The archive of
Lemko radio

Всору сы был Подкарпатя Премію про аді котра носит і мні Івана Манайля надає Світовый Конґрес Русину вєдно з русиньскым нацийональным самосправуваньом Вариша Вац Мадясіна премія за русиньскоє умільство заснована на засідиню Сюлия <unk> р Цілю єй заснованя є підпоруваня і нагорожыня тых знанных модерных русиньскых маєрів якы лишыли глибоку сліду усокучынь розвою і пропаґанді в світову русиньску умільства Першым новрядом Преміі Імініі Івана Манайля про <unk> в <unk> року выставу Влодимир Микєта низ уже покійный клясик підкарпатской і маєрской школы а сіс рук преміі іміні Івана Манайля навернуло ся на Пудкарпатя І хоц про єй вручні было голошыну сівліті на <unk> світом куґрисі Русину Румуніі до лавреата она дішла лем тепер ним стал Михаіл Белень знанний Украі Сохар графік Моделієр Маляр Михало Лихсєйович є членом нацийональной спількы художнику Украіны з <unk> року нацийональной спількы журналісту Украіны з <unk> року лавреат дакулькых престижных премій у тому чыслі Олену Мондич У році достал званя заслуженый майор Украіны Зато маєме бесіду з тым великым сухарьом Мухыти Голусу Русину Подкарпатя Михале Олексиєцю Слависусу Христу Славайка Михале Алексєй май наперед хочу Вас поздровити і зістнутиху величызну нагоруду премію прості Іванова нада котру одустали ну і котру надає Світова Рада найс місцевых самоуправ Мадясіны або перед тым як поговориме за примію полориме за вашу роботу з самыма манаєлями давайте вернеме ся раз до Вашого дітвацтва ту вашой малюйой Суздны до Вашого лісойциляху в церку на Стаєсюбу де вы ся родили розкажі маєньку про своє дітвацтво Я повинен почати з того што у нашій родині было <unk> діти я на світ появил ся <unk> Родина звычайно у гірскых районах то нелегка справа жебы прожыти і так дале ну я тепер повідати не буду бо Кожда нормальна людина розуміє якє важкє жытя в горах Моя мама была прекрасна вышывальниця все жытя співала в церковному хорі ну а батько мене был унікальний майстер він выготовлял скрипкы трипіты сопількы тото якійс той певний талант невыпадково появил ся і в мене в моій біоґрафіі Мій дід была фізычно дуже сильна людина До речы што бы вызнали Він прожыл шту років і служыл у кіній кавалериі у Ференсаюшкы руків Повернул ся звідти да мал вісем сынів не забывайте мал вісем сынів І після того він займал ся ковальскою справою Я цим не хызую ся бо знаєш у курені пішли звідти А щы оден документ мені оден пошол не буду называти што мій рудовід почал ся з Аргентины звідти почал ся з Аргентины Прото у мене была величезна пожежа дома майстерня згоріла ефуріл той документ А батько был першый голова сільской рады першу бібліотеку із району дід был унікальна людина просто унікальна людина Но але Прожыл долгій вік він бы ся і душе жыл але зимівка у нас была на другому березі горы морозы были такішу штубуры ясенів тріскали І він пішол годувати худобу і простудил ся і через три дні помер Тома двоштуронє запаленя леґід мусівше жада В нашій родині така была своєрідна самодисципліна старший брат допомагал молодшу мала молодший і так дале так Я добре прошол тю школу гірского жытя до речы підвідком я майже три рокы выписал худобу на полонині Я знаю што такє полоненьскє жытя так выра знагадали про тушу в великых фамілиях старшы діти помагали меншым помагали фінансом помагали цурям злоета хорывали уже унирубили де старали ся і улучыти уж своіх мершый броти систем Твыру секуй у мену маму велика сімя бур цисы тоцес то же як раз бовітам дада Батько в нас был строгий але дуже справедливий Ну батько всі моі браты і сестры просто Обожньом ориту же давий не війну пришол был зєдна наш людмі од свободы но я не буду горити про біоґрафію дід мій был унікальний майстер ковальской справы дуже богато робил всякій реманентий тому подібне А з мого боку не знам якой так талянт рано проявил ся я дуже любил малювати портреты є в шкулі мені старший брат принюс такій