Archiwum
łemkowskiego radia

Слухайте це процент лем не Скракова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шелеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте сем <unk> процент а будете мати цілых <unk> Видал вас милы слухаче при микрофоніі Анна Кырпан Мыґнеска Зас Вяремці місточко Яремці Івано Франківской Области єст курортом то місточко Віцульскє сут там дос высокы горы і великый великый водоспад но і при нім все ціла купа туристів Але мыгны туристи пришли сме до Ярославы Ґалик Лемкыні яка жыє ту медже Гуцулами бо она уложыла книжку документів де списаны вшыткы Лемкы же были выселены в вердяньскы ку Украіну в <unk> роках зовіс ся она Книга Памяті Лемківщыны <unk> Книжка тота вышла во Львові выдрукувана в друкарні <unk>r<unk> і фактичні она єст поіменным списком то список лемківскых родин і окремых усіб Значыт в книжці неєннич більше єст лем вступ а решта ціла книжка то єст Список Лемків Повіты Новый Санч Новый Торг Коросно і Ясло вылошли в Першый том Другій том пані Ярослава рыхтує уж тепер Маме надію же скоро ся вкаже друкым і другій том будут там в Ґорлиці буде певно Лізько і сянок але то уж певна тема нашых будучых інтервю а на разі бесідуєме о першым томі і мушу повісти же выдати так Книжку для пані Ярославы не было дос легко і она в першой части нашой бесіды же звучала тижен тому повіла же мі сіла оглядати люди якы бы єй помогли хоц кус і не было то легко і зробила вкінци так же Тоты же хотіли бы купити тоту книжку як бы заплатили наперед і в такый спосіб она могла єй выдати выдати дост невеликым накладом Но ту власні на тім скінчыли сме нашу першу част бесіды і власні того зачыном просиме слухати Така праца у не єст велика она єст ґрунтовна і она Юж єм повіла же не для того жебы автор міг ся пописати дачым бо то єст офіруваня свого часу на упорядкуваня такых документів І очывидні вшыткы знали же будете тото робити бо чула єм нараз же вы робили такє оголошыня же хочете робити таку книжку і просите сприяти ци ци помагати бо то єст велика робота Перше як почати складну і тяжку працу то я і зверненя всякы писала і оглядалам і в інті та і в інтернеті на фестівалях я роздавала такы зверниня і глядалам в собі такых може одну думців абы мі можы помогли тоту робити Але єм не нашла і затом почала робити тото сама єдно же мі компютерний набір помогли дуже моі діти племінникы моі і міс робили редакцийну як бы редавуваня той Ваша родина родині медалю но то робила ваша родина Тоту добі же молоды такы свідомы і так хтіли помочы то прекрасне але од власні з Товариством Лемківщыны была якасы може навет моральна підтримком же хтіли бы жебы тото выйшло же сприяли в якій мозі інчій спосіб реклямували но я є члем колеґіі Всеукраіньску Товариство Лемківщына І што я вам можу повісти Областне товариство якы выповіли морально то мене підтримувало Кривий повіл же книга потрібна медже і Креницкій голова Івано Франківского Товариства Лемківщы написал тусту так написал написала його поміч Він мі боя ся радила чы то вартує тоту робити чы тот не вартує робити Він одразу повіл же вартує тото робити і як може тоту робте Але якысы є материяльны підтримкы або што є немала бы они повідают же не мают такых грошы а львівска за нашы заповіли не дуже тых книжок выповіды жем може наперед купити як бы наперед абы я могла заплатити друкарю та якы нас называют передоплата Но ту путий передоплаті Іван Франківскє Товариство не дуже книжок заказало до <unk> а львівскє зыказало <unk> книжок перевели грошы А Фундация Досліджыня Лемківщыны во Львові <unk> книжу но также як басти поміч было обызвали ся навит на диво озвали ся Лемкы з Кыйова і пят книжу заказали то было мі тіж приємно і направду навіты такы посийно было просто можливіст выда выдати Але в самій роботі до такой підтримкы я не мала бы муси Вам сама си з Лимронови Я так думам же така книжка може бы не мал єй мати бы каждий Лемку але в каждій бібліотеці она бы мала быти Десят книжок бо так ся книжка ся выдає то має быти знак ЄСв но то десят книжок буде дано докыйова же роздадут даде по по даякій єдній два десят бібліотек буде а Це не знам як буде далі Ну але м хтіла повісти же тота книжка то не є лем <unk> друк передрук тых книгы писименных евакуюваных Зато же абы зробити книгу по Лемківщыні я іщым мусіла вызначыти Я бы барз етніґрафічна граници якы ст записала м сой ублокноті же хочу Вас о тім ся звідати Милы слухаче Кусцюк перервеме ся в нашій бесіді з Ярославом Ґалик припоминам же бесідуєме про Книгу памяти Лемківщыны <unk> рокы яка фактичні єст списком лемківскых родин і окремых осіб выселеных в рыняньску Украіну і в тій книжці задокументуваны вшыткы Лемкы Лемкы же выіхали в Украіну з Повітів Новый Санч новий Торг Коросно і Ясло де списано <unk> тисяч выселеных Но а тепер кус зробиме перерву нашой сюзной бесіді зробиме перерву музычну Дагоры очы з того віку Там были лямкы росли діти Они плакали сыдочы Бок не правдивий на пришол рочу Рідна стороно лемківскє слово жоль мі за того жоль мі за тву Як они жоли з рідной стороны Лишали домы лиси і дзулоны Одумко было в сарданьку моім Же ся вернеме уж слодом Рідна стороно лемківскє слово Жол мі зо тов жоль мі за ту Чосы меют Нич ся не вертат жоль превеликій всискоды мі серце Лем