Архів
лемківского радия

Витам вас моім выслухачом при мікрофоні Анны Кырпан Гнескы мы в Славнім місті Бережаны найбільше західнє місто Тернопільской области Місту барз цікаве Ціли місту Як памятник ціли місту давны цікаве ту на каждім круті памяткы архітектуры то замок Старовинний і інчы такы барз цікавы річы акурат тепер якли єм гев зашла до вірманьской церкви яка назберегла ся в кім стані в якым колиси было але зазернуло До середины были якысы майстры якы може пришли дашто там ремонтувати але цікаво было зазріти і до церкви пс Труйці де были єм колиси на літургіі барз барз давний тот храм і ту єст більше того то ціле місто як музей І пришли єм до такого чловека же барз барз любит тото місто же барз дуже для того міста зробил і навет назвали го почастным громадянином того міста Непростий чловек был колиси Інжынєром мал такый технічний фах а пак ял ся мистецтва яв ся музыкы поезиі Ял ся писати єст і публицистом і науковцьом днескы найбільше певно науковцьом і дня нас цікаво же Пан Богдан тихій А власні о нім бесідуєме для нас цікаво же його тато походит з той землі а мама зо заходу Лемківщыны Думаю мамо походити з Жиґістова І так само дідо і бабы внихали З Донбасу Но але з Донбасу не одраз з початку жытє столат Може дахто не зна де тото може треба повісти же то на самым заході лемківской земли село якє мало тото щестя же было курортом зато лишыли ся і зато розбудуваны То єст такє село стоят над річком Попрад яка розділяє Словакію Польщы Но я знам же вшыткы лемківскы села прекрасны же всядень прекрасна природа Але повідают люди бо я не была в кім же ґєстуві але повідают люди Же такой красы як Жыґєстові то рідку де найдеш такє село як там А што там єст такє прекрасне Были сте там деколи Та был єм три разы То такє село між горами а в доли річка попрад і такє мальовнице І та річка як осе так крутит така вено так крутит така гірска річка чыста вода І друга строна то єст Словация Але не доправды жыют там Словакы но і Словакы тыж але жыют тыж Лемкы по другій стороні річкы яка єст границьом так можна повісти же барз часто річкы хоснуют і як границі і річка Покрот не знам кілько тамтых кільометрів але тыж єст границьом І вы мате там може даяку родину ци просто приходили в тото село жебы видіти яконува іщы жыє трох люди з того села Такій червінцякє островскій іщы якы сєден другы І там єст такій курорты і там як на диптаку така вода як щала і там пют воды То уж <unk> років деси тото село єст курортом Іже моя баба выпрацувала на курорті вырили єст Оповідстте якы мало номено баба ну і кусцьок повістте про вашу родину ну баба Мария Місячку дівоце Місячко Призвис так цікавой як місяц дідоє братичок Міколи был машыністом паровозу воды в поты од Кракова до Новосон Е тото Дахто робил на колеі тото было тото тотовы якысы были паньство і якысы такы то непросты люде тото як дахто робил на колиі то колиси колиси таку мате державну роботу то было то был он простий чловек рідку до такого ся доробил і переважні давали тоту роботу Полякам А он такє збудувал хату называє си Віла Анка даси старшой дочкы той моя мама Ідевять кімнат буду деревяно так І там приймал гості так само якій оддыхали А тоте віло оно там стоі Як звало ся Анка Онко Онко Ту на чест Як мену дівкы Як мену дівкы кільку малы діти Троє старшого Ганны другы Віры а третій Михайло Тунк єси родил ту на Украіні В <unk> році в Литемы южы тоты старшы діти помоголи зостал сы міхолинє професор академіі академік Є в львівской політехні ся робит зовкафедрыновтий гоз і над його синтом працує старший То выповіли ж Вас дідой Миколинь братича і баба Баба Мария Мария і діти З бесадкых бы она серодили в Гымерити приіхали до краю в Полю якы згынул єй тато З мамом Катерином приіхали за ты Ого вернули сме в шахты його засыпы Коли Нюйорк місто Пасай Твы мали бабу Американку Але родиці Вашой бабы походили тиж з же кєстуло Так ґіду зібестоло Так так сама тото тото з єдного села вшытко а родина з єдного села Зіли там але ґідо як провадил тоты паровозы тото де Доіздя выга злізд в дорогы го То такы де си ішол там на желізницю выдовозили там де си до вокзалу од Якуро Значыт і ваша вшытка родина но Мамина была пересылена до совітской Украіны Як было в Жыґістові як было з вашом родином коли они переселяли ся коли выселяли до совітской Украіны з Жыґєстола з Жыґістова выжали в <unk> року і вывизіли Погрузили на выгоны і приіхали там коли Сомборы Вывезли до станцию сусідові цікули Старого Сомбора і тримали місиц А і дехто зо столта арешта повезли на Донбас Олинівкы коли донєцкы І тамы прицилави Діды Рік зробил там ґенератор світлиня того села Він был зо старшы довавроботы своім дносільцяном а потім через рік втік Як дородил ся Молодчі Синин втік близче до граници был хді вертати додому І до Тернополя доіхал І дві неділи там спали біля церкви під одкрытым небом Шукали когонибудь Але в Двідовищы Підгайцах єст сусід жыве Пілторакы і тоді поіхали до них Але там были недолго переіхали до Брижы Справ тому што переселы ня відбували добровільны в <unk> уроди І я собі думаю тепер а може я неправильно думаю шутаро деле выіхало в <unk> або в <unk> ниц сіма І самы до них выни приіхали то єдины родили што там былы з того