Архів
лемківского радия

Вытам вас ми моі кохайци при єй мікрофоніі Анна Кырпан Од нового року наша проґрама як уж знате дакус змінена Тепер оповідаме Вам як то мы робиме нашы інтервю а тіж утім і як вы самы можете подібно бесідувати зо старшыма Лемками і в якій спосіб найліпше записувати іх спомины Тыжден тому повіла єм же кус за дуже бесідували сме о материяльнім то обернеме ся в сторону духовного З нашом темом выбрало сме тыжден тому реліґію реліґійніст значыня християньской реліґіі і церкви ужытю Лемків Анґлиска хотіла бы м перейти на інчы темы якы в якысій мірі тыж звязаны з реліґійностю Лемків і якы при нагоді тыж вартат зачепити Но і не лем Зачепити але і піддати Вам дорогы слухаче якысы ідеі з якых можете скорыстати Найперше то тема моралі Коли бесідуєме о жытю Лемків на рідній землі іщы до выгнаня То понятя мораль для нашых дідів предідів значыло предовшыткым ци переважні християньску мораль Але не лем І то барз цікаве дознати ся од старшых люди што колиси уважало ся за добре а што в оцях люди выглядало недобре Як будете давати такы звіданя то даякы одповіди будут цілком проґнозуваны злото забити вкрасти зыґанити зробити комуси велику кривду і так дале Новінців ся так як то подают десят заповіди Божых Але моі респонденты дают часто тиж і інчы одповіди окрем тоты Наприклад уважали за великє зло быти лінивым Не хтіти робити як інчы од рано до вечеры Злом уважали як чули сте в недавных передачах напр такє зрубувати садовы дерева жебы на іх місци поставити сой хыжу То было як бы гріхом в стосунку до тотых дерев Тыж недобра річ побрати ся з чловеком інчой віры ци нацийональности і перейти на його а зробити своє рідне Но так як гварят што уважало ся за зло так само нашы респонденты дают одповіди што мали колиси за добре што было добрым гірцьом Ну наприклад ідеалом для Лемків был чловек якій потрафил зо вшыткыма збудувати добры стосункы з молодшыма зо старшыма і в свойой родині і зо сусідами і в сельской громаді Носи так было же задля добрых стосунків дачым можна было і пожертвувати од дачого ся одмовити а нараз і потерпіти кумуси піти тиж на даякій компроміс Тоту уважали за нормальне бо добры стосункы цінили барз высоко Абсолютні нормальным было колиси тото о тім кус люде тепер забыли Помагати без жадной вынагороды без жадной заплаты без корысти для себе помагати єден другому ци в гурті робити якуси велику роботу напр ставити хыжу А чловек якій за кажду поміч за кажду послугу жадал оддякы хутіл заплаты глядал лем корысты для себы Был неприємным для люди З ним не хтіли товаришувати Так было у Лемків а в інчых народів може то была і добра прикмета як хтоси єст такым бізнесменом як зна рахувати грошы зна цінити свій час Не тратит час на дармо а лем там де може мати даяку выгоду Але я гварю о Лемках Імків тото не было популярне і взагалі такых персонажів было мало медже Лемками Што такє добре і што такє недобре то тема яка нема кінця Але коли зачнете єй можете дознати ся дос дуже нового для себе Можете видіти же то неєднако што было добре колиси і што тепер што было за дідів преґідів што за часів родиків што было добре для Лемків а што было добре наприклад для Поляків а што для Німців што было добре для пана а што для селян Можете дознати ся яка то психолоґія была колиси в люди Што цінили Якы мали они о вшыткым понятя як сий представляли тот світ Но повіли ім же Море Лемка лем по части хоці великой мірі была сформувана християньством Християньскы нормы жытя і вымогы наложыли ся на дохристияньскы переплели ся з нима злучыли ся наложыли ся на народну традицийну культуру Што добре што недобре диктувала тисі традиция і звычайове право Значыт за добре уважало ся тото што запроводжене в суспільным циродиннім жытю завындавно хоц оно може і нелоґічне уж і чудачне і архаічне застеріле Оно добре