Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 443
70% #443 - Мария Климишын зо Святківкы (1 част), 21 I 2023
Episode description
Зима быват даколи і без снігу, быват і не барз зимна, – і такє трафлят ся тепер штораз частійше. А єднак, ци загорнута в білый крохмаленый фацелик, ци в стару темну волняну хустку – зима то єст зима. Думам о тым, сідячы пред мойом респондентком, яка вродила ся в 1935 році в маю в Святківці (Святкові Малій) і дочекала ся уж зимы свого жытя… Мария Климишын смотрит далеко, далеко, але зимова гмла не дає видіти вшытко, о што звідую. Она смотрит през вікно, а здає ся, же смотрит през час, през простір, і гын, далеко, далеко на заході през мряку видит свою рідну Святківку
Automatic transcript
Видам вас мали моі слуха при мікрофоні Анна Кырпан Вмитрю Дукула ювіліє Ювіліє і юсь сніг ся топит а было бодай през короткій час довкола так біло Не знам деяка Леуна сівано франківску ани в грудню ани в сітню Снігу сме не виділи Лем тепер в небесной канцеляриі нам выписали кусцьок снігу Недуже было того снігу Еле креєвиды быдей ощадно скромно але сніжком присыпало Подібно як цукрьом мудзьком посыпают помпушкы хоц кус білого докола і уж прівнійше ряока Годовны часы на Лемковині рідко ся трафляло жебы в зимовій час не было цілком снігу Перевазні снігу насыпало щедро а і мороз аж трісцьом Короткы зимовы дни і долгы вычеры люде знали чым себе заняти без електрыкы без телевізорів телефонів компютерів взагалі в зимі селяне мали найбільше свобідного часу але і не сідили без роботы Вже не предушыткым пряли ниткы а для того рыхтували лем кунупі і вулну Як тепер мы нераз купиме дашто сой з одягу то чытаме з чого він выготовлений і видиме кілько процент ту наприкляд волны а кілько штучных волокон Но то так як тото получают гнескы так є колиси нашы предкы змішували в ріжных пропорциях ріжны волокна переважні были то лем і коноплі Йо кілько то треба было того напрясти Але до середины зимы вшыткы ґаздыні меньців більше кінцяли прясти одклядали веретена ци то прядкы механічны таку прядку нераз называли возок было навет такє свято така забава коли хлупці дівком ломали кудині бо юж скінчыли прясти Скінчыли прясти і приходил час ткати болотно а пак і круіти і шыти з него вшытко што в каждій родині потрібували В даякых селах переважні дальшых де си там медже высокыма горами в праві кажда ґаздыня мала крозна Но акурат тепер по частях іх носили в хыжу складали докупы і зачынали ткати А тоты хто не мал ткацкого того вартата в кросен тот приносил свою пряжу до ткаців і просил выткати Цікаве же на Пряшівщыні нераз і парібкы пряли не лем дівкы По праві повісти і тканя то не было но чысто женском глотом як тыж і шытя Дашто просты шыла сий кажда женам але коли потрібувало ся дашто мудрійше скриіти пришло ся до кравця ци Кровчыні Верхный одяг волняны гуньсы чугы чуганы з грубого бытого фулюшы сукна як і кужушкы кузушанкы кожухы ци теплы шапкы з овчыны тож шыли переважні майстры хлопы То чоловікы занимали ся не лем кравацтвом кушнірством цифством а і наприклад плели руковиці на специяльных приспособлінях І переважні тоты вшыткы роботы якых вычыслила єм выконували ся в зимі Так думам сой же зима то была колиси добра пора певна для шылиє кугуґу ремезла а такой роботы яку все не было коли зробити в інчий час Хтоси вырізувал лишкы хтоси ремонтувал кіньску упряж хтоси робил ну будинку до збываня масла хтоси забалку для діти наприк маленькій віз коника фуркало ци рапцьовку Найрозумній ся было доси інчой роботы в хыжы і довкола хыжы коло худобы ґаздині фурт рыхтували гізды для родины пильнували діти А до хлопской роботы належало наприклад молочіня збіжы Вшыткы роботы о котрых повілем не были трудны ци нудны Бог все при тім дашто ся оповідало уся жартувало а і співали ся В зимі часто селяне ходили в густі частійше зберали ся в гурті Для молодежы змуй час был барз справливым жебы хлопці і дівчата гіпше познали єдны другых наприк на лецюрках Весело радісно минали зимовы свята Мыздво минула Йордань но і покус покус зачынали ся весіля здоровой зваля слабо святоми войны вайты