великій зошыт і є у зошыті перемалювал усіх украіньскых писменників А потім узяли за ді похожі были дайы да да да да были похожі і понесли директору школы Но і з них під такы сталоя у шкулі малювал малювал куючкє там і так тото є вже был запалений до цього Буроли стат остатнім художник в шкодах то же ваканци ота батько міні і старшым каже так хлопці вы його не ціпляйте выдите як він файно малює і він мі дозволял што ну другє тамтис по господар Анять каже Михайло Хайсеритома хай малює Ну і так стало ся што після класу я поступил художню в цілищы Після учылищы дану арміі після арміі я был учытелем Новоселицкій восьмрічній школи там геоґрафів креслиня ручна робота і так ну і уже після того так стало ся шло мы познайомили ся з Маґдалином моя майбутня Справжній класику мистеци до речы жебы знали она двіці представляла Украіну на всесвітній выставці в Аргентині в Буенос Арес і двіці то для неі было явище мы маємо документы плакати таль же то То была дуже велика част представляту скультува вона керамик жывописых да вона двадцет років выкладала о художнім учылисті закінчыли на відміну і зразу взяли выкладача Тото сьогодні багато заслуженых художників і єй учні корину це такє І я влаштувал ся з культуром выконавцьом у Закарпатскій художній комбінат Но мені довіряли серйозні роботы і потім як пішол поступил Киівскій Державный Художній Інститут Після Інституту я закінчыл Академічні майстерній Куришнього Союза і Украіны Мене в двох академіях учыли мистецтво не політикы а мистецтво бо я вам скажу так політикы приходят і уходят а народы іхня культура залишают смерда це нормально свідома рожниво то займаєш ся політиком він елементарно може стати жертвою будякых шпекулятий Карєристів кунюктурчыків кого хочете я всім кажу я займал ся мистецтвом і культурою Яка была ваша перше скульптура Пешесухы Перша мояш культура після того то в рідному силюм нас такій был дуже цікавий унікальний поет і когур єй мусилів становил Памятник релієф якшо пригадуєте при низкому масштабно іщы розвиток ріжных цехів при коргоспах потім завод селена таміжні промыслу і там булиґраз та істкі урізали кєкіс улиню урлівы або ціканку выбывали буртавы ану одку треба было чымос заняти А щы вам скажу одден такій момент приціжскій владі жебы на верховині народ не вымер і влада розпорядила ся завести альбійскій козы в явіт собі коза дає три літры молока што такє козяче молоко це саме здорове молоко І єщы был моли я памятаю козы великє такы ну розвіром як теря Ци нас стількі была мирна худоба што то просто дево і я оскаржу што дійсно альпійскій козы врятували верховину Бо колиси еґен мал там доповідати про тоше як я там же діс дойшы уписливі кузмі ой брату своіх сиґнарисах до реці і другы жебы вызнали в нас не было такого выпадку жебы діти наружы ся дало на або там якій скривій горбатя такого не было бо генетично народ был гірскій чыстий Ци не так як сьоні вода брудна єжа брудна атмосфера брудна океан засміченый до неможливости ном Вікомуси руці булю выкажды першу меморияльну душку сте зробили Памятничу а ту памяти да а потім А потім я зробил пізнійше же листуношів Переціні а перед тым я зробил мемеральну душу в нас был такій Фидір Маркович у Явіцю бідина <unk> років працювала листуношы і на адміністративным будинку є теж ім установил мемеральов на потім уже пішли пішли роботы і так На нынішній день я выготуюл майже <unk> меральны дош років образу творчой діяльности За медалі єй не говорил єй жывописом займал ся графікою і наукою і так а памятнику культуры памятників <unk> памятників Знайте по нашу муде памяти ґєй ґраз недавно виділу єдному ісловнику Зливаник то єс ульятину є лоґіка ну нас висе слово набуло дуже тило неґативну означыня <unk> зливаника вказуй <unk> памятник і зір якыс зливаник тот приняли маленьку по другу ха до памятя тиґєґраз Коли выпершій памятикы Духновичови зробили То перший це уж уря уж дабіля тут були три конкурсы часно