было оно уж усталене уж выпробуване уж колиси вказало свою ефективніст і было загайні приняте Но і зато против Старого Добра воювали прихыльникы Добра нового модерного сучасного Як хочете ся дознати більше што то колиси мали за добре а што за зле варто побесідувати о тім як колиси ся выховувало діти Окрем методів выхованя можеме ся дознати якы моральны цінности якы чесноты родиче ци взагалі дорослы хотіли прищепити дітям Вера часто тото дост ся одріжняло од днешных пріоритетів выхованя Чым Чым ся одріжняло Ну наприклад Но вызвідуйте діда ци бабу як іх выховували і ся дознате от хоцбы і такы Колиси в родині головны особы то были дорослы А тепер нараз выходит же в кількох родинок рядят діти навет цілком маленькы што діти повіли што наказали та вшыткы мусят выконувати Но тепер послухаме фраґменты з інтервю якы колиси у нас звучали звучали в цілости а тепер натялом того кавальці но то будут звучати кавальцікы якы мают стосунок і до днешньой темы Пан Василь Дзяма походит з Мацины а його зяна Ольґа з є з дому посідся пиш з розділя тепер жыют коло самого Йвола в маленькым місточку Винникы в селі ты в селі жывы ся ятькы робили ниполи Ян Пока был малий ты Сідил дому з тым казком біднажом з тым нунашком А потім ходил єм до школы ся ным не был любил єм тераз стару бабу до річкы Вазабков Йой Те я не знам так гладя Я Видите видите был же так як смотрю на вас то выглядало же выбыли слухнячы Вы повіли же не слухняці огладіл єм добрий діздол На як то вы бабу вштурили дурі так я што ходила просити по хатах Были якысы дяды ци што такы голы Новы чомы так Ны то бым такє вылучаны Щобне сут стала і пришла до хны до тата ботоку низ річкы до Кытакла Пришла джы ата до таатына Я приходжу додому о насідит в хыжы Із тот з мене одразу заруку і ременю мы єщ ся поженили а тато його каже Олю тато мене дуже любили І Олю я му іщы рады дам Я го звяжу як буде Тебе обіжал ни я го звяжу і так му всыплю він знає як я мож бы бы то іщы товды так было так А як назагал якє было выхованя родиче до дітий так більше як бы остро брали ся ци были лагідны як то родиче з дітьми никы лагідны Моі батькы на стікы были добрі шя не знаю тато мій никого так пальцем не вдарил наві пса Дуже был такій батько мій Як він ся оженил і він оріг так на вікну так звисал І він пішол і обрізал гілку а то вже были травінь тату каже ты видиш як плаче оріх нашы ти його обрізы то він такій был він бы недай бог бы хтоси пса неспостійно псал псы нома Не дай бо бы хтось вдарил пса а нас діти то николи кажу о так пальце Ну найбільше Ну чого ты так зробила дитиню но ночого ты так не слухаш о так во такій мен дужы были Лагі батькє дуже было тай мы были черні мы так слухали батьків дуже мы слухали батькє якы сте А в нас ні нихто сіж ми дістала тілько я Доколи сте достали по задньому леци коли ти іщы розказувал што што ты штоси зробил забыл єст і тіж татут до дерева привязали чышы не в саді бы я ходил в школу садік з коляґом доізме Та моций він уж мертвый той коляґы давно з того року тай мо як когоси там побили в садіку з діти обы а тым выхователька повіла же нас до пивниці замкне а там шуры нас погрызит А мы взяли і повтікали садідо Ну і де сховати ся де Стоял сусік ся назерну так за хыжом сто догів текій Мы до того сусікы ся поховали То нас глядали до барз долгу ніч на сней По цілим селі аж потім деси якосику сусіка ішли а мы ся рушыли І нас домношли мали отягнулы ну і відповідно дали нам зісти беразовый кашы Ну достали стем А в сім были Рыменьом цим Рыменьом А Вас не были Я вжід є не Васай не там можы дівкы іщы делікатні такы а до старшого то мали сте лем єдного такого был был такій жы вам такий жывониско Але якє назагал было тото выхованя Были якысы принципы же родиче повіли же того не можна робити же тамто ци може страшыли чым Я щестятя іщы памятам як мене