села Як высіляли до совітской Украіны з Жыстоло Ци была можливіст лишыти ся ци дахто ся лишыл коли вывозили Но то вылишыли ся трох був напевно были такі обставины один червінчык то він был же над женил ся на Полячци то го залишыли дины Островскій якій робил на станциі там по поіздах то очывидно не были заміны таж його залишыли Іщы одыкій был на той момент певно по Австриі то він вернул ся і потім женил ся на поляциі і вже там дотепер жыве Арешты всі были вывезны Вывезли ціле село до совітской Украіны ци іщы лишыли ся такы же вывозили пізнійшо <unk> році Бо Я думаю сусі я не знає достоменно про це нихто мі не говорил Для ня то перше в як повісти Богдан Тихий то асоцияция перше што мі приде до головы То пісня Попрады Попрады яку Не знам хто выконує але я чул выконаня якє мі ся барз подабало гурт якій локальный гурт якій уж тепер не співат Лемкы Кыйова І в іх выконаню чула єм тоту пісню і барз мі ся оно сподабало і то перше як бы што приходит до головы Але што є хтіла знати Я не знам того композитора якій науклал тоту музыку мельодию і одкаль він єст хто він Я так зрозуміла же він і до інчых вашых як тото пісня про Бережаны то тыж музыку він придумал Іван Іван Бескій з Біржан сам походы родом Буці І він жыл в селі медже Лемками І тут він працує в музичній школи в Чіт Акырдион Баянри і він такій колеґами разом з ну зберали ся часто і він завдовоєно пишу Вас така яка творча дружба так А не тілько єтму принесло вас бурштына там выоднувал Лемкы він теж написал пізню Ви тоту пісню посвятил ту єс посвятат є посвятите ладу все діду і бабы хотіли повернути си такє єй мі присвятито Они бесідували у кім Зыты Бо зоставили там іх хату і все одно але не могли в жадний спосіб як кусцы одробити так же бы лишыти ся Та не могли навіт не могли поіхати за жытя ни навіт не были ниразу там Де і малы не были цьотка была єй вуй Выкуже бров тот кутом сеструды твого голосу гых неєдного гі проде попроде Миківщы све ге ге гельо бо злого Ныно барно воды бо зогроды золи Вірных молити вод мой сти золи продачого слово Де ге ге гетій гыді Но і вту в тотій пісні такы барз смутны слова неє твоіх діти што ти на то речеш ріка мала бы дашто повісти Повісти в такій ситуациі в якій мы ся нашли драматичній і написано ту єст так же не вертают Лемкы бо неє до чого Повідте мі коли вы вернули коли выіхали до Жыґєстола То повіджте ци там неє до чого вертати што выділи Вы знали тото з оповідиі што выділи ци не є там до цього вертати ци тамы Дриіха в Зыґістова Підчас фестівалю в Ждыні під час Ватры так точно такы зовто постанку зыдеш вернеш до правы Ну все зышло ся так по розповідях навіт хату знишол по розповідях але не повірил і мусил перепитати Поляка вернул си він точно та сама хата як іде знал Ну я хотіл попасти в ту хату діда але там мене не пустили там То бы жы тыкі Полякы піякы якде І той Поляк не пускал аж як змер той Поляк на третій раз то Полячка де два рокы то вже пустили разом з своім сыном а сины то же такі пякы шухаты не ремонтували з тых часів як ся дідо збудуют Але можна было зато видіти як тота хыжа выглядала давно бо якы были добры ґазды то вшытку перебудували нє Не помалювано было там фарба лобова зелена мени фотоґрафі Як чули сте ся коли виділи тоту хыжу Такій як бы муразкє там одины Поляк прийшол якого я питал то він жыв мішы Лемками в ті часы і памятал де хто жыв то він такій єдиний показал ходили ме до церкви там Божа Матір было дуже тіжістово Лемкы єздили до Америкы на заробіткы і привозили грошы і купили такій дуртіні камень короны Матері Божій і та Матір Боже стоіт але деякы камні вебрінь і тепер пише ся костели він унав в бойківскому стили збудована але вшытці кавы шла Туюжы дцяты рокы туж надоны лемківску церков ту вітры жімы то мы дзєрелобє были в церкви то мы копійкы кєдали украіньскій шы істі што было мся вхіло Ну та я то такы писал оценока до креници то єсты співаня прошу Ну хіба якій куплетик Де можна тоту пісню почути Ну Не знаю покатій Юро Восенко казав шо підготує гы концерт чыно ватру але покшы не готувал Добре Ну то прошу прошу бы на разі прочытати Однока до Креници ішли дівкы чарівници През ті горы і потокы Гей явой Дуже красні чорноокі А за ними два леґені Якарпатскій олені поспішают нас догнати Гей Явый Лем гандлят ся зачыпати До Креници Жыґістова іде дівка гоноры босы ногы сиви очкы Ей я ой то іж єс моя парочка нигі никід не ганбтеса Лем на дівцят посмутте ся лиш лиште верхы і мочары гей єгой На де тако найте пары Там де білы там червены Час приде іща на мене Бо де дівча і любости гей єгой Прийдут діж весільні гости Укрыници Дайте мі то іще вити дайте мі тоє горнятко гей ягой оіж найшол ангелятку Што для Вас як для чловека якій більшу част жытя мешкал ту в Бережанах ну якуси част жытя в Турнополіі ци Іванофранківской области в Богроцях але більшу част жытя ту што для вас значыт тота лемківска земля яка далеко бы то тумой в східній Голичыні то західня Голичына і то може найбільша західня єй част земля Вашой матери што значыт для вас тота земля бо більше може праці свойой Вы доклали до досліджыня того міста Бережаны до його культуры істориі і так дальше навет бы писали вершы ту тыж більшы інчы темы куслемківского то што значыт для