Архів
лемківского радия

Витам вас мили моі фугайці при мікрофоні Анна Кырпан Ото тепер як роблю тоту передачу сідю ту в теплим своім мешканю а з вікном такє ся діє і вітер і сніг і буря добре же не треба деси тепер ідест і якысы самы з собом приходят на гадку слова верша Зима в Карпатах На кычері дує вітер студений Шумят стугнут вершкы олиц Зелены Мети снігом по полянах вітриско А ядлівці ся кляняют пронизко Шумит буря горне вітер ззамети Хмара снігу як што ранчо все ледит Ани горбків ани кряків не знати Вшытко накрюх сніг біленькый крылатий Грайє вітер гулят буря шолена Згостила до нас зима студена Стоят смутны букы дубы і грабы Тихо сідят на конарях стрябы А дорогы юж не видно не села Снігум бурю вшыткы стежкы замели Жывой душы ніт на дворі і птохы поховали ся Пред вітром під дахы Певне познали сте то ваш Івана Русенка Нуле прочытам іщы єден было він гнеска мій барз пасує до той погоды Зима Стиснул землю моро з силі Під ногами дзвонит ледом рівку зомру най Бог оборонит Зимне сонце попрез гору То села зозерт Всьо ся крыє де лем може зимі нихто не рад Кус з полудня сонце зашло А змерк скорым кроком Потихєнькы іде в село І тіл над потоком Пхат ся силом студін дохыж зо сін і зо двору А скаленет силий димок вытігат ся в гуру Вшыткы пхают ся купецу і стары і діти Докладают друг огня жебы ся огріти тиху лем ліс тріскат а звізды ся ярят І през вікна уген блискат де вечерю варят А дітиска коло пеца тікают вечери Коло Богу говарит мама юсь кыпят компери У знате што дорогы слухаче А може бы то гнеска кус побесідували сме власні про Івана Русенко Но то може варто коротко о нім повісти Вы тепер Юстівку люди слухат наше радийо же медже нима може ся найти і такый хто николи не ківприл Русенка Но прошу можете поглядати в інтернеті і найдате там ріжну інформацию а тиж і книжку Русенка выбране а я так повім лем два слова То Кым він был Нок лаґонічні повісти учітельом творцям і лемківскым патріотом Русанко походил з пілнічного краю пілнічной границі Лемковины якій был при кінци ХХ столітя і іщы скоршы уж одорваний од берега Лемковины і остал островом в Польскым мори Тот гірскій острів гірскій будово коло долины тот гірскій остріл творили села на пілніч од Курусны Деякы науковці навет причысляют його мешканців Замішанців такых звут замішанці Причысляют тотых замішанців до окремой етноґрупы Но яка си правда в кім єст они кус ріжнили ся од напр мешканців Центру Лемковины Ріжнила ся закус іх ментальніст і мула навет іх антрополоґічна ріжниця была она наприклад дос високы што іх ріжнит од пересічных Лемків Іван Русенко вродил ся з єднім зо сел Того Коростяньского Острова в селі Красна I з Олося Коростенька тісяч р Коли смотрю на його знимкы зауважам же він єст барз подібным до моіх приятелів якы походят з тотых сел тот самты фіґуры тоты самы рысы ли ця такы же усковитяты быстры улчы Вшытко такє як і в інчых мешканців того Корстняньского Острова Але Русинко до свого Острова поплыл дале бо чул ся же єст частьом цілой лемківской земли І коли дозріл до того то вшытку Лемковину сходил жебы познати свою отчызну цілости А тіж принял для себе не му свого села а таку яку як мал переконаня будут розуміти вшыткы Лемкы таку яку цю коли пришол по вчыню школі в Курсі до ґімназиі і до Вагы Лемківской Бурсы де мешкали лемківскы ученикы до Лемківской Бурсы в Новій Ганчы Не знам як там было але очывидно поіхати до Нового Санця то кусале Певны то была ідеє його учітеля з Красной його учытеля з той сельской школы в селі Красна Юлияна Налесника якій і Сам колиси вчыл ся в ґімназиі в Номім Санчы Санчы Ваньо не лем вчыл ся Ту Власні ту Ваньо нашол тото середовиско лемківскых інтеліґєнтів і патріотів якє фактичні і сформувало молодого хлопця ту Аня Крусенко іщы ґімназистом зачал брати участ з нима в спілтворіню нового часопису Лемко в <unk> Руті Ту зачал сміло і малювати і писати Бы