страшыли циґонку же приде циґанка ім я забере то я в хыжы часом сідил і боял ся як никого в хыжы не было было але ті козє циґанка загра Было якєс такє выхованя же повіли же того не можна робити бы то гріх О такє было шобозє Бож дивит ся на тебе о знайшы Божю всє видит ото хто так о так говорили так воляме Шобозів всє знає Божсо видит Музичны перервы так сий думам выполнит нам бо барз єй люблю студенка з калуся о Йы не гы соди Сти новы не буду До тебе дівча до таба дів то гыщы раз приду іщы раз приду бо то быго разу Жебы знимого Божа познаго бо до мня ураз До мня є зар тові та юж за помино Ты не свена повіно єй не гостино Мене звати Руман Гавляняк Я родил ся в <unk> Руці В <unk> Руці село Пусада Яслівскада Ясливска Коло Яслиск то є разом село з містецком Єслиска А де ту мешкате Я недалеко Львува є такє село Навария І вы были весільным гудаком є такє того штато і на цім грали сте Я два рокы грал на ударных установках потім переш як бысти на бубні на бубні То я два рокы перешол потім перешол я на клярнет а потім перешол на сексофон высну я переграл своє жытя на сексофоні Так цікаво повіли сте перегро своє жытя на саксофоніта Я пойм цього оно троха і такє бо вдома мы цілий час занималі ся тата на Гуслях сестра на Акардіоні Я на саксофоні Ту моя мама каже І в школі або выше навцете грати або язый дузу так был каждий вецір мы то тым ся занимали і все тато казал Файні файні ани другій нанказ тото треба поправити тамты поправити в новы пісні Ножу повісти же был не лем добрым гудаком але педагом нашол підхід до діти як лем Я бы хотіл повісти же не то же мій тато а він знал повісти так Він николи не кричал не вціл так жыт той а він так якоси годен был повісти же людины собі він так повіл і не жебы так заходил тото Акуратно людина потім пуцяла як одходит од того пуцінят обдумати тоту вшытку што І так моє жытя перешло же я стал троха застівнивый штоси треба зробити Люба робота Наці в першу чергу як мі тато каже Сяд Подумай ци треба тоту роботу робити чым робити і як робити Не так жы прилитіл а путів Юйте і сіто Нє наперед ся робит о так нас мітатол выхувал Іло діяграм над тім файні але штоси там і він так сказал як поправити як шол так яклоси ну розумно Но і тепер іщы єден фраґмент Євару <unk>o<unk>e <unk> рук стилю Відевскій ковалівскій ся писал <unk> Він такий файно і правил досю але потім як же фронт пришол десь він выіхал а потім пришол старший же чловік был монахом был За Німців потім же Німців же війна то потім монах той пришол такий што нас всіл ту юрігію такшой пісні насціл і всю нас всіл То так памяташ він навет такых діти як я мала пятнадцет руків хлопців дівчат то він бравшы нас вцілы церковны пісні то вшо так нас духуніст вціл о так а фурсі то было так як я дошколи ходила дві годины се было на тыжден релігіі середу іх пятниців шол священник реліґівців І то вціл так акуратно што ті діти так розуміли што треба в Божым жыти єдно і батькы та выховали і богато від священників то так памятай же мне хотіли никы погане слово сказати хоц від старых што сме чули знайте то мы того не повторяли бы то великый гріх так нас ксьондзиці вціли А тоше памятаю што на весіля Боже боронижебы діти на весілью або на якій забаві были Як был на весіллю правда же стары не передавали но самы діти передавали учы учытелям Знайд так само памятає на себе той учытель байковців Украінец Был він з Ябльниці Федор Кобуто тоже він был від Крениці але він мене не вцінул в мене в ціл байку а він буше хлопцьом здає ся інче нижонатий А я так ся дуже добрі вцілял а знайте вчытелі дітишы ся всю дуже добрі цінят знайте і люблят І я знайте пішла на весіля по родині як то дето візя гладкого ся знаю же называло то была родина гладкого навет коли шкуду не де была та хата Я пішла на то весіля якыс діти выділи і всвітилю і сказали І я