вас власні лемківскы земля што для вас то Як выж ціле жытя выродили ся в <unk> році так і цілы і більшу част жытя прожыли ту Ну то так як бы была Бытківщына ну відчувайте што то Бытківщыны там часткы мого роду Ну тому я такы вважаюш то така потужна ріка як поперт гірска нумна і разом з низкыма карпатами Бескєдами вна є сили той Лемківщыны Для тых хто лем тепер зачал нас слухати треба одраз повісти же сме в Давнім і Прекраснім місті Бережаны місті же стоіт на берегах річкы Золота Липа перша згадка о тотім місті походит з <unk> рока І оно мату і цікаву історию Яку яку не будеме ту внеска оповідати а лем підповідаме Вам же кєд будете в Тырнопільской области то вартат буде на єден ден заіхати в Бережани Бо свідків його істориі єст ту дост дуже єден з тых хто Береже Бережани Береже історичны архітектурны культурны памяткы то наш гізд Богдан Тихий Єднак тепер цікавила нас і лемківска тема бо преці мама пана Богдана Анна Братицяк походит зо заходу Лемковины з Жыґєстола Но і пана Богдана выховували єй родиче дідо Миколай баба Мария Баба співала лемківской співанкы оповідала ріжны казкы Но а дідо про діда певне треба повісти більше бо дідо был для малого Богдана великым авторитетом Він был механіком а до війны но і в часі війны робил машыністом провадил потягы од Кракова до Нового Санця Но і ясна річ одтамаль зас до Кракова был то і добрий ґазда і мудрий одважний чловек оповідал внукови ріжны трафункы зо свого жытя якых было дост дуже А внук уважні го слухал Но і оповідал діду наприкє Раз в часі німецкой окупациі до діда підыйшол Німец з автоматом вхопил го за комір і вымагал жебы до локомитива причіпити війсковий путьох Братицьок не міг на такє ся згодити А як тот так го зімал то дідо дал му одраз в пописку а тот аж полетіл зо штрекы Іщы момент і за такє Німці діда бы розстріляли Уж го поставили до стіни коло тунеля Єднак был ту іщы єден Лемко Жыґєстола ся го уратувал Спинил Німців Не стріляйте Як забєте машыністы то як вам путяг поіде І стали Не стріляли І направду як поіде путь Мал Серенців Миколий братицяк і так лишыл ся жывым Коли мешканців Жыґєстула выселили на Дунбас Микулай братицяк дал сой раду і там Вказало ся же в тім місци єст великым специялістом і власні йому доручыли взяти ся за електрифікацию Село Олинівко кади привезли родины з Жыґєстулы Но він не боял ся а одраз поставил свою мулу Зробит вшытко але возме на роботу своіх краянів Жыґєстулы Но Лемкы до вшыткого ся надают і барз скоро зачал робити кєнераты а в хыжах юсь засвітили електрычны лямпы Але скоро Миколай з родином выіхал од тамань бо барз прагнул вернути ся домів в рідне село на Лемковину Але тото ім ся не удолил і родина замишкала в Тырнопільской области Тепер тяжко сой представити тоту дорогу на захід в <unk> році дорогу при цілу Украіну зо сходу на захід Братицякы іхали з найменчом <unk> єдином коли маленькій Михал мал лем три місяці Два тыжні доберали ся чекаючы по стациях ночували де ся даст а найгірше стало ся путім Стало ся з предідом пана Богдана Юрком Братицяком Він лишыл ся жебы продати корову і поіхал за родином кус пізнійше Повідают же доіхал до Турнополя зышол з потяга а ту ся стратил Може щыре лем копую в потязі же продал кору і везе дітям грошы хтоси тоту чул і певно взял гріх на душу А тым часом його сын нашол в підгайцях свого сусіда Жыґєстула а тот принял до ся бритичаків і поміг ім поселити ся по сусідству до тепер зас были сусідами Першы рокы были барз тяжкы і не лем зато же треба звыкати до цалком інакшого жытя Як уж єм оповідалам в своіх передачах Лемкам было гірше як місцевым людям бо не могли зорієнтувати ся як мают діяти высены <unk> рока Сад коло хыжы де замешкали братицякы прекрасні зародил здалека аж ся світили явка і грушкы А недалеко был там гарнізон внутрішніх війск а то были часы коли ім вшытко было позволено і доправды робили што хтіли Тым разом захтіли грушок майор і два солдаты залізли в загороду і трусили сой грушку як свою Ґазда вышол і попросил зыберати ся гет з його саду але вказало ся же то іщы він винний Майор одраз гімал діда бо як він бидло сміє протестувати Дідо не боє ся а дал кус йому акус його товаришам і майора пак мусіли два тыжни лікувати в шпиталі А його товаришы же злокомили ся на чужы грушкы іщы приходили до саду і вкінци нашли аж за три дни пістоліта свого начальника же лежал в густій коприві но і коприла злодіям тиж оддячыла щедро і щыро На таку зухвалі стосунку до майора внутрішніх війск мусіла быти пімста Раз вечер як добрі стемніло пришол люж цілий гурт так званых стрыбків до дідового саду Но і вшыткы полізли на дерева полізли і лишыли на землі збрую Дідо Миколай тихо як як як як як як як як як як якій яносік вышол з хыжы з палицьом і ньом а і кольбами карабінів зачал бити непрошеных гостий якы прібували злізати на землю Лем єден втюк А інчы бортакы повідают Я не знам ци правда же было тотых енковедистів аж <unk> но то вшыткы достали од діда добру науку же не можна брати чужого не мож на Но але вшыткого того вшыткых трафунків єдній передачі не годны сме переповісти барз цікаво мі было слухати оповіди Богдана Тихого лем бракувало єдного жбы то было ідеальне інтервю лемківской мови Мули його матери