бідны уж дііда праді да То духом хоц будме богати і цес ти не дай мез до пта а віри не зломит нам бій чести не дай мез до птага ти а віри не зломит нам бій Мы темны так гварят не легемкы то треба ґу сонцю нам ііти Бо сонце і для нас за свій гідит не будме всевколо по те емкы бо сонце і для нас за свій Гітит не будме все вколо по те Мы слабы як гача до пугу га то одружно ся берме до дііла і буде в нас до раз міцци гіла лем треба спомоци друг другу і буде в нас дораз міци лем треба з помоци друг другу Нас мало то єдну громаду всі Ходме і смо трме до когова дистрима очами сокого Хто з нами в раз іде хто ззаду дис трима очами сокого хто з нами враз і де хто загкы та гварят як лигы Нагаритуйме ся вшыткы на груду пламени наукы труду і стузат внед наша роди пламени наукы труду і стузат внед нашароди Нараз вшытко ся змінят Русанка мобілізували до війска в <unk> р і выслали на полудны на Балкани Акурат товды тырвали там перша і друга Балканьскы війны і підофіцер Русенко мусил служачы тісаревы брати в них участ а пак мусил воювати і на фронтах І Світовой війны Мол серенцю хоц і был ранений і был ранений тяжко але його вылічыли якуси выжів і вернул на рідну Лемковину Товды русанку скінчыл учытельску семінарию в Коросні і устал учытельом призначыли вучылювати в сусіднє польскє село Люсі німецкой окупациі русанку вчыл діти в сусіднім селі але уж лемківскій селі Бонерівкы Учытельом буде він і повыгнані з рідной земли уж на Подію селі Королівкы Тернопільской области Єст парадовсом Русенко зачал свою учытельску працу в ріжнім селі Красна Але скоро тама го перевали в Лютцю до польскых школярів то Полякы так практикували новми Нотны рокы медже учениками Русенка в Термипівской области тыж были дідуцькы з Красны якых з ординами вывезли в Красной выкоролівку В дос зрілім пізнім можна повісти в віті Іван Русенко нашол сой пару Марию Магніт з Костерівців з села коло самого Сянока Жена подарувала йому двоє діти сыночка Бориса і дівочку Медію Родину Русенків як і праві вшыткы Лемкы окрем траґедиі выгнаня пережыли і барз тяжкы і голодны першы рукы в Совтскым Союзі І то де на теплім полудню Тернопівской области на благодатнім подіі але мучыл його ту не лем голод холод і поневіряня учытель Ту мусіл быти рабом совітской системы Мусіл вкладати дітям головы комуністичну і атеістичну ідеолоґію за каждым учітельом пильно слідили за Русанком тыж А є так і в такых умовах його душа не скаменіла Йому хтіло ся жыти творити любити давати дітям своім рідным і ученикам вшытко добре Мудре Ясне верх раптово Русанкоф недужыл пару дне до <unk> років Похоронений на цмонтарі села Королівка і такой ту коло него але цілком пізнійше было похоронено і вірну жену Івана Марию Іх скромний памятник нашле єм на цмонтари не одраз Мусіла єм аж звідувати місцевых люди чом Звідувати но бо по перше тот Русанків мыльный памятник невеликій і доправды барз в крумі а по другє сам цмунтір в Курлівці Не такий Юзі маленькы А справа єст в тім же колифы тота корлівка была не селом а маленькым містом Єднак в столітю вшытко не сприяло розвою Два раз містечко Горіло знам же погоріли чысленны жыдівскы домы Жыдів было ту барз дуже но а в часі ІІ світовой війны фашысты знищыли такой вшыткых королівскых Жыдів Поляків же повіні вывезено до Польщы а одтама іх пригнано новых мешканців медже нима і родины зо села Красны Певне каждий чловек якій єхал зо Заліщык до Борщава ци з Борщава до Залізчык повіл бы же дооколишны краєвиды просто штоси надзвычаі Сут ту і горы долины озера і Єскыні є є і Яскыні тиж сут На полуднотернопільской области іх єст барз дуже но а єдна з найславнійшых і найбільшых І то не лем ту а світі то оптимістична скыня ци поукраіньскы оптимістична вечера в селі Кырлівка Она така огромна така величезна же трудно си тото навет представити Но і стало ся так же тог літа были єм в Ґорлівці спочатку пішла на