Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

о. Іван Козар, 11 12 2024
Еп. 22

о. Іван Козар, 11 12 2024

•

Опис епізоду

Голосы Русинів Підкарпатя #22 - о. Іван Козар, 11 12 2024

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest rozmową z greckokatolickim duchownym z Podkarpacia o jego dzieciństwie, religijnym wychowaniu, decyzji o kapłaństwie i formacji w seminarium. Rozmówca opowiada też o historii lokalnej Cerkwi greckokatolickiej i eparchii mukaczewskiej, wspomina Teodora Romżę oraz osoby zajmujące się badaniem dziejów Kościoła i regionu. W dalszej części mówi o przejściu eparchii na kalendarz gregoriański, a pod koniec dzieli się opinią i doświadczeniem związanym z wojną, pogrzebami młodych ludzi oraz potrzebą wsparcia rodzin w okresie Bożego Narodzenia.

Автоматычна транскрипция

Вусу русину Подкарпатя Тот попузурну процытову історию Края розуміє што стпасти наш народо до асиміляциі про стісільскій свясєнників Сичыста правда Карпаторусины не мали своі аристократіі тому і не було той нацийональной еліты котра могла бы зостати за просто осі радника Через се місиі народных заступників взяли несе то Духтовоц Павловиц Торускій Попраду Метрак Фенцик Сівай та другій душ пастрі Уднишній час церква такой грає мало неключуву роль ужытьові Русина котрой в конфесиі умбо не бы тому якым є сысєнник дуже важно Слухацям Лем фм представляєме порядно пароха настоятеля рубиньской грекотолицкой церкви спіня погородиці отця Івана озерехыти голусту Русину Подкарпатя оціване Свякєм оці розкажіте не в кутруі родинівой сиродли бо кій про мене то сесєднику може лем стати тотсютрий досталы файну основу достал файний фундамент но а фундаментом шуму же бу ти сімярод на нянько мамка руска гіда што продим ся у нашому мальоницьому силі Павло на Сваявсині у простій селянскій родині і мамке нянько мож крати дале мі ні такій перший поштолх але найбульше тому завдячу своім бабкам гідикам бо помню коли м был ся малий то Мій дідик і з стороны Нянька дуже был набожний чоловік я фурт позорал як чытал якій з книжкы Іване Не набужний чыталы книжкы реліґіняй айбы ся то по суті на тотця з іх было немного ісішу церкву ходил почул сичустутову повідінці мурайти кавосока шодітину сегрі грубити Но то было і з того што я почал позрати што дідик все ся молит вечер він вечером чытат книжкы молит ся рано ся молит ся до церкви де каже міні може бутузу пишол і пару раз дня брал хоц я был мали є слід не розуміл і Мні то было якыс так може і інтересно і цінно але то якыс мене так заінтриґувало так ня затягло што я почал цім раз то більше більше тым переймати ся і лже можкати і з самого одєдства я собі постановил шо я хочу быти сиником як діти в небных релігіях Балка Оты болит ся там бонькови там встаєш молит ся так наівно а одвіра што оддісно мну стоіт вышы сила в маленькым клюзы бы так почув то самого молодядства тому што Шы зроблю каже дідикто не слобно робити то роблю тото мусий робити так мусиш так робити а мусиш не мож такє ці бы ся не помолил то мушо мусиш былу подякувати за нишній день же ты дал а рано встанеш то мусиш была просити быти давы низка вшы треба а шо нам діти треба лем цікали господаркы коли оспособлено коли сме доходили до тых ся такых різдяных од тых торжественцив новрішніх сядів нас все так было што мы цікали Микола Яно і умню што раз было так малим была просивым подаркы і цілку злобуку той так і цілу голос Співанку ци знаєш ся молити Я не познал кото то бугно я то так затямил до Дониска што кажу зналу ся молити а молит ся фурт так кажу молю ся Отам Миколай Тішыс принесен Івалюєцит і кото был ту гору Я так донешно ня не знал котры то голым із видиш што му єдин не знал і то сценарию той то я то так затямил і то низко собі так помню І такди своі діти старало ся в тому тепер дусі так само воспитувати шебы они діс тото вірили не так тото вірити подияцьому я все коли них позрал то все ся вертало само своє дядство і долже зобру коли сте говорили дашы сіре былоси Думал уж попробу тото зробити такы інтерес до сесянику коли сте рішыли сут од Я точно буду сісіли выбор дуже тяжкій вікуму іскє бояз надство самого і по