горе нашысто я од забыты завели верхы смутком на кры Рідна стороно лемківскє слово жоль мі за того жоль мі за того бу Жольні за того Жольні за того Лемківщына Лемковина она на ріжных мапах намалювана ріжно і мы маме цілий час проблемы із термінами І з тым яка тота Лемковина кадль она з сходу до сходу сігат де єй границі І я так повім я хтіла бы м кус покритикувати Знати я но што Вам повісти єм малярьом єм ґрафіком І все виджу під такым оглядом як дашто не так то ту на переді і назад той книжкы подано мапу Лемківщына тоту мапу прирыхтувало Товариство Лемківщына і она єст велика така на картуні выдана лем не розумію як то так ся стало жебы она глошла до той книжкы Єй взяли і стєгнули єй так міцно стягнули же лемківска земля была як бы прямокутна а ся зробила квадратова і ту сут знимкы церков то церкви стали такы вшыткы вшытко зліплены кусцьюк Не знам чом так зробили і хто захотіл зліпити тоту мапу але на тій мапі видиме як выглядат Лемківщына зданьом товариства Лемківщына якє єй выдало І ту видиме же до Лемківщыны належыт в Польщы до велика територия Словациі значыт Пряшівска Русь і кавалец в Закарпатской области Украіны так як Я сой представлям то ту ковалиц єст більшій як жыє там Лемків ім порієнтували сте ся власні на тоту мапу коли Вам треба было одділяти Лемків од не Лемків ци як бы вам вы хтіли списати депортуваных было дужы люди напр знетсяня але вы пишете о Лемках Як проводили сте тоты границі бо то не єст просте мы знаме же наприклад там де жыли посусідскы Лемкы і Бойкы то каждий тоту східню границу проводит дакус інакше Знам же бойкы даякы заходят за пару десятків кілометрів на лемківску землю а даякы Лемкы навет на тій мапі якы си там крискы поробили зашли дост далеко уж деси на Нацяня і бойківщыну Як давали сте сой рады якы ци якым дзєрелам мали сте што робили сте жебы окрислити як найліпше лемківску землю То певно была найтяжча справа абы окрислити тоты етноґрафічны границі Лемківщыны но одділити якосы од Бойківщыны од нацяня якы Пишут дуже авторы бо тоту тото вид питаня вывчали уж не я вывчам але вывчали думене дуже всякы вченых серед них был найвекший певне верхрадзкій был звінскій были Фельковскій Пашковскій писал дуже Іван Красовскій і ба дуже дуже дуже іє етноґрафіі філолоґі істориківной всякых науковців Моєм завданя было выділити тоты села котры бы мали належати до Лемківщыны Легше было на західніх границях бо там села де Новій Санчы Новый Тарг то там села на пограничу польско лемківскым майже незмішаны Парусивів є змішаных то не было вельком проблемом Троха є островид най брати на пілночы то тіж дост рівно іде границя або іде медже польпольском і польско лемківскым Троха є такы як называют островы етноґрафічны там де называют же замішанці в куросняньскым повіті і одпору на пілніч од Ґуроснота Але найтяжча была справа то східна сторона Східна лемківщына плавно переходит бойківщыну і плавно переходит на цяня Дуже селів хтоси допустим верхрадскій односит цілий ліскій повіт до лемківского поговорах по языку по розмові Цілий ліскій повіт односит до Лемківщыны Зілиньскій акож деси ся з тым погоджує хтоси робит границю по річці Юславіі хтоси по сяну Тяжко было ся перебрала м купу літературы і помагал Мікриницкій хто мі єй всякы карты всякы книжкы ту он і є вказаны в літературі якы зохцете можете си іщы раз подивити ся за мном як бы по моіх стопах перейти Але нарешті зрозуміла же чысто одділити на сході Лемківщыны Лемків од Бойків або од Нецанців є нереально неможливо і о тым пишут інчы авторы Затом взяла долгу мы переберава і взяла м за основу карту яка была выдана в <unk> руці з Фулы Там є обоза же напереді Ні она ту не поміщена бы єй не могла зтягнути з інтернету Она є в інтернетіма якы Тото тако зелена просто не є сі така сіра же має тверды границі без крисук перед такых переходовых То є карта <unk> рік як дахто захочал оно вказано ту ґми неє в книжці то в ній вказано конкретно тоты села же входят до Лемківщыны а за межами уж села населены пункты не обызначены Но а Яы думам же може даяком причыном того же на сході не маме такой конкретной границі єст іщы така річ же колиси давно не так было важно до якого народа дахто належыт а было важно до якой ходит церкви І може тамта де была ріжниця медже церквом а костьолом она была може устрійше намалювана повіме там єднакы тіж досліджыня А може єст так же там де были вшыткы східнього обряду то не ріжнила такы віросповіданя так не одріжняло люди То може і не было такой ріжниці барз барз міцной оно оно ріжнило ся але была єдна віра ім може І тото медже медже Бойками і Наценцями і Лемками і по церквах то є накє досліджыня же мож провести по церковных границях Але то є не на карті не на мапі і я зато взяла тоту мапу за основу Взя і з чым брала всякы спискы Спискы є в Зілиньского Є спискы сіл Лемківскы в Тарновича є вы Красовского Навіт єме взяла Стовариства з Лемківщыны зо Львова якым они ся корыстуют по всякденным жытю Хто як бы якы села належат Лемківщыны є в інтернеті уж тераз якысы спискы тіж я складала тоты спискы докупы як могла і по мапах і по списках якы поданый є в літературі в науковій І выш вам на штоси середнє і опубликувалам ту переліґ населеных пунктів Лемківщыны з якых в <unk> році были выселены