кажучи туди у кумісів пхал ся хто завгодно чому бо хотіл быти прецетний было проведено три конкурсы Грамотний архітектор якій тиж закінчувал Киівскій Інститут Стефан Шольтес то наша робота з ним спільно так што з Степаном мені дуже легко было працувати бо то істинний професийонай доктор да уже сама робота сама робота она досит долго цервала і найбільше было Морокы з тым штобы перевести з Угорщыны готову брудзу роботу сюди ужод Це была дуже велика морока тоді з семедий єпископ мал стікє морокы хтосі з столоначальників позвонил Міністерству Фінансів у буде перше робота нібы непроплачена І робота майже десят днів в Єредгазі была утерминали десят днів а вже было сповіщено што буде відкрытя памятника люди зіхали ся з области на одкрытя а памятника нема Ну потім я не буду назвати прізвища Хто че зробил із політичных мотивати но ле Так што ся так шо тут был причетний в першу чергу Селяндовскій а Сергій Ратушняк принципово доказал што памятник што якы буде інюл мні розказу дазал і уту крапку же покровя блині фінансу та ту давал З ландувскым я говорю про су тему він то же дуже гордици тым што памятник той стоіт но ау мукачівскій памятник єм повіл а мукачів ци треба Завдячувати Василию Петьовці і Балога Они хотіли теж доказати што у нас буде памятник Духновича Отам не был раз Народний збур зніталево алмашєми але та но ся прусєно обоно а по тому же балогыду дали ту суд так же остатурків ту же маєме такій прекрасний памятник но а винограду та виноградю і тому році был мати І я прямо на же місців становил другый Прошы памяти буде і там та даво подум ну і там бы розказували колисю там голова ізуруцку го сього памятника вывзели зо снуву так і там Ні зовсім так Ага бо тут голова велика та голова трошкы ая я єй выліпил але я вырішыл так Так як там майже бюштик был і він досит высокый был так я від бюстика відказал ся а зробил голов яка переходит унікально любит І він по розміру у ту маленьку муцьому абсолютно описал ся до розміра людины тобто до фізичного розміра людины Дес років пєчы скількы там назад комунальщыкы там зрізали дерево і дерево упало на сам памятник Но я частково підреставрувал але я бы мал бажаня там поставити піл фиґуру Мушо Вынограду дуже красиве місто і На тым же місце але пілфіло лухыти голусу Русиду Подкарпатя Серце моя пляч серце моя пляч великого Серце моє плача серце моє пляче лю великого Тепер вераю дного ґраю горі боюсь ся не ґрані плячте ворі плячте плячте Не мож ваза бы не ч ваза мож ваза не мож ваза і А Стело в сваляві тым ціла Стелла нашых Будити люде Я м ін почал і з Тарковича бо уявит собі Таркович был на стікы грамотна людина шул будні він был головний цензор з латиномовных і кіриличных вида Без його підпису нихто не мал права выдавати і гіз заснувал пряшівску єпархію на іспасі Кєродом Свалявску і выперсі в його зробили меморияльну душку боды про Тарковиця майже нич не знали в нас Но а дякуючі суму же дотує таблю же люди шли уже бороцила процесия там уже і молили ся кульнеі ну і дякуючы Тарковицю то же вернул ся Джади Велін Гуца і Вай там там з Духнови ся по мойому і другі в сішы родили ся на Сварял І першый ґубернатор Жыдкович Григорий Жыдкович Мудні дуже любит си Высшы памятник зливаник прицініте Федор Федович Я тоді хлопцям казал Кажу хлопці дивіт ся Містечку в вас в руді мале дам стоял памятник вождю пролетарской революциі Кажу хлопці зробіт так шу Вас была Площа у Васоп переціні немає Польщы Знімайте і давайте постановиме незалежну політычну фиґуру незалежну но вид ефекет є листоноша І потім они зібрали свій актив тзв художню Раду Міскы Голова і я почал над тым працувати бо То шыє у туряреметах Це ліпил якій примітивний чуй Ну бо там был чалунний леварний Цех кажу це добре бо ци є істория істориі тато звідти ся все почало Але кажу тут ту треба зробити Ну плющу причыні треба зробити Площу но і мы тоді вырішыли установити так часткову фінансову мінію допомагал не тілько