Анны мули його діда Миколая бабы Марины предіды Юрка але не буду тепер ухім а вертам зас до нашой бесіды Вырали тыж лемківскій фольклоры ы Одкувыси записували Вы назагал зберали ріжный фольклор так ріжны ріжны якысы там ректа віркы тамы пісні Переквізитували як попадал лемківскій Тытешписол І мы маме ту книжку мы маме книжку Срібні Труны Дуc яка вышла в <unk> році і ту вшытко зобраны докупы і фольклорны записы тыж Але якысы якасы част яку выбрали для друку а прошу повісти што вы записували од Лемків і од кого де вы то обрали і може іщы дам такы звідна а штырі рокы вы были головом Товариства Лемківщына в бережанах бережаньскым рейоні і вы певне знате вшыткых Лемків якы в бережаньскым рейоні жыют Повідзьте з якых сел замешкали ту Лемкы Ідрихова Поти в верховных Яблиниты Ну богато як зараз же не памятаю але коли был головою надумал Нє тоді щы не был головою В <unk> році надумал збудувати памятник вніс таку ідею <unk> років депортациі Украінців з давніх теренів І придумали такє і вы тоту довершыло Я такє зробилну як бы ескізний малюнок а вже проект робил Микола Гайдавлю як бы треба было це задокументувати Він єст та як был як бы тако колона єрад з полны метр высото лемківскій храс Він має чоты сторны власне товариство в Бережалах зберегло всіх депортованых інициянців і оламків і підляшы То вас спільны такє товариство і Выміли для вшыткых хто были выселены в них хотіли вы кілька раз розєднувати селем сказав што буде ім памятник спільны і кожда депортована земля має свою сторону Але завершыня спільне ну і тамше были гербы тых земель нацияня наприкладны были гырбы Лемківщыны то Власні отім тиж хтіли єм повісти же окусы лемківска земля історично не мала свого знаку якій бы был такій історичний же тото земля як бы мала свій знак Бо мы знаме же інчы были реґіоны так якы мали історичну Но то вылосно я хтіл зробити так як в інчых реґіонах як холмсы но там ведмідь білий зо трома сосном і єс зробил такій герб Для лемківс ну прапор є Є полеска зелена і синьо жолты Бо я уж не раз чула же малюют каждий як хто хоці але сут якысы законы геральдичны хы Тыш хтіла Вы як бы зробили нанову герб для міста Бережаний і прапор Тыж і вы знате видно вшыткы тоты законы так вы тым ся цікавили якы то геральдичны псут провела бо наприклад там єст на тім гербі олинь Але інакше він кус но як бы кус кус олень все на ріжных тотых гербах історичных был а він єст і тепер Але я наприклад хотіла таку річ знати перше він был срібний а тепер як бы золотий Ты зробили золотово Справ в тому што є геральдика є законы злоты має кольоры червоний чорний зелений синій но але є допоміжні кольоры є золото і срібли І власне су головны елементы того на стіті То є золитий олинь Він з давных девен был Я повернул ся до традиций щы років тому бо потім Австриякы Полякы міняли добавляли там річкы золита липа фактично це не річка а це як бы гарбі любумирскых А чом тота липа золота чом на золота ой то долго розказыт бо тут тисячу років тому дубывали золото Так а з річкы Ставили тыклы вылипу поперекы рікы нарізали олеко і потім ті камінчы зытримували жестріляли полотно острушували камінчы і тоді додубывали золото З дерево липы робили такы тако якым затримували А такы самы были выргытині але там то дарвы згнилы і то мо называют так річы Я не тыкы зробил гарпы бережом бержаньской землі але я зробил выосновний гар для місто Тернополя але так стало сышу інчы художникы там обрамы не зробили до того герба Тернополя Я завды за дві годины зробил великій гербы Украіны в дивным мороці і голова районой Рады вызыв Верховну Раду мій герб Після того за місяц він же был надрукуваний в ґазетах і стали ся так шылова Комісиі Юрий Совчук якій примал встал автором герба і самы вызвил мнециі высу кій Константин каже баче же тый гербно друкуваны І тепер выцить верх зробили інчы низ але вся ідеє козыкає там ну выкорыствана вся мыя ну а іщы хтіла знати в Бережанах чом Е Олень ем голом того міс Та тому же земля опіл опалена від лісо земля Тут голубний так бы лісовый звір це был олен якій міг за себе постояти і міг навіт проти вулка стояти він Был гордий і так Традиция то на навіт невідсиньовскых а ше єдиний гербик і тисяцю років на тых теренах опіля был протримал ся і не пришол з Візантіі тут ним был з місцевым поході А чом він золотий Ну він на синім мытлі злытый так як прапор синьо жолтый але Были ріжны гербы до днес і там было ріжно Ну і герб має быти іспально іспаньскому щіті в Украіні бы в Русиі французскій стіт хвост І тому всіх треба привести до одного стандарту всі гербы і в украіньскым маєт картуші І короны то як вільне місто были біла корога сию мало маґдебурскє право знало Але до того вылоси мало рускы право Рускє право ліквідовы владыны Маґдебурскє Біст жорстокє І воны обмежували людей в правах заберали ім землю і вты завоювали Русь через то лібскє права А як то з Лемками бы мало быти Повіли сте же вы нарысували герб як бы лемківской землі вы сой самы выдумали што бы на тім гербі мало быти Но і повідсте слухачам што вы там нарисували На гербі як бы для лемківской земли з на зеленому ви вже зобыл на зеленому флоніздите три ялицкы так памятам то было просто жебы был символ но тот памятник так жебы