амбрывай писа баче дрыво моры тво з єст ворив славы цервоста врочно зловесного травы слабы скупа травы сой ку Чом я Оповідам ту утім як колис выглядала зимом нашых дідів предів Но певне зато же моє зима выглядат уж цілком по інчому Жыю в місті і моя зима цілком інче Не літам заєдно додривутні подирла не ріжю січку дво ани навет не роблю різанкы Не мушу молоти зерно на млинци не мусю прясти ци полокати в ледувій зимній вуді в потуці выпраны ляхы Зато роблю дашто такє цього вера не робили моі діды предіды наприкеру інтервю і ото зараз зачыном бесіду з мешканком Івано Франківска уроджыном в ґміні Крампна в ясельскій повіті Підкарпатского воєводства Но але Най тота пані сама себе представит прошу пухыр Мария Васильєвна я по чловіку Клемешын Мария я народила ся <unk> року майм <unk> Я ціж вродила У Село Святкова мала Повідали так люде Святкова мала ци так медже собом повідали більшы Святківка Святківка та гм Повідте дашто о своіх родицях як няньо мама мала наймано татом Пухыр Василий Іванович а мама З початку мала Масли Она была з Вышываткы Мама была з Вышываткы то она ся писала Масли <unk>э Мама з <unk> року а тато з <unk> року А ваш тато был такой з того села Святківко Так же му сой взял з Вышываткы Так так Нось Ватківка то было не барз великє село Може і не было такой дівкы жебы му пасувало Як колись Десь може де сы якіс свята Десь певне ся зустріли тай він собі так выбрал як то выберают собі дівку може был кєрмиш ци ярмак ага стріли ібрал з Муслеів То такой суй выбрал ци так родиці повідали же з ньом маш ся же не А я тото жан знаю Бо то ся коли выберали так ся дивили што хто багатший ци як там што потім абы міг Передати своій сестрі уже то багатство як вона буде тоже наприклад заміж буде ся віддавала щебы вони мали што єй подарити то значыт же хтоси мал вывінувати на вшыткых уродині ци як што мати на увазі Ну Декотрі може як вони были біднійшы і думали што ага ця дівка богата єй добро взяти бо буде чым ще своіхли зновувати А дехто так шыб любил і він был багатий Тато такой Выни были досить богаті повідте як звали ся част села де стояла ваша хыжа Но тото село ся зназувала святківка но так але його части якуси ся звали тоту называли А там під гору під горою трохы од не один кінец винно так були выще А то низній кінеци коло річкы потік близче выслоко не така глибока не така а така собі як діти не раз заходят юту річку Жыці там походят по покупальце бы ще щы маліне вене не текіли великі Называли якосы до хыжы Доколи так повідали Я піду наприклад там до того там пухєра ци до кого ле святка называли А даколи было о тото же были як дохыжы повідали до святка до святка Де ідиш досланка дал так так о так называли хатиш да Вашого няня ага Значыты вы повіли же родина вашого тата была ус богатьо в селі так так мали ліс і той ліс тато возили продавали У Яслі у місті о кус далеку до Яславу Зыдыліс друг Так так вони навіт навіт ночували десь там бо пришли як продали дерево тото кльочы там де Дей зайшли вудну хату шуб ще пернучуват і там як раз народило ся двоє двойнята І татот ще дал грошей штось заплатил якій бо пришол цю хату а там як раз перед тым народили ся двоє малесенькых діточок а потім розказувал вже дома Шы ночувал у такыхто Ну і у нас завжды были гроші гроші были бы тато Мама полотно ткала З початку выни той Льон сіяли лем Дуже сіяли дуже дуже мали сте як бы землі під лем ы жебы бы было і під лем і мычыле а потім сушыли што бы де добре відставало Коли лем броли лем так товды му ціли іщы де си тамт напули де на поле тарок І брали гладыльни гладыльницю Так так і потім тото повытрушували а далі були як вже чысте тото і так потім його лома ткала полотно маля кросна і на тых кроснах навіть мы были малі то мы сідали і знаме ся катали І ту тому то вело што ті ниткы перше ішли брали куделі Так так так так так так так так так так так так так Вы повіли же ваша мама ткали же мали кросна і все ткали то были ті берда шкраз тото все было у нас удома так кросно мали і кросна і то як же были неткє іх націлку намотували як шпулькы На ті шпулькы ішло а потім ішло вже шпульок і шло