тот фунтір до Русенка а пакы пішла до центру села виділи є кусы дівочку ци молоду жену што си она така мі выглядала же она може мі дашто повісти што єй звідам Вказало ся же робит в місцевій бібліотеці была то Мария Зубик запровадила одресня Там величезный велич дім культуры єст там і бібліотека тыж бібліотека тыж но як на село то дост Дос велика я повіла за Русенка і она одраз повіла же зна хто то такій дала мі рубезну книжку Істория села Корлівка і было там повіджено і про Русенка Але пані Мария Зубик повіла мі же більше мож мі оповісти учітелькы яка перше робила в королівскій школі но а тепер юж старше уж на пенсиі і пішли сме до той уцітилькы Пані Мария запровадила ня просто до єй хыжы Но послухайте нашу бесіду Каз ку і в прокопешы Прокопешын Казкун бомане было з початку прокопешынщы а потім коли я мішла заміж то я ся в школі была весчаст прокопешы аж же потім коли я закінчыла в школі роботу і же перешла до сільской рады то я выстала Кыскы то виджу працювали в шкулі даль украіньску Якскій окєль выкладає кілько Нє Мея тілько мала украіньску літературу і мову дуже Тято любила дуже і дуже Мене також уж ній любили І як тут зголів од приіхали якысо частины лемківскых сімей якых тут кєрували Не знал як місцеві мешканци нивили ся то всю початку было дуже ім тяжко По перше шлины приіхали з ничым Голодували Єс не було шо не було ну не буду шо те все є знайшо моє тут бо я тут не жела тут я пришла сюди як выйшли заміщы до чоловіку єхати гарно жели І в них там многоріжці был якій запас продуктів то докажут што приходили приходили до сіме нашых просили єсти просили шусти ім ну будісно пришли в переднівок ну ничого не было І бідували вны дуже спочатку Знайшу на долині жыли Шалайскы такє там іх было дуже богато хлопців і дівчынка одна дівчына то кож поган дуже погано каже прийдут і тото прийде каже то чловік міні розказу встане тому в сінях молчыт ничо не каже стоіт І тоді внили тамты кулькі малешаючку току наберали того якой зырнашу внитам для них выділяли давали ту шаючы так сьогодні пішол один сын ту внедали ту шаючку завтра пішол другій третій там былу з єци четри хлопці одна дівчын Ну і внит погано было Ну потім мы заняли ті польскы хыты што вни своі віддали а тут пришли на ті польскы хыты І так жыли в тых польскых хытах погано бы не было нічого нинчы з собой не могли взяти ничого уж ім там виділяли не могли выни ничы взяти з собою ти рішыли а переднівык тут трохы нашы люди ім помагали чым могли подават бы самій нічых жени мали в той час при днів такій тяжкій был час лю і так в ний же по тому тішеляйскій звідси выіхали ті хлопці в євчыли си з двома з тімшеляйскым і см молодшым і старшым бы Так было обидва оден старший другій молодці а обидва были в одному класі вчеди зі мною Ну вни выіхали туди а шаоден наймолодшый з них чыл ся з моім братом выни дружыли обоє дуже з цим моім братом і дуже часто як приізовшы згадувал про нього і такы Ну приізджал сюди наймолоці бо він кореспондентом был і дуже часто богато тут чого він дізнал ся прошо дізнал ся запитувал Нытыкі Ґреці Другій слухаці хоцют зауважыти же Образ той нзы той біды того поневіряня то намалювано барз точно але в кім припадку ходит не о лемківску родину а о переселеных з Любецівщыны і тыж барз бідных люди Але лемківскы родины пережывали таку саму біду і можеме найти тото тиж в вершах Івана Русенка Мі ліп забыл Як єм был за воду За пінязім Без пінязи про Ґм зо ся гу то был єм си по гылум А ту ґолос бруты біда мі до кус ге ге памятам Чага су Як єм іл кубагы су ту лемы до кермесу тырбу і кулыгы О Заходу стугуль вітер од полу днього был там перед новок од січня догругу То вы вчіли ся Вы Івана Юрковича Русенка мову німецку мову а ви я зараз дам дуже непристойне питаня але скільків вам років якого року Милі <unk> І коли вы пішли в школу якій то был рік Де вже памятай Кіту Бурік скєкыну Я пішла з ласу