был якій символ ну є так Для памятникы А кє як гербы про порты тыкавускы ні Але с герб герб Е як бы робили сте герб Доправды бы вы робили но о замовили бы вам як бы зробити герб для лемківской землі так серйозно На гербів має быти мінімум зображінь Екшы два то ідеальний герб ну максимум <unk> Былы богато ліпєд на той герб вня доси можна І што бы могло быти символом Лемків лемківской землі Як бы так робити такый герб доправды не лем знак напамя не смы не смеричкє ялицкє такій якій єст але на новы рікы Леткій Дайте бы там найбільше то были Но але в інчых місцях росне такє деревы А што єст такє символом Лемків што такє лемківскє же може быти на гербі як доправды гербы Ну ялицкы Яличкы так вы бы хтіли жебы были яличкы Звірі нє Звірі птахы нє Ну нет бы Звірі не нодают ся Но то вертаме до фольклору Кустьок прочытайте што вы зберали Кустьок мій прочытайте жебы мати понятя і в кого вы зберали в кого хто вам тото оповіл хто там дал тото Я писал такій паспорт дата запису від кого записал з якови він року і звідкі він такый як появно фольклористы роблят Яют записалы в Словаці Лобы там Лемкы жывут іх не депортували ту частину Карпат не на містя але выни оснуваці нитрох і от в селі Збой а збой збой Збой то окраз гменне Еце як раз там жывут Ну Лемків Бу был такій Микола Сичак <unk> р народжыня А як він трафил Не то я трафил ту дале выше в жолтні р Ага Вы я там поіхал де я робил газуповоди з такыма Лемками Словаками Нимне там запросили Ага Кым вы робили што то былте мы енерґеты ЖКС І вы поіхали де там породу року по роботі І але выє я так відпустку по іх Ну і што было результатом того ну прочытайте Ну то єси тяг мені такы всякы байкы розказувал но одно як там про пєниц я поленка варена то я маю імена Ци то біле ци червена я пяницам залюблена стою в корцьми на полици пойти люди із Лици Што зж вам все люди столы ци в укорчмі палюнкы молы Но або такі блоха і лось ім кусати мож ци то пана ци Івана така робота ім дана Но такій ковчак якій был депуртуваный в <unk> році вже з німецкых земель суд обережаны Так так так так так так так так так так так так Тому шытам вони створили школу украіньску інтернати вны противели ст єй владі і ім вызывали та службы безпекы Польщы сказали або мытбы з низму або ти выізджат на Украіну і він в <unk> році приіхал был Жан з якого села Але я вже зобул Мене є так я тут записал в Бержы Но але одкрыт то писы латкловек правда Ну в мене є за опису я не памятаю Новікій Ішли Німци през камінци капусту рубати восли муха до кожуха почали косати а з той мухы два кожухы третя рукавичка фіґу міг фігігы поме дівчата і давай лискы а і іщы якыс так Ну о тоты Єже Ґістівска Горошок божок пшеничок горничок а той стары кукуріку Знаєте паль так як бавити ся пальцями Ну є такє Бы я записал пісню бы братичыкові то як з мойой родины І така американьска пісня Братя мы сой братя мы сой братичкови Так се розышли як в лісі пташкови ой в лісі Пташкови А в лісі птешкови оленоволі літают Нашы братичкови і за морем мешкают Ой за морем мешкаєт Ой жебы я мала воронячі крылы то бы м облетіло море долкола ой море долкола Море долколе і ту Гомерику жебы м засвідали як ся мож бротику Ой як ся мож бротику Як то ся співат Но я не співам Але як то ся співат То як пісня было Ал то пісня І добре то можети хто дві жены має одно в Гомерици друго в старым краі Вомерити діти в жолтых черевиках а в старому краю в подертых ходаках Америко Люкта што те наробили де одного Муже женом розлучены То так перемішано то ріжны тото неє емківскых неє набо еміґрант то жанры то пожары а то пожанры Ну так был потім постаньскій сілецкій вояцкій так Ну і такы є социяльны побудовы Бачте мето де с был записал в стилі збой шебы якыс пісню в інчу отыку Бачтевы та художници то ся від неє пісню звы ци тото качачка злыты крила малы Тота кацяцька злоты крыла кривка мала што она злетіла з вершка до Дуная Я за ньом полетіл але єй не глапил Я летіл ногами а кацька крылами Як я ся послизнул тум до воды хлюснул кадька ся зняла і далі літала аж надишол стрілец молодий хлопец єден раз стрілил і до качкы втілил ой то і ся скінчыло Ду ся ты співом єсли співом высели співанкы зародили сынам і еферы за горами Спілом ясоспівом сели співанкы Як я вийду горы і пасу баранкы вейткі ся пасут дерева шумлят Моі співаночкы вшыткы люди люблят Спілом ясой співом та і так мі весело Як я сой за співом чує ціле село І то тиж пані Стефанія так для вас співа Зродили ся нам яфыры за горами пішли мы сме на них з кошыками зо званками будеме зберати будеме сыпати пригостями пригостями ви зберали бы сме іщы веце так кєд скоро буде вечір бою ся слонко низко а домів неблизко неблизко Требы ся нам поспішати Та а тото што то видчы ту муляры муля Но но прочытайте Муляры муляре ладні муруєте по дні ци гольци докупы кладете Думуру думуры думу нового думу нового до дому гарного Бо думу треба і піской глины і піской глины ладной дівчін Ото ціково онимуруют О то ціково онимурує то Єдыка польскамуля римуляре Ото ото одкяло Як і вести молодости чак так так так так так так так так так так так воюваютно саме дно силы Веселости было дости Де ж бы ся поділи Того ковця кашы В <unk> році приіхал Петро Ковчок але родом з якого