з чылони на тыме бедра на населяли як ті лочка і і то моікы шпулькы якы цілка га цілкы не цілкы выкаты То так як діти залізут а потім мама кричыт бо тымні там же треба мамо волотів всиляти в жениткє бо попутила єй Што ся ткало То такє просте звыкли полотну з якого робили суручкы так якы сы на постіг тоті вести ніє тоты Ткали Найбільше того шу все шыли Тоті сорочкы і спати і все все на на тому што было ткане Лишеняк як ішли вже до церкви ішли ще на штось то вони мали окрему лже таку одежу тоту літі ци курткы чы што то вже купували абы было дикє штось Дуже гарне гм а но такый дан доносило ся вшытко тото з того полотна што самы виткали і самы пышыли так самы пышыли там собі ще добавляли штось што бы было гарно але ся вали шысь ано то певіже Цішу ты маґа цішуты маня цого дьоня ты Де бым она права Але курткы ци штоси такє теплійше то тыжы з гловни Пряли і самы ткали так то пряли Куделі тотіщо на куделю лж ся мотало спочатку ни ту волну Мочыли щыбы від вітой бруду ся выдмокло а потім єй Скубали бо нася позліпляла А так были тыкі называли гребінь Загненє трохи а другым з тым ієту волну чысали Внос зачыпало двома двомами в єдній руці як єден ци так так другє другій а другій другій і так чысале і вона вся лягала рівненько і потім На тій куделі ся пряли ы ниткы лем а маленькє кыліщатко было специяльно для волну щывы Як крутиш великє колесо іде скоро а тут де волна то такє невеличкє як бы леску мают такє коли мотуєт были такы Ав такы великє было кулесо та тут было такє великє о ту іщы о ту іщы было меньше так меньше і на тото меньше А вовну тоже так але привязували до той зубця ме до той болиці до тоі она была вся гарно так повырізлана што бы ся тримала но тоту вовну сому обмотували чым шнурком чыло так абы на упал буту І то пряли і наверетено што крутили в руці або пряли на тоже ішли тота була рачкы тота де волна сь ішла по Ниткы а в руці тото як сукували вына вже ішла на ту мотупряку на тако ктоку І выхладників Е уже ті ниткы были групці бы були шебы можна было штось такє і якій То ті курткы якєс такєвы су што суконне вжыли в часі Вашого дітинства то іщы так люде сой пряли вшыткы тоту тоту пряжу няну тато так тато тото іщы хоц дашто купили сой То было на неділю а на такый денту вшытку ся Вшытко самы пряве самы ткале Всо тото робили то было зловне ну то там собіщешысь добавили туді нитку зловне што пофарбували як тоті яйця фарбуют єсынкы Но але писанкы то робили но колиси давно то з природы брали ріжны кульоры так пак уж купували і кысы краскы так а спочатку то брали а як волну форбували то купували деси Вяслі ци децив з Мурлагі дото цию брали і кысы З природыкы Я не знам што Приносили тату дець привозив туті чы фарбе ци тото все ощы знал котрым мож налювати О то было хімічне ци такє же Было і хімічне і такє страве трава Гм навіть зерно Давало зелений колір якови щы было молоденькє злек ты робил ся зелений колір як штось хотіли такє помалювати Но добре Але верну до того ся перше повіли сте же вашы родиче были як бы в селі Кус такы богачы тай так кус більше мали землі і орной землі і нісо кус Багато бульде садили не повідала бандурка Мали і пасвиску мали і тоті вівці мали тримали так яку на іх небагато буду Не знаючы дві чы ци <unk> коні мали Мали все тримали дві коровы двоє конів один был білий а другій был каштан єй такій як уже дивили ся бо будут брати коні на у кого є гарні коні значыт у них треба забрати І таты хыбы в часі війны а то вжыли війну та Німці заберали заберали то тато забил у того білого коня та тіж был гарний ті як называли шолкуют Коней оті цвокы два такі квадратні тот лейс забыл єму што бы кінь крывал нога меншы него чы хворий ной дня не взяли а потім татод іх набід у хаті чы як стайня і тото обгородили куском шу там солома була і снопы І так загородили тых Коней што як прийдут до хаты придут ся дивити што у кого ви є а бы не коні не зареготали не лта то не будут іх видіти так то не бы робили снопан снопам загородили як бы цілу зо сноків зробили так але по тім Всы рівно взяли взяли Ти видно ся придивили што там підкова шо підковом є оті цвокы