мирны жытелі Русины Украінці Лемкы іщы повім же єст такє же церков мала тиж своі свою як бы юрисдикцию свою територию і были якысы деканаты і были якысы і так дальше і тыж было была і апостольска адміністрация Лемковины і здає ся же до ней мали бы належати лем лемківскы села Але як направил шолдынів лем шытак был і докола і зато може і ту мож налити і ту ся мож змилити бо тіж не вшыткы належали до апостольской адміністрациі вшыткы Лемкы належали до Лемковилы і православны і бали грекокатоликы і то медже ты то по тым не мож судити О приналежний як де належали Лемкы даякой етноґрафічні але і не і нешыткы може не вшыткы Лемкы не вшыткы лемківскы села належали до апостольской адміністрациі Лемковины і нарубы і належали такы села же не были лемківскы Якосы так геоґрафічні чулоси ся уложыло же было і такы Але якоси вы з тым су і дале рады Но далем си рады дуже мі помогла книжка Іщы Кубійовича на <unk> рік тоты териториі же были в него є укладены списаны яво не выглядали етнічны ґрупынной пілно західной Украіны Галичыны на перше перше <unk> р тіж мі в тым як бы в моменті дуже тота книжка помагала Але мушу повісти же в Кубійовича тоты села ежы же записаны допустим в Красовску або в Тарновича записаны до Лемківщыны але в тых селах в Кубівичом были такы выпадкы же <unk> Лемків ся чыслит а уж вшыткы решта Полякы То я зробила м іщы такє высновок же полонізували ся лемківскы селы Стародавні лемківскы села были дуже полонізуваны Я іх ту майже вшыткы записала зарады памяти тіж а іщы велику корективу мі внесли знов тоты книгы з архівів Бо были такы села якы не были в списках а з тых селів і навит містах А з тых селів і містів были люди выселены Украінці Лемкы якы не могли быти ани бойками аницянцями зато же мешкали в тых населеных пунктах якы выходили за межы етноґрафічны Але там жыли Лемкы ним бы не могло быти то не ярниця Лемківщына то не ярниця державы То і то є етноґрафі то як границя краю і зато до списків влошли іщы тоты населены пункты зато же не могла я іх вышмарити бо одтамаль выселены люди А для того абы потым глядати тых люди то мусіла іх ту поставити тоты іщы населены пункты зато як буде дахто <unk> брал тоту книжку до рук то аби ся не страшыл того же чого я написала допустим закопане Або інче місточко даякє чого я ту записала до лемківскых як они не сут нимав не были в списках а они были доварискых переселенців і я іх ту мусила записати аби видно было же одтамай тіж были переселены люде Мили моі слухаче припоминам же наскал нас в устях Ярослава Ґалик же мешкат в місті Ремче зато же бесідуєме про книжку яку она уложыла зове ся она Книга Памяті Лемківщыны <unk> рокы Книжка тота недавно власні вышла во Львові то друкарня <unk>earar сут туткы вшыткы Лемкы выселены з повітів Новый Торг Новый Санч Коросно і Ясло в <unk> Здає ся же така книжка може быти цікава лем для Лемків же жыют в Украіні але хтіла бы м наголосити же мы вшыткы то єдна ціліст і же барз дуже Лемків тотых же в Польщы Мают близку родину тотых Лемків же в Украіні і было так же спочатку може дакус тяжко было контактувати совітскы часы а тепер даколи єст так же контакты ся затратили І може навет молоде поколіня Лемків навет може бы хтіло якос сіздити в Гуйсті до свойой родины в Украіну А не зна як найти бо уж не памятают кєд дахто бы глядал родину в Украіні то може навет посмотріти тоту книжку і там єст списане кажде село і кажда родина і Може навет така інформация поможе когоси однайти кєд ся стратили ци може молоды Лемкы укладают своі роду володы то тіж было бы добрі скорыстати ся таком книжком бо сут ту рокы народжыня каждого Лемка же єст в тотім реєстрі зато заохотсям і Лемків в Польщы звернути увагу на то у чім бесідуєме звідати ци в бібліотеці неє такой книжкы поглядати той книжкы може даде пані Ярослава буде на Лемківскій Ватрі в Ждыни з ньом Може іщы будут якысы можливости єй купити но а тиж мож написати до самой авторкы і припоминам же то лем перший том а далей буде іщы продолжыня авторка тепер робит над другым Томом Думам же недолга выйде і він ну а тепер може зробиме даяку музичну перерву і зас вернеме до нашой бесіды мносло мали самы вла серце бо Вільно споти лам по нас Не розвіют ся ти серце бо на собор Зрато Но і іщы мы хтіла ту зауважыти же о тым вшыткым як ся корыстувати том книжком Бо книжка не є проста то не є і вы уж повіли же не є художня книжка же взял тей сви чыташ і ню ся треба знати користувати то для того єм зробила тоту передмову в якій єм пояснила для той людины же не зна нич у Лемківщыні о чым ту ходит Окрем того што до той книжкы входит Же ту є і переліґ населеных пунктів Лемківщыны же ту є зведены таблиці поіменных списків за адміністративно територияльны модиницем Лемківщыны і сторінкы де глядати в архівах ну і по тым самы поіменны спискы Дуже важне тото єст зато же люди описаныт поіменно по населеных пунктах в каждым селі кажді вірод люди список люди Як є рука велика значыт тато єноває воєводство то є як бы воєводство повіт ґміна І до той ґміны якы села і в такым порядку як вони были там записаны в кни в такым порядку не є записаны ту І в кінци книжкы є зміст в якым мож список тоты на каждий на неякій стурінци най мож слонайти своі сил Як людина сих філозофци найти своє