села Но тоты я запис проводил бережаньскій реопт Бережаны Так але Але одкаль Е то пише ся одкаль є Воли мойой поливіі де злте вас літа моі молиді де не здогнате вас ой то я си позерає на сині хмары час бы мені зберати ся на той світ помале Веселости молодости то ся співат якоси так Веселости молодости де ж бы ся поділи у Югаю і Дунаю на самы дно сіли воли моі половіі не зловити літа моі молодіі не здогнати вас Ой то я ся позераю на сині хмары час бы мині зберати ся на той світ помале То то вшытко з книжкы срібні струны дусі і ту і поезиі є своє і пере і переклады і фольклорны ріжны і ріжны пісні І мы кустьок прочытали ату А єст іщы єдна книжка золотый листок осіні і туж пісні так туж пісні і Мили моі слухаче припоминам же сме в Тырнопільской области в місті Бережаны якы посмотрите на мапу ту будете видіти же то найбільше західнє містечко Тырнопільской области Тепер сме в давнім маґістраті Ну і ясне же тот дім уж тепер не єст маґістратом а єдна його саля єст музейом філіо музею і ту выставлены барз цікавы бароковы рігіблены фиґуры святых ангелів а тиж образы І очывидні то єст символічне же з нашым респондентом стріли сме ся власні в тім місци бо Богдан Тихий єст великым патріотом того міста і зробил барз дуже жебы Зберегла ся унікальна архітектура Бережан жебы уціліло старе місто яку ціліст жебы вшыткы скарбы культуры істориі Бережан в цілости лишыли ся для внуків і правнуків Но і жебы были належні пошануваны реставруваны досліджуваны Пан Богдан вродил ся в Бережанах в <unk> році і іщы в дітячы рокы цікавила го істория але тіж радо малювал вчыл ся грати Но але жытя поточыло ся кус інакше Спочатку Богдан вчыл ся в бережаньскым технікумі механізациі і електрифікациі сельского господарства покы в львівскій політехніці а товды долгы рокы робил яко інжынєр а пак змінил фах і товды зробил барз дуже для рідного міста а тиж дашто і для Лемків През штырі рокы од <unk> до <unk> был головом Районного Товариства Лемківщына в вережаньскым районі Зо заходу Лемковины з Жыґєстола а конкретні з родины брати Сяків походит мама пана Богдана Анна О лемківскых коренях о Жыґєстові повіли сме кус уж в першій части бесіды а о цім буде тепер ге зараз будете чути просиме слухати Як мали сте нагоду то вы записували ну фольклоры ци то были якысы приповідкы ци то были леґенды ци ци вершы од ріжных люди і власні прочытали сме же даякы цікавы річы записали сте і од Лемків І єдна з тотых вашых респондентів то была пані Стефанія Русиняк і ту тримам в руках книжочку яка зулиш ся Лемківскє свято то як бы можна назвати навет не книжочка а Мистецкым альбомом Не барз грубым але але мистецкым альбомом Ту мешкала така як бы повісти Яґникєфор Майстриня Так то Яґникєфор І така пані Стефанія Русиняк і вы цінили єй творчіст Вы єй забовлял картины куплявны Я Вас попрошу може нашы слухаче не знают не чули про тоту пані Мене ту уж давно ціковило Але коли я хтіла приіхати мі повіли же тота паніж вмерла Прошу повісти нашым слухачам коротку што то за Стефанія Русиньок одкаль она з якого села і як так ся стало же она зачала малювати Но Стефания єспіля поход села Верховня сусіднє салку вышу Ну так недалеко де Іна туды жыли в Біржанах на вулици Ліскі над Озером І тамтакі мыльовниці краєвиды ну а приіхали шытиною але вно памятали Ну Ту криєведы ті лемківскій і хотіли малювати но закінчыл мы дочылистю працували на ведикій час мецистрою в родильным будинку але потім покєнуло то і в навті тяжкі рокы Совітску Союзу малювало образы людям продавало то жыли А яку руковну Выс з <unk> січня <unk> р а помару новылавы в <unk> жолны <unk> р Іщы дві неділи перед тым але в тому залі як разде мы сидимо Выстал єй картины і вына была в церкви привю єй вынащы бацве свою выставку а за дві неділі померы Стефаня Русинякы мені дала такы записы свого батька Йосефа Русиняка і на основі тых записів я такій зробил такій вершований переспів Єдного то разу в ночі дивно міся сни Як пригадам собі гнескы робит ся немилом Ото іду я дорогом і так задумал ся што аж зышол я з дорогы інчий бік подал ся Переходжу поля рікы і лісы і боры а далеко за лесами видно велькі горы Підходжу я штораз близче видно сады хаты тоты горы певно будут дорі Уж не іду помаленькы лечы высело Бо там деси недалеко буде моє село Ходжує на поляну Смотруй єс могылы Одкаль она ся то взяла ци ту битвы били На могыли єст табличка медже каменями Лемківщыну написану грубыма буквами Поховали закопали амін заспівали Лісы гнівно зашуміли горе заплыкали Скінчыло ся все пропало Прощає наша мати Не мож по што нам тут днесків горы заглядати Прикликнул я на коліна упала головы А в могили чуєш шелез а потім і слово Хто ти такій іде ідеш мій дорогій сыну Ты напевно Лемко будиш ідиш в Лемківщыну Правду кажеш я єст Лемку признати ся мушу і тягне мене до тебе туго мучыт душу Чого ідиш уж за пізно тут вшытко не твоє Оставили сте мя само на нещастя моє Обдар лем я выріженькы решто нас выгнали Не был хто мі оборонити в землю закопали І зо сну розкрывам очі в тым я пробудил ся І з вам дорогы братя тым сном поділил ся Повістте м про тоту пані пані Стефанія Русиньок даякы єй річы можна видіти єй творчіст ту в краєзнавцім Музею Дератуш В тій окремій такы єст