Вытягнули ти і вся ти забрали Але тату з все рівно субі Другого коня придбал гарні тыків все щебы были ті коні него дуже гарні тыкібы бляшкы поверху ся надівало як ґорсеты і на коні так Він тоже то было зверху зрублене Як вам сказати як накєдка Там были ременіє то запиханє што бы воно была тота макєтка як зверху надівают Надівают то вони тоже якось ся тото зачыпало ци аж до хвоста до тых і тамців пихало ремінь той ішол щыде поздолж і накєдкоів тою а бляшкы были досить дикы великы Вызнайтеся центиметрів з десят центіметрів а ту ся пихал той ремінь і ті бляшкы были дуже блискучі жолті і тама кєтка то же як єхал собі на коні і тото вся внего та накєтка была вся блискуча Але Коли куні не на поле а деси так до міякля де до Смигорода ци де то так сой міхы так і то тоты коли куні вплігали до воза так так не як само ішол куньом а яку вплігали якы берігали до долоза жебы його кінь была І ті якы на хвісты ципили ще такє кєтайкє шы і тут і аж на хвыстіз з початку як тількы шы діставало і такє Такы тато был досить такій багатий бы він всюди єхал все тримали тримали все но а тато Ваш занимал ся не лем ґаздівку Но ґаздівку то малы полем мал так робили сте нам поли аы занимал ся не лем ы лем на земли робили што што в вас іщы дашто мама Більше тоты садили што тілько тілько могли обробити ту собі садили А так більше татот занімал ся тым што шы єздил фурман В фурманку шыздил Ну з тым деревом з тым всім з тым лісом того мали того мали досить багато Але Цілый час ліст не продавал бы вшыткый быстял і низ бы не было так же не міг лем е ліс продавати То якій сий час лем продавало ся там дра около гроші то довды продавало ся А то може не знам гвас в селі был пазак Може дашто до тартаку треба было ліс возлити ци істи штоси такє бо свій ліс ту бы зараз бы витял продал і нич бы не мал так свій не міг ну заєдно узлити та ну то та іщы фурманком занимал ся може же не своі дерево влозил а може якысы іщы штоси треба было кумуси возлити дакция помагал Выдил і помагал тым што шытымы Но там і де де різали як на тартак як то всюди ічол і він помагати ім Санді Іщы кусу повіджте за вашу родину мали сте братя сестры мене брат Михайло Пухір Михайло Васильович то Самий старший брат з <unk> року потім ішол Пухір Іван Васильович Він з <unk> року А тоді я я з <unk> року Мария Василь а сестра Анька через вісем років до нас <unk> року народила татів брат был Пухір Іван Іванович але у стріка не было дітей І стріку каже Віддай ми одного Івана я собі його в сыну влющу бы я потім міг тоту свою господарку і ліс і все аби я малы на кого тото всьо переписати А Тато мій каже Я не можу тобі віддати бо він все одно тепер не буде жыти а буде тікати назад до дітей до мене назад Але тато каже Ну добре істрикы бере собі оцього переписує брата Івана і Іван і бере його пише молодшым на один рік І так написал його Іван Іванович не Васильович а Іван Іванович І тоді у всіх документах были і через як вжы стріку сынови в Субі і в них навіт не через цілий рік выявляє ся його жена ту нараз в тяжы так розы так так так так так так так так так так так так буде цікаве і так появила сь тота в них дівчынка І а оповідаю так Же хто не ма дітий а когоси приме за свою дітину і товды Е Дітина може вродити ся і я знам уж не єден такій такій припадок же так ся стало Ага Але як вже вырабляли тепер ці документы чодно і хто ся уродил Вродила ся дівчынка як Анна Пухір Так тота Анця Іванівна то цікаве І мали пасті діти ня лем тота юто а о тота єдна м І вже всюди в тых вшыткых документах была записана і Іва і та Анцьом як діды стрыкы так як діды стрыка То я так розумію же выіщы там святківці пішли до школы Нє Вы не ходили там до школы вы юж ту Харкові Яж аж аж як приіхали та да О як выбыли в дому то што вы не ходили было війно ци як выпрают голаві на брат ходил Оце старші а молодші навіт не знаю што вони писали не на дошках а на такым чорний Я не зна як то называли ся што не крайду писали рисіку рисіком Ламали такы дущенькы такы такы дущенкы чорны же можна было такым ріхком писати так Но же навет не на папері так Вы так до першой клясы не пішли