село подивили ся до змісту і на котрій стуринці ту знов мож найти в цітни Значыт зроблено так жебы помочы людям глядати свою родину своє село і так дальше І можна вшытко найти я тым одраз ся скорыстала і одраз нашла што єм хтіла нашла і гварю нашла єм і таку інформацию котрой не знала і Зато думам же з того доправды буде хлосен для ріжных люди Я лем єден так два такых вынаведу выпадкы допусти мога тата рідна сестра приіхала з Німеччыны з примусовой роботы в тот ден як уж возы были готовы ониспокуваны были єхати І єй дописали до тых списків бо она приіхала і зразу іх повезли на збірный пункт а спискы уж были спискы уж были гутовы І тераз як людям як моій родині треба было сестрі найти свою маму то они єй не могла і вбудили же єй не мал спискы А я як друкувала то в списках єм нашло вкінци Она єст але записана не разом з родином то зато мож глядати іщы далі в кін ім села да а іщы другє же треба повісти же в тій книзі не є записаны тоты люди Же доізджали поглядали модше пізнійше своі роли товажне было было так же наприк вертали ся з Австриі з Німеччыны і выглядали ся більше Были такы же іх одправили до Сибіру за всякы рускы як прих пришли за всякы там проблемы якы они там рахували же они зробили І по тым люди глядали своі родины і вертали ся о ній неє тут записаны бо я брала по документах тота книжка то є документ то не є придумано не єст з уст люди списано а то є переписано з архівных документых Зато то є справжнє свідчыня того скільку любу як скінчу тоту робити дны будеме може взріме реальны масштабы кільку люди было выселено в тоты рокы <unk> рік Бо цифры дуже одрізнят ся Так од <unk> тис до <unk> тис хтоси пише <unk> хтоси пише <unk>си <unk> Я всякы знов дуже літературы перебрала і зато мене тото шокувало як мож ся помилити но ну най <unk> люди в <unk> найро тисячы Тах але в <unk> тисяч помиля Я вам повім же вшыткы знате же наш проґрамы зови ся <unk> процент і зови ся так лем зато же бесідуєме о тым же <unk> процент Лемків были выселены в Украіну І може быти так же будеме мусіти переіменувати бо наприкляд вкаже ся же <unk> процент ци <unk> процентів было выселену Украіну то треба буде нам зміняти назву НН Проґрамы Бо в книзі Ярославы Ґалик буде написано буде точно но з того буде уж выплывати як порівняти загальну кількіст кільку люди жыло в селах і кільку ту буде списано в тотых книгах то выйде якій точний процент кільку было выселено і товды ужы будеме знати Але хочу власні дати звіданя мі ся здає же барз важне то бесідуєме цілий час же тота книжка документ і тота книжка доказ Але для кого доказ што і кому мусиме доказати Долго Лемкы бесідуют о тым на всякых і найнайменьшых і найнайвекшых зибранях в Украіні і на зіздах і на колеґіях і на конференциях же тото высиліня і я з тым єст гідна і того для підтверджыня того тоту книгу Же высиліня пересиліня евакуация тото не было і тото не я выдумала а о тым пишут науковці уж дуже же тото пересиліня было депортацийом Іщы раз припоминам нашым слухачам же мы в такой прекраснім місци ту Просто в вікні виджу Прикрасны Горы горы не Лемківскы а гуцульскы ту Прикрасны краєвиды тыж Карпаты ту они высшы якы Лемківскы Горы ту єст Прекрасный водоспад величезний в Яремчы Ту єст тілько вшыткого же як не знате де поіхати то просиме до Яремця і ту жыє така Лемкыня Ярослава Ґалик же не єст якымси писменником але ма дар до слова і писала публицистичны екысырічы южялася і прозы а тепер выдала ІІ том книгы Памяти Лемківщыны де сут спискы вшыткых выселеных в ряньску Украіну <unk> роках То як бы мали сте руках таку книжку могли бы сте найти і вшыткых зо свойой родины вшыткых зо свого села ци сусіднього села бо ту попросту вшыткы вшыткы Лемкы же были выселены сут списаны Но тепер зробиме маленьку перерву і зараз зас вертаме до вас Цвинтор Лем тилекогорко взотшых дом не ховают уж більше никого Разды зчорніли там вітер подрыльо І плакати нихто уж там не приходит лем волк чосом виє і лисы бют но Робимо рязовы шнуків на подійшло ст альбу тер порожню шысты лем тілько по гурбках лемківскых натори тиху і шкунециют свинтори А світ не голосит чом світ не голоси а єм обіцяла ся віч моя памя памят умер умер ratoя зо мишну покійством состаны Тар Вертаме ся зас до нашой бесіды з Ярославом Ґалик Лемкыньом же жыє на гуцульской земли внеска в місточку Яремця бесідуєме зас о книзі памяти Лемківщыні о книзі де сут спискы вшыткых выселеных в Украіну Лемків на разі єст лем том і сут ту якы повіты списаны Новый Санч Новый Торг Коросно і Ясло Тото высиліня была кривда для народа яка не направлена доднес так і бесідує ся чула єм на якій сиконференциі же то тиж єден з видів геноцида лем такий же мій тато пувіл же якы наприклад дакого переселили Пару кілометрів же жыл новлівску област но то жыл пару кілометрів за границьом а тепер з другого боно свою тоту малу батьківщыну мусіл лишати Але як переселили вшыткых Лемків і розсіяли по Украіні то не уж лемківского народа Зато і треба точно знати кільку людий в такій спосіб вынародулены Кільку люди піддали такому геноциду лем не забили же стріляли до них але был то як бы легідний спосіб але конец єст єднакій народа неє поколіньо доколи навет не знают нич о Лемках і не знают по лемківскы бесідувати Но тот геноцид называют