The archive of
Lemko radio

Ветом вас мали моі слухаче при мікрофоніі Анна Кырпан переважні <unk> процент сут інтервю з ріжныма людми бо Хтіло бы м ся жебы было може більше лемківскых подій о котрых мы бы Вам оповідали Але зато же тепер Украіні неє так дуже якых си подій же тичат ся лемківской істориі культуры зато самы видите же през долгій час переважні даєме інтервю Але внескы підеме на конференцию то конференция же ся одбыла трию Черня в Прикарпатскым Нацийональным Університеті імени Василя Стефаника а то была ініциятива Суспільно Культурного Товариства Лемківщыны і Суспільно Культурного Товариства Нацаня а конкретні Іх Осередків в Івано Франківску Не была то велика конференция більше така реґіональна локальна і не барз долга найперше брали участ В ній выкладачы з Прикарпатского Університета віны тепер так ся зове а перше был то Іван Франківскій Педаґолоґічный Інститут Но так ж бы было зрозуміло но і были тоты професоры і были студенты студенты історичного факультета Одбывало ся то великій лекцийний авдиториі нр <unk> Фактичні на тоту конференцию міг прити каждий хто хоче даякы люде скорыстали ся такым правом просто жем може Не было шыршой інформациі бо може бы пришли більше люди споза університета але вы тепер тиж можете почути тото так як бы выли присутны на тотій конференциі Гварю же не была она така класична наукова конференция єй тема депортациі етнічных Украінців з Польщі в <unk> <unk> роках і іщы ту в програмці написано же то реґіональна наукова конференция присвячена <unk> річниці депортациі етнічных Украінців з Польщі Але бесідувано ту і про Лемків Тема єст така же правій каждий ма кус інакший погляд на тото но то можете чути який погляд ма каждий з участників той конференциі Просиме слухати З добры ден присутнім участникам конференциі домаєте што сьогодні в нас конференция на тему депортациі Етных Украінців в Польці в <unk> роках тема є сумна тому богато Громадян Украіны постраждало під цых подій Тут є присутні люди кєд дуж добре памятают і дехто з них судні розповіст про ті подіі Є наукові безпредно занимают ся ціми темами І сподівай ся материял быти опубликуваный в одного з нашых університетскых часописив Слово для одкрытя конфрент є директор Парпатскых на Озера Тепаны котрый ся звідны тій проблем і граничых буде Др Польтів Наук показал Польшы єй участи для мисній конференциі дійснує Одно з найбільш складных новів Кольскій істориіфікациі ци булониска акциі депортаций народів якы потрапили під тоталитарний станецкій режім і в умовах персональной лижны бойбы дільністи примали рішыньом процесів Не має людины не має проблем І ся пронализувати свою ся одня в мой присі можем переконати з думусю депортациі за найуспішнійший шлях вишыня Тых проблемах і повязаны з боротьбойом проти нацийональновызваню вымагань Короткочасні успіх міг ся подивити ся навіт на територию Пульсі насиль попераці Вісла коли <unk> році было переселены більше <unk> тис Украінців з пілденно східніх воєводсы північно західні воєводства Мы батім усі сьогодні все одно на святкы цих людей повертає ся до товы сюб не тілько повернути з наций териториі а першу серду сю отримати шкодуваня за втрачене майно землю понегіряня які вони отримали Як чуа анализувати депортаціня акці років в не так делікатной зюридичной точкы взору называли секевокуацию уводопровокуацию украіньского польску білоруску і литовского населиня То звычаностю на посятках напруга та як рахува на украіньско польскому пограниці дійсно сприяла нібыто добровільному переселеню але це добровільністрыва выклами тікы декілька місяц Ускількы не зважає ся навіт на тых сплетнів етнічной політичній обставины і славы севейско польску борониці Украінці так само і тіпуляті хотіли залишати ся на тых териториях де они народили си І відповідно было зістно ряд надзвычайно потужных провокацийных операций для того што поцінати потісняти украіньскє населеня вчынає <unk> років Мы сотня воримо Стоскі зору політичных процесів але вза сидят люди які оцінюют цітриґічны для них період ниті Сточкі зору ґеополітикы політикы економічных наслидків Ци люди і кі памятают будсі ся маленькыми дітьми як ім давали дві годины на Выслі як все те мой молоє і іхні батькі десятками руків