міска влада проплатила айпами ні думал мі быдал деякій груш на моі книжкы а його біоґрафія почала ся щопа на желізній дорузі од дійстокай был активний і дуже подувитий кєровник всі всі вашы памятникы русиньскым будителям посвітителям о не дале є так думал собі файне результат І після Олены Мондич выси зробили другій і єц уж увас нагородає імені Олен Мундич Олено Мондич це была унікальна скуртыша по перше це справжній засновник на Закарпаті академічной скульптуры вона нема до ней нема і після неі Не знаю хто буде але вона в нас єст основника Такує він собі што сам Масарек позволил Олені Махі Про мало того нашы курсы перешло в Парижі То істория і яка бы комуністична система не дбыла а фенцы казали ся гыбіля провдали з унікальной памяти могли бы кликли метали всо позрайти нет дубранску небсто памятник уж урни в Лукацюві Митракове а од фенцикы вникси усіх дійсно в ханарі і слова Бу він і стоіт од перше і робота має радо перше і робота а віку вруці буду стали зараз я згадати не можу Але мушу зробити вірдік Після закінчыня війны єй іґнорували Мо памятник Духновичу в Пряшів це гіробра од прода В нотизі булташку на Словаціі рубило затам дуже поладно хвора болят мушує і хвора і тісно кажут же треба порозуміти одну істину Між творчыма людми деє конкуренция любови николи не було і не буде Але взаємоповага повинна быти мусит добре Кожен із насе родил під ріжным сузірьом ріжний характер Середовище де выховувал ся але мистецтво то є завжды мисте Выбоще нухто Вам скаже што полоне з Оггіньского ци не твірми сте Твірми сте або не сте бахат кожна нормальна людина інтеліґентна розуміє Але в кожного была своя дуля Не треба на то дивувати ся крем памятників вызимали си медалями Я надале дуже богато зробил Я пройшол таку саму што не є школю в ермітажы Тоді академік Бородай мені дал листа і каже так ідеш увид геральдикы нумізматикы це сама велика збірка в світі <unk> тис експонатів Ци камені якы різали Грекы це камень якы різали рыбляне потім пішло о богато медали євідлито уя за два місяци переглянул майже все Я пройшол школу што до медалірного мистерства ідеальну школу но духновичы самому кулькувас на меделе вы зафіксували ци не знаєте Оты суто Духновичу присвяті відюмного меморальных дошок Духновичу я присвятил по мойому <unk> во невыріжных іме дале де штук десет тотых розия присвятил Духновича Так само як і Маналю Яманару теж продых раз я хотіл рити в ужвидів Музей Манайля першыйшы є увидів коли перше потрафил Музей Манела я увиділ вашы дві медалі одых раз тамто коридорцю тот маленькій і дві веде мі си на розверло і дмуси белень А на меморияльну душку звунку задумал ся то вказу ся тоже Ваша робота З кім вы першым із сібі манельо знали снил світофель Мане Я был студентом першого курсу Тут выкыну лиш ребі і хто буде робити манеля А я был до того выконавцем у комбінаті Я робил роботы істинно професийно так як і вже з культуры професийонал Та кажут ну так велень молодий давайте йому довіремо І тоді академік Бородай сказал так ниякой чеканкы хто там на вязи не буде буде лише бронза Я тобі даю <unk> кільограм бронзы жодного памятника І будеш відливати ну і так што ся я роботу выліпів художня Рада приняла де го Хос хотіл мені навязати чеканку і як зав чеканкы не буде бо це інтерєрний материял то яку народі карот Хлоп я потучыну бляху робити не буду хкайте ту звуку ци звуку ай дале тото екстерє ну я це катеґорично відкіну потім моі колеґы з культуры мене підтримали што то дійсно має быти бронза Роботу є відлил на обєднаній художнику в Кыєві привіз ащы жыло сестра Манайля Коли єй привіз сестра подивила ся поглядила брунзу гули тай каже ферку ферку чому ти не серед нас Відкрытя было дуже солідне в мене фотоґрафіі як было відкрытя Перед тым він у нас был учылищій і зберал діти хто жыве в гірскых районах бо ішла мало про заснуваня етноґрафічного музеів Бо Свида він І Михайло Теводар бо Михало Теводар дуже богато написал