етноцидом бо што такє лемківщына То был край заселений цілыма селами компактно заселений Де жыли си люде єднакой культуры єднакой говіркы но плю зміну з там єдно село друго єдным двома словами одрізняли ся але єдной ментальности єдной мож повісти майже віры о єднаку приблизно ся вберали Мали способы господарюваня і приблизно єдных спосіб жытя осіб жытя будовы хыжы архітектура церков і так І тоту вшытку то є называют науковый є термін етноґрафічна ґрупа Незалежыт де она ся знаходит в котрій державі всяка держава підтримує такы ґрупы бой веце є такых особливых народів в державі тым держава має векший так знатий як тота клітка розцвітат товды Бо каждий нарід додає штоси до культуры цілой державы цілого той той краіны А вышло так же Лемківщына як край після Вісли яка была після того выселіня Дорадянского Союзу після Вісли были выселены Лемкы дугы До як казали Полякы до лабы ну то выходит же край был знищеный як такій фізычно а потым розпорошены были Лемкы частина як выповідали <unk> процент в УС як бы іх перевезли і хоц поселили разом компактно а то розсиляли од <unk> до девятнадцет областів Было такы і вдане є і не могли суй выберати де піду так записали там нашы респонденты і ту вы <unk> процент слухали сте нераз же наприклад на сході пришли до Дніпропетровской ци полтавской ци ворушыли гадской а тепер луганьской области деси яка стация вышмарили іх з ваґунів степу і пак приізджали гулогы кульгуспів і кілько могли кілько хтіли родин взяти ци наприклад хтіли до кого же Зна підмурувати то взял суй того а зна дакого якого з сыстуляря потрібул інчі головок госпу взял тоту родину з тым ґаздом І люди є так розберали якы колиси было на базарах де Рабів продавали І они іхали так і доколи были розділены цалком родины были розділены люде з єдного села і так то выглядало рідко люде могли самы выберати де іти просто і зато ішло такє розпорушыня для люди А як іде розпорушыня то уж не може быти єма єден край утримати тяжку і потым діти дітям передати то інакше як є ці весело собі Лемкы ту іщы мож дашто Явыросла вну так ся зробило же нашых на Полтаву а з Польтавы они втікали леты вернули ся ту на Станіславску І в єдным селі было нас там ну якых <unk> родин ну то мам іщы іщы я штоси знам і блирос вам іщы іщы розумію як Лемкы жыли А уж діти та тых люди же поєдны як выповідати <unk> чот родин были там да розсыпаны они уж продолжыня не мают І зато ту є найвекша зараз проблема як мы перше бесідували з паняном яка найвекша проблема найвекша проблема Лемків на Украіні зараз в тым жебы тото передати лемківскых ну хоц даякых од мову язык лемківскій елементы культуры бо і навіт ментальніст чысто інакше лемківска передати тото молодым поколіням Но але як мы вернеме ся до того же то є документ ну то я іщы хтіла повісти же што мене іщы сильно заставило писати тоту робити тоту книжку Е Я є член колеґіі в Сукраіньску Товариству Лемківщына Но і попал мі до рук Лист бы є чого я тоту книжку тіж так хтівам выдати в тым році Бо як раз тераз в травню бывы было бывы выданя перше першы пробны книжкы вышли і была презентация бо в травню <unk> року Репелів моіх родичів як раз высиляли і они як раз <unk> років навезні рівно минуло а то вышла тота книжка І я єй так як бы для Пошаны і свойой родины і вшыткых Лемків того приселіня сім десят років Но і звернули ся товариства до нашой влады жебы може признати тото же то была як выповідати кривда же был то навіт некривда то был такой злочын злочын проти народу цілого краю якій зараз не може себе компактны в так разом Провадити далю розвивати свою культуру і то деси там є же заспівают лемківску пісню а там деси штоси якысвй мож дахто картину намалюючы скульптуры є чудови то покажут себе Але тоє не значыт же уж тот нарід тота етноґрафічна ґрупа істнує Она і чым далі тым приупадет і то є знищыня цілого народу його культуры а врешті навіт і фізычно в якысій мірі велья як бы так добре зараз ся было вывчыти і скілько люди передчасно одышло і за того пересідіня яв постраждало якы примы язый Я бы хтіли мож бы тыж были бы даякы статистикы може дахто зробит же барз дужі люди і особливо старшых барз скоро по переселіню погмерали а іщы єст то уж не знам ци даст ся така статистика зробити Але барз дужі люди мали ріжны психічны такы травы же психічні захворіли І тиж было і такє І тиж не знам ци были всядень напр психіятры жебы якысы баданя робили жебы тишто тистикы тогды особливо в тотых часах Але было тото і такє ном по перше было попали в інчий світ трафили в тот інчый світ не по своій волі і власні іх воля была зламана і ламана каждий ден в совітскій державі І власні тото но барз барз як бы подіяло міцно жы же Лемкы зачали хувати ся з тым же они Лемкы же зачали бы іщы были заборонено о тым писати а ідаче было аждо аж до того як десят ру так як аж і <unk> аж після р мож было уж дашто хож дашто о тым повіда Но єй звернули ся Лемкы тераз з <unk> річа то зибернаселіня звернули ся до Верховной Рады і там были підкомітетскы слуханя но до з тых підкомітетскых слухань пришол такій лист же там было написане екайте то было увереснівлоне як ся не мылю В вересню <unk> лока так вересня <unk> р туты бы слуханя были до чого чого ся звертали Хтіли бы ниґде не признано же то была кривда