збырали втрацяли совбувально за декілька выдив Як худоба гынула не доходячи до станциі як іхні дідиі бобці вмрали піся з того коли єшы воны стояли по два три тижні невідомо де безнормальных умов жытя І зо цим дійсмо приховна велика траґедия Украінців якій втратили своі батьківскій землі Тому коли мыртайме суці темы ци не є сентименты Тому што це проблема про яку потрібно выстійно говорити проце говорыт і Полякы проце говорят Німци проце говорит Руми Не стійме то сюбр зятры ватрами і говорити ос Поляти буду тикі Силькіі ос Німци будут тикій Силькіі Ні мы повинні зробити для себе высновні Мы повинні знов никє змусити Владу будякой краіны яка буде мали тілько мінімальны прагненя реалізувати такій сценарий памятати цін такій сценарий злідцю То муси тісно о великі урокы траґедиі яка окрешут єгу не повинна повторити ся І само завданя істориків дослідників якісной мати проблему принести в ту політичну плюсівну де всі раз завжды зрозуміют ци была велика траґічна помылка нас докєпує по сроздавы період стриінізму народы Центрально Східньой Европы і збы наш украіньскій народ якій насут цієй депортицийной акциі вытішно Бу близко <unk> мілийона Украінців <unk> тисячі был насиньску переселены на тій териториі які для них николи на жаль не былизуючойце рідны Тому Кристисі з Наводу хоціл поважати сіло плівных дискусий загыбыти се цю проблему о скількій і актуальніст николи не буде в трасі де привітаня даєте выступниканФранківского Бодер Адміністратором осьом <unk> Доброго дня Шановний Ірий Ганович шановні колеге можу Вас так назвати тому ся сам зафахом історик і мабуть в тій адиториі на вывступны іспыт колис у <unk> році приємно бачате також своіх выкладычів заря Але перш зо все хосю своіх однокурсників од пан Андрий Пороч перш зо все хоцю Вам подякувати все такы за выбір цієй темы Зысяйнок мыворимо траґічну історінку нашой істориі І не для того шоб як казал Іріханович розятрити рано а для того шоб подивити ся в майбутнє для того шыб мы зробили з цієй темы великій урок якій бы николи не міг повторити си Тому в істориі украінопольскых стосунків были ріжні періоды знаєте ци такій клубок де было богато і позитивного і неґативного І як шо зараз почате так скрупульозно переберати тікі ті неґативні стороны мы звычайно до доброго результату не дідеме часто спілкує ся з Поляками яцют від нихсю фразу што важливо те што єдині і тешто в нашых стосунках міждержавных між народами буде попередо Хоци те нашто мы повинні всі з вами працювати і звычайно дне забывате про сторінкы нашой істориі Шановні колеге я хотіл поважати всім блідной роботы хоцю запевните Вас в тому што мні самому особисто над ся нецікава є ца тема якє ся стена родичів моіх і просто друзів пожытті выіхні батькы діды пройшли через такє выпробуваня І це є ну надзвычайно така важлива тема для істориі і для нашого краю Хоцю Вам передати вітаня од Гусной державной адміністрациі Лем Романовича Гончерука дякую за запрошыня на конференцию успішной роботы Вам Шановный Юрий Іванович Ір Клавич та всі участникы конференциі присутні Першу доповід тоту вступну я выголошу зойде з катедри істориі Украіны Др Шнувкій Крославіч Райківскій тема Украіньско польскій стосункы ХІ р міжконфронтацию словом порозуміня Я постараю спаже де з <unk> постараю ся хвилин коротко понаризувати украіньско польскы стосункы до цих подій до початку Руіситовой війны яка так траґічно плыла на вересньок цих подій І хочу скате што в цілому ці стосункы за <unk> років можна охарактеризувати лаґонічно між конфронтацию з промами порозумліня З кінця ХХ стлітя Украінці Полякы не мали свойой державности Украінці перебывали під вомаім перім росийскою дівноты відсотків териториі населеня і австрийско австрогорскую Поляків зарінают під трьома державами росийску австрийскую і руску і ім практично доводило ся в цей час врішувати схозі завданя бороти ся земільный нацийональнокультурный розвоток і одрозня державности умовах колоніяльной в політикі імпертых урядів І в цілому ций як так зват імперткій період коли украіньскій польскы землі были під глядою росийской австрийской чыты імперіі выділи сяма славяньскым народом можно сказати проходил вплывом ідей великой французской революциі просвітництво романтизму