потім Ну вертали мне туди сюди пришла родянска вернули знов ті ты самі клясы нудя бо памятай же ты є пришла вылучыли ся шы до родяньской влады вчыли ся до родяньской влады А потім нордяньску влады перешли першы сувіты а потім пришли другі сувіты Як другі сувіты присліто про то же тут были Лемкє і Іван Юрковичы выкладал у школі німецку мову імневцив німецкой мовы Він дуже был такій ну Я знаю такій Серйозний был Не любил шо бы му тамшой шкоды лем жебы йому сут сказали што ну такій собі был і любил дуже малювати Він перемилювал усіх всюй клас нас перемилювал повывішувал на сціну всі наші обличя всі наші портреты повывішувал на стіну Но і мы сбы там дивили ся правды він так профіль малювал Но і мы сбы дивили ся были батківскы зборы також дивили ся на своіх дітей бодя што нашы діти і іхні діти є то дивили си на своіх дітей Но од найшо од надуже не сподобили собі як він є намалювал Дуже не сподобили і все казали перемалюйте мене бо вы там мене зіпсували бо я не така як вым мене там намалювали но але він ся єй клов блоком і каже профіль кло і каже дві ценшы а не така як вона Тут намалювана така сама Но чого нахочу медвуш людином профіль себе не бачат Ідино себе бачат анфастак а в Брохінош себе не бачат і тому ци Але я першый раз чую што вчыті всіх пономальову єдмалювал вывіл на батьківскых зборах Приділя Не тілько на батьківскых выневі вещасным ремінні Были і были бытківскій збориті і ся то б він вны ті портраты Высіли цілий рід цілий рід А чым Юцер малювал Ні то были м і фарбиі лівецю все было м такі портраты были там нашыно Мы так любили ти дивити ся я наприкляд не мали ниякых претензій до того што він мене нездало намалювал Ци тамшы спо все было добру мене Але одній людині але обній людині не подобали ся Но я хочу сказати што вынай буде така в нас щы зараз жыва правды втратила розум не має вже того не має вже того же треба памяти того не памятає Я памятаю як ту внесварили си все з іншы Він не такій єй не малювал Ном він правду намалювал нам трошкы буде Ну кривий трошкы ротик был у ней Но ты винне змалювал так імен дек і кривяткє справдю ней был ротикы тіковы я бы сказало што це был вчытий з такым трошкы непомальным підхолодом Вшы памятаєте памятай што він жыл туты дежыл Нє Він жыл кульшколи то была хата Поляка ну а він приіхал з Польщы ну і ту хату й му дає блага ну там де жыве зараз была перероблена та хата вже двоповерхова зразу коли в школи жыве махловец то была його хата двері были шкряні Двері были і він на тых вічно вічно на тых дверях в нього были намальовані квіты гарні такє на двери всі ішли і любували ся што там намальовані квіты на двери все было Такій творцій трохи бул кажу трохи малювал трохи писал трохи штикрал на скрипці Та якій такій творці мал підхіти творцю боціня жытя любил він навіт грати І памятаєш як в клубі были якій станці то він грал скрипку і грал на скрипці там Тепер хтіла бы м прочытати верш Русенка о фестинах в ріднім селі Красны До села Красны приходят тоты такы як бы більше украіньскы патріоты з сусідньой бунерівкы і зо сусідньой вынівкы тоты більше такых прорусиньскых поглядів А єднак вшыткы знают добрі ся бавити Но послухайте як то выглядала тота забава і зас вертаме до нашой бесіды фестым старым краю банда грає булбен ріже тарбунта тарбунта та уж підходят штораз ближе насі хлопці дівцята уж сут хлопці з боналівкы хлопці самы выбераны крайкы мают синьо жолты і кушулі вышываны Пришли тисі вынівчаны Елеґантскы і шыковны Вшытко в крадкы мотьом пане І кєшені мают полны А дівчата стоят купом і на хлопців позерают З котрым піде танцувати Як музыкы ім заграют О буфеті стыр та буцьок і фляшок зо штырі пакы Вшытко выпют троха люде Но сут преце і пиякы Выпют нашы пиво з боцьок выпют пастеризуване Мают нашы троха грошы Мают дуже венівцяне рає банды бубын ріжы торбутата торбутата пийте хлопці пивы свіже бо підеме танцювати