Архів
лемківского радия

Видам мат ми слухайци при мікрофоні Анна Кырпан Мы зас бесідуєме о Народным Ансамблі Пісні Танців Лемковины же постал в рудні під Львовом Зорґанізувано тот колектив в тім же руці жы і в Лемковину в Білянці в <unk> негнезка звучыт уж сема передача того циклю Ту оповідаме не лем про тот ансамбль а і о тотім часі Певне для нашых молодых слухаців <unk> рокы ХХ столітя оглядают так далекы гейбы товды динозавры по землі ходили Але може і зато вартат оповідати нашых передачах як товды ся жыло як Лемкы плыкали свою культуру Но то власні бесідуєме о часі коли пасмерти Стеліна значыт по найстрашнійшых роках в Уряньскым Союзі покус покус приходит гейбы одмяк Тот мякший кус більше демократычний порядок Запровадят перший секретар Центрального комітета комуністичной партиі Радяньского Союза Микыта Хрущов він рядил Совітскым Союзом в <unk> роках Єднак не можеме неяк прирівняти того періоду до так званой перестройкы шырокой демократизациі в другій половині особливо при кінци осемдесятых років демократизациі яка привела до кінця радяньского Союза А як є тота полегота дала такой своє І навет коли Хрущю юж не рядил коли на його місце пришол Брязнів і зачолыстрійшы порядкы а демократичны ініциятивы уж ся не похваляли інерция іщы през якійси час діяла Зато тото што зачало ся істи скорше през якыйсий час тырвало наприклад выходили книжкы закладены в плянах выдавництв іщы за хрушовскых часів Но і даякы з тых книжок мают власні стосунок до нашой темы босідуєме внеска о збірниках лемківскых співанок До певной мірі постаня хору Лемковины в <unk> р якє мало бы стати ся скурсє одбыло ся гейбы за інерцийом коли іщы не цілком щезли сліды хрущовской демократизациі Но то в спомнули єм о книжках о збірниках лемківскых співанок В ріжных передацях доднес смы принегідні споминали о них але лем принегідні тепер варт повісти кус шырше Не буду ту зараз оповідати о вшыткых хто записувал пісні лемківской землі хоц вартало бы повісти хоц хоц бы і про львівского композитора і фольклориста Філярета Колесу але перенесеме ся уж в редяньскы часы в підредяньску Східню Галичыну Хто систематичні слухал нашу проґраму тот зна же в кінци пятцятых років першы выконували на концертах і в радию Лемківскы співанкы сестры байку І спецяльні для тотых співачок такых товды барз популярных специяльні для них композиторы робили обробкы народных співанок Но то послухайте послухайте як то співали сестры байкы дівчы суты свого ничы зобе то онитно цивос Повіли єм же співали сестры байко лемківскы пісні выпрацуваню ріжных композиторів і по сестрах байко тыж якоси у нас так тото пішло же на концертной сцені лемківскы співанкы звучали в ріжнім аранжуваню лем не в той автентичной формі якой они перше жыли в народі А тоты часы музычний фольклор был іщы жывым в устах старшых поколінь Лемків Але направду цінным уважали лем твір якій уж перероблений даяк композитором Но іх як сестры Байко такы створеный в <unk> році хор Лемковины хор де переважні были люде без музичной світы выконувал ріжны обробкы пісінь То одкый в Лемковині брали тот репертуар і де взагалі можна было найти лемківскы співанкы Іщы прид повстаньом Хору в <unk> р в Кыйовій выдавництві Музичной Украіны зявила ся очывидні перша заряньскых часів книжка з лемківскым музичным фольклором і звала ся она Лемківскій співанкє Нашло ся ту аж <unk> співанок То была лем част того што іщы од двадцетых років записувал на Лемковині отец Михал Соболевскій А найбільше пісень записал в селі де найдолше служыл якой священник Устю Рускій Ґнасках Ґорлицкій Поміг вітьове опрацувати прирыхтувати рукопис до друку його сын Роман Соболевскій тиж был єдным з орґанізаторів Хору Лемковины был і його участником а тиж робил обробкы пісень для Хору Зараз можеме єдну з них і послухати Скоро тыж в <unk> р вышла в тім же