ті всі ідеі вни пробуджювали народы до бортбы своє самостійне істнуваня Почынало ся це з культурной складовоі з культурного розвитку досліджыня наукы народознавства і Фактично такою наснагою для славяньскых народів была борба прикроб Поляка з іх нацийональны права яка розгортала ся після трьох поділів пульсі І цілом роток украіньско польскых стосунків можна характеризувати словами відому дослідникы Малецика Кородницкых Я казал што проблема польского уплыву на украіньскы руклятає ся з двох боків цитує Европропейскы вінодумны ідеі досягали Украінців того поклиня перевагно через польскы каналы ПС З друг боку самостверджня окремой украіньской нацийональности неминуче предбечало борбу проти традицийный польскы гемоніі на землях Реці поспулити В історию кринкопульскых стосунків з того часу мож нисти ці мало приків і взаємной спілпрацы і одкрыто протистояня В літературі хоцю сказати особливо в радяньскій літературі дуже богато писало ся про конфронтеційні процесы мож знати буд якій підручник вынедісно мали місц особливо же з кінця ХІХ ст між Воєн і Польщы так вічныма подіми си комплітніст укринску односин были голичні замах Івана Фa<unk> Кравай розправы Галицко намісника д <unk> р Бысту польскым стемів украіньску струма Коцкайны виділ З ци ци ци ци приводу відомый дослідник цих процесів Бодан Гуть писал Як ся никати деталі віднос медже Украінци Поляками покренові такій новій чесы то іх мож вести до дещо спросіный формулы Полякы гнобыли Украінців а коли ні стало нестартным то Украінці різили Полякы кінец цитати підіграє сумніву істнуваня шеспочатковых процесів інчой тенденциі пошуку взаєнных компромісів угод порозумліня Полякы відігрывали важливу роль у дослідні наприк украіньску фольклору Народны творчів не самы спонукали тот і украіньскых дій Нат Іван Франкосол приводу писал шу Полякы Васлав Залескій Жыгота Павлі тенсі Дале рускій молоді першы основу для свого власну руску патріотизму показавший бодай частину то словесну духовну скарбу ся збрісило так просто руского мужыка Дорисі Украінців і Поляків є багато ся спільно навіт проґраму на першы украіньской політичны орґанізациі Кремфодівско Товариства Книга Бытя Украіньского роду прикликає це і з книгою Адама Міткєвич в <unk> р Книга Нароскы Пілігримств Польску дуж богато схложых сама ідея схложы приплятні нацийональной християньской ідеі сложтивых гімнів чы мароти польскы не зґенете дай том подібне в украіньском польскым руку было Напр особы з украіньско польской ідентизмів ззв русины польскы нациі які теж відгравали ся малю роль в Украіньскым Руси ВСТш зараз на цю тему буде несідано в близі майбутню дрска дисертация то ци цілый пляш про кє прото не можу зараз тоткнути си насуті прізвиска Юзеф Ботан Залескій Северин Гостіньскій Юянслова Юлюш Словацкій та інчі Але фактично поділи Польщі внесли украіньску Польскю сосункы нову ситуацию тому зявил ся тзв І ціны Нукраінци Полякы вырішыли ХХ ст на трикутник свой рідный це на Прообережі церсі царинкы Украінців Поляків а на австрийскій імпериі ци австрийскій уряд відгравали цей ціник Ну русийскій царизм як вызнаєте чудово він проводил політку нацийонально огноблиня ся до Поляків сі до Украінців Полякы піднімали два повстаня <unk> р листоп <unk> р буду жорстоко придушені А учатникы тых повстань мушні або были репосоня бо змужні были емірувати за кордон де они доречы продолжал свою вызвольну боротьбу А стріці цариз проводил людску політику до ресі він на <unk> родных поселяка Він підтримал більше украіньскій рух мушын был слабший так якму як слабше тре підтримати шобсильний го осоточно не Покеліців В <unk> р сама Гона Рускрада перш украіньска політична ґідані была підтримана втрійскым урядом Так Но треба перевисти цю підтримку левна була Але пізнійше а втрік змінил свою політику і він же перешол на бік Поляків і мы тюрого знаємо было принятой конституциі консуцийні ці реформы якы фактично дали Поляка монополю влады в Голиціні Фактично Голиня была притворна в ґрупацю польску провінцию а в Тругон тому шоплякы мали домінуючы вплывы в усіх сварах жытя Польскому домінувало в світ ґалі тому поді украінцям было з одного боку простійше тому што Вони в величні моглико буквині так само моли крутувати демократичныма