А дівча та позберани кус по польскы кус по рускы гымозі і з украіньскы сині дресы жолты блюскы Банда грає ех бовліцьків Вшытко степа гулят пляше Обертаной потрясаной уж не хотят бо то наше Зажырями стуєт бабы уж не ідут в середину Мают діти на нарудях то не треба ім фестину Декотры ся уж попили грец кіл кузма раньків Сташко грец не требе пішко Фелип ім уж танцувати тяжко Фецек з границ уж барс пяний юж неціле горло співат а лежко спід высыпами Коли жерди лем ся кыват Грає банда бубын ріже торбум тото торбум тото а сонечко штораз ниже Смотте хлопці і дівчата Грают пульку гусю юсісю гулят з горы Семан з таньком Демкы з гірків зьов Марусів Апарася з кася з даньком спід берега кася з братом Рыдзом ле над Федашевом Єва з доли з асафатом а асафат з горы з Євом І так далі так далі Кінчте бою ся з додому А што выло на фестині Я не пувім ниць никому Він писал дуже богато статей і пидавал там тудал газету туди І його чомусь туди куди Ну я добре не знаю куди там датовым так закордонды в тістива Но і то дуже не сподобали ся нашому КагыбеА і його закликали в то Кагыб він мусіл там Давати пояснінь пояснювал чому він писал шой Домін такого ничого не писал писал просто справедливо писал Ному то забороняли там писати знаюш одного разу а дочка його вчыли ся в Борцеві і я вчыла ся в Борцеві в середній школі і одного разу мы і дамо Через Ліс мы ходили пішачком ходили ниякых автобусів не було ниякых Машенны были мы пішачком прости через гору переходили стрілкы через гору туди на поле через ліс і одного разом єй дамо всі і внайде з нами його дочка вна была трошти старша Два рокы по мойму від мене была старша і так ми і дам разом і він токож іде чыгорска гыбеа Выпустили вже і він іде і вни почынают говорити на німецкій мові обоє і він пояснює єй што там його питали як його питали што він відповідал і заспокоіл єй шубна заспокоіла ся все буде добре што нич зо то не буде Він далі буде працувати і шубы на тожне Не пережывало вына буде вчыти ся іщы буде добрі Оспіцияльно говорили по німецкы для того што бы жыне розуміли так то шоб ме не розуміли то не понімецкы говорили Но і він пішол сюди до курылівкы а мы пішли далі до школы Но в нам же провда так задумано ішля так собі аналізувала шо но німецку мову тона знала Але як пішла вчыти ся в Університет Чырнівецкій то вына закінчыли анґлийску перешла на анґлійску вивчыли добрі анґлійску і тут выкладали анґлийску анґлийску мову выкладала на Но і моя дочка вчыли ся в ней також ановыкласным кєрівником не дуже дружыли і з єй дочкою Ольгою дружыли дуже І Іван Юркович так він тут працувал з початку туту німецку мову а потім пішол його звільнили бы він не мал в ящы і освіти просто він знал добрі німецку мову і того там выкладал німецку а насправді в нього освіты то не было і по мойму молодшых клясах же працувал тому о молодцых клясах Зібрал він дуже багато Выкідали макулятуру таку всю і він то позбералту макулятуру подивил ся дуже на ту макулятуру побачил што там є багато дуже цінного ну материялу такого цінного просило про людей Ну і знал што то потрібно буде Но хто нас істориком был істориком нас был Степан Дмитрыч Панкєвич і дуже Стефант Митрич мені розказул то він віддал йому той материял і каждый рік цей материял І я знаю што Вам з пригодити і дійсно Степано Дмитры той материял пригодил ся приведенє цієй книжкє і дуже богато він дуже багато з того материялу Де він зараз той материял я не знаю Но той материял был Степана Дмитровича він долго дуж зберігал там было дуже багато про королівчан за кордону і про євреів дуже багато было материялу і ті єврейшы приізджали сесле до нього і там дізнавали ся дуже богато материялу про землю Епож цікаво то знати де цікаво то не забувати от яка книжка про Ваше село Не кожде місто має таку книжку як Ваше село ради Стефана Дмитровича Він народял трем написал три книжкы перша книжка це про