для Лемківщыны Та і для вшыткых Украінців котры были высовыселены то не лем ся мовит з просами Лемкови о Лем то лем далеят ножы атакы але то і на сяня і гланщыны підляшы тых ціл <unk> мілийона люди якы были вывезеных то час І в тым листі од Верховной Рады было такє написано же треба уукласти офіцийні спискы жертв депортациі по реґіонах Украіны То Верховна Рада так повіло пакм так прочытала арципату вказано на необхідніст скласти неофіцийні спискы жертв депортациі по реґіонах Украіны То я собі подумала же тых списків неє укладеных загальных списків Ну то взяла м на своі плечы тоту ношу яку сподівам ся же донес сут даяк помали але же то ходит ся о людскій кривді Знате як ся навет сусід зо сусідом посварят то по тым як ся помирят Першый раз дакотрий приди і поісну слухай пребач але то так ся стало Ну ту добре але веце так не роб і товды они ся помирят А мы хцеме абы я в другым поколіню і несу кривду в своім серцю Моі тато мама і дідо баба і сивородина і вшыткы не сут кривду і я так думам же так майже вшыткы Лемкы якы розуміют же они Лемкы бы уж такы є дуже же не розумілы покривджены і ону ся лишыло і дивти ся ани ниякым документом в Украіні не приняло же то была кривда Ну як мож было перевести <unk> мілийона люди і ниґде нихто сімдесят років не написал же то был злочын Але я хочу повісти же може давды в Европі інакше на то смотрят але в Совітскым Союзі Были не повісти народы переселены але десяткы народів особливо малых народів были переселены тоты в Сибір тоты іщы даґде то была нормальна сталіньска практика Кєд бы тепер мали сме даяку історию правдиву Совітского Союза то Совітскым Союзі были знищены десяткы малых народів і навет бівшы і така была нацийональна політыка Совітского Союза зато Лемкы Не якыси лемківска страшна траґедия то нормальна практика сталіньской державы і хтіло бы м на кім акцентувати же пересиляли вшыткых і всядиль де помуси ся за тілу то там і переселяли Ну а іщы крім того были репресиі были концентрацийны ляґры і так дальше І не треба долго чого си глядати наприклад ту коли Івано Франківскє єст село Плосіч і якысы мали звязкы з упа хтоси мал селі ци што долго не думали выселили ціле село Ціле село просто вшыткых зато то была нормальна сталіньска практика І на жаль коли деси был якыйси тиж список іщы як постал Совітскій Союз в році кілько было народів і тепер наприклад при кінци Совітского Союза дайме на то <unk> році кєд порахувати То уж того того того і того народа просто не є просто неє Хтіло бы повісти же то было так не лем з Лемками але з Лемками зробили так як зо вшыткыма решто Но Але я вам поім допусем кримскых Татарів выселили Іх депортацию на урядовым рівню признали Ахы добре же вспомнули сте о крымскых та Украінців вызаных не признали так власні вартує признати певне сам факт того же ся стало та а по тым уж ну ну то вым де ми ся дінеме то простиме Але треба бы признати туту Так ся гадают повысповідати смут такы і власні крымскы Татары тыж іщы ся не кінчыла війна як не миют ся <unk> мая ци што єден ден вшыткых выселили з Крыму коли постала незалежна Украіна было оголошено же вшыткы можут ся вертати Буде ім оддано землю но може не в тым самым місци але будут мати якысу землю будут мати місце де жыти і якыси можливости до жытя і вшыткы хто могли ся вертали і Украіна ім ґарантувала тоты можливости і спокійны жытя Но то тепер знаме же уж інакше подіі в Крыму і Татары мусіли од тама єй втікати але в тамтым часі Украіна позволила вернути ся ім бо Сталін іх з іх з рідной земли вышмарил Тепер маме таку ситуацию з Лемками Украінцями же доправды не повіджено же были вышмарены зо свойой землі по вшыткых документах Фиґурує же поіхали добровільні і зоту Але ся вертати не мож был І добровільно ідте але границі за вами заперли і уж назад аби на кулі нападал аби як ся просил хоц бы набили або або застрілили А назад ся вернути не вольно было ани єдной душы І навед як втікали з Полтавы то в ночы і пришло мі з архіву з Полтавы же выіхали без відома сиєрады то значыт щы довды іщы і тото записано є по внеска же они такы велькы злочынці бо они выіхали без відома сиєрады І доднес тото деси єст документ но а є документы подумаю і теразы я я іщы раз підкрислюю ходит со тым же всяка кривда має быти признана як она справді кривда а то была справді велика кривда я навіт не повідам о материяльний Я повідам о моральний о психолоґічний о тым же нарид як такій пропол пропадат мож повісти Бо уж вернути до того стану як была лемківщына як край мы уж назад не можеме Мы можеме глядати досліджувати пісні досліджувати уповідкы ну вшытко же даякій одежы зберати музеі робити штоси ся даде зможе приховало з музею але юж народу ґрупы такой велькой етноґрафічной мы створити назад юж не можеме і то є наша велика проблема і значыт то є велька кривда для народу І тото мало бы быти признано І я бы повіла же певне то є найголовнійша моя мета Абы люди світ може взріл і такого веце нихто николи не допущал Абы не было такых выселінь переселінь евакуаций депортаций Абы того не было бо то є дуже страшно Для в цілому навіт для світу для плянеты для Землі та взяти тварину перевезти з єдного краю в другій край то тварина або згыне або дуже тяжко буде ставлено Ячоси приходят міно думку