свободами так але з іншу боку сгляднійше думу ся вони опинили ся під домінуючым польскым тиском І хоцю сказати што ідеє все такі попри ці імперскі режымы тискы і так дале Ідеє польско украіньской спілпрацы на протежу се в дільності багатьох діців не быдатны Ну я не маю можливости назвати всі ЕС выдатны украіньскій Не знали нашы долстра Шевченко у поезі Полякам в ґубзері писал ся были козаками уні не світ было так нам весело жыло братали з вольны ляхами пишали з вольными степами в судах кохали си ціли на цілі дівчата пишали ся сынами мати т але все змінило ся як пришли сюда з Рубіньскунів Полякы пришли в смілина штыхій Райкін писал Але все такі він вірил в можливіст украіньско польску порозумліні він казал О так то ляше дружы брате подай же рух козокові серце чысти подай з новым ним Кристоми о новина стихій рай Фактично все такє попри тешу была ціла плеяда дієців з украіньской дресі в польску боку так само якій напрагнут ци о порозуміня Але все такі тенденция украіньску польскых стосунків почынаючы серед ХХ стлітя згортала ся в дале більшы конфронтациі дале більше розмежуваня Тому ся Украінци хотіли мати свою хато грубокают ся Полякы свою Але поділити це было дуже складно муш были териториі мішыні де было богато Украінців і Поляків і особливо ситуация зголосила політизацию украіньску і польску рухів це в кінці ХХ ст В кінці вникат перші політичні партиі вникы мат кардинально протилежні позициі кардинально протилежны позициі І заважало порозміню дореці Украінців і Поляків в ст на ХІХ стрічникы вважают кілька факторів кілька фактів один з фактів карналь нименс украіньскій польской інтеліґенци назвичкій свідоміст інтеліґента Поляка глобокы вплыв робила спастя на шлехецкой традициі дє украіньскы інтеліґенци была знично мірусиляньско походжыня перетуну народницкую ідеолоґію Історичны стереотыпы писили лемківні спогыдкы шехескій конфлікту в минулым дуків зверталиті писменникы з Новбоку напряв з інчым боку гнексєнковичы подавали рідне тлумачыня тых подій а ті писменкы мали дуже важливый вплыв на соспільство відповідно украіньскы і польскє Другым цінником ці перешкоджал ся непорозуміня як вважают дослідникы Цы была сама неспільст нацийональополити проґраму Боктинів сумістий основі тому ся Полякы прагнули видновити річку литу коз <unk> р так тзв історичный принцип істрічны концепци Ці землі были же <unk> років під Польщы там прожывают Русины багато з них важало Русинце показу тісно з Польщы це має быти Польщы історично Польщы I року Водночас украіньска концепция нацийональна концепция будували страму што тут тзв монокультурна теория нациі што тут прожывают Украінци іх назвали Русинами малоросами але тут прожывают Украінці кє мают право на самостійну суборну державу І тзв зітня двох концепців двох пємонтів так особлю ті концепциі двотро будут західню Крицу в голисні яка ставала польом протибурства концепців двох пємонтів мити ці украіньскым піємонтом так Ці відповідно польскым пімонтом думш є тут было найкрасі молоды для розвоткы і украіньску польску рухів але в Лиготрі односный на волині і в інчых реґіонах Фактично были спробы украіньско польской спілпрацы як уже портайся ся до ротас украіньскых рух між конфронтаций спілпрацы Были спробу украіньско польской спілпрацы в ст фактично тры кєбісі спробы были <unk> р підчас вс <unk> р была перша така концепция перша спроба точніше Назаверше це невдачы ІІ справа была це Ну такій гусь не біж гучні це спроба в ґалицкым кривым сеймі Юляна Лаврівску так на два рокы тривала было богато написано на цю тему і т І небіжучна спроба Цв нова ера це украіньско польску в <unk> р це небіж была така гучна подія яка мала резонат в сій Европі мож безперербічні сказати украіньскє питаня Напері Івойой війны фактично авточны Росі обняла ся по ній стороны баркад і Ввідно в тій скуред підтримішыл украіньскій рух свою были задіяні чоты сторны і полякі і галицкі народовці і ноніпряньскій громадівці і австрийскій уряд і фактично сама як важат сучасно світли сама нова ера прияла кристализацию украіньской політичной свідомости в Галичні Невыпадково ся через Фактично рік <unk> р пісча кінця цій новой еры было проголошено Іде Суборной самостійной Украіны Уклины Редент через