тому сме ся перебрали вже жыти у там уполу другоє солоботами сме з початком жылу на Ізврі болу і батькы строіли новый довідом І коли сме ся перебрали же у Павлу обял же мал шіст років і сме я поцялу нараз што я буду сєсєником міні ся тото любит і я як ємі ся то любіл як то співают і ся помню малий бы уставаєм собі так на куліна а зробил єм собі такій малий собі куточок там смі на клаві кона там єм ся фурт молил І молим ся чытав біблию і чым быше мушети мем ся інтересувал і же школа мене о тому потом формувала і же ті люди як є на мойому путьови ся трафляли ними Утверджували мене фурт у тому як казати не выбурі але то є як нас кажут покликаня то мушу быти сесєником се все ся операєме на слова Єванеі суса што не вы мене выбрали а я Вас выбрал я є то якій я Вас покликал і то є дуже важливо укрику цілу жу худисту церку Буйкій Сисєник і кубу назвали своімуцю по <unk> році умому рідному силю Павлові дішній Сисєник отец Ґеорґій Хваста почало відруджувати грекотолицкоє жытя на нашых теренах почало зводити церкву практично пумнівчарню р было закладено хрест посячно і місто для будівництва майбутньой церкви на місті старого єврейского будинку і того старого Дома і я был присутній на тому дістю бо то было такоє дуже боємкати вволнительноє коє чуство для мене тому шо В тому селі де м ся родил та церкви не было лем за переказом старужылів коли іздавно дес была там церков на певно невказаному місті але церкви там не было была лем маленька капличка але порез них было бы такій історичний хрест якій был тесений з каміня і була стара липа тото дерево так пумню тому шо деревы койдісрічной давности і нодис так было нас там діти все притяло бо тамі сме ся коло хреста зберали фурті сме ся бавили і помню си мали єм ходил туда коли ся молили в учасі великуну пусту но Адиностиву сме му руці о Георий Хваста Сєсєни Грекатолицкій почал там зводити церкву і в Двоці на сам четвер як кажут нас наруді або по церковному ден присетує Євхарискій то єй кіля і круві в Успуніі было по сяціня новозбудованой церкви то было <unk> такум ні ґнисто было <unk>ня <unk> руку і перша студия на своій оці увіділ єпископа то нашой мукацівской ректолицкой єпархіі Йоана ІІ дія а му до того так ся дуже готовили так дуже сімітів но тому што діти сме о Ґеорґій нас зобрал а про знами фурт репетициі будавал нам вірші мы ся вціли ты вірші стрічали сме єпископ а так со собі Зравду мо інтересне як то єпископа Узіря якій то він єй помню такій пришол же дідик тому же не молодий такій не невелику Русту ціловік але дуже такій смеренний і дуже набожний і тодис так ся обміні закарбувало так ся в серцю зобстало донешну выдняту о собі прогаду можливіст А потомі сме поцяли же як коли церков была В посвячы на то практично і кожного отузня му мали ткій о зустрічі тому што сісєни нас місцевій зберал му ся зберали на катехізм то є слово Боже єде нам уяснювал ті заповіді церковні ситоє писмо сме поглиблювали Малий школа і ношес так было тому шо мали сме катехізацию кажде сто напояснювали ся коротко в основні правила нашой християньской віры і то ся быльшемушемеліста утверджыло тому шо по новому особливу сме так пережывали ту свято до якій сме си так готовили до Риздва ци до Вылиґня І то не просто для мене была традиция то же мулошысь такоє намного глибше бо коли м розуміл самий сенс того сята што то нам дає тота паска яка до мож може в єдстві мене селістев тузнювала з кошором а не тот кошара тот хліб якій бабка так пекла і му тото так чєкали Ай ті писенкійкі сме дуже любили робити а то вулишы Паска то є што бшеє і доху дошли сме до того до того сме розумліня што як нам пояснял Сєсєник што наша Паска то є Ісуси і кажду неділю коли маємо практично пережытя Но му то пережываєме одкрываєме по му того суйту і пасхы Давшы высловціруцкой Академіі ім Теодора Рунжы такю мене такой розвіданя розкажі мало зо самого Теодора Румжы Муж місце видіт для шыроку отику слухаця Лем фм буде інтересну чути гразю нашого дістмучни У <unk> році то є по закінчіня середньой школы я поступил на навчаня до Ужыльской Грекатолицкой Духовной Семінариі Академіі ім Теодора Рунжі так ся сама звала тому шо