його рідне село Кылівкы із буджетского реґіону рідне село ІІжка наша мні здає ся што це найкраща книжка то наше село Но про кразів мікольно Але думают ся тот найкраща книжка І третя книжка про Суперку і но про Яршкєвций з Ковятин Ну і Іван Юркович ну тай по тому він же пішол на пенсию і же там не працувал в школі ну той материял він поздавал Степану Дмитровичу А ци бы жінку єм памятаєте Памітаю выж жінку на долго бым після смерті його нашы долго зяла і надія наприклад може і молоджа была Русанку мал Ісина Малсина Сын был Ну він был у Львові син дочка была тут тут працувала анґлийску мову выклитала а сын был у Львові Там был жонатий был у Львові там жыл а потім дуже рано помер А Надія Іванівна мы то з нею дружыли В тому же якну вимна вже была зам жем же Ольга народила ся і в мене народили ся дочы дочкы нашы дружыли од наю і ходили до дна до одного той то так было Надія Іванівна Была тут в нипрацували спочатку в Вільскій области потім перешла сюди ну одружыли си тамше одружыли ся Одружыла ся і народила ся в них дочка Ольгу ю вы не назвали дуже выни хотіли штобы она была лікаркою кілька разів поступали нарешті вже нарешті поступили в Цынівецкій Медичный Інститут і закінчыла його і стала лікарем Но тут працувати чысле на негодна было чы не мала місце чы як дес у сумах вона працувала Ну на ней народили си дочка то розумна была дочка дуже розумна та дочка також была дуже розумна нейна закінчыла у Кыєві якій на попала в Німеччыну і працує в Німецині і в Німеччыні вышли заміж і там было в Німеччыні уже Там в наівній Метчыні лишыла ся працює там і добрі єді там а ольга одружыли ся в сумах і часто приізджали сюдину до домами приіздала до таты приізджал Был один такій выпадок што они всі приіхали до нас сюда Ну а так як моя дочка дружы але знаю но то вони тут дуже гарно зостріли си дуже говорили Ним нам показувала свою дочку показувала свого сына під сенбу нас я його памятаю ну і потім в на чомусь вына поіхала чомусь в Росию Чомусь вына поіхали А ойга Авна Веле Лікарка дитячий лікар і в не стали там працювати Працювали там на поліклініці а дочка єй лишыли ся тут на Украіні Но і так бесідуєме про надію Русенку дівку поеты Івана Русанко Я бы м хтіла прочытати єден єй верш Но она не была така поетка але єден єй верш прочытам якій нашли єм в лемківскым календарі за <unk> рік Надія Русенко батькова скрипка Коли єщы была малым дівцям тоді почула вперше Як батько грал На скрипці Пісню ой вершы мій вершы Плывла мелодия шыроку ірвала ген із хаты До сонця в шырокій пуля в зеленій Карпаты Я потім час вечерами Просила батька штоб заграл Пісні лемківскых іх богато В ріжных селах він зберал Не стало батька змолкла скрипка В кутку тихєсенько стояла І сорок долгых долгых років Сумно молчала і чекала Чекала а тым часом внуцька надія підростала В єй руках так радістно і весело Знов скрипка прадіда заграла Рыділо серце і душа коли заграла внудка впершы Мелодию Батька Улюблену Ой версі мі вершы Но дорогы слухайче припомином же сме в Королівці Тепер тото вшытко зови ся чортківскій район потепер зробили бівшы районы і бурстівска Еміска територияльна громада село Королівка і зас вернеме до нашой бесіды А Надія Іванівна вони поміняли хату Надія Іванівна поміняла хату тут продала цю хату і поіхали в Яворів в Яворвіни в нас викупили другу хату там в Яворівівни Желівской о Татвірской облести В Яворівни жыли Так надіі Іваны з початку помер єй чловік там а він был звідти з Яворівщыны Він там помер на його поховала дес Наді Іванів на з початку всіх дітей вчыли і всього вчыли і анґлийской і німецкой і украіньской і русиньской всковціли іх Приходили до ней новсіх уціль но ашовна мала робити сама одна там ніколи нема і та і добрі шумна мала таку можливіст Ольга а Ольга там десь під Московіі там дес працювали она Ну і потім Померла надіівана померла інсульт ней был івно Но і Был інсульт