скілько років самостійно Укрина Миколи Міхновском До ресі спробы украіньско польской спілпрацы были і підчас украіньской революциі І ціп Украінців Поляків здобути свою державніст на ламках перше ситує Віны і новамках імперіі одповідно росийскы австроурскы Ну мы чудово знаємо ті подіі не буду зараз за браком часу про них згадувати але не Бістека Гусьна це фактично спільный тзв ківскій похід цілодійсне основной варшавскы угол ды <unk> р Сымона Петюпілсудзку і мал меті принести будут найпрянкы Украіні бішы тоті улоны росийскым більшовикам Але Цей похід завершыт ся невдачу і фактично з того часу західна Украіна охынили ся під влады ІІты Фактично Уряды ІІ Речосполиты проводили сюд Украінці політко нецнальны асиміляциючы єй фактично ріжныма методами ріжна была Фактично тактыка але стратеґія была одна фактично притворити захопны украіньскы землі і вємну ситину в Польсі Украіньскы соспільство структуроване в пальті рідных напрямків в ноці налоперті окупациі І фактично і <unk> років практично всі основны парти были проти польской окупациі Ринищы Были два фронты один фронт был нелегальный скаж украіньскій нацийоналістів якы бороли з Польяками нелегально інчы фронты леґальны пар криска Наций <unk> Між ними теж были суперечкы маюва в середні украіньску табо так само як в середині польску але до ресіли спробы порузумі попре те што все таки мієный прирід были зничні суперечкы особливо з сутворіня орґанізацийоналістів яка вцінила опір тій польскых окупация ле были спробы порузуміня між воєнны періодкій мы так може богато знаємо бо был єл годовскій табір там сидір твердо хліб гуторкій біж най Полякы пишніж украіньскій історикы але він был хотя не такій плывий І были спробы і порозуміня між двома таборами Украінцями Поляками Ну од нас такых небіжвічных спроб і за браком часків же мушу завершы свій выступ це звычайно нормалізация нормалізация це кінец <unk> рокы двормализация в примску портів стосунків В якій были і Полякы за діі польскій партиі украіньскы не пішли полаганя обєднаня Але ця з прово угоды знов такій ні до сього не привела ні до сього не привела не мала практичных наслидків У продож з писму є ся треба голосити што о продовж ХХ ст украіньскопольскы были в центрі політично жытя Краю при сьому не лише Галичыны а всіх прикордонных територий де прожывали принци Полякы Пердично робили ся спробы між низнаньом розміня як ветрій період так і міжвоєнний од польскокраіньскы стосункы ся сом заготрили што засвідчы з одного боку слабкіст укринифільско табору в польскому соспільстві чыбы готовити на певні поступкы Украінцям а з іншы приняло несничні вплывы будовскых політичных сил украіньскомудержавскому таборі што покладали памятні на польско краіньскє компроміс для забезе більше свободы нацийонального розвитку Натоміст в <unk> роках все більше пошыренбы інтеґральны украіньскій зростаня плыв нестичны підпіля стало зворотным блоко невырішености украіньску питаня посилицийной позицийны політикы польскых урядів Суспільна свідоміст як Поляків так і Украінці напердодні РІ СІТовой війны была переполна стеретипом взаємной ворожниці і так украіньскій польскы народы вступали в Русвіту вну Дяку з увагу Мыли слухаче для тых хто лем тепер ся долучыл до нас хуцю підповісти же муєм Івану Франківску а конкретні в Прикарпатскым Нацийональным Університеті імени Василя Стефаника у нас в місті іщы по старому называют тот Заклад Педаґічным Інститутом но а тепер зови ся університетом і ма більше ріжных факультетів як першы Назва той конференциі же ся одбыла тритьогу червня Депортациі етнічных Украінців з Польщы <unk> роках траґічны сторінкы в істориі Украіны Были ту більше науковы і меньше науковы выступы было то невелика подія в науковым світі атака локальна зініциювана властиві Суспільно Культурным Товариством Лемківщына і Суспільно Культурным Товариством Надцяня Іванофранківской Области і більше она была може просто презначена жебы якуси тоту дату выселіня в такій спосіб спомнути Но і тепер вертаме зас до той лекцийной авдиториі Як были подіі дале про це нам у свій доповідиі розкаже др Стрічнув проф каферы істориін Петро Степано Святорся траґічні нахід депортаю Украінців із Польщі та Поляків Західніх власти Украін <unk> р