про етно культуру тоді так стало ся што я почал із братом майже два рокы зберал всякі старовині речы для музея Головаку руску пришол з бобы комі з тым наклали той де были дві речы одинакой але наоколо села Присліп Голятин Рикіт Лісковиц Новоселиця це мы з братом все обколисили малова колоспо каже но Та хлопци такой такы зробиме шоу зробиме вам машыну другу або дві машыны другу каже мы вам платити не будеме бо Манейо был страшенно задоволений тым Що мы злисі Федор Маі так ме ся з ним подружыли Потім дуже сподобала ся творчіст мойой жінкы Маґдалины він нам подарувал одну роботу свою на наше бесідля І він так казал Діти мусите раз у місяц быти в мене но а шотам вина Но бы він писал рекомендацию міні писал рекомендацию спільку жі відчувало што шумньо з руками было проблема Він бы гулюный художник угру Руского Театру Нинішній Лемковий <unk> рік Він был рекордсмен наводу святянь чоты хвилины міг вытримати гриженій выді Алізґа же видиш но де ми был розум та не міг няньо вытягнути реміня дня някаже вышукати та ты кажеш з тым ся хочеш бороти Не чуй му пезлих при результата Усі речы які я робил я зберал баато Я зберал писанкы вышывкы у мене єдис біля <unk> штук вышывок жіночых чловечых носорочкы так Він це все дивил ся малюнкым моі всі і все мені пояснял што як має быти так што у нас і з родином манарів были дуже тісні з них Іван закінчыл художній Інститут так як і я Іван был дуже продуктивний І художник і при чому прекрасний звата а адміністратор был друго директором підтримал жінку божінка тоді і выглядала коли він был неректом Одным словом у Івана в його біоґрафіі це о діплюсы та мінусів нема Кли вам дале знате шу думуйте примісю То вели то мені повідомили де з затреднійшого відбудеця в Музеі Манайля Я думаю місце выбрано найкраще тому шо мы його дуже шанували він шанувал нас по другы тошо вручыли Володимиру Микі ци є прекрасно бо це уже по суті наші три Титана ци є свиза ци є Монайло і Микета Микіта все своє жытя бору ся за етну культуру його вся культура мистецка пронизана етну культуром закартнуче Выбір абсолютно правильний і вшыраз повторит ся три гіґанты Свида Манайло і Микета якых уже в нас не буде такых бо вже жывеме з усю в інчу епоху тому я думаю што рішыня правильне абсолютно рішыли є Ну то там де порівняти самособу міцці з другых держав не то же нову суті но там є єден цілий то ци ансамбль ци хоры з пульсі то істом не на єденту столяци дий колектив ну і подкарпатскых мицю но особного урувня мыкєты вашо руняти з кыміс дуже тяжко Ту діференца унам дуже величезна Михалю Алексєвічу єзнову крометужы сухар кроме тошы змінити єм Мадилієр вы писменнику бы выпишети віршы Ну і малює ти пано же опити носку тото тота так Але плястика переваже лабо Мытрьохмірний обєм кольором береме а о плястиці буде руками все ци всю відчуваш рока Я завжды найбільше любил портреты бо я може я мам дикый дар природы я на людину дивлю ся пронизле вопросом Може то так є може не так є Подобет ся творчіст Ердерів Доць вік пронизувал людину не просто така про небо його кожен стрых пензлем це настікы точний настікы професийний і кольором і малюнком і композицию тому чыслішу о то геніяльний худорик Бо я скажу так якшо бы він жыл до кінця жытя в Парижі він бы был на рівні сезана Бонера Пікашой але він вернул ся додому Ну муй берталесиц яре вернул ситу прикраса увик зарниц букаєру рубити дальше на гы аву циверну думу тягне так то многых Єй роздуму собі медже портретом у своі книжці на пісятовы прусєний был Петруці медже його портретом Бу і портретом його ділами Да Я не є подале заградиє доповідів до я Потушняка малювал Памятаюван выдал книгу троє зо сою Ага з людскій тежлоцькы клюгы то яка тото поезия як каце глебока людина до Ну потушняктом нас є потушня той сут дой торкал ся всіх штурін жытя то вогнє уж пишут про нього творы недавну назву альмонахы нишньо русиньской літературы буду невеликы повіданя называт ся В Фірібаці