як бы окремий невеликій зальц якы повістит Лемкы в бержаньскым реґіоні зохтіли зробити такый як бы маленькій свій музей і там сут тыж і роботы пані Стефаніі Русин Ты ґрасы хтів Ты было двохтисяч нум рокы є заснувал Кімнату Музей Лемківской Культуры Взберали мы ну помагали нам люди Товариство жінкы бы требошызний номалювати І там і паркєд мы зробили циклювали Ну такі з мойой ініциятивы не тількы памятник збудували ся і одкрыли кімнату музей А тепер ту кімнату музей зобрали до краєзнавцю музею окремо І коли Стефаня Рысиняк же не могла малювати каже я же не можу То єй кызал то тепер вышывайте і внед ті самі картины вышывого А коли вно померли то там процівникы музею в Білне жыве і в нас раз зобрали ті всі вышывкі і внит перезберігайте вышывкы того висіля Хоч сте выбыли незамужым самооднукы і тому на найбільше молювали весіля то на фонарі намалюваны наприклад Дітів бразиіків вісіли в лемківскій хаті люду Всету як бы згадували і малювали з памяти а від церкви Едале як то ходили кругом церкви То певно великден Та великодній обхід коло церкви Но тото барз цікаве і барз добре же вы поцінували тоту такій спосіб і такий мистецкій альбом зробили як бы для нес памятник деця та Бордилы єпыстолы ци ліпак дека Дуцебди найбосій і найліпший памятник шыты скубати Ватрав лемківскых в Украіні зычали собыжаньскі ани в мели стериску А я знал же в селі Лупусня якє сусідні з бережаньскым рейоном першый раз такє спрібували а товды сусідні села жіж в бережаньскым рейоні на другій рік зрубы гы тиско А другы ам робили такій малік реґіональны но такы собі в селі Але в Потімы завдякы же з Тырлополя в <unk> бувы Дуда Юр Дуда а потім двохтисному же Венґірнович Ту в не помагали теж кос то ми і мы тут Я відвіл цілу землю під ватру є план відвединь на землі установил там деревяний хрест сам його номелювал такій Як был лемківскій Храз Дуба Вырізал його привіз ту да вони здібрали на місті двоє чловік том з них один різбряр Ігор Михайличын і ще один Ту ватра проходили тут а пойдім влады сказалишу Весобіт проводте зберайте мени хоцім і тоді вже віддалим монастыри А то так Я того не знала бо я думал чува зачали і до монастыриско Монастыриску Ватру писла вже на третій рік Два рокы буду Та і в надпишы Навід кажу є Хрест того до <unk> тисячі народжі Ісуса Христа і <unk> Але того літа зас было лас А то в нас такы невеликы порходы том вустовый Пытяле сы з тых не вели были ранійше а вже з <unk> все украіньскы тут были люди і з Москвы дес там з Одесыс Донецкы всі тут зіжали Я просто хотіл зробити так жебы над інвестициі якы привозят грошы ці Лемкы злолишали в нашым рейоні крім того є ся сотворил Заповідник державной стру Я бы хтіло о тім тож повісти бо то барз важна річ же в тім місті Бережане де мы В тім моменті сідиме оно барз ма цінны памяткы історичны і архітектуру але треба было то в якійси спосіб жебы оно в цілости было пошануване і в цілости бы описане може і представлене тыж жебы провадила ся систематично наукова робота жебы навет Туристам дати ціле якысы понятя про місто жебы виділи яка то цінніст яка то перлина і вы зробили барз дуже жебы зорґанізувати цілий конфлекс як бы повісти то Вырішыт так што зробити місто туристичным ак зробити крокє не тількы ватру а зму з тым зберегти памяткы істориі культуры чы псюда приізджали бы шебы дід мі прищыпало до того як бы любов колия На городі де дід будувал хату зробил з малого каменя замок збудувал він склав не розберати не садити там бараболю бы то Лен зробил най то буде І я мені шкода было той руіны я приіхал з Богороця Фактичной не міг нічос зробити тоді пшу депутатом міской рады штобы можно было што зробити і тоді вже створил заповідник <unk> моя был депутатом і тры вчатку на місцевым рівні створил тоді три рокы єзды в Кыів міністерство до мініст Іже створил державный історико архітектурной заповіди притягнул певні кошты розпучовы реставрациі І тепер якы тепер нихто не мал права нищыти памяткы архітельтуры Нихто не ма права на тім місци дашто нове будувати ци добудувати як то што значыт же тепер єстно Фактично ціле старе місто то заповідник так Ну фактично так але мамы передали памяток нобаты меньше шіст І вже такій є нацийональный памяткы швиды значыт наближе найважнійше замок Е ну є замок є замковы каплици ци тоє тройци ци як два обєкты бо то є комплекс памят но то маєм два по тым маєм ратушы і далі вже маєм вірманьску церков місцева памятка і дзвінице на мурі і маєме рідну школу і тей маґістра тудыс То мы в маґістраті Ого Але мы не просто в маґістраті мы тепер в такій салі де є ты експозиция якаси боротувалых туляте томурити Я такых дві з пропозиций шуб нас є музей а тамты фиґурины дивли ци дуже низко жато путьовы реставрациі іх долят тумурити до Львово вызив І мытреурували нуєк консервували від шашыны І тут відкрыты куву експозициі пер же може там інчы займаєте але деревяны тут є скульптура Петроє помло роботы Йоана Пістора кращы з культуры Европы початку ХХ стлітя ну і є пойтем його школы наступників Кінец <unk> початок <unk> так також є і інчы роботы є З Біщадского кусталы обороной єст бережаньско Петра Еповлы і з інчых хромів оце доприклады скєды Медявскы го так авы кєдали том листопадной церкви з Палевом