Шановны товариству насамперед хочу наголосити нотуму щу депуртациі завжды принял су Не было левір і тыпретация яка вышла в <unk> Я на заздрегід говорю што депортацийні процесы не закінчыли в <unk> році ця авдитория прекрасно ознайомлена і з тым што ці траґічні подіі відбували ся і о наступній році До речы і сьогоднє відчувают ся іх наситкы І сьогоднє коли Украіна знаходит ся по суті в стані війны і єст нашым близкым східнім сусідом мы цілком повинні усвідомлювати те што мы не повинні дальнійшому так бы мовти забувати про ті подіі якій залишыли леботій слід в даному разі у жыті нашых двох народів Другє што я хочу зауважыти це те што метаци єй дисертат о до депортациі це было по перше безпосередньо уникнути нацийональных конфліктів якых дуже бояли ся польскій власкі і тодішні Украіньскі власкі А також польска влада ставла мету створити одно нацийональну державу надзвычайно бояли ся Украінців я украіньску вызвого руху Я не буду говорити про Віслу про інчі подіі куртку обмежу ся тіті подіі які стосували ся з <unk> років Хочу нагадати Татє што безпосередньо во започатковній булиці подіі <unk> версня <unk> року коли была укладна угода міспольскым Комітетом Нацийонального Вызвліня і тодішнім комітет ций попершы учулювал Усупко Моравскій і тодішнім Утірництвом Украіньской Радяньской республиці зокрема Раднакомом якє учулил мітето Хрущу Внис і ці два діяці підписали бусуті вырок тым народам з якых у ни чыстина великоа польского народу украіньского якого хотіли позбути ся боячысь іх другє щы Дзниця депортация передбачала ся про должыват ся продолжо з половиною місяців з <unk> жолтня <unk> року по персі люты <unk> року Однак обставны заставли тых тірных ґієців змінити безпосередньо своі пляны ускількє опик был надзвычайно великій опик был з боку Украінців Польщы ізбоку Полятів в Украіні зыкрима в західных обыскях Украіны тому не буду называти етапы цієй депортациі вона продолжувало ся по суті до <unk> року І Вісло далі продолжыл ся інчій трошычка характер был у цьому вільношні в тым так званых переселянскых ґій Але все такы то також было велика траґедия Украінців якій заличыли на териториі Польщы Слідуючы хочут наголосити наслідуючому надзвычайно нахєтрі позициі Сталіна і взагалі Москвя што є має на увазі депутатів Сталін приводил Полне руками безпосередньо украіньскых і польскых політиків так же також польскій власкы Не мог нього чешскєрутє він так як і сьогодні мы бачым Путін хоче Уникнути від тых е так бы мовит відповідальніст тішові ничого не знає і тому подібне ци внутрішні справы Украінців так і тоді не уважали ці дієчы Шыця Поляті і Украінці проводят цю роботу а насправді у нас промовувало це безпосередньо із Москвы Хочу також наголосити но тому шу в звязку з із демократичныма процесами у нашій краіні а також у Польщі вкрыли ся архівы і мы науковці Дістали можливіст легше підійти до вывчіня тых безпосередньо прицін які повидили цю траґедию Відвіци скітє зробнул цьому відношыню тіяне Зыкрема я бы відмітил Володимра Сергійчука якій багато зробил своіми потужными працами відбуло ся примірно десят діалектів між учеными Украіны і Польщы в Варшаві а також вуцку відбули ся безпосередньо Досліджыня здійснили ся у Львові тіті назву потужний трьох томных документів які видал Інститут Імникы Пєтєвича Хочу сказати што і мы Іваны Франтівці безпосередньо маєм скромний уклад у це відношыня В нас відбуває це з Полякны зустрічі традицийно в Ємці в нашому університеті де Н Розглядаймо скы дні минулі так бы мовити подіі находмо спільны безпосередньо у цьому відношыні Так я отже хочу безпо наголосити на тому што це Має надзвычайно можливе значыня о скійтів чені формуют уроті і варто шыб цих уротів дотримували ся урядувці Безпосередньо чому відбул ся тзв добровільці переселіня Я вважаю шыце відносне понятя Называют Лейтівчені шурноды тіка місяців і так далі проходило а насправді коли перший процес депортациі в <unk> році розпочал ся Ца він лже в значной мірі сопроводжувал ся і насилям з боку зокрема польскых власти а також якошу буду насиля і з боку украіньскых населі Чому справа от у тому што добровільно як было названо у угоді од <unk> версня <unk> році добровільно погоджували си выселяти ті скажем Украінці