практично того року было беатифікувано ситійшым отцем папом Іваном Павлом ІІ же тепер ся тым папом Теодора Румжу То такій Теодор Ронжа я про нього почал узнавати коли мал уготовим ся практично до семінариі што то є наш єпископ мучник якій был убитишну систему орадяньску комуністичну через то што не зрік ся своій віры стал єпископом у такому дуже молодому віці малшы рокы коли был в вісиці на єпископ а тому што у травні місяці <unk> року раптово умерає товдышній і єпископ мучівской єпархіі Александер Стойка єпархія престола і єпископом мукачівского стає Вакантным практично о цілы рікы єпархія управляє ся і єпископом Николом Дудышом якій был адміністратором той єпархіі алже Через рікы Апостольска столиця риміминує нам молодого спіритуала то спірітуаци духівникы у семінариі якій проводит таку фурмуючу бейсиду має фурт і з студентами з семінаристами іше дбає за іхню так іхню духовност і Теодор Ромжа был іменованый на єпископом мухачівской єпархіі Но єсмі так помню ісправу ужо мене діс так посуд так зацепило кажу ся то было червень місяц <unk> р Першый раз был присутній на такому великому дійстві коли в Ужыді на териториі ужульцкого замку там де была церква в якій было у <unk> році закладу Ужульска Унія там одбыла ся велика подія перенесеня Мосєй блаженного Теодора Рунжі тому шо коли він был убитий у жолтню місяцю <unk> році то был похоронений укрыпі ужого Хресту з Лижыцкого Катедрального Собуру Але по тому коли наша церква была заборонена стал ся такій обмуменшо Практично через майже через сорок років коли через великі зусиля было нам вернуто то суботу а коли пришли до крипту де было похороненя Теодора Рунжы то меннійше де было і де были отліня останків на оказала ся пуста тому што якым і ціном його останкы переклали в другу другу нішу ного уже Тудишніх священників які то тямили де його охоронили думали же його останкы были втрачені але потом дали еґумацию і на експертизу до Мадярщын ті останкы і той ся выявило што то были останкы покійного єпископа Теодора Ромжі Томушо в Останках найшли залешкы отруту отрову курарей якым был убитий єпископ Мучыник Тодатентат сам якій остал ся то было на неділю Христа царя де єпископ посвяцювал оновлений храм у мукачівскому рейоні водному сіль І потому він ся там ся стало о два дні ночувати у місцевого священника у Лухові а потом ся вертал уже дому Ужгород на його карету де він сиділ сиділи там студенту был Скоєний мапат был дуже пораненый єпископ але лишыл ся жывый туди ті якій напали на нього взяли з желізні пруто і почали його добивати але ішла пощова машына і внес лишыли єпископа там у Ярку а семі повтікали Єпископ доправлений до мукачівской грудской больниці ішол на поправку але по том як говорит уже тепер я з погодою як тото описує отец Ласлю Пушкаш великій такій дослідник нашой істориі нашой церкви шо была заслана із Специяльно органами К заслана мед сестра на імя Одарка якась яка была тодішні ректором мухачівскойной больниці Берґманом была принята на роботу дуже куртый час і внавела єпископу Отруву Кураре ся вин <unk> листопада <unk> руці умер альто ся звістка про його смертю на діс скулыхнула автоцясно тылько наш народ але што ся гірше было то што практично <unk> листопада <unk> само руці руку был єй похорон єпископа то практично ціли всі транспорт залізничний то час автобусный был перекрыти з турму уж одда што бы тодішня системом лем ся бояла што бы не было великого скупчіня люди тамту мушу розуміли тоту великій резонанс коли <unk> Модийный єпископ раптово нагло вмер і всі розуміли што то было не просто смерт о з несясну сусіда то было вбивство пузнійше дісты Самоловны шуякы не прубувалишні Едкависту спрятати в сій кульці кажут вуду пізнійше саму Павел Судоплятовы якій ту операцию розрубрал в своіх мемуарах спомнул зосисы Страшний трафунок є дійсно убиту бити бумудицю віка і виділо си ж же церкви ся не обновит ном бо ціло помбом ходим єй дісно Пришли рокы і церква возрудила сий слово булучыли ся бу академіі Ци мали ву там даякых учытелів кутры вылюбили мало більшых другых Но все є тыкуєшу кос милійший з учітелів так єй уж меді з Шкулешів олюблю майбуше хуцю дихуцю або