пришла і той вшытель мі каже ты була на вісілю Я кажу вам хто казал так і так ношо буду ся відперали А як се як знал вчытель же выти на вісілю була то таку кару завдали Зошын не знаю мал ци двадцет карток зошын мал ци і ти вже забулам Шы треба было ціли зошыц свитати шкільным дітям на вісілья не можна ходити Шкільным дітям на вісілья не можна буде зошыт про цілий жолы ци ціли зошыт списати І той пришол такы што б діти не чули і кажы знайшу дитину міні так шкода бо ти ся на ціликла з найліпше втіш але кару ті мушу дати бо што діти скажут Я тот той зож допамятаю чы я той зошы ся списала о така така дисципліна была І то правда вы не думайте бы на весіллю всілякы суро сте могли чути то дуже было то для дітей добре В якым віці уж можно было ходити на весіл Ну та як певно та дія то так до кінця было Докы школа была докы як кажу тилівців были в тім в селі Докы выселіня не буду Лапакувна то она мене в ціла тошы за Пульці лапна піку Лапікувна то на потім тот зындрановы пішла єй забрали А так памятаєш што она дужы красіла была А потім байкомивців же Останні рокы коли она пішла до Циндранова то байкоминивців А вже так было знаєш што як як з неє так воякы вщытель пришол одразу ставали сказали Слава Ісусу Христу з Моци нашого родици діво горіли паці з ним ци говоріли молиту А потім на останку же так мали іже Німці прийти то же так та Полься як той ся пільсютскій был то він дуже так люди ся цінил Лемків а той рід сміглий то він сильно шобшы на польскє перешло тото так памятаюч дуже хтіли жебы му навет молитвы польскы гворили Але мы ся завзяли і мы не говорили так што як было єдна дитина то было може што знів зрубіли але мы цілий кляс як выставали по украіньскы сме а та ся сварила Але сукіньскы але може по церковнослоя ну по церковнословяньскы по лемківскы То татаяк в церкви горіл мну а вона хтіла жебы по польскы горіт так то было ну і тепер студенка в калушах Єст іщы єдна тема яку при нагоді хочу зачепити вере не знам ци хтоси єй тепер досліджує ци ніт а тема цікава Жебы зрозуміли сте уж што ходит повім же же певне Нераз чули сте анеґдоты де діют представникы ріжных народів І штоси єдно ім треба зробити Но наприклад Американец зробит тото так Француз так Росиянин якоси іщы інакше Вшыткы з якысой ситуациі в свій спохід ся вывязали Ну і на тім полігат тот гумор Такы анеґдоты нераз і дост некоректны образливы бывают но але даю іх яко приклад бо они в свій спосіб выявляют якысы прикметы ріжных народів А повім тепер юж цілком серйозні же для каждого народа ци етноґрупы властивы своі усталены формы діяня формы поведінкы то гейбы шаблоны в гірці як треба ся заховувати як діяти в конкретных обставинах І подібно як тото представляют в гіпотрофуваной карикатурной формі анеґдоты в якысой ситуациі Німец зробит в Лахіні так француз дакус по інчому О Лемку Іщы як оси там І то тиж добра тема і для серйозных дослідників і для вас коли бесідуєте зо старшыма людми Вчены называют тото етнічны стереотипы поведінкы Найбільше іх видно власні в традицийных культурах яком єст і лемківска культура значыт в культурах де традиция марз важну ролю хоц етнічны стереотипы захованя сут всядиль і в сучасных культурах тыж Обряды звыкы то приклад ситуациі де чловек часто діє власні так як диктуют йому стереотипы поведінкы його народа Але ясна річ сут і інчы чысленны формы дільности де на модель поведінкы чловека діют конкретны хоц і неписаны правила діют якысы стандарды поведінкы його народа Нот іщы єдным прикладом ту можут быти традицийны способы выхованя і вчыня діти Під вплывом тотых стереотипів якы формували ся дост долго може навет тисячі років чловек діє в якыйси спосіб в певній ситуациі Але нераз сам не годен повісти выяснити чом діє власні так Він може навет здивувати ся як будете його о тім звідувати Чом Гм чом Но бы вшыткы так