Ну же рукою діяти не могла якой з котройс не знає котроі Но і там вына померли де там похована де є чловік похованый Ольга там а Ольга дочка єй была тамти в Московіі Ну і там мы не знали де як там і шотым мы не знали Коли мі каже Софіка ты знаєш каже маму вой го обявили си як кажу обявила си Он каже написала до мене в інтернеті написали Ну найшла є єй в інтернеті і каже І мы почали з ней говорити Но ішол жво на товій розкаль Розказувало шол же в никлині ці участковым якємось лікарем і каж має одну кімнатну квартиру і жыве тым вжестковым лікарем і і там же в ним Но і казали што дочка єй добре жыве гарно в Німечыні а вна там ну і Питає своє питає Но аси трі А ся на як не мат Русина А де син Замолкла вна ніч не відповідає єй ничого самоти Саможе быти Зевы розказали про Дудьку Русенка і єй родину Ам Русина Просина є ничы не знаю Не знає нич был у Львові і я ничы од про нього не знаю Помер він дуже святко а чого помер де працувавшо притож не знаю може Може моя Софія знає знаю Добре А тепер буде цитата з того што написал про Русанко Рійбер скульп Іван Мердак якого на жаль уж неє знам Доля звела мене маленького хлопчыка з учытельом і Креяном Ци было в селі Королівкы што на Турнопільщыні Я з села Райского він села Красны Він Вчытель а я уцінь Радіст была безмежною бо є мал можливіст <unk> років навчати ся у Івана Русенка навчати ся німецкій муві та співів і малюваня Учітель был выможливий до свойой педакічной роботы Мы были діды війны переросткы напівсырти майже кождий другій з нас втратил на війні батька Тому зрозуміли як мы відносили ся до німецкой мовы не хотіли вчыти бо всі біды повязаны з війною фашыстами переносили і на му Довчытель уважал што іну землю мову треба но особливою была методика його выкладаня но ці урокы він приходил зі скрипкою З допологою музыкы і крейды Малювал предметы звірів птахів Старал ся збогати свій урок щеб він был нестандардний Зацікавлюл дітей як міг Был вимогливий але справедливий Ючні не ображали ся на нього а поважали його Він міл розбудити учнів любов до книжкы до малярства до землі і праці Цого королівкы вішло богато похідных його учнів серед них є журналісты інжынеры хліборобы І коли заходит мова за учытеля Русенка всі кажут што він проложыл стежыну світло дріхній дусі ци серце Так написал Рібер Іван Мердак <unk> грудня <unk> р і то было выдрукуване в IV чыслі часопису Загород Розкажіт мні ся што вы самого Івана Катанка можете сказати То вы памятаєте Русенка як учынит ся тота потім як же підросли ту де я пришлал бурсівску школу і мне вже ци в другій цитах до бурстівска тамшу были старшы класы ци як тоді буду та середнє школы были Ну а тут і кє были класы до Й класу Тут было до Йо <unk> класу а далі того хто хотіл лет настропишно тілько Дубчева Скількометів віц Дуборчева <unk> Но єщы хочу сказати што Іван Санкой то він так ну ничыли там нихтоді в той час німецку мову не хотіли вчыяти бо Знайти Німцы війны Після війны ненавиділи Німців і не хотіли вчыти німецку імін Я сама не хотіла вчыти Я не знала той німецкой мыы бо є не хотіли вчыти де нихто не хтіл імін він попадал в такій момент што його не слухали не хтіли вчыти но і він што робил Дошка крайду бре і так малює малює якого не буді не портрет а просто малює хлопчыка ци дівчынку малює і тако на лобі робит дірку в голві таку гладатуди лійку на мальовану лійку піддеше розум Я ты зопамятала так свій Не раз доказом Оце ты є такій каж або це ти є так Ну неє так запамятали Одного разу я ішла был дощ такій дуже такі вітер віє і він навпроти мене ци завпроти мене ци ци за мною Я не памятай же Но досит то ж ся і годи дуже добрі бачила і не дуже добрі Хотіли з ним вітати ся по перше по другій шы не дуже добре бачила його тай пришла собі він тоді в школі намалювал мене як яйду і як я впоминаю його і не вітаю ся з ним такє было такє так критикувал так критику таку ну а