у Польщі і нажытых земелі якых які попали безвыхідны становищы выни були безземельні частю другы піфашысты знищыли жытло богатьору Третє украіньскы села оточували ся польскыми селами ци особливо у тых реґіоны повітах як Перемышль перемышлянскій далі ярославскій і так далі де було створны для Украінців нестатны становичі І натінец были окремі симпатиті радяньской влады якій не знали є суті оскітів в радяньскому союзи чыж закрыті кордоны не бували як то ми знайму буду зо часів тоталитаризму Ось чому значыт был тотій опір а опир Украінці на сам перед чынили в узвязку субєктивных прицін Перше Ци те шувы были привязані до своіх батівскых земель другє ци те шу не бояли ся жорстокых переслідувань з буку сталіністків які надзвычайно были сильні у затінных областях Украіны Третє вы не бояли си колективізациі і тому подібным в звязку з тым не розуміймо што і бояли ся выни переселяти ся з булятів якій прожывали на нашій териториі в західніх областях Украіны Такыж были добровійці більшіст каждому чым Украінців польскых у цьому відносині але і то не всі Пыляті також хотіли потєнути бытівсєну Я народил ся в Силі і прожыл чытым ротів Селі де більшіст іс <unk> <unk> дмів ци Полякі жыли Ми дружыли з Поляками І я наприклад уступил у безпосередньо у дискусию у єремчы коли почул што вымісце акциі другій третій нас Украінців молотят Значыт дейті деєті не всі науковці але дейті польскы намагай ся нам безпосередньо навязати неправду провуленьскы подіі і таку одпоіти в тетє село До того часу піл села Полятів по суті залишыло ся і по єй разом жывемо разом І я свідок того часу коли до нас присиляли із Польщы Лемків як мы называйму але мы з любовню называймо а не значы з інчых такых прицін ім ни іт му подібны І мы приконні томуж украіньскій народ він добрий народ він допомагає оден одному і сами в той скодний час так буду зотримал бытьох нашых селах Хочу так уж сказати Що насильницка депортация ци добровіль тзв добровільні стала насильницку депортацию в звязку з тым шузбуку польскых властей чынило ся насилія Я мож назват богато фактів мні вдало ся перше коли хоц я не у сом нив першу чергу займаю ся скажем украіньскыма і польскыма проблемами у мене наукові інтересы єй і інчы І також але мнеце булите як каже наш пан Королько мій дід там загынул Кой мы набылице безпосередні правильно то мушу мы близкі і з пуляками і не радуй си тым шупулятє зараз Безпосередньо польска влада все што кє нам допомагає в нашыху до Европы Але як кажут дай біг шоб і це дальше безпосередньо близкіст ся зміцнювала і розвивала ся Але на той час миль не можеме сказати про те шы польска влада хотіли захистити Украінців Выдвійця послали три дивізиі війска польского які глубили ся над Украінцями Я фактів багато называти не буду бы як я уваж повинен учыти ся особливо переселянців із Польщы ло але ці факты свідчат што надзвычайно жытотіст было з боку польскых власти На в якому напрямку проводил си Насамперед полонізация забороняла с украіньска мова закрывали с украіньскій церкви Безпосередньо цьому сприяли і украіньскій власкі з економітє тых хрущов Мітєта Кручов я нагадаю тіль один нєст якій направил мікєта Хрусов Сталину у якому порадил безпосередньо не порадил а выхвалял ся тым што мол ми наша украіньска влада закрем не дозволяє Полякам Львові відкрывати школы шме зобовязуємо усіх Полятів у школах учылю програмы безпосередньо выконувати учытлів Украіньскій тіівскій програмы на той час забороняли су у Львові вывчати ся польска мова хоча тут як сказати шыпляті показали в цьому відношні неґативний прикрыт Міжвоєнні роті обіцяли вес час вкрытів мукраіньскій університет так в ней го і не відкрыли Хочу наголосити і но тому што насилію сприяли також украіньскы власті в тому відношыню што для того шобы выселити Полятів і західніх областей Украіны вони пропонували устами Хрущово безпосередньо заставити іх примусово єхати в Дмбас на роботу і в інчі так звані будовы комунізму Але і в той час навіть вдей власті змушені были вызнати што насиліня чынит ся на териториі Польщы Так у перемыслі в нісє політу проліня першу украіньску фронту конструтувало шу перемыслі міліциі схвачы Украінців без розбурів Украінців арештовуют Украінців бют Украінці забороняют