выдавництві музична Украіны іщы єдна книжка яка звала ся Співаночкым гі Уложыл єй композитор Іван Майчык родом з Одрихувы Тот збірник пісінь ріжнил ся од книжкы Субоєвского бо ту заміщено было лемківскы народны співанкы оброблены ріжныма композиторами і призначены для акапільного выконаня хорум без акомпанименту і розписаны на штырі голосы Взагалі майчыка барз цікавила тота тема багатого лося бо в його селі одрыхлова же лежало не в горах а цілком на рівнині далеко од гір люде знали много голосы співати Хоц найчастійше лемківска пісня гомофонна єдноголосна А пізнійше Іван Майчык видил пісні села Одрихова де замістил <unk> народных співанок і <unk> оркєстровых мельодий до танцу і тепер співат розуміє ся хвор Лемковина зашуміли лісы обробка Івана Майчыка Вайте з душ што з мысл разом мношы Одже коли постал хор Лемковины то його першы рядителі мали в руках принаймні дві і то прекрасніґрафічні оформлены книжкы Лемківскій Співанкє Соболівского і Співаночє Мі Обробкы ріжных композиторів выданы Іваном Майчыком В <unk> році в Кыйові выходит іщы єдна цінна книжка яку прирыхтувал до друку Іван Майчык Зове ся она Лемківскі народні пісні ци то збірка лемківскых народных пісень в обробці для голосу Лупроводі фортеАНА того Богдан Дрималик Богдан Дрималик же бівшу част жытя Прожыл во Львові вродил ся в Березові ту уж фактичні за медьом Лемковины але барз любил лемківскы пісні Был прекрасным музыкантом але іщы і інжынером і власні при той технічной праці в сяноцкым повіті по роботі при нагоді записувал лемківскы співанкы Записувал а пак по свому інтерпретувал Но і послухаме пісню яку опрацувал Богдан Дермалик якє сіно грабала зачы Но то то то то то то то то то то тото што опрацувал дремалик выдану в <unk> році а в <unk> В тім такой выдавництві музичной Украіны зас выходит варта нашой увагы книжка зові ся она Украіньскій Народні пісні з Лемківщыны і там до тых пісінь заміщено аж <unk> Выдал тоту книжку Орест Ґыжя З Высовы Він робил наштоден яко стоматолог але іщы од початку <unk> років записувал лемківскы співанкы Продолжувал тото робити і по выселіню Дородяньского Союзу в Бережанах Тернопільской области і уж будучы старшым прирыхтувал іх до друку Тот збірник лемківскых співанок Ореста Ґыжі то певно єдна лем з тотых книжок о якых Днес ка бесідуєме же была тепер перевыдана перевыдано в Ґорлицях в выдавництві Тырса в <unk> році Інчы на жаль ніт Вартало бы гнеска тото перевидати барз бы вартало От бодай збірник філярета колесы якій записувал лемківскы співанкы іщы за Австриі но і вартало бы і перевыдати вшыткы книжкы о якых тепер бесідуєме Вычыслили єм очывидні тоты найполнійшы і певне найважнійшы для Лемків выданя якы зявили ся в книгарнях при кінцих на початкудесятых років Але были інчы книжкы де могли сме найти лемківскы співанкы наприклад в тым же в <unk> році выйшол репертуарный збірник співают сестры Байку на в історінках якого поміщано медже інчыма і вісем обробок лемківскых співанок ріжных композиторів Но і зо штырі рокы єдна зо сестер Байко Мария выдала збірку Стили ся варвінку То были ріжны пісні якы пані Мария записала од свойой мамы але переважні такой лемківскы народны проминут рокы і пані Мария выдаст велику о много більшу грубшу книжку антолоґія лемківской пісні Завершыло оно тоту працу уж фактичні в остатных роках свого жытя Пред хвильом повіли єм о репертуарнім збірнику Сестербайку а пак выходили інчі репертуарны збірникы ріжных співаків де Лемко якій любит співати міг бы дашто скорыстати Наприклад в <unk> р вышол збірник репертуару Павла Кармелюка де нашли ся і <unk> лемківскых співанок <unk> лемківскых співанок нашли бы сме в збірнику інчого співака Александра Рабеля Но і рузмінь ся выдавали своі творы і композиторы і в тотых выданях косанатольского Людкєвиця Козака Ярославенка Майчыка а і Миколи Колесы Сына