в школі та Але в тім оборщеві Як же проходила конференция нас то в них зберали ну а він міл так малювати шарже тикє малювати Ну то зберали в них і там дивили ся де а там же тильде і не слухы і на конференциі што з баляке ци шызша і потім Русанку малювал то всю і выставляли тыку Плякат такій і там номилюваный тівси хто не слухал добры выступ якій з цішат тоту Русянку тумилювал І Русанкы знали як такого фудольщыка Алежнико якій ревотру міл під омалювати показати о то были вчетискы конферены Та четискы конференция в Сядині місиці звертал увагу потам як не дуже слухал торасте не был на конференциі там де сиділ а дес дес был то він то ся побумітил пувацю і жарбігом бігом бігом ґм так його в тым реґіоні знали як дакого Можно сказати і карикатуриста так от то м а от він ся выкажти малювал А ті моюмкы дес єдут тут в школі модерныма м де ци нима нема з Ліцьом зберегло ты а як што зберегло ся то може в нього было Ну я не знаючы сме його не любили через те што він но наш кляс не любил Через тешы він выкли до німецку мову а в той части мы были проти Німців противной німецкой мовы против ся і мы мене дуже його спримали І вам німецка мулова тілько з фміска чыто на тести то фількы оце вам було голю же то сприймали то його і а по тому він был молодшых класок же вже выклижы учыти німецкой мловы выкладал німецку же но і в Борщеві так само Той хто выкладал німецку мы також його не спримали Також ме не хотіли си вчыти ся в том такій ностарі а по тому дуже мі было погано наприклад університетів бо я погано знала німецку мову і мі было дуже погано там Він такы Ну мы дуже все любили іти біля хати його бы там змінювали ся ті малюнкы на дверях Він все малювал єскраво дуже малювал Ну і там были квіты насаджені дуже тюльпанів было бы дуже багато Там завжды были такы тільпаны під хатою тыми стушками цілыми сме так любили проходити полз нього повз його гату двохповерхова гата вже стала і выж жолта зажнитме Бо памятайте што были ляпше было фагарно там квіты были з малюнкы на дверях Ямуєндай потім же як же не стало і го то же і маютків тых не было але я туди приходила часто приходила ме дружыли з нею з медий войной А ті малюнкы змінювали свят інчі там інчы а він прямо нашлів тіплял мою мук є од не памятай ци він ціпляв ці він не шкімель во єдным проєда Добре дужі я Вам дякую выхвайте мы так звырухлабили троха Але знайте Я Вам дякуй што вы мне приняли розказали не ментыва єст заєте раня Ну ні просто будут тікого Добре дякую Мотчызны Остатній вершу Моя отчызна Лемковина заграсы сяном як за плотом За десят годин едутреном лем годину самольотом Моє отчызны рідне село то корыстенькы під Ґєчером Не барз далеко може буде дас осем годин автокару Отчызна моя в Підкарпатів дмісто Кросно област Рясів єст там халупы сад і поле Вам чужых руках юж не наше Отчызна моя така близка за тыжден часу зайду пішы Лем мя не пустяте без пашпорту Бо ник мій вызу не напише Не мом до кого ся звернути Хоц там о стол люди дужі Не мам там сестры ани брата лем вшыткы люде для мя чужы Кєд бы є мал люде добры шапку не видимку Поіхал бы м зараз до Хыж хоц лем на хвилинку посмытріти ноту хыжу на тот берег ноту воду на то село де м ся родил і де м ігрол зо молоду посмотрил бы м на кєчеру на порубы на тєшлины Серце бы ся родувало навит рідной Лемковины Мила отчызна не далеко Зараз засяном як за плотом Лем я не пустят без пашпорту Загородили браму дротом Зогородили вшыткы стежкы колючым густым дротом а на проходах всяди ствият пограничникы з кулемютом Ной на тім моі дорогы будеме завершувати нашу бесіду Были сме з вами на полудню Тернопільской области Чортківскій район село Королівка На кім пращам ся запроводило одстадель Анны Кырпан Оставайтеровы до стрічы Мы бідны уздіі да прадіда то духом хоц будме богати І чести не дай мез до пта а віри не зломит нам бій чести не дай мез до птагати а віри не зломит нам бій