розмовляти украіньску мову Украінцим підсідают зброю і обвинувачат іх у тому шниє агарацкє проділ Польского Народу Вывізме села Кубийница Руска в ліку очківского повіту Не подивіт ся Я оден кітіфлак <unk> тут дворів було спалено за дека днів Увелех чловік Украінців пограбували селян треба сказати што у цьому відношыні Он упал зовсім заняло притилятну стрну УНУП затістило Украінців на териториі Польщы все робили для того щеб не допустити насильницкоі депортациі хоча не змогли до чого зробити значыт добити ся до кінця але багато зробили Я не виду тілько факт оден Тірництво УМ патвернуло су до тірництва війска польску де заявили што пристаньте чынити насильство бо мы на насильству змушені будемо відповідати насильству На жаль пулі не выберают де мидні люде да аґресоры Але мы знаймо што цірнецтво війска польску не прислухало ся до неоуполців І накінец хочу вказати про чому відбула ся така Такє траґічні подіі приченом іх были непідготовніст і байдужіст украіньскых властей Украіні Назву ті такій факт із Польщы до Станіславова доберали ся Значыт ла Украінці три місяці з рогатена у <unk> ґрадусні мозы догали ся доберали ся також в надзвычайных лежкых муках і тому подібны умне і ся останє Значыт Полякє Украіні також зазнали в меньшій мірі але зазнали в той час неорґанізонскє в цьому переселіны хотя ім косцьолы допомагали і так далі Скажу лише таку такєй фак што заміст <unk> вагонів для переселеня було тітє было мобілізовано <unk> вагонів тис нашій одвисків з Станіславівці ні то діє безпосередньо <unk> тис Поляків тікатижнів з дітьми на плятформах або прам на вулицях о біля вокзалів ожыдали дека тижнів вагонів Можу называти багато фактів і останнє шсе траґедия было і з тыма Украінцями якій были послані у східніх обослі Украіны Зырмол Діпупетруск з Запоріжя Портаву такєй прихыті один по тови іх не зустріли на вокзалі місцева представникы місцевы власкій люди были голодні протягом пятих днів вони мали зовцім хліба І тілько потім один раз ім дале значыт там невеликле чысло хліба І от вы не змушені были самі самоці втікати в Західні Осків Украіны до кордонів близчы до Польщы надіючіст повернути з Польщу або оселити ся у західніх областях але Рада Народных Комісарів заборонила іх припису західніх областях Украіны зобовязала місцеву владу выселяти іх назад у Східні Області куди они были направлені Такым чыном мы бачмо яка жыстокіст безпосередньо чынила ся до народів Ци было справжня депортация жаназу ну було шу і Польщы было пересену <unk> тис у Польщу за цих <unk> роті <unk> <unk> тисяч імер Преконал м ся в тому што ця траґічна подія супроводжує ся безпосередньо порушыням прав людины насилям безпос І мы все повинні робити для того шу буйбутньому подібні подіі у нас народы не зазнавали якуй за увагу Мыли слухачы были сме з вами в Іванну Франківску в Прикарпатскым Нацийональным Університеті мны Василя Стефаника На конференциі написано в проґрамці же то Реґіональна Наукова Конференция присвячена <unk> <unk> річниці депортациі етнічных Украінців з Польщы і тото мало назву Депортациі етнічных Украінців з Польщі в <unk> роках Власніж повіля єм же не была то велика наукова конференция і така де сут лем науковці чогосси на тоту конференцию Пришло меньше люди як мало выступити якыси не звідала м ся причыны того На конференциі была выстава книжок ріжных на тоту тему Але не было она повіме так барз презентацийна Шкода же не было можливости давати звіданя доповідачам Але очывидні конференция была лем зато жебы якоси в такій хворні одзначыти Тото высіліня же они называют то депортацийом і не ходило ту о жыву бесіду зато каждий просто прочытал свою доповід подякувал і пішол на своє місце Мі барз цікаво было бы быти при округлим столі Ци принаймні на такій конференциі же вшыткы можут давати звіданя Може такє буде іщы орґанізуване но я власні барбы м хтіла трафити на дашто такє де можна провадити якуси бесіду а не лем звучат самы монолоґы Днеско переслухали сме першу част конференциі о наступній передаці будеме слухати част другу а тепер я Прасям ся з вами до Прикарпатского Університета де ся одбыла <unk> черня конференция запровадила вас Анна Кырпан запроваджю тадиль вас іщы раз а на разі пращам ся до стрічы за тыжден