Філярета Колесы находиме богато опрацуваных нима лемківскых співанок Гнеска бєме переважні о львівскых композиторах так бы повісти о львівскій школі єдным з найбільше знаных львівскых композиторів єст Анатолькос Анатольскій то послухайме лемківску співанку яку він опрацувал вшыткы ся пуля зазеленіли сы горозами за дешты лем лікли члоти ро не могло медже бытями ци бо Даякы співанкы композиторы опрацували лем зато же ім бай ся подабал лемківскій мелос А даякы так бы повісти творили під тиском Бы іх барз барз просил утім долголітній кєрівник ансамблю Лемковины Іван Куснір Але выходило тижгарді то были цікавы для композиторів домашнє заданя Е народна пісня лемківска то ні Для мене то є то є велика стихія велика зы за завеликазы феноменальна загадка є не раз так слухай ті пісні так собі думаю Боже тыж народ створил с Я з свого оточыня з глибокой ідеалы розставша будут ся хлопцем ріжны школярами Знаєте як то ся зо столону в саму неділю субота часто неділя неділи тількы Ґазды ся зберали тамтыку святку і трошкі світали я погутарили поспів попожартували шарти сві сміхы выдни завжды оды од одного трошкы такы витизпит копі підколю є тамты тоты теты так але ай співы співы як почали сівати і гоґє вышол ранов полище набил да нище набыл да гын І так шыроко моя мыйо уж там і зберон лем лем І здорово на моі анґ Я повідам дайти Боже дівчыно мило А што бы даш з того лану коли сь роби выробил буду приозляну ниткы своій ґазды ні своій ґазды Жебы молошы склоти до свойой скрыні до скрині до свойой скрині То захоплювали си і тепер собі там дума як тото буднарівскы лемківскы наша буднарівска моя рідно можно сповісти бо то співым співале моє оточыня моіст дорослі моісты татові ґазде в опу оточыня моєсі сусіды і так дальшы тото од кум кумові кум куме за сусіде Ду мой си господи хто ж створил таку пісню розуміли Таж не таты таты чувіт діда діды чувіт свого діда тото вновікы має розуміте така не така пізня чытач ци інче ци інче ци ци ци вінше ци тоти шы я знам з дитинства зо тот співали Співали так гегы Тота мелодия звучыт мі Сусід з сусідови не выгоду зробил сусід з сусідови не выгоду зробил капусту му выпас капусту му выпас і дыже не ходил А был такій пітуло фелі пітула такій такій пурис трохы такій його трохы підсміхали ся і ся се пітула пітула пітулят скамі ногы не вайцушок кішене ванцушок кішене а зеґарка німо А ти я мож башо такого такы стихы такы побудовы на тако але значыте єдині то яка енерґія яка ра є в тому такій дарний гыбокій гумор Такы такій добрі добрі гумор в добрыма понятю розуміли такы такій селяньскій такій простия гумор вона наприкотзозоленька там посеред гаю кудзозоленька там посеред гою Хто покоха цю Жужану хто покоха цюжужану чує ся як в граю Там на горі на горбочку пасе ся олень дикій то я вж додал Ах хто не любит чужы жены хто не любит чужы жены має гріх великій такы жарты Не сію не лой мі ся родит не сію не ломі ся родит Лем дівчатко коха лем дівчатко люблю самой домя ходит бо тоты співали по тым там про ґем пас баране то я вже не буду про баранів а стрыком небіщы комым <unk> лем ся на пштыко лем ся на пштыко тарара там де хто ся догадат што далі треба повісти так Яґнище мешко сам на фацияті Яґінище мешко сам на фацияті том заміст фіранок том заміст фіранок вивішу лол а вшыткы кажут ґаці к но гы такє а повідают повідают же м така розлізло Повідают же м така розлізла дві годины по драбині дві годині По драбині по цибулю млі зло Жарт жарт Ны і То одна мельодия Інча ме тоту мельодия теж боднерівска мельодия але Слова тан были трохы інакшы в нас а в Лемковині спіл грабскіта Донцувала баба з грицком выбила музубецецкого грицко ходит лемтує Хто музу безремонтує ой ти Грецю ой ти Грецу будеш єл юж кыселицю кыселицю з зымяками і не заход ся з бобы фіни заход ся з бабами ыы значыт ото ті малівці не так аж не можна