там є дома ня не выросли пішли до школы аж як вас вывезли Так таж ні на схід Украіны аж товды Лобрете То наприклад як вашы тато мама ішли на поле то вас брали діти зо собом ци лишали хыжы нє ме брали мені вже было Два рокы ци два Но то там мала за ним все ішла Або за руку мы навела але більше мне вели за руку бо я могла собі десь присісти як дитина і там скубати Чи як один раз была посіяна мама ішла што єй в силі што там повыпускала тых на вули на наполю лу лу лу лу лу лже єй гуси і то А я ззаду і сля там була розсада капусты посієна а я собі сіла та і выскубувала Мама ся вертає тошка говарт мене што то капуста што то не можна Ти там лепса тако як дитині дала взяла за руку ты повела Бо бы я щы не розуміла як ту траву Я такє ничощы не знаю бы лиш тото што я виділа то я знала А такє я я не знала Што ой діти робили што діти помагали ней перше што переважно было видіти дітя вдавали Хлопці більше так колотата што тато штось робил то робил якійсь любил то сані тесати то такє высо такє тато робил музку роботу всяку Но а ваш отец был стояры ци Він не был стояр Але він вшы уміл робити Там же ж самы все робили но а наприклад сані то знал зробити однал так обтесо птесо там підгоблювал тым гобелем повырівнювал тото тато был майстер Дутку Так Там люди ся вытошли не сільскій сільскій хлопці сільскій діти ониш тото што тато робит чы мама робит ты ідите на коло неі Аы то выповіли же хлопці часто были коло тата тато і вців дівчата куломами тарено і Но але што уж помагали од якым віці уж Давали якысу роботу же діти могли зробити Все тото робили што ага тамта тато што робит і йому тото давали І тото хлопці коло нього тото роблят Все такє што тато робил собі там такє робит І тоту саму роботу роблят хоц не так зробит але він тоже тото робит сама што і тато робит Я знала што мама тото ткає што мама тото робит а полотно то як ниткы тото все я знала Як мацілку як мотати яку той чоникы запихати і Часто я бігла відразу там де ткає тото полотно то я найбільше туди жы штось там зроблю не такшы уже в тых бердах десь Урру то нетку то там то там же треба перетягати же треба тото з тым сидіти Зыпамятате аж то з вашого жытя глу были маленькы того іщы жытя якє вылишыли як выіхали Мы тепер в різдвянім часі так мож выпамятати як гваз святкували Різдво ґусуповіджте урізд віци о святій Кєрмешыци листопада Вас был Кєрмеш вас з церква архістроты Михаіла то кєрмиш в листопаді так Так так да тілько ме были ще зовсім діти малі тамці сходили як вже сы тото было святоы тай то як діти тотанцювали сувіту так З того кінця села іщого а на середині там уже якы до церкви ішли як то што ще штось там продавали такє як дітям які такі забавкы што як ті ци плята знайте дзьобають то такы рапчавкы Коли церкви вже было свято усякі для дітей малых такы вшыткы были забавкы такы На кєрмасі ся продавали такы га ай повісти якы то были рапцьовкы то были такы же іх дак крутити тре так крытили заручкы і тото тыркутало тазиркытало а то тото было тикє то же якы дощівка де куркы дзюбала ци якы такы зык такы они поперядку тамтяли як занеточко і луны так попорядку Дзьобали на тому А іщы діти чым ся бавили взагалі но ясне же не мали сте такых забавок як тепер сут і ся продают його А чым загалі діти ся бавили Но як мали час наприкляд пасли худобу і притім можна было ся бавити ци іщы мали час же могли чым бавити ся Знайти даяк відконя з хвоста любили собі ті Епительку робили такє як Як бузикы мо взяли од коня под волос да і на тоту назали Як куравіток так вони його так перше як нібы ви петлю обкєдуєте І тых наробили наробили а потім насиляли лже дакы собі забавкы робили Што силяли мы стебля з початку стебля нібы як бусы як ратьоркы а цюркыт як твя цюркы інты ося балили там собі потяли наприклад траву так е і оно в середині такы же мож напропхати так тото волос тоту лосину так і робили з того гей бы кораль так гей бы так зві Но таку забавку на шо А та зробила а тота тото зробила а потім тото лже геть выкідували выни до того вже не тремали а робили маленькы дівчата і кыслы ляйкы до цього схустиняты робили любили жы дна ти Рудили