роблят Бо так ся робит в такых припадках Бо так робили няньови і дідове бо як бы інчому ту діяти Але так направду в свідомости в памяти він ма якысы гірці стереотипы стереотипы заховуваня властивы для його народа Они можут проявляти ся тиж і в тім як якійс народ боронит і утримує своє в стосунку до народів сусідів Но і власні коли порівнюєме в бесіді з нашыма респондентами як в якысой ситуациі зробил бы Росиянин Пуляк Німец Француз Циґан Жыд Словак Мадяр ци Лемку Товды і довідуєме ся окрислюєме для себе якы у Лемків сут етнічны стереотипы поведінкы Даколи навет гварят но хтоси зробил там так ци так а Лемку ниґда так бы не зробил Но то власні тото мали єм на увагі То прошу Вас як будете в дакого старшого і мудрого записувати спомины выбрати колиси і такий ракурс видіня Давати звіданя і на тоту тему Но тепер послухаме фраґменты з інтервю натялом того кавальці просиме слухати пришли сме до Буцяця ту місточку на полудню Тырнопільской Области і ту мешкат пані Ніна Оленяк і Яскілька Маме тот острів Оперівка Петруша Воя Рідник Бунарівка Ванівка Одрыкіны Чорнорікы Корчына Коло самого Коросна Красна уж на пілніч Гвоздянка і іщы на схід Яблониця і інчы села уж они сполячены але было іщы пару люди же тиж належали до парафіібник і приходили Было і такє же там уж села уж ся зробили польскы але іщы Приходили до ну може рапкатолицкых были і такы то бы цілы села колиси сел лемківскы а они покус ся зробили польском але пару люди пару робіт і чорне одналежали до том то было такє Новы маме тот такий острів тоты кавальчык І сут ріжны дискусиі ци то Лемкы ци не Лемкы ци што то за люде повідают так же тот кавальчык належыт до надсяня інчы повідают же то такой Лемкы інчы же то Особлива ґрупа замішанці они ся замішали в польскій мурі і они ріжнят ся цалком они цалком інакше што си єст лем своє Ідеякы непольскы вчены До лемківской землі тот кавалец не долучают навет на мапах не долучают же то Лемкы а то якійси окремий кавалец такы вышло же тот острів уж был в польскым мурі Лишыли ся лемківскы тоты землі де были горы де были лісы де тяжчє было ґыдувати як і выселяло окола уж заґаздували там де было рівно і было легше заґаздували суй Полякы і тоты села кусцюк уж были засимілюваны там уж было більше Поляків а тоты як бы центрі в середині того острова то іщы так ся тримали ів ся а тоты же же пукута то так покус покус асимілювали ся барз рідко них в тых селах што выкажете компанну в тым то барз рідко были змішаны шлюбы барз рідко все старали ся своженит ся зо своіма бо ни ся не сварили бы ниґде ци были кєрмашы Ці якы принятя то ниґди ся не сварили бы як приізджали приходили Полякы до них танцувати ці о о о о о о ни были запрошены тонцували разом выселили ся разом то так было Але жебы так было як по тім повіні як приіхали зо сходу ту Полякы якы они были страшно насторєны проти жбы Украінці ся бояли і єхали до Роз до Украіны ту І вони робили страшны річы страшны речы бо барз дуже грабували товды Я нас тіхы Я дуже люблю польску культуру я дуже люблю польску пізеніст дуже люблю польску мову незвычайно шаную Поляків І приізджай до мене і то само і ходжу ту до Костьова на пастерку за Фзе Знаєте то не єст то што мы не любимо Поляків мы любимо але стала ся між нами сильно шкода што тіхо століть стала ся між нами така вражда може над тых церковных замішана як ґразны церкви бо была там латиньска а ту была православна І мы не маємо ненависти найни до рускых до тых люди простых рускых не маємо ненависти мы маємо ненависти ненавист може таку што принижуют нашу гідніст то є тота влада яка вона і загрозу має і для цілой Европы А выділи же выповіли же ваш муж то з Лемківы з інчой части та Лемківщыны він з родины Бубняків Ярослав Ярослав з його родины в Бубнякє Ірослав писал ся Бубняк він ся не писал Буланик мі ся писал Юра бо він