было повісти же был Дужы лемківскых пісень О тоты што я памятам дитест то явы то я вам наспівал а наспівалише літературны такы біше співочкы а то были такы якы нопы іщы дарте о такы приспівкы риспівкы да приспівкы жарты мали О співали тоту Оєнічку ой оєнічку оєнічку жень ся зо чужыма фраірками не жень ся єщы олес в твоіх порткахів зеле не будеш ти того року женеми так на Лемковина співала Некови не співала та Лемкы не співала але за толом співали жартували собі розуміти дзы за том співали яку версию Тоту шовяті кєшокы повіл Не будешти того року Ой Іване о Іване Оженця бо я ся долго не женил га Іване і мі так Ярезувал Ой Іване о Іване Оженцим фраірками ниженця іщы овы в своіх портках зелені не будеште того року женені То далі так ліспівали І коли є пришол до Лемковина они співают Ой я нітку є ніты том танто друга частинка друга частинка до пісні О То я так оці то я то чул ты міні то співали на глубоці розум а тепер ту співают О єнічку ой оєтічку ожень ся За чужыма фраірками не жень ся гос придумают ся як там было Зеланий не будеш до того року женаний Ой ны піду не під ой не вірний невірний невірній же і я хлопец в Андрий Нивандрівний я в вандруюту і тамту і там де оберну з дівчамам дівчамам Тераза Яричок Хрисло то зоспілувала так так так так так так так так так так так я тото потім повторювал ім бы завжды мал успіх я там трохи до виду змінил дас шырше помалійше десь голуснійше Тереза Кищак Дай Господи Царство Небест Вы были уж звязаны і з дітячых років вам тото было як быжытелі Ерискє мгм Вы тоту чули і они звучали деси в памяти в душы тоты співанкы Покай вышли гей рядити колективом і вшытко тото было як бы оно было готове уж треба было до репертуару траф было такы зы збогачувати піддавати я то робил Не кожд концерты мали бы майже я не повторювал ся дуже Дешо повторювал а дешы нове новевчев по ночах селів розписувал оркєстер уж был роботы был купа для треба было для хору зробити для оркєстру зробити поголосникы написати ор хорові поголосникы написати кожный співак мал свою книжечку і спіл знот Бо купа репертуару туди сюдивни орієнтували ся і слова написаныі нотка веснот кавыш неща ім трохи зграмотидувал і дак они ся орієнтували кожен співак мал я а тоді не были ниякых фелоксів што треба было кожному написати Оле мі помагала писати я писал і сам писал іна помагала мі бы тото было Ято полни торбы но ні з тых поголосників жебы кождому дати ся было соствяти шрепетиция прошла активно І то треба повісти же десят років о капельно хорспіву а пак было створено тоты оркєстр народных Інструментів маленькы і тахты от і тиж треба было і з нима якоси тотошытко раз раду дати навчыти каждого Там нібе нам були призначены як дириґен як дириґент кінник оркєстру але творы то я мусіл давати твори сам што співати што грати то я му мусіл вышукати І тото при пристосувати до того хору до того оркєстру Бо я уж знал які можливості має хор які можливості має оркєстер і я мусіл пристосувати кожду ноту продумати ци возмут тоты ци возмут тото Обшытко мі ся пригодало бо я вже знал на скрипці як ставити робити писати для скрипкы відповідно як же вывчал як писати дяклярнету інакше пишет ся для фейты для цимболів для тоту быв оркєстер же на десят років Коли нас было десят років в Лемковині в <unk> році ци же был оркєстер же медвали фільармоніі міцний концерт в двох виділях як треба з оркєстром В оркєстрі брали участ в то Андрийко грал на скрипці Оля грала на бандурі Лемкы співали Лемкы Но Лемкы не спіла бы до маленька Андрий Кышытыр маленьків на десят На двадцет років ниже так угниже всі зі мною Оно десят десят рокы были в оркєстрі То якы інструменты Чуйте скрипкы першы дві три скрипкы може три другы дві віолинчейбы контрабас дві бандуры і цимболы І клярнет Клярнет музіл быти духовий і не знаючы на десят же был в флейташе Флейта там часом