як голоку ти малювали ті оці носик на тых ляльках моле зробте мі ляль Тут што спідали такє вылну певне чыльон І тут завязували тут потім такі ручкы абы была рука а тут намалювали ніби пальці І так ніжкы О так як ті ште ніжкє Тоже І так І тым ся тым си бавили што самы ляльпы любили Яка залишу запыхали тудину декє ти так рубили ти тым ся ляльками бавили А трохи помалювали там якєсь ото носа то оці хлопціска тым ся бавили але в не більше такыме палицями то докідали то збывали такє як бляшанкы хто скількы зібє о такыме хлопчыска текым ци бавили Мали єси фуркалу такє ж і крутили ци Вни ті фуркаля мали яку свято якєс було свято то внитыма дівчата та такыми тыми забавками Ну а такє якы сы такы Тоты рапцьокы то для маленькых цілко маленькых дідиток Бавили ся вшыткы і великі ну а так вони ішли Не більше так штось собі то говорили до того як то хлопчыска шой сповідали Но ай наприклад як діти пасли худобу то мали кус часу же могли штоси но як оси ся забавити так забавляли ся а вам давали худобу пасти Я більше глуси пас Не до гусень А ще Були куры а ті куры ток когут дуже кусал што я навіть як хотіла то ішла а той когот такой зо мною летіл шебы мене то потім зарубали того табы він кусал мене А такє А то што Вас мамо ткала то было лем для себе для свойой родины ци може доколи дахто приносил Да дакому ся ткало было так же Е о же же люде приносили і было наприкто знам од свого тата Од свого тата знам же напр в іх селі хтоси може мал кросны Але ы рідку а напряли полотна напряли ниткы на полотно і несли тото ткати деси м так більшы горы де люде може меньце мали землі ы а Можно было ім дати жебы они ткали і і пак заплатити му і зобрати так же же такы носили деси жебы там ткали бо там якысы біднійшы села і там меньшы землі ну высшы горы а там як бы долины і они більшы на землі робили якысы так А глас вы вас были же ткали для Дал потреб своі родины В селі нихто не ткалшы було напевным я не виділа як єй давали Але мабуть раз мама мала богато тоє што ткала то напевне давали і ці Добре ну то зараз смы мали бесідуват мы мали бесідувати як вас выселяли а бо мы уж того перелетіли на тото а мы мы мали з Сой Леківы бесідувати же таришу Такый смутний час же повіли якоси же люди будут выселяти так ціла родином купі ы но отец мама так діти ци там Яне ціла іщы ци хто іщы з вами был Баба баба точыє мама вашу віця так мала на мену Тереза так а тата тато як ся зволу А выґіл мігай вам так Жыл з вами тата тату єли сме Тата тато Я лишень так трошкы памятаю шы як він мал же умрати в другій кімнаті а я була щы мала як вони наганяли дітей шбы діти не бачыли то я добре зопомятала што ты вымер тоді тото тоту што я лишень нього так не запамятала лишень трохы так як што він вже лежал хворий А Мамины родиче ту жыли в вышуваці так а мамин брат вуйко він же ж выіхал в Канаду а тату мама Жыли в Вышувацці Так мамины мамины родиче Мы так лишеніє до них єздили шыбули батькє были так тато мама были то мы так єхали до ниху власті як называли на кєрмеш на тото свято они тиж были вывезены Я стареми іх не знаю чы были вывезені но родиче вашой мамы были вывезены на схід тыж Іх вывозили разом з вами на Харків ци де там Іня возили Не на Харкові были Но іх вывели в Ґригіну Рыдявску так І хто же вывезли іх всіх повывозили всю родину тато волсю тых деймово значымомину повывозили і з тыми всіма што они Донецка Макєвка а Константиновка оце вже ішло на Харків В другы дні слухаці в днеска звучали Співанкы выконаню ансамблю студенка з міста Калюж Івано Франківской области участникы того ансамблю то Лемкы родины якых походят зо сел Низнийова Крампна Святкова Святківка Звільхівце Скотане і інчых сел в тій околиці Но і на тым наразі завершыме нашу передачу у нас в Устях была мешканка Івано Франківска пані Мария Клемышын в Дому Бухы Она оповідала о ріднім селі Святкова Мала ци то святківка же лежыт в середній части Лемковины недалекых Змигорода недалеко Дуклі Але пані Мария оповіла нам іщы на вшытко зато буде іщы продолжыньом А тепер моі дорогы мусиме ся пресяти при мікрофоні была Анна Кырпан Оставайте травы і веклічы за тыжден