорочку яку він носил кєду жыл на Гуті як мал <unk> роківка было домуткане гей марст Красны сорочкы Мі треба было сорочку для концерта Знате і я тоту сорочку самі розумієте же якій хлоп може быти в девятдесят років а якій дідок може быти в три рокы Я тоту сорочку так зошыла што оно было добра на мого сына і він в нєй выступал першый раз кєд мал три рокы то было на гуті В нас втед была атестация колективу і він першы раз выступал в той сорочкі Пак помале я тоту сорочку розшылам І він в нєй фурт выступал Думам си сє раз двічі єй одіне бо він росне та сорочка за нім тіж росне треба шывати довсле Нов дославы з нам сипіти ци дашы для роботы сику піти ци даякы цуря поглядати полотну декєд деякы юбкы мі треба Зышыти для жонів та неєдуси тоту тай глядам там в болті єдным Но а ся сценарий пишу знате і то є не фурт легко Дакєди як кажут тота муза она нияк не приходит Треба зробити мі даякій сценарий до праздика даякого написати а он не іде І кєд бы я часу над тым папером не сиділа мі тото од головы нич не приде А дакєди так раз Пришла така думка Я тоту записала шоска мі чоловік підказал даяку фиґлю шыскы діти договорили даяку си пісню наспівали доклали тоту пісню што є од люди в шом позаписала година часу і сценарий готовы І ріжны моменты бывают ай было сценарий і так я як напишу знате тале окідеме до клуба З жонами вже перед выступом як ся готувіме мы підстраюєме його під кажду жону Ай вы частійше знате Я уж знам котра мене жона яка є як оне ся поводит на сцені яка як говорит комо як роль підходит та частійше я уже пішу під ніх тото сценарий но асті я зберем в клюбі Старвины Реці юж ме гудникы дали і ярмо і горді і прядило жона мі єдна передала канапей барз красний такий канапей білий малюваний што но скрыню мам для цуря плуг чесало посуда всяка горнятка но вельо мам вшыткого Но а так як ям ту знате і мам таку можливист то хум повісти же може тоты люди котры настерс чуют нашы в нашой округі може ся мают дома даякы стары такы цицуря ци даякы інструменты для роботы а хцут іх вывереці та най іх не вымітуют а най не дадут до клуба я іх сохраню Мушут і даже музеі шу збрали колиси одых раз мшу староєв у них уж не фунґуйку по школах позакрывали ся музеі а той кіюно буде си дуже дубріт мушу клун музейну Бятят думу што мало быти всяну або є лем у вас ухутільсішу сповісти аймі Хтіла м повісти же сий помагают мі гудникы аго Но як без них Конечно же они мі помагают Бо знате же на місце колектив не держат самосу колектив він жыє і з людів Якы в ньому суцу розказати Вам про свій колектив про люди жебы іх знали шыт в Обозку то є Оксана Полонця Гнаткович Мо я вам буду розказувати тоты фамилиі якы они были дівоці як пришли зялтя тото ся уж впоминяло же нечысты фамилиі Нечыстогу Любо Панкулич Сеґиді зо свойом дочком Іванком Віта Панкуличка з дідми Розтіком Айнастьом Марияна Николин Гартавель Анджеля Наткович Марияна Лізаниц Кна Дівчата Дана Мітрядка Настя Токарчык Но і ціле моє сцена зумным выступу то чловік владік діти Кадька Арсен но те я а ся тераз сим взяла ґрупу з малыма хлопцями то є Ілюша Відька Ай Васка но ай щєси глядам дівця А село Село ня тераз в клубі якы же те не піддержує было в клюбі Не є як подержуют ню Фейсбу Мы маме стурінку гудницкы выціркы і я том кодую вшыткы наше відео айфордка Там нам люди і коментуют і сердечкы кладут і одто на лем ся барз людит Маєме м через два рокы <unk> руків Гуті Бо маєме <unk> рук Ной будеме мати через два рокы <unk> р Плянуєте сой зробити На Гуті вранці буду і фестівалі заведені Можу єй раз досюди дати якійс фестіваль започаткувати на <unk> року по чатину а потому но по суті Бісе видий пошло бы і дальше мушу то шуму робити но не єсі раз повтурю ся но не похожу є на тошу ся робит кругом Ваша культура Має свою родзенку свою ізюмку одрізняє ся од другых нашых колектив Знатевали Были наготі ту фестівали Два то были еф фестівальы Словацка Выселица то были в <unk> і <unk> року То были фестівалі тоты зробила тото словацка орґанізация майцец словецка Уыглядали словацкі села єй порухували шулте і підходит і провели за то фестівали Якім люди фестівалі Ну добре шу провели фактичну но просто вкажу буде ся на много ліпше коли вы си розберете шуде дешо стоіт і зможете то робити самій з дикуло твердістю Ну я думу собі шу Ваша душа ближе Доты Русину шарску спишску комітету уткє ідут Вашы корні штобы сте ім передали шобы сте ім пожыдали Но Я пожем вшыткым людям жебы каждий жытю нашол себе Цы правда досил вшыткым Хы пропав Рузиновы апаром Та єм тоже такє пожела приходити до вазы думу собі бушы обсяти ся принимати ваш колектив тол ні другій бушыл познаєте ци взнаєте біс видишы будом даст дуже позитивне результат вы самі підышли до того мого пошыляня найдеме ся звяжеме ся і будеме дале шос творити смушосюдити єй і выступати дале Нелькы дякувал за бесіду Дійсно ваша робота є дуже і є трібна все робота котру робити нелегко тым більше кажу у нас час коли іде война а розвивати культуру маленького села дуже тяжку Вам ся серед вдає вас Видіт ся абы вас знавут єстна уж то сама громада выбертеци до вас кєд кус приходит кєд треба штось указати голни ж мусінили Дяку до на І дякує тові врусиру сыбыл Подкарпатя