треба такы высокы ноты на флейті заграти Потім то я для флейта може а десят років не памятам же было флетист флитист качыня А клярнет был все Клярнет ям был такій земню добрий чловік ковалевскій пиграл на скрипса Не тепер такє звіданя Ек материяльно то выгрядало Было знати жебы люде хотіли тото робити Пробували ім заплатити так тавдо зрозумілы не платили ме ничого Тош тут мені теж давали якых <unk> рублів рублів рояньскых то я не проплетил контрабасистові То я то я то памятам бо контрабас был значыт ся найважчы здістати його і му треба бы заплатити а решта грали за дякую для оркестру не был был загально такы для мене як для кєрівника <unk> рублів То я кождой репетициі контрабасисты віддавал <unk>ку ци десятку ВАрешта грали задяку Но а чекайте такє были піднесеня А Ну добре Як Они вшыткы мали приізджати Не вжыл ту близко до Львова то літя до Львова не бы не просили ся не просили ся з допомогою хористів Там мы один час провадили репетициі в лісотехнічному Інституті До кілька років лісотехнічному Інституті Там на Залізняка Залізня там як был был зол І там хористка одна хористка і чыловік был там за по господарскій частині кійс старший і він нам допоміг шмы мали там дозвіл В Лісотехнічным Інституті провадит репробы і ті рудняне єхали до Львова і там оркєстры Кожен ден в понедільок В понедільок Сопрано Вілторок <unk> середу оркєстер завжды середа для оркєстру Тыноре пятницю Васи пятницю сі пятницю сі значыт деся якій ден кожын ден адма партия Я вывчал окраму окраму бо я не видят прийде неі в оркєстрі в хорі нижде знают што я зроблю Йому сіл з кождым окремы ден ден аж в пятницю разом І я так єздил кожного дня то была котитонічна робота Тото вшытко з вас докупы і вы і вы нас на сцену жебы то выходили доко І так яту Лемковину тягну Был бы по тім як почали трохы поіздкы туди сюде знайте жытя таке коли ті поіздкы згуртовували меты часом забавыл влаштовували га так різнівы ціркы то і в ним не вчели пісні Серед села росне грушка верхом зеле но хори сте мене налучыли Серед селя росне грушка верхом зеле но Сі дид під нял шварне дігівця си дид під ньом мойо мило барз засмучена гейя траля ля гейя траля го цідит пнял гей мого і ами барз засмученого То як они почали доспівати мене то так захопили є тонох на ноты і дойно ано ся співайте ся на ноте Я то дал роману цисів роман цисют тай кій є молодий композитор тоді де ся тоді Якы єсны бы з румку зробили дітоно хор та Професийно Я то сам робил в більшы але то не было так по композиторскє глибоку боянів не вчыл ся в ях композициі То є велика наука окрема вчыти ся композициі творити вести мельодию гармонію то ты етикы наукы ты вчат ся на композиторскому факультеті Я то так як уміл так рубил бы треба было Треба было ну пізню я муцю робити яб як міг жол ліпшу пізню яка м пішол яка знайшол і і сам гармонізувал а потім пішла думка вчыкти єдам композитором Може бы то зробили глибше то треба показувати публиці выконаня в складнійшому вариянті і а композитором почал дават до косонотойского ходил О докоснотойскы ціла епопея Слухайте Але кото Махдольскій то што його мама была в Лемко ні Так його а бабця ну бабця по мамі бабця по мамі походила з криниці І він каже Він мі винжыт Він так притулил ся до нас Він проходил тут на Видасі веціркы він ту приходил на концерты свойом молодою женою другою друга друга тієти была дожня Од з матершою жінкою єн долго не жыли Так трапило ся што она війшла швидше він потім оженил ся зі студенткою гарна дівчына І він барз дуже зробил для фору Лемковины обробук ти вже складных так іск не лем одробук але і зробил і для оркєстру ін інструментальны не іче і зробил тот віночок лемківскых співанок ци як інструментальны жебы тиж вшытко знати Нє я не жем але так і як І владні то было тыж такє кус і скленійше же і тікале Я єму дал ряд мельодий ті якій я знал якій