ся одлюблю будже іх другых Цулювасно я думал каждого тото є і пойтя каждий не дуже любил того учытелів котрий мій дуже тяжкой дотреґмету є Але быває так но якос так і з дітстви ся так інтересувал істурию і в сітліі кєди ся уціленас істурів ниді так я ся до них так ся по особливому так воносил і были ті вцітлі які не просто уціле наз істурию а діялювали нам любову через ту історию до своіх традиций до свого краю до свойой церкви І до того багатства якоє му маєме ту хочу вспомнути блаженой памяті же покійного ныні отця Даніля Бендаса се є такій великій дослідник із того реґіо якую в церковні нашого краю такій дужеревний послідовник свого покійного батька оця Стефана Бендаса якій зобрал зробил титанічні абулпрацу тому што мал зобрал дуже великій архів і тухсіх відомостю даных про нашу єпархію про нашу церкву і якы нам помню розказувал отец Данііл што Каже Нянько фурт плакал коли приходил бо каже він брал собі він робил канцилярі єпархіі брал текістеі документы сє до ліквідациі наш католицкой церкви Туюнас то каже він тото брало одсадил собі цілий віз книжками тыма за гружу по тому одвожы о там де не жыли А потом то переберало переписувал што треба а по тому обратну одложувал на єпархіяльне управліня і каже коли пришла радяньска власт до нас до нашого краю то каже Ті всі орґаны безпекы ни каже кадебісту не просто ті всі архівы бесцінні кажете ті Документ <unk> літньой <unk> літньой давности вони просто то выносили в дворі Катедрального Собору Хресто в Воздвижыньску Ужвыді і то ся опалили каже йому ся серце розрывало коли він тото виділ так на нього тоди каже він ту фурт так споминал о плакал но ту працу яку зробило отец Степана а пізнійше продолжыл о вельєдну не можеме тепер дажде то оцінити Но і выназуців істориі мухачівской грекотолицкой єпархіі і ді під його проводом я діст так можли єсі більше формувал ся у тому напрямку такому томушо і ті білі плямо си його основа його вырезы він казал што має ми в істориі нашой дуже много білых плям якых не можеме ся до кінця так дослідити познати але дало нам можливіст тотовсо дістак учыти і поглиблювати мож давал нам такій пошто в душу бышлідати самым досліджувати то всо Він мене ввіл практичну курсту і сю справу тому што Познакомил з ту велику спадщыну то шому маєме тішыматизмы якій в нього ся сохранили тому што оцінавці <unk> руку был видний першый рукописний яшыматизм тодішньо нашой мукасівской ректолицкой єпархіі з Андрия Боціньской ним потом друкували ся пічатали си уже так Інтенсивно через два три рокы інтервалом они входжували практично до початку ХХ столітя Потом хочу спомнути писі єдного такой історика Людвіга Івановича Філіпа якій был многі рокы у нас не просто в ціл нас у нашій академіі але так само вынупорядкувало єпархіяльний часопис благовісник наш журнал Газета тодішня якій практично был перший якій у девяностих роках одродил тот благовісник якій є за період <unk> років з обороном нашой церкви одпічатал ся а потом ґунтопуновому одродил занимал ся упорядкуваньом того єпархіяльного часопису як сам казав шо мене владыка Покійні Іван Семді прото просившо мусиш тото зробити шебы наша єпархія дале мала свою ту сторінку де де бы люди наші могли чытати жыти то інтересувати ся то што нас ся одбуває на теренах нашой єпархіі Людвіґ Іванович сы великы поставы о істориі Подкарпатя і іх ся оцінят пізнійше я думу оцінят по достоінство тмушу Дякуючы сим людям не лем появило ся много іхніх робота появили ся і роботы другых людий комуни помагали в тому чыслі было написану дяку ціґраз іх подворі відьму якы фаршев минулому процівниковиці роботникови фундів Закарпатско Краєзнавчого Музея дусвы архів якого домашній был Другій половині <unk> років то з <unk> рей почал чым больше тым ся інтересувати історию не просто нашой церкви але конкретно історию свого села а дем ся родил історию свого такого краю свого району і перше різ так мні попало клип помню це была книжка а нашого історика Михайла Людкея і там єй чытаме готов єм ся до аплекциі і я дес там увиділ што там буде зноска де много населеных пунту тых сіла і міст буде там про них така інформация може курта але перше