пропушняка <unk> приходину прекрасно еоповіданя той воєграз такой родичкы наталка а дуда написала і дістусе для нас велика гордіст в Варшаві там де етноґрафічный музей є Арка І туди є спроєктувал тзв Пантеон самых выдатных людей Іршовщыны попер тым робили годинник як што пригадуєте нами Глай я теша причетник але тут сме хотіли зробити пантеон самых знаменитых людей Іршовщыны там де дванадцет осіб я зараз не буду перерахувати лонтолоґіі Петруциі Ґлудову Впеші до той соту думал в з нашых новых мастру слова уны і вашу поезию включыл Є цитовны кульці єму вірш присвятил Потушняку і Зруцькому Я всім трьом і Іван Выдрукому Но зачытаєте дашто теперкы і своі поезиі Те я батько присвятил шовценку присвятил матери Чыє у світі дес богыня шолшторм водит корабли ци ты небесна берегыня святий мій ангель Лоралі Слухати голусу Русину Подкарпатя най за ай ве зама зоры знают Што плянуєте робити дале Я скажу такі скізы якій я маю на нашых выленых діячів істориі наукы культуры тошо я маю і ескізах то треба прожыти шытя Три жытя Яранком встаю а што є сюдні повинен робити найперше А коли то в такому віці кожен ден нас тікє дорогий што не зна встигну те зробити Уже маєш фах маєш досвід маєш знаня істориі світовой культуры так не дай Бог ций унікальний край прошто так залишати це треба Відружувати треба все поновлювати бо у нас є про што говорити і є про што як мі врубили памятник фірцеку крутому дізустановлений Типерґа Ні Бобек Степан Степаныч він был міскым головою тоді было проведено засіданя Рады Мал быти пятиметровий бо я профірцыка всі материялы моі абсолютно нихто не має стікы як ян Коли міні сын показал два чемоданы фотоґрафіі Я выпал А тоді Юрия Юрича Пітри я йому робил памятник Пітри двіці героі а они з Юрийом Мільницкым це были Друзі но бони были депутаты Верховной Рады не буду то переповідати і він мені показал што сама найдорожша машына в Америци была в президента І фірце кнофорту та не урул Ций памятник він умене є я то він спроєктуваний Не памятаю хто хотіл до того быти причетний шобы зібрати Урусі бо ты міг быти унікальний памятник людині у світі найсильнійшій людині у світі Микіта коли достал про артирути норум новины обратил ся до Русину і сы промул наушові стурию Се написано на сайті преміі шубутику є повіли представникам нашого народа в звязку і з вручіньом свій преміі і вобсеі з тым як мы жыєме шому робиме шубы повіли як умілиц народний Нема ніодного такого куточка де бы было стількы багато нацийональных представників якійствуют і збогачуют один од ного етно культуры бо без етнокультуры мы будеме ніхто народне мистецтво на ньому засновані всі академіі світу по другє Етну культура це нияка не політика ци душа народу а душа народу критици не підлягає беріт музыку фольклор што хочете все што народ створил це є його багатство А коли мені гори што там треба так ставити ся там треба так ставити ся кажу Вас є выбір ставти ся куде хочете А у мене є свій выбор мене о двох академіях і худорньому учылисті учыли мистецтво Я замаю ся мистецом ся Я діяч культуры крапка ну і сын русиньску народу в Русины никули не вказували суты Я навед можу це слово Русин придумал не я До І світовой войны мій батько і мамо мене документ запишені нацийональніст русин Тушу робите усе великує тушу ву не одказуєте ся од свого народа тушлу і надале Каритеш Русин Тепершю ситуациі лем перед цим же варты зняти шавку Най нам грают на цимбалях най трублят трумбеты най гудут нам гуслявикы вержут дулів пута наші діти радост наша русиньскє пленя і тоты світове розкажут бо то нашы бремя Найнаше торжествує розходит ся з світом мы Русины єсме наруд своім заповітом Я Русин был єсм і буду з ушыткы мал міру любіме ся братайме ся на тіст і на віру фмы маючы Вытворіня про В народохны моє землискы традициі продолі Разых наци выслові Украіный землі Будворіня кругоюсты і будуй мостойны повы лем моє землиньом <unk> <unk> Всору сынул Подкарпатя