теж мама вышла заміж за Юру то ваш муж родил ся в розділю Нє род родил ся уж ту а його родицю в розділю в розділю Быдвам розділі тато бы мі ся здає же тато Был з Панкнуі в Панклий там коло буднаркы Єну знам де пан о табо а тато з панкной а мама а маме зділяль а маме з розділя бо там жыли тоты буднякы а вы можете пивати Тоту часты Лемковины до тоту де жыли вы бо мы тепер власні цікавивали же были ріжны части і бесідували сме же дакотры мают тоты села же на пілніч од Куросна якы же єдны гварят жыто Лемкы іншы жыто не Лемкы То вы можете порівняти якы Лемкы там коло Ґорлиц так то што можете повісти виділи стеє куси велику ріжницю ци невелику цим што може такы якы такы прикметы же може ріжнили ся То єст барз цікаве питаня бо знаєте то так як єм перше раз приіхала то приходили там і Полякы і Лемкы і там ещы было дуже родин якы были выселены під час операциі Вісла то было выселены на захід Польщы з Рузділя І вони як раз в той час як мы приізджали а мы приіхали приблизно де в <unk> році першій раз Де в сі доізді я першы раз так в <unk> році то першый раз нам цьотя Выслава вызу ім могли приіхати то ся зараз зышли в купа люди бы мы там троха товару привезли но і зараз ім страхі цікаво было што доцьоці приіхали родина з Украіны то вызнаєте же такой двоякой вражіня было бы Были такы же казали же тоно же єст на Украіні то сте винны вшыткы бо пєте А най были такы бо вони не знали навіт продолжыме я кажу наш нашы Лемкы же мы Шо не так жыємо добре же не так добре жыємо же нич нема по магазинах же то мыны бы ми піємо Адже пєте же зато не тычыло ся тіло нас особи але треба повісти же наприклад <unk> рік то повіме же в Польщы но може не <unk> а може дайме на то <unk> то в Польщы економічні было цалком ліпше як совітскій стра так зато они вони такы были пишны в товды бо щы потім них у вісемдесятых роках них быват бояльшы А втовды то щы так вшытко было добре ной і тото навет наш навет нашы там што приходили з розділя кажд а я повідам же повідалам так же вызнаєте же як мы приіхали ту до Ясва то чекали мычы мы там ночували нібы жебы потім на автобу сісти то тілько мы пяных ту виділи пляків бо направоду так было і просили чы не маєму горілкы продати То так было Я кажу то не має зничыня то просто як бы сте там выли то бы сте знали ци через грівку то просто там інша єст справа інше жытя і так я кажу вы зрозуміте же навіт вы вас зробили польщом социялістычном То ваш социялізм і украіньскій социялізм єд небо і земля Е мій слав то вза вза він не вміл найдпити Як найд гості были нас то трошкы так він просто не любил люби веселіс любит страшну гостів нас каждой неділі хто себе в хаті І так бы давало нам што мы все мали шо полністів поставити так і погостити все ра в обід приходила родина а коли <unk> приходили нашы колеґы і все в нас бы в нас кімнаты были великы бо то хто мал хрущовку то не было нис обернути А в нас так більше є так І так все то в нас были мы гостинны были сильно Але жебы в нас была коли пянка ци мого тата мі тато был музыкант та він взагалі на стійку была высока культура навіт вод нашых Русинів Лемківці буде м казати добы там не был на стійку шол пили сы в кєлішку мали пили собі трошкы навіт по тім же руками перешло Я знаю я не знам як Лемкы бо є з Лемками такы Были такы што любили выпити были я ничы не кажу і в нас были і такы были Але жебы то было такє пянкы якы і мы там так політычно нераз і посперечали ся Але якщы порівнювати наш нарід од той шу в тых селах жывде моі родиці І більше такых гострых Лемків правдивых з Ґорлиц Різниця была дост велика В чому Бо Лемкы правдивы вони были острійше во не міли сказати і они ся Поляків не бояли зовсім Там як мышне на другій ден мы єхали до Ґорлиц І такій был той Ваньов цияк ций з вашо приіху з Вісли його выселена на захід він приіхал і будуюч хату в Ґорлиц