стрішо про своє селошо перше носит там дей з уписаных джерелах ся споминат в <unk> р І то меді так заінтереґувало так є заохотил думал Хотіл бы мсі буше знати раз то квоє село є давнє є староє про своє село або лем не мам лем бывшой базы і не маєм думал до кого бы ся амі ні обратити Но думал перше є Пучню я до тых найближых історику якій є до мене близко то был Людвіґ Іванович Філіп А він то цяк придміти робил як раз у музейові і мал доступ быш якій шырший до тых відомостив но тай почал ме помагати тому напряму а потом єй покійну з Данііл Бенди з якыме недіст так узнакомил з ту книжку Теодора Легоцкого переґвармедиє тото проберескій комітат де він так детально описувал історию майже усіх сіл і міст тодішнього бариского комітату то я посял над тым быше більше працувати і спознаєм ся і своім колишнім учытельом якій мінідис так утому так само посприял і му посіли як раз рразом робити над тым жебы більш детально дослідити історию свого села і дві книжкы были выпусєні через два три рокы практично і устили дві книжкы з назву таку красномувну на берегах пініок річкы К Діцер з нашой єселоно аді така назва нас так заохотила што бы настала ляглау о назву той книжкы де ся описувало не просто жытя двох нашых селян але описували ся іхні традициі де сме описували ті Ці згадкі історичні відомості про ті наші села з окрема найближше торкали так само духовного жытя бо духовніст одогравала майже неосновну ролю фурмуваня такому нашу народу то ся то простій ідентичност Тому у нас простий такій народ народ якій практично жыл собі таку мирі тому шо хості люди жыли На териториі нашых сильно окрем того што єврейска громада була яка пережыла то же нелегкій час се є як раз уже голохусту <unk> муруці то якшо там десной ся дістак касало по Европі скорше почыналучів же з Польщ му нас практично дішло до <unk> руку і туркнуло майже всі всіх євреів Жыдів якы жыли Мусиліі по другых селах і практично про них задкалим ся ти перелишыла то іх докладні ся як нам напоминат што коли сту жыли єврей Жыдускій Тымилскым лухыти голусту Русину Подкарпатя о стали священником у вас ся трудовий дуже великі дотектовы курту можете зинів розказати У <unk> році за концевемжыцку Ретолицку Семинарию <unk> грудня <unk> р я был высычений на Сєнка єпископом знаным одным з такым великых будівничых остроітелів нашой єпархіі будитель будителів блаженой памяти женыні покійного єпископа Мілана Шашыка то як раз было <unk> грудня <unk> році усиліни Ліпино де была посячена наша нова грекокатолицка церков тому што там церкви не было і як раз тудо было посяці на цирку і я был першый кобыл урукоположний нас кажут высиці не на священика у тій церкви Почал я служыти у Нипініі і сваляві в рейоні гім завода там была каплиця уці з Рождества Івана Христителя і там я прослужыл два рокы По тому пізнійше в <unk> році я был переведений до села Гулюбинного село Сусково та село Нове Село ци Ірвінсдор тоє присылок села Сускова якоє было населено переважно колишніми швабами Німцями і внесліствах сохнины ту су ідентичныст до теперішнього дня не поздраул ці на тото што пережыли то же так само нелегкій мицяскли майже як буджество іх было уселено до Сибірів у бісятых роках і мали свою цирку ся того Венделіна шом пізнійше дістато ми інтересувал тому шо там минулому силі міся долотам што сме построіли з зацяску є там был цирку уціс Христа Царяцюм Христа царя то єл нас у католицкой церкви свято о якоє за все ся празднує останнє неділи місяце жолтня Але ту мушу Христа царя тумушо та церква яка в них Тамбуля стара риймокатолицка тум місті де было зведено нова то внала свято святого Венделіна а онолі ся як казали тамты старші старожытелі шоноді ся так каже празднувало в кінци октубра в кінци жолтня і каже Хотіли бы сме бы у нас был праздник Імено діст такєй часно але церква не дуже посідає ся того Венделіна то было то більшыє західньой традициі было так рішено што хочеме зробити шебы свято было на ціс Христа Царя а по тому з <unk> року я встал условувати си село яківской маленькоє село Недалеко од Малорівно оселено і тепер служы в селі улюбенному рікі высуті культурурґічні такі дійства якы