І кусы так ся стало жывы з пучатку Як бы выбрали суі Цалком такы технічный факых Цалком штоси як бы далекє од мистецтва од культуры од музейной справы А тепер вы перешли на на власні такы річы і Вы пильнуєте жебы тото місто жебы його лици ся не змінило тото старе лем поліпшыло ся так але не знищыло ся жебы вшыткы могли видіти но і знати якє было минуле того міста мати великы заслугы в кім І я бы хтіла повісти не знам хто нас буде слухати же то місто доправды барз стікаве маленькє но барз цікаве і можна порахувати кілько было ріжных ту князів кілько было лем самых монархів то кілько іх ту приходило до бережан то Божы і якы ту были ріжны історичны подіі наприклад і в Ісвітова війна ту на горі Лисыня были ся сітьові стрільці і ну та ріжны тото не ходен переповісти за тото не хочу лечынати Але з того дуже вшыткови ся лишыло Ту єст не лем істория Украіны звязало ся вы такым ґуді певне і істория Польщы польскы королі і дост дуже вшыткого Зато ту певне як приходят туристы то можна ім тыжден оповідати так што тут бы выдоня вали Е Што ся діяло і думам же певне зато і Вам ниґда не буде нудно бо робите і тепер в тім заповіднику якы як науковец так як зысловникы Ну з початку были сте директором як было створено тоты музей так кілько років было <unk> з половины А пак кус хтіли сте оддыхнути і дале комус другому быти так рядите стали сы друга істория а потім заступник директор з науковой роботы Што тепер робите в кім часі от я тепер Вас одорвала од якысой роботы жы дашто робили так з рана а тепер то што вы є тепер робили Оповідте што тепер робите назагал Ну я тепер абсов заявы з першого я завызейну Віділ Нує там ід іде ґраз передаця тих експонав Ну боял так на пенсиі Но то так Але я виджу жы не хочете быти цалком пенсийонером Но та я вже роблю скількы собі рідно має стажы <unk> рухів Ну і вы і кус чуєте ся і музикантом так Но так Можу братен саксофон клярнет Вы того ся вчыли Та трохи си вчына Клярнет В музичній школі ци іщы покізнійше Та трохи чыслят духовому школи а потім музичні трохи років чыса том <unk> але я так скітців за три так нови часо до того Ну потім мы Хотіл завжды малювати От я тыж кільовы кім знате то іщы єдно хобіж малювал выстовкы мал такій был такій Андрій Шыте в фурмлявинкы зовшы треба выставляти бы будикы Є художникы професиі єзыкы з само так і а то густюк уповідным густюк уповідным і про вашу творчіст про тото малюваня Што то вы малювали Дояз де то ходил на цвинтер мигуры ци моя школа Або я там жыв недалекой А там гы дуже гарні были фиґуры всякє наті в Парижу роблені Бо ту єст барз цікавий ецмонтір то треба тиж повісти же в бережанох такій але то такый некрополь не е простий же ту были тиж похованы но такы люди ж ім робили на могильны памятникы барз цікавы і то хоче было што малювати ты є так малювал більші портреты псявыта сте бабы бабы то І єст оно зараз сут тоты портреты Ну єм молювал так ну як здорыте сыбальовы в выдазі ХХ столітя І тепер берате ся даколи до молюваня там же не видя так враз десят років бронза Хоте напривид мали водиты книжкы так фомастер за файно Твы як вам треба книжку выпускати то вам не хонця кого си просити вы могли бы і самы новою так не до я так для тыяжны професийно А то така обоє як бы Лемкы То ваш олень Ну ты вым особисты знакєн для дест Но книжок суди здаюты Такого оленя Табережане Бережаньскій Олень То мы бесідували о вашых книжках але дуже было такого же вы помагали інчым же вы проводили таку роботу же укладали ріжны історичны краєзнавчы річы так Пет наприклад близку поета Гнадя Мороза Замок дитинство Ци збірка вірсів про бережаны то є робил потім і інчы такы лобетку бережаньску робил для дітей шбы зразу вывціти істориі містом мож было Дотыка для дітейшы вывцяти про кождый обєкт істориі та віршык Но то істориі міст і сіл там писовы по цернопис най більше займал ся там записами леґенды то переказы опія зыбров Так бы повісти дум тепер на тій землі ся належыт до опіня опілья то кавалец львівской области кавалец Іванофранківской области і кавалец і тернопільской области І так же медже нима як бы посередині туде они ся сходят то можна належыт до Опілья і Бережаньскій район Тыж можна повісти же належыт до Опіли былици Опіль Ага То бережаны столиця Опілья А хто то повіл одкат знате знал так Но бо до Опілья належыт і рогатиньскій район о і належыт львівской области зляців І бібкы Жыдаті перемышляли ге так оддас тота тота част жераз назета жы останні горы Высокій замок і цитадель той горы піль гнуле повідаючы тойщы єст яторця том дале же Розтотця же тише Розтоця тому розділя рікы ндали діти цют на пілніст до Анґлиы та тота землю піня але мы гнеска найперше бесідували про Лемків бо нас шытема лемківска пришли сме в Гости до Бережан ноты побыли в гостях Новопільні на тім хочу подякувати барз єм задумлене же в кінци позналом нажыво тыркувы Чловека якій ту барз на місці тотых бережанах і для того місце барз дуже зробил і робит іщы дальше і дай Боже жебы каждий чловек для свого місця зробил кільку кільку Богдан тихий з якым внеска бесідували сме но і на тім дякую лем повім же до міста Бережян Тернопільской области запровадила вас Анна Кырфан на тім пращам ся з вами і До стрічы стріча за тердо