в Ріс мы ідемо стоімо і так якоси вышло же там были і Полякы видно бо до Ліпіну хто єхал хто там до якого кригу а мы єхали до Ґорлиц якоси так стало же Лемкы стали на єдній стороні Чекали мы на то П а они стояли там на другій Ну і той Ваню о ідете до Борлиц о Видиш тоту гору Славку та мы си ту як з тым з франьом стали як метянули ґвере як мы зачали стріляти так Полякы ся нас бояли А мы тихо тату Полякы стоят та шту робите Я ся буду Поляка боєм на своій земли Вы знайте же не кожде собі позволил так сказати а він же был там на заході там він хош бо мал німецку хату і І там де Німці коли жыли і мали не лишыл ся там хотіл поіхати до розділя там де мі ся вродил така тяга была і они выстрійше з другой стороны сильнійше вміли ся тримати купы міс здаєме они більше ся міли тримати нашы там тоты села Были бі ся паньскы были бы такы інтеліґентнійшы были такы делікатнійшы барз ся любили гнівати за любу дурницю зариз ся любили погнівати але были мякшы были такым такы тихішы не міли ся так уперти як то і навет ту якы ту Лемкы были То вони тыж такы были шони разом дашто повіли не бояли ся найдій по своєму бесідувати хоц не каждий міг зараз ся переключыти на украіньской моім родичы то непогано говорити мамо в чутку як жыла же добро говорила Але дома м все одно говорили по своєму І знаєте культура міс здає была выще нійшы в місцевых ту люди То же хай ся місцевы не гнівают але направду наша культура зоходу вони міли все робити од них в селі То так міли І хто міг різбити хто міг грати хто міг жыти хто керці робити хто выли іміта то был і песічний музикант але вміл і мурувати і кыкерці зрубити а мамі шыти і гмівак єсти варяти так што варта было з ничого мала зробити тоту кыселицю найліпшу кыселицю кым шы дотепер вариємо на свята кыселицю з грибами што то єй найліпше нашій блюдо Была вчатий вынашла на пенсию то я як раз персій клас кінчала а она шла на пенси Ніна Анатолівна Мона была орданоносит червоного прапора то она была сильно комуністка Але втоде вчытелі ходили по родинах хто як жыє Є товды были такы законы і совітскы акси насыджували силь як вона пришла до нас а нас образы То был <unk> рік як вона пришла Якы виділа же я нас налахы на стінах образы як вона зачала верещати до мамы Як вона каже ти ты травиш дитину што ты робиш з такой дитины Та тото ся мама каже та не мы так навчена Та нас так тато з мамом навчыли мы інак не мєм Выкаже што ты травиш людей што ты о ті образы забрала мама каже Каже шхоця берти мене де хочете я образа не лишы бы бо то каже то є моє жытя і мы так новчены Дайте нам так жыти як мы жыли а онад тоді дітей не тырве Направду так як бесідували моі діды і баба То дуже слів не знам і не ужывам а лемківску мову ціную і шаную бо нем бесідували моі родищы до самой смерти І мы разом з сестром і цінюємо тоту свою баківщыну барз мало знаме але шо завше споминаме бы тому што нас цілый жытя прошло на споминах на плачу на великім хотіню вернути ся назад Моі родиче оповідали же они сут Русинами тікотоже не кажде напевно вміл зрозуміти то слово же не єст рускє а Русин казали щы казали што Полякы бо нашы як бы іш кажете же село тото села были так оточены польскыма і казали Як ся перепишете на Поляків то лишыте ся там І вызнаєте ж нихто ся не написал ниєдно єд людина з села ся не написала на Поляків они себе чули Русинами Вони не Полякы тиж бо мали свою культуру мали своє календарне свята мали свою свою гідніст яко Русины і вони ся не переписали то великій щыт для нашых Ці я не знаю чыя є правдива Лемкыня ци не але я тычу ся до того народу нашого до тых переселенців до тых люди якых вывезли і якы там творили культуру высоку тыж для Польщы Але Полякы то занадто пізно зрозуміли Дорогы слухайте На тім довершуєме нашу передачу При мікрофоні была Анна Кырпан Одставайте здоровы до стрічы за тыжден