проводили ся одраз на териториі котріву перерахували вывзяли участню звідолбу кємю <unk> років Тарковичы <unk> років тому було і велику дкой дійству выорґанізували коли приізджали ґразі з пряшівской єпархіі зуслісе были наші свясенникы участ помочно єпископа Нєля но і дійсно дійство було тыкоє насиченой выступал Влодимир Фенич і дикы знатокы істориі церкви кандидат історичной наушыґану Жы Факультету Жруцкого Університета но і дісло Земелой Сусідикує проводы Лем дісно пя років тому мали сме такоє пережы пережываня такоє особливо є тому што Пасіка може такоє недуже примітной єм невеличкоє село як раз тоди служыл усилі Сускува а то практично од Сузкова розділяє цідві села Суско і Пасіка ріка Лато ріцено і перейти через другій берегі при той ся оказує же на березі селі Пасіка і што мене рі Пасіка в тот час так ся заінтриґувала коли м досліджуючы істориі уявив што з того маленького села уйшол такій великій ціль як Григорий Таркович якій ся там уродил <unk> новембра <unk> року родил ся у Пасициі достал велику освіту тому шо вціл ся У Відньови потом был професором у Мукацьові і коли стал сєсєником то был пархом у Гайдурузі потом был Ужуроді досліджувал словяньскій книжкы был цензором Дажы в Будні Но але ціме такій примітний Таркович та є тошо сталын першым єпископом о новоствореной пряшівской грекотолицкой єпархіі у <unk> році тому шо знаєме што територия нашой мукашівской єпархіі теперішні на кардинально ся одрізняла о териториі яка была на тот час за час єпископа Тарковича тому шона была намного быльша територия і внасталатив яка породила другій єпархіі якій же пізнійше переросли у церковній єдниці як митрополиі а митрополия то яка одриниця церковно адміністративны яка обєднує собі вже декілька єпархій Но і коли після смерти великого єпископа мухачівской єпархіі Андрия Боціньского <unk> році була значыт єпархія сясом почала ділити ся што ся за його жытя не было і то мож казати што власне Перша тото яка ся одділила територия то были як раз <unk> парафіі западных такых комітату якій одойшли у пряшівску єпархію в <unk> році яка в <unk> році вже была за папу Бенедикта а з <unk> утворена упряшівску митрополию шо практично є тепер словацко грекотолицку церков дуже інтереснухи те учыване зимолутє одыґры сут карпатску абу закарпатску греколицку церков Церку слова коміг бы з ізвистуючу драз безпосередньо трениця Істория мукачівской грекотолицкой єпархіі натыкає особливо унікальна по свойому тому што і як я вже спомнел лем тепер луше што мукачівска єпархія ранійше в набыла намного быльша гей є теперка і внадала лоштов жытя народила другы другій єпархіі з ней ся родили великій єпархіі кій з часом же перерусил митрополиі тоє же минуло споминана се єст словацка митрополия грекотолицка ци є мадярска митрополия се маєме гайдуруска митрополия знаці маєме крижевецка єпархія сеє у Хорватіі але так само маєме сє пісбурску митрополию яка стола митрополію з <unk> році сеє у Штатах Америкы І та пізбуржска митрополия так само поділяє ся три єпархіі єпархіі Пасайкі єпархія Парма та єпархія Фенікс як говорит наші історикы што мукачівска єпархія набере почато християнства сі на много скоршыц було в Кієві це лінія Кірила Мыфуя ру якій проходит Шлив Муравів і є такоє Переданя но не достовірно доказано але є переданя говорит же неякій щаст туйжули в нас на теренах нашо Подкарпатя нашой землі нашой териториі Коли наша єпархія мукачівска мало на влазі грекотолицка офіцийно была канонізувана папориньского то <unk> септембра <unk> року а по римского клемента <unk> того специяльну булу то вна разом із тыма териториями переняла таку особливост свою тому шо сохранял ся такій особливий спів на дуже долгій час была практично у владі залежні од ерского архієпископства І дуже ся долго борола за свою самостоятельност і то севдоло было лем убороти за єпископа великого пандрея Боциньского коли наша єпархія стала самостоятельном і потом як є казав народила другій єпархіі і вна сітає ся матірю цих вуше перерахуваных єпархів а суіуріст тоє латиньскє выслуш означає так достоменно свого права тобто шєпархія напряму вона уціняє ся апостольской столици