єдал може <unk> може <unk> мелодиі єму дал І выіл з того з ним гурит бо при тым він робил для охору і одной другой третє де може де більше десяты творів він зробил такє та Полячко на ватрі кожных колитыве Полякы не орал або фурман яси фурман і звыча яси жыю Тжыдко він зробил мі потім тоту надрукували і пішу світі Жыдкы лем тото куюты кутю самы миля моя мила велика фраірка го каза лем мі прити каза лем і прити сама двері замкла Тоти ж його ани а як мі ся подобало коли він зробил вшыткы ся полуля зазеленіли моя пшеничка нас ходи ой вшыткы діівкы ыгы пооддала ни а мояшы ток ходи Зобовно Шырока Сіанка розвід Євты жыл тым наполный пухо розві і зробил і інструментальні а леж а потінструментальну правду ріжнохарактерні одна была помогійнійша потім была друга швидша третам ледя звоятам Полька така была не спілмі зля такій покійны нацик на спіло мі таку Польку є зараз не наспівам єй выєднувало тото того дом тото обєднувало в кінці Його до ла сойодоле сайоду ласа не піду тым він закінчыл І він тато орґані зробил такыми акордами то як розписати на симфонічный оркєстер то бы бы то ціла оротория выйшла бы розумі Як як што додате шыспіл вораториє мусит быти шыспіль І зробил зробил ір але івын овно тепер не спілит ся бо оркєстры не то выконували богато розів з тым оркєстром потім оркєстер был ся більший більше скрипок більше інструментів трубку дес я просил щезы тру зашлюби і то не выконували не то выконували дів обжупеняну тарожар тарожа таро Тарара ром парам паром параром пом пом а я то знал з дительств бы ся хлопы співали напил ся дійды тепло гонка намацал касю коло коминка ха хо хо Кася ся тішы в рукы плещарай приспівувал глобы собія Я то памятал з дитинство Я му то дал і то зробил для оркестру розуміл А якы іщы были чыстоінструментальны річы якы выконул што то за маршы Марш лемківскій тамків Красний марш Той марш Той марш єд як бы днераз думал сы Мі здає же я тото взял з Польщы в тым трафото Же Марш выконувал вяле з Ярослава Трохановского якій то был Маш такий буіщы был лемківскій буіщы был весільний Тотой тото він той один свисільний оси той нимасільний там ни його назвали там мож вині Вісільний Мі го так назвали А вырталю свій рідний край то хто описал тоту музыку Музику майцикы Майцік мінівид гукувал ся майчык на моє проханя куснотольскій Нога ніколаса нє Но колесо знатеш Микола Коляса молодці колеса Він отримал шевченківску премію шевченківску премію <unk> мо ци ци році за Лемківскє весіля Він написал книжечку такы лемківскє весіля од початку до кінця Якій співали ся пісні на лемківскому весіллі Ты цивы то не просто миленькій зустріч а то є в один ден є там дна оден спіл є потім другій ден другій потім пісня Вісіля і там є цілий ряд писень Якій він опрацювал Микола Колясер жен по сучасному згармонізовуют ся з сучасныма гармоніями то єст велика обємна робота і він затот отримал лювченківску премію Безпосередньо для Лемковины я до нього не звертал ся анимов вагы до нього підій Дукосо я підходил до він бы не примал і є з ним він дивил ся відразу ноты і туди світ відрал буде зроблю зроблю у тоты зроблю то зробиты До нього я так не мал відвагы розуміти і яві так конкретно Але мы його пісні співали з попередніх збірників якій колись видал Мы співали Милы моім слухаці підходит уж до кінця тота передаця сема передаця з циклю О ансамблі Пісні і Танц Лемковина з Рудны В попередніх передачах оповідали сме як підмовом Было створено тот колектив в <unk> році Оповідали сме хто до того ся причынил хто в нім брал участ хто рядил по черзі а гнеско Оповідали сме тиж і о репертуарі ансамблю і взагалі о опрацуваню композиторами лемківскых співанок переважні композиторами з того львівского кола Тота тема іщы Буде мати своє продолжыня а на разі мусиме ся пращати При мікрофоні была Анна Кырпан Одставайте тровы і в стрічы за тыжден