Едельвейсы квіты же роснут лем высоку в горох І лем в горах там высоко на біднім каменистім ґрунті роснут барз красны такы мают якысы сріберны листочкы якысы такы прикрасны они делікатны і як пересадити деси в долину на добрий ґрунт Одраз тота квітка стратит свою красу Не буде уж така гарда оно выросне Але оне уж не буде тотым Едельвейсом І хтіло ся бы власні жебы мы вшыткы в ріжных умовах на чужыні могли іщы якоси каждий быти тотым едельвейсом хоц Трудно хоц трудно Мили слухаче припоминам же гнеска мы в густях Ярославы Ґалик в місті Ремці манофранківской области бесідуєме про нову книжку яка власні тепер вышла во Львові зове ся она Книга Памяті Лемківщыны <unk> рокє то єст список лемківскых родин і окремых усіб выселеных в радяньску Украіну на разі надрукуваний лем перший том топовіти Новый Санч Новий Торг Коросно і Ясло і бесідуєме о тім вшыткым з Ярославом Ґалик бы то власні єй ідея зобрати тоты документы укласти єден список Лемків єден такый реєстер І фактичні она сама тото і зробила помагала лем єй родина єй сын і тепер тота книжка юж готула юж тримам єй в руках і нашла єм ту і свою родину но а тепер зробиме кусцьок музичну перерву і зас вернеме ся до нашой бесіды Ты пишеш што чекаєш мене Як добре мати твоі чеканя Коли мі тривожний не затишню Я гуртаю з ним і мені тепліше Моя лемківны княги Лемойо чыяти любко А може тя неє О може не цекаш може не заглядаш то чом ся бую Же ся не найде то чом же страхтуй Же ся не стрілем Серце мі студи моє лемків Я ніразу не бачыл як дівчата плетут він кєно купаву і кидаючі іх на воду кожне шепці ім є кохано Моє лемківно княги не моє чыяти любку А може тя неє А може ня церков може же нагодаш то чом ся бую Же ся не найде то чом же страхтуй Же ся не стрілем серце мі судил моє лемківно А вчора марило со я на волі І не взявши ся за рукы Бредему вулицями порожньо місты я в подертій сорочці і босий Я ніяк не можу заглянути біло облиця уз кождого вікна На нас дивлят ся люди я так і не впізнал тебе Моя лемківны княги Лемойо Чыяти людко А може тя неє О можека може не заглядаш то чом ся бою Же ся не найде то чом же страхтуй же ся не стрілем Серце містури мойо лемківно так хоче ся жебы хтось написал мені в неволю Моя лемківно княгине моя ция ти любку А може ся неє Оже ня церков може не зеледаш То чом ся бою Же ся не найде То чом же страх той же ся не стріне Серце мі судил мою лемківно Хоцю тепер іщы може задати найважнійше звіданя котрого уж чекают нашы слухаче де можна купити достати тоту книжку І си буде она продавати ся може на лемківскых фестівалях може дайме на товждыни На Лемківскій Ватрі може в монастырисках може іщы деси як можна тото найти як бы дахто хотіл купити сой мати Ци може мож на якоси до автора ся звертати ци през інтернет як тото робити Но з того накладу <unk> книжок десят піде на бібліотекы арешта велика част є тых же заказали си наперед тоты книжкы і я мушу єм тоту одправити Лишыт ся мі на днешній ден П дак зо <unk> книжок Не дуже не дуже То є для такого Накладну для такой книжкы ту є барз мало Але іщы з тых <unk> книжок як мі дашто ся лишыт я буду єхала на фестіваль в Дуждыні то возму зо собом штоси Но а якы розийдут ся до того як не буде што брати ну то я си мыслю же можна мож буде іщы раз робати додру малым на то і так страшно малый наклад Чым меньше книжу тым дорожча она выходит кажда І зато треба буде зобрати знов хоц <unk> як найменше Люди же хтіли бы так жебы хтіли купити Як тота книжка ся розыйде хтоси ся подив медже людми хтоси ся подивит кугоси заінтересує добре бы было бы люди яє і фейсбуку І бы дуже люди мене знают мож заказувати тоту книжку і можно як я оберу за якысий час якы су кількіст тых заказів то мож бы было іщы додрукувати чого ні Я бы рада была абы люди тоту книжку врали Бо знате повірте між я сама друкувала а час од часу отверам на Стурінців рустокы і крижывкы і си чытам єдны репели Репела Петро Рипела Теодора а там ґалик Данилю а там ґалик Іван І мі тото серце тішыт бы міси дау Они ту записаны за них уж не забудут може люде дахто даколи зазрит тот же буде заінтересуваный Записаны Як Бог поможе бы юж єм Ґорлиці повіл же зробила а іщы ся ну бліску То як Бог поможе выйде будут записаны вшыткы Як дакотре село зайде по етноґрафічных межах з бойківщыны чы знацяня то нич страшного неє то тіж Украінці якы были приселены але тоты люди жут як бы продолжыли і нацянці і підляж ся і Хомщына тоту книжку мож бы было і зробити загальну Але я на початок я ся не можу з тым справити бо то дуже велькій обєм того материялу я му повідам же тота книжка має майже сірі вы тото робили рік єм тоту робили тераз трошка між мі ся здає же мі іде троха скорше б <unk> сторінов зроблено бо уж єм троха втягнула ся в тоту Вызнате же вес тяжку было тоту зобрати докупы тото якоси спрактикувати як тоту зробити то добрый опис усі Да добре же мій сын геоґрафо по высвіті І він мі то і потен компютер треба было тоту проґраму якысу здодати якысы параметры тогой той проґрамы Но слава Боґу перша уж книжка вышла я думам же друга третя буде скорше ішла Але буде барз дякувала каждому хто возме тоту книжку поінтересує ся ци ци він дослідник чы просто так чы дакого буде глядал Я бы хтіла абы том книжком Памят про тых люди якы так тяжко пережыли тото пересиліня абы тота памят зо тых люди дошла до каждой людины хто но знає чы він Лемко чы він не Лемко є дуже люди як не єст Лемкы Але інтересую ся Я маю ту на Гусульщыні роби єм презентацию Лемківщыны край нашых предків першой мойой книжкы Я ся не сподівала же Гусули можут ся так заінтересувати І я вам поєм же жыю ту на Гусульщыні уж вес як <unk> років І так все ся подивлю як ім ту добре Жыют собі вшыткы гуцули тішат ся своім крайом співают своі пісні грают свою музыку і они ся чуют такым єдным народом А все мам жаль а чого мы Лемкы витак не могли Но але так нам якоси доля і і тоты звы комуністичны режымы обернули же же так ся з нами стало но то хоц памятнай ся лише Я хочу повісти же мі якоси тыж барз робило ся тепло як Посмотріла м ту в книжці на Тырщану на Тыльову виділа єм мою родину виділа єм де записаний мій діду моя баба тета і Тоты буквы як бы зробили ся жывы тота сторінка як бы жыва промовляла до мене І посмотріла докола тиж знаємы люде родина вшыткы тоты прізвиска тилівскы вшыткы тоты кого знам родины тотых люди же тепер жыют доукола Якоси зробили ся мі тепло так од того же они ту сут подібне пережытя мали ім в архіві коли тиж глядала ріжных архівных документів про село Тыльова і дивне єст же то єст просто папір але штоси такє в тім єст незвычайне як можеш того ся діткнути мож ся діткнути свойой істориі мож ся діткнути свого роду До книжкы маме аж три вступы бло написаний вступ короткы Софіі Федины головы Світовой Федерациі Украіньскых Лемківскых Обєднань Далей єст іщы єден вступ написал го Андрий Хумик голово Фундациі Досліджынь Лемківщыны в США і іщы єден вступ же написал Штефан Криницкій голово Івано Франківской областной орґанізациі Лемківщыны Я бы хтіла повісти словами вступного слова Андрия Хомика Він так написал же певне до того тяжко буде дашто додати Народ почынає ся зі свойой сімі з імен діда Прадіда Моя память веде поклонити ся старезній грушці што одиноко стоіт на місци неістнуючой же хаты в неістнуючому більше силівійка на Лемківщыні Моя памят стукає мені в серце І я розкрываю книгу Ярославы Ґалик мартирох сімей переселенців з мойой кулись втраченой але назавжды такой дорогоі мыні Лемківщыны Так чы інакше але мы повертаєме до землі нашых нащадків наша памят про неє запорука незнищенности нашого духу і величі малого народу Добрі повіджено малы народы они мали але можна о них повісти же они і барз великы і міся здає же Лемкы не знам як гнескы але першы были великым народом і зато заслужыли сой не неєдну книжку і на таку книгу памяти то точно І єщы м хтіла до того додати же прошу вшыткых люди якы мают такы можливости і мают такы задаткы і такы такій мож доступ іти до архівів і дуже там є документів є над чым працувати треба тото вшытко підняти описати бо Лемкы за мало пиш за мало так за мало моі зробили так так так так так так так так так так так О і іщым хтіла як раз додати же тота книжка я власне єй хтіла абы пошырювати інформацию тоту в Европі в цілым світі абы знали же такій факт мал місце На тім хочу очывидні скінчыти нашу бесіду бесідували сме гнеско з Ярославом Ґалик были сме в місті Яремче іщы раз припоминам же вышли книжкы Книгы Памяті Лемківщыны <unk> рокы Так она ся зове і тота книжкы вышли Во Львові в выдавництві Тріада плюс выдрукувано в друкарні Тріада плюс і то єст лем перший тум де змістили ся Повіты Новый Санч Новый Торг Куросну і Ясло Далей чекаме на новый том де буде інчы повіты выписаны і то книжка де списаны вшыткы Лемкы до єдного же были выселены в Украіну Тота книжка зови ся мартиролог хоц переважні мартиролог так бесідуют о людях же згнули о мертвых але ту ту бесідувано о тых же мусіли выіхати з рідной землі Я бы м хтіла жебы была іщы нова книжка Може она не была бы така груба Лемків якы ся вернули на рідну землю Она звала ся якоси бы інакше може то бы была книжка нашой недіі книжка нашой перспектывы книжка нашой будучности І може як тота книжка помагат нам памятати нашых предків Але была бы якасы книжка книжочка якасы інформация яка бы помагала нам вертати гнеска з ємы в інчім демократичнім світі можеме іхати на лемківску землю Але барз дуже мешканці Украіны гнеска офіцийні замешкало в Польщы і купили в Польщы нерухоміст офіцийні Купили сой хыжы купили сой кавальцік землі зробили тото приватні в якыхси своіх інтересах Але Лемкы могли бы тото в якыйси спосіб практикувати тиш і хтіла жебы м жебы была книжка Лемків якы вернули Вернули ся додому Хоц днескы барз дуже люди же родили ся в Лемковині уж не жыют на жаль то залхом глядати той книжкы глядати в ній свою родину якы тоты слухаче же сут в Польщы Можут найти свою родину Украіні то поте до нас Украіну глядайте свою родину бо николи II поколіня уж не контактуют ся Захоць сям до того жебы глядати і своіх предків і свойой родины жебы контактувати щыру якую пані Ярославі Ну а вшыткы Лемкы і не Лемкы видам вас іщы раз дякую Вам єсте нас слухали Дякую ся слухали в тым нас і прощаме ся з Вами до Яремчы до Ярославы Ґалик запроводила вас Анна Кырпан то до стрічы за тыжден Оставайте здоры Слухайте <unk> процент лем на Скракова а зо Станиславова Для вас будут глядати ріжного цікавого шылеякого Анна Кырпан і Наталия Асатурян Слухайте <unk> процент а будете мати цілых <unk>