римскым апостольскым престолом і напр римскій апосльскій престол іменує правлячых єпископов для нашой ці єпархіі но і сімцю тикіту жысту шулоту у Вытіка і назвы церкву підкарпатску русиньску церкву Сто же правоє правда то мушо як я казал митрополия яка і істнує у Сполучных Штатах Америці пізбурска митрополияту на напряму себе так называє русиньска грекотолицка церква А мукачівска грекотолицка єпархія нає матір о яка нам мож кат народила ту пітсбуржку нашу митрополію і тому Апостольскацилицевно листа Ґерой зрізняє украіньска грекотолицка церква і русиньска грекатолицка церву інтеризну Вед нашы люди ту фактичну сусередку мало хознают же буде дуже інтересує другых разут сюди сієно календарі оты в сумруці зробили такій смілий дуже хлод перешли на календаря гриоряньскій так гмм но ве руске жытє як му прожыват ся в дуже інтересно тлушу сюдикє сю новоєну маленько тяжкоє бы історию каже на койку буде добре я думсю добре буде поді робит што води буду добре Но бы розказіймо з септембра міси <unk> року ціла наша єпархія перешла полністю на григорияньскій календар Но до цього часу ішли долго але майбуж думу зограла ту і о велику важніст самы война яка поцяла ся но тілько в надизю тому зыграла роль своюшо інтересно то што кєд будеме іти в істориі не позрати то што было ранше то можеме видіти што были такі моменты коли дісто Ідея тота ініциятива на лист так і прихуджувала зверху коли верхі влаз єпархія у нациюзі єпископом діст тото старала ся ліс таку поровадити то тепер можеме побачы увидіти абсолютну протилежну картину тому што найшло з дурів І тоди сме были так яс особисто про себе діску дак повісти што умер на парафіях што то ся поціло з люди не я як сесєник то почал людий обговорити давайте му приходжувати новы календеры а люде самі почали до мене приходжувати до другій сесенику якыми ся обсяли сме што люди почали прихуджувати і казати Давайте почневе зробиме такій кроґ перед мубу хутіли каже штобы сме празднули то Рождество так як ціла Европа бо ту мушо много нашых особы тут ті Закарпайкє почув не жывут практично западну Йому світі у Европі і тампервал ты свята по погрияньскому календарови люди поцілили тото Вымагати требувати од нас аму ціли тотносити до нашого єпископа што наш народ хотіл бы змі хотіл бы но і но такоє питаня дуже такє было чувствіте і тому і єпископ нараз позрав на то шыся рушыл бо мали сме дістє можливо Може і минулий такій дослід якій был при єпископу Антонію Папові <unk> років тому назад і дак до того сме шепитильно односили ся люде собі поціняли Давайте проголосуєме давайте зборе і поводити ті зборы майже кажде село проводило окрему зборо де было то голосуваня і майже по всіх селах <unk> процентів ци городах поцілиє голосувати што полністю переходиме на гриуряньскій календар не новоюлияньскій а як переішла украіньска ретолицка церков а григоряньскій Он ся одрізняє тым што полністю ряньскій календар там є значій і зміна Пасхалія тому шо і новуряньскій календар то переходит на сісіята нерухумі недвижым і переходят за новым стильом а по старому лишаут паску грияньскій календар то є полну свіяк переходит ся недвижы міся о Рождество о назву здвигы Ци то маєме покрова ци маєме мекола цеєсята не движы мі был непостоянно каждый рік то само чысля А движы мі то є паска в нас ся каждый рік міняє Наші люди пучали треба штобы сме перешли полну свій што бы сме паску праснували з цілым католицкым світом тоди коли сме провели голосуваня то сме были такі дуже Так приятно удивліні ту засюдувані по сме виділи што майже всі люди хочут єй учуповісти што <unk> процентів нашой єпархіі прийшло на гріяньскій календар лишыли ся таміс <unk> процентів то там пару сілиз на Міжірсінісі там діз на Пяці в сіні там на Мукашсі носилоці якшы ся руків ся хутіли лишыти ся на старому календарьови Слухыти голосы Русину Подкарпатя змі мо людых люды з оціваный у Нукраі те война Дійсно страшна война яку і медже страшнійше за другу світу гусисєных привозят тіла нашых хлопцювіку утрі леєблиносій войні Як высе пережываєте всю тикєту кажда смерть все заберат кусоцю в нашой душы вашу і ядуму с єдоєм може і з майболюціх тому тому яєк сесєний є там ся стикаєми ся з різным всякыма сферами людского жытя почналучы од народжыня нєколи ся вродита дітинка коли почнаєме єй христити і Стаєме свідками коли она діст розстає у віри поладмеє так до першого прицястя потом до подружню о жытя супружыньского так само розуміме што смерт на єди з неорємну частину нашого жытя і єно діло говорити про смерт коли люди вмрали якій прожыли жытя Але ту обсє по дру позараш коли увидиш смерт молодой людину Но быва у случі коли діс яка нещастна траґедия ци ліз молода людина діс так зафуриі умерат але коли то є масово коли є масово умерат много молодых люди і не просто може му казати діс война до кінця нашы люди може ся не усвідомили шум ся нас так стосує так пожебтомушо Коли ту видиш як привозят трупы молодых чловеків суда до нас нашых люди єст каждого села майже ніє такого села де бы не был куз якій было ці пропал без лісти умер был бити на той войні то се вже дуку спудруму то позераш і дуку спудруму то пережываш І за сі три рокы свій войну на превеликій жаль смыть в наліз стає такым што може дале ходит такой урыд нашого того солоденя около двадсят чловік думалу у нас ту і на свойосіні може може бывше точно не можу повісти але сме похоронили і то самы молоді хлопці коли ту є присутні на тому похороні як священник Коли ту видиш тоту збідованом гурюм туту жону коли ту видиш тых діти якій утратили свого тот якій іх кормил свого оця свого нянька і якій там стоят тому похороні і што мож полісти тым дітям цитую уби ту вбитым горьом жынійшо Я думал што ту є як раз тот такій момент коли церква рає і єдну і з такых най такых головнійшых роли тумушо а церква яка не може не просто каже кріпися але церква яка дає путпуру шумує з тобов і церква є та яка дає недію тому шо модаєме надію чо твій нянько ци твій человік не просто герой бо некаждий зробит то што зробил вин піде на смерні некаждий піде на смер молодий чловік якій має тілько плянів якій хоче жыти якій хоче быти свою сымів якій хоче видіти як його діте ростут як хоц є ім помагати ставати на ногы видиш што О він умер цьому умер його убили авбили го тому шо оддал своє найдорожє дал своє жытя заради своіх діти заради свойой жоной ту видиш великы геройство єй Кристек субімушу безцеркую єм бы было на мнутя же пережывати си уры за подершкы родину за подершкы будийскых докли пут дашка церкви коли цулік може вернути ся до боа куди може полутити сесєдником місце видисти є легше Не шбу не пожыдали Карпаторусинам нашым зимнякам своім віряным Но нахладеме ся тепер такому файному часі часі рождественьского пусту Но і я все кажу то такій є для мене особисто такій є радосний період мушо се і час оцікувань ушыс цікаєме І першыйшы осіб цікаєме то з дітства то першый святой якоє нас сопровождают сьому часі це і свято Миколая Всі цікаєме Миколає не лем діти але цікаєме і в Зрослі так по дідскому його подитяці о так пережывайме особливо а потом цікаєме Рождество і коли маєме можливост сі зобрати ся з тым рождественьскым столом і наже нашы люде многіє в світі через всю войну і не можут прийти але здіднавут духовну ці старают ся наші жону прийти з дітьми за границю до своіх чловіку жебы о торжественьску вечірю розділити разом вємно заєдном столом то хоцю пожелати шобы все Рождество до якого ся так наближаєме ся жебы то пережытя шыбы сме за тым столом найближе Помны Шыкаю бы сме забыли цілиньом о праздным Бо даколе такій шому празнойм єдине роджыня а не знаємо ціліше то є того Христа нашо спасити для нашу місию здоровя тай сіх бляр вашу думу дісту тепер звучыт так чуці ся о кінну нуж непустіст вашустикує іх сыкрально як редож бысте пожыдали Русина в світ то наші браты Зраницю і дістопраздник ужысиму і так приятно в никій змірі обєднал нас так само хочу пожелати сім нам што стріти сити си єден з другым бы сме найсиходжували час а поговорити єден з другым то і сієнно слухат ся м лем фм одиґрасы тым котры чуют си наші слова чуют важы слова степує Щестливых радістных свят но і щестливого Рождества Щестливого кєрецю най уж половина нашых одіграт